Các chuyên gia an ninh mạng đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự gia tăng đáng báo động của các công cụ vượt qua xác thực sinh trắc học, biến quy trình bảo mật tưởng chừng vững chắc này thành “mảnh đất màu mỡ” cho tội phạm rửa tiền và lừa đảo.
Theo ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC), chuyên gia an ninh mạng, một đối tượng trong trung tâm rửa tiền tại Campuchia đã dễ dàng “qua mặt” ứng dụng ngân hàng Việt Nam chỉ bằng một bức ảnh tĩnh và công cụ “camera ảo”.
Công cụ này đã đánh lừa thành công bước kiểm tra “liveness”, vốn được thiết kế để xác nhận người dùng là người thật đang tương tác trực tiếp.
Thống kê từ MIT Technology Review cho thấy, ít nhất 22 kênh Telegram (sử dụng tiếng Anh, tiếng Trung và tiếng Việt) đang công khai quảng bá các bộ công cụ vượt rào bảo mật. Các dịch vụ này nhắm trực tiếp vào quy trình KYC (định danh khách hàng) của các định chế tài chính lớn như Binance, Revolut hay ngân hàng BBVA.
Sự bùng nổ của các dịch vụ bẻ khóa KYC diễn ra song song với sự bành trướng của các mạng lưới lừa đảo “mổ heo” (pig butchering). Khi các quốc gia như Việt Nam và Thái Lan siết chặt quy định về xác thực sinh trắc học, tội phạm đã nhanh chóng tìm đến Telegram như một “chợ đen” để tìm kiếm giải pháp thay thế.
Công ty xác minh sinh trắc học iProov ước tính, các vụ tấn công bằng camera ảo trong năm 2024 đã tăng gấp 25 lần so với năm 2023, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề.
Không chỉ dừng lại ở việc lừa đảo đơn thuần, hacker hiện nay còn chèn mã độc vào hệ điều hành điện thoại hoặc sửa đổi mã nguồn ứng dụng ngân hàng để kích hoạt camera ảo. Kết hợp với công nghệ Deepfake (video giả mạo), chúng tạo ra những danh tính giả mạo tinh vi, khó phân biệt với người thật.
Ông Sergiy Yakymchuk, CEO công ty an ninh mạng Talsec, nhận định: “Trước đây chỉ cần bẻ khóa ứng dụng là đủ, nhưng nay tội phạm phải can thiệp sâu vào hạ tầng của hệ điều hành để đối phó với các lớp bảo mật sinh trắc học ngày càng dày đặc”.
Đối với các mạng lưới rửa tiền, việc vượt qua KYC là mắt xích sống còn. Tiền chiếm đoạt từ nạn nhân được luân chuyển qua các tài khoản ngân hàng “rác” (tài khoản thuê hoặc bị đánh cắp danh tính), sau đó nhanh chóng quy đổi sang đồng tiền ổn định (stablecoin) để tẩu tán.
Dù các đơn vị như Binance khẳng định đã ngăn chặn hàng tỷ USD gian lận, các chuyên gia tài chính tại Đại học Texas (Austin) vẫn hoài nghi về hiệu quả thực sự. Thực tế cho thấy, các lỗ hổng vẫn tồn tại và dòng tiền bất hợp pháp vẫn tìm thấy kẽ hở để lưu thông.
Các cơ quan quản lý toàn cầu đang nỗ lực bám đuổi để ngăn chặn tình trạng này. Cuối năm 2024, Mạng lưới Thực thi Tội phạm Tài chính Mỹ (FinCEN) cũng đã phát đi cảnh báo về vấn nạn giả mạo KYC.
Tuy nhiên, chuyên gia Ngô Minh Hiếu nhận định: “Bất kỳ rào cản bảo mật mới nào cũng chỉ khiến tội phạm mất thêm chút thời gian. Đây là một cuộc chơi mèo vờn chuột không hồi kết”.
Theo báo cáo Mordor Intelligence vừa công bố, đến năm 2031, quy mô thị trường này dự kiến tăng lên 26,93 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng kép 12,77%.
Mordor Intelligence cũng đưa ra các con số cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt trong nhu cầu dịch vụ. Các giải pháp phát hiện và phản ứng mối đe dọa (Managed Detection & Response - MDR) chiếm tỷ trọng lớn nhất, với hơn 41% thị phần năm 2025.
Trong khi đó, các dịch vụ như phản ứng sự cố (Incident Response) và chủ động săn tìm nguy cơ tấn công (Threat Hunting) được dự báo tăng trưởng hơn 13% mỗi năm đến 2031. Về hạ tầng, mô hình đám mây lai (hybrid cloud) chiếm hơn một nửa thị trường, khoảng 52% năm 2025, và tiếp tục tăng trưởng nhanh trong những năm tới.
Xét theo lĩnh vực, nhóm ngân hàng, tài chính và bảo hiểm hiện dẫn đầu về nhu cầu sử dụng, chiếm gần 30% doanh thu dịch vụ này. Trong khi đó, tốc độ đầu tư vào dịch vụ giám sát an ninh mạng của mảng y tế cũng được dự báo sẽ tăng trưởng 14% mỗi năm, từ nay đến 2031.
Xu hướng này gắn với sự thay đổi trong cách doanh nghiệp tiếp cận an ninh mạng. "Áp lực tuân thủ và thiếu hụt nhân sự phân tích an ninh đang đẩy doanh nghiệp sang mô hình dịch vụ", ông Phan Hoàng Giáp, CTO công ty bảo mật VSEC, chia sẻ với VnExpress.
Theo ông, tội phạm mạng đang "vũ khí hóa" trí tuệ nhân tạo, khiến cuộc đối đầu giữa bên tấn công và phòng thủ trở thành "cuộc đua về tri thức". Khi các cuộc tấn công được tự động hóa, phía phòng thủ chịu áp lực lớn về tốc độ phát hiện và phản ứng. Trong bối cảnh đó, thông tin tình báo an ninh mạng trở thành yếu tố then chốt.
Đại diện VSEC cho rằng rủi ro an ninh mạng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh. Do đó, SOC đang trở thành thành phần quan trọng trong chiến lược phòng thủ trên Internet của các doanh nghiệp.
Theo chuyên gia này, giá trị của SOC không còn nằm ở lượng dữ liệu giám sát, mà ở khả năng phát hiện sớm và xử lý nhanh các mối đe dọa. "Nắm bắt thông tin sớm và chính xác là chìa khóa để chuyển từ bị động sang chủ động", ông Giáp nói. Những dữ liệu như lỗ hổng mới, tài khoản bị lộ hay kỹ thuật tấn công giúp doanh nghiệp "định danh kẻ thù" và xây dựng kịch bản ứng phó phù hợp cho từng lĩnh vực.
Từ góc nhìn đó, các hệ thống SOC mới được xây dựng theo hướng kết hợp công nghệ, quy trình và con người, nhằm tăng khả năng phát hiện và phản ứng trước các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi.
Trong video do tài khoản X Edward Warchocki đăng tuần này, robot hình người cùng tên "xua đuổi" những con lợn rừng xuất hiện trong một khu phố. Do tốc độ chậm, nó bị tụt lại khá xa đàn lợn rừng, cuối cùng tỏ vẻ bực tức và giơ tay lên trời. Video thu hút gần bốn triệu lượt sau ba ngày xuất hiện.
"Tuyệt vời, nhưng rồi một ngày nào đó chúng ta cũng sẽ bị mấy đứa robot như Edward đuổi theo với lý do vớ vẩn thôi", tài khoản X JedaaAI hài hước nói.
"Edward, hãy chuẩn bị cho trận tái đấu. Bọn lợn rừng sẽ trở lại mạnh mẽ hơn", tài khoản Jacob viết.
Một số cho rằng việc sử dụng robot hình người để xua đuổi động vật không phải ý tưởng tồi. "Đây hoàn toàn không phải là chuyện ngớ ngẩn. Tôi sẽ thuê robot để săn bắn, dùng chúng lùa thú hoặc đuổi lũ lợn rừng đi", tài khoản Jedenz bình luận.
Theo Fox Business, video cho thấy cái nhìn thoáng qua về cách những cỗ máy có thể tương tác với những tình huống khó lường trong cuộc sống. Trong khi đó, trang Montana Outdoor cho rằng hành động của Warchocki có thể phần nào cho thấy giải pháp tương lai của kiểm soát động vật.
"Đó là ví dụ tuyệt vời về việc công nghệ được sử dụng phù hợp cho mục đích hữu ích, như giữ an toàn cho một khu phố", trang này bình luận. "Tất nhiên, ranh giới giữa một thiết bị hữu ích và một cơn ác mộng khoa học viễn tưởng thường chỉ là vấn đề lập trình".
Warchocki thực tế là robot hình người Unitree G1 do Unitree (Trung Quốc) sản xuất, được tùy chỉnh nhằm phù hợp với môi trường ở Ba Lan. Ra mắt tháng 5/2024, cỗ máy có kích thước nhỏ gọn, cao 127 cm và nặng 35 kg với giá khởi điểm khoảng 14.240 USD. Nó có 23-43 động cơ khớp tùy từng cấu hình, với mô-men xoắn khớp tối đa 120 Nm.
Theo NDTV, tại Warsaw, chính quyền thành phố đang đối mặt với bài toán kiểm soát số lượng lợn rừng hoang dã xuất hiện thường xuyên ở khu dân cư. Chúng di chuyển qua công viên, bãi cỏ và đường phố vào ban đêm để tìm thức ăn, khiến nguy cơ tai nạn giao thông và xung đột với con người gia tăng. Giới chức thành phố đã triển khai nhiều biện pháp như theo dõi, bắt giữ và di dời, song việc cân bằng giữa an toàn công cộng và bảo tồn động vật vẫn là thách thức.
Chia sẻ với VnExpress, bên lề Hội nghị sơ kết lĩnh vực thông tin điện tử, chiều 24/6, ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử cho biết, việc xác định "có vi phạm bản quyền hay không" phải tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
Theo Nghị định 174/2026 có hiệu lực từ ngày 1/7 quy định, hành vi cung cấp, chia sẻ tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật hoặc xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có thể bị xử phạt từ 20 đến 30 triệu đồng. Luật Báo chí 2025 quy định, tác phẩm báo chí là đơn vị cấu thành nhỏ nhất của sản phẩm báo chí, có nội dung độc lập và cấu tạo hoàn chỉnh, gồm tin, bài được thể hiện bằng chữ viết, âm thanh hoặc hình ảnh.
Ông Do diễn giải, nếu người dùng chỉ chia sẻ lại đường link một bài báo trên mạng xã hội, đó không phải là vi phạm bản quyền. "Đường link hoàn toàn không phải là tác phẩm báo chí, mà chỉ là đường dẫn đến tác phẩm đó", ông nói.
Khi người dùng chia sẻ đường link, người khác bấm vào sẽ được chuyển tới trang của cơ quan báo chí để đọc nội dung. Vì vậy, việc chia sẻ đường link bài báo hoàn toàn không vi phạm.
Tuy nhiên, trường hợp chia sẻ đường link kèm theo một phần hoặc toàn bộ nội dung bài báo lại khác. Theo ông Tự Do, nếu người dùng đăng lại một phần hoặc toàn bộ nội dung bài báo mà chưa được sự đồng ý, hành động này có thể bị xem là vi phạm bản quyền.
Một tình huống khác thường gặp là việc "xào nấu" nội dung báo chí. Người đăng không sao chép nguyên văn, nhưng lại lấy ý chính của bài báo rồi viết lại bằng câu chữ khác. Cục trưởng Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử cho hay, trường hợp này cần được xem xét cụ thể.
"Nếu đó là thông tin gốc chỉ có một cơ quan báo chí có thì chắc chắn là vi phạm bản quyền", ông nói. Trong khi đó, với những thông tin phổ biến đã xuất hiện rộng rãi trên nhiều cơ quan báo chí hoặc được nhiều người đăng tải, việc sử dụng lại chưa chắc đã vi phạm.
Ví dụ, thông tin "Hà Nội nóng 40 độ" là dữ liệu phổ biến, ai cũng có thể đăng tải. Nhưng nếu có thêm phần nội dung phỏng vấn chuyên gia khí tượng để giải thích nguyên nhân đợt nắng nóng, đây lại là kết quả lao động nghề nghiệp của phóng viên. Trong trường hợp này, "người ta đi làm, đi hỏi để có được thông tin đó". Việc xào nấu lại có thể bị xem là vi phạm bản quyền.
Theo Cục trưởng Lê Quang Tự Do, bản quyền là lĩnh vực khó có thể liệt kê mọi tình huống vi phạm vì thực tế phát sinh muôn hình vạn trạng. Tuy vậy, nguyên tắc đặt ra là người tạo ra sản phẩm có quyền bản quyền và quyền liên quan. "Bất kể chúng ta sử dụng vào mục đích phi thương mại hay thương mại đều cần phải được sự cho phép của người chủ sở hữu quyền đó", ông khẳng định.
