Tôi từng nghe đâu đó câu nói: “Nếu cuộc đời cho bạn một trái chanh chua, hãy bỏ thêm đường để biến nó thành một ly nước chanh ngon tuyệt”. Lúc đầu tôi chỉ cười trừ. Nhưng giờ nhìn lại, đó chính xác là cách cuộc sống của tôi đang tiếp diễn. Và ly nước chanh đó, thật ra, ngon hơn tôi tưởng rất nhiều.
Tôi mới hơn 30 tuổi. Nhưng nếu tính trải nghiệm sống thì tôi dám tự tin là nhiều hơn không ít người cùng thế hệ. Tôi học ngành không thích, nhưng vẫn tốt nghiệp đại học đàng hoàng. Ra trường, tôi vào làm cho một công ty quốc tế, rồi bỏ ngang để khởi nghiệp. Sau đó, tôi dành bốn năm đầu sau tuổi 22 để làm tình nguyện viên không lương cho các dự án trải dài từ Bắc vào Nam.
Rồi đến một ngày, tôi nhìn lại và thấy mình đã đi đủ xa nên quyết định về quê, xây căn nhà nhỏ gần ba má, cưới vợ và sinh con. Nghe có vẻ như tôi “về vườn”, nhưng thật ra đó là lựa chọn có chủ đích của một người đã chạy đủ vòng rồi muốn dừng đúng chỗ.
Tôi vào làm cho một công ty gần nhà từ những ngày đầu thành lập, thuộc diện “kỳ cựu sáng lập” nếu nói cho oai. Hồi đó, công ty chưa đầy vài chục người, giờ đã gần 3.000 nhân sự. Tôi chứng kiến công ty lớn lên từng ngày, và cũng hết mình với nó: yêu công việc một phần nhưng cống hiến đến 10 phần.
Sau một năm, công ty thành lập thêm một bộ phận mới và cần người dẫn dắt (chỉ tuyển dụng nội bộ). Bộ phận này liên quan đến chăm lo và hỗ trợ con người, khá gần với những gì tôi từng làm hồi đi tình nguyện. Tôi ứng tuyển và may mắn được chọn làm Trưởng phòng. Sau sáu tháng đầu kiêm nhiệm cả hai công việc – vừa giữ việc cũ, vừa xây dựng phòng ban mới, tôi buộc phải chọn một. Tôi chọn dẫn dắt phòng ban mới toàn thời gian.
>> Tôi vẫn kiên định bám nghề sau khi thất nghiệp
Hai năm trôi qua, tôi nhận ra mình không phù hợp với hướng đi đó, không phải vì kém, mà vì tôi đã hiểu rõ bản thân hơn. Và vì ngay từ đầu tôi đã ký một thỏa thuận với Ban giám đốc rằng mình “có quyền quay về bộ phận cũ nếu muốn”, nên tôi đã làm vậy. Bàn giao lại cho cấp dưới, tôi ra đi sòng phẳng.
Nhưng về lại phòng cũ, sếp cũ nhìn tôi, cười xã giao, rồi nói đại ý: “Cứ ngồi đó đi, từ từ tính”. Sếp không bàn giao công việc, không giao nhiệm vụ, không cho họp hành… nói chung là không có gì cả. Vài tuần đầu tôi ngồi ngắm trần nhà theo đúng nghĩa đen và từ từ nhận ra mình đang bị “quiet firing” (sa thải thầm lặng). Họ không đuổi được tôi vì thỏa thuận đã ký, nhưng cũng không có ý định dùng tôi nữa.
Tôi xin sếp nghỉ phép một tháng để “refresh bản thân”. Và tôi thực hiện một chuyến đạp xe xuyên Việt một mình từ Hà Nội vào TP HCM. Những ngày đầu hành trình, đầu óc tôi quay vòng với đủ thứ câu hỏi: nghỉ việc không? Hay tìm chỗ khác làm? Nhưng ở quê thì làm gì? Vợ tôi đang mang bầu, tài chính chưa ổn định, giờ nghỉ thì ăn bằng gì? Tôi không có câu trả lời nào rõ ràng nào trong những ngày đầu đó.
Khi đến Đà Nẵng – khoảng giữa hành trình – tôi bỗng nhìn lại chính chuyến đi này. Chuyến đạp xe xuyên Việt không phải là quyết định bộc phát của tôi sau một sáng thức dậy. Tôi đã mất nửa năm để chuẩn bị: nghiên cứu lộ trình, mua xe đúng loại, tập luyện từng tuần từng tháng, tích lũy từng km… rồi mới xuất phát.
Và tôi nhận ra nghỉ việc cũng phải như vậy. Không thể đùng một cái là nghỉ được, mà phải chuẩn bị kỹ. Tôi cần phải có thứ gì đó chắc chắn trước khi bước ra ngoài. Tôi cần xây một nguồn thu nhập độc lập, không phụ thuộc vào bất kỳ sếp hay công ty nào, trước khi nghỉ việc. Và thế là tôi có kế hoạch cho chính mình.
Về đến nhà sau chuyến đi, tôi bắt tay ngay vào thực hiện. Tôi chọn một mặt hàng đam mê và đã thực sự trải nghiệm suốt ba năm qua – đủ để tôi tự tin bản thân hiểu nó hơn phần lớn người mới bắt đầu. Những video quảng cáo sản phẩm đầu tiên ra đời, tôi vừa quay vừa run, không biết có ai xem không, không biết có ai mua không? Rồi tôi có đơn hàng đầu tiên, và thêm những đơn nữa. Người theo dõi kênh của tôi cũng tăng dần.
Tính đến hôm nay, tôi đã có gần 60.000 người theo dõi trên nhiều nền tảng mạng xã hội, một blog cá nhân, một cộng đồng nhỏ những người chung đam mê và thu nhập từ công việc tay trái này đang gấp đôi mức lương tôi nhận tại công ty.
Trong khi sếp nghĩ tôi đang ngồi không thì tôi đang chốt đơn. Tối nào đi làm về tôi cũng bận rộn đóng hàng, gửi đơn, thu tiền. Thật ra không phải lúc nào công việc cũng suôn sẻ. Những ngày đầu, tôi bị đồng nghiệp cô lập, không ai mời vào nhóm chat, không được gọi họp hành. Cảm giác bị vô hình trong một môi trường bạn từng gắn bó không dễ chịu chút nào.
Nhưng khi tôi tập trung vào dự án của mình, những cảm xúc tiêu cực đó dần tan biến. Và tôi bắt đầu nhìn nhận lại tình huống theo một cách khác hẳn: “Về cơ bản, sếp đang trả lương để mình có thời gian tập trung làm việc riêng”. Đó là cách tôi tiếp tục được.
Có một lần sếp định điều tôi sang làm công việc khác – việc tay chân, không đúng chuyên môn – khi thấy tôi vẫn chưa chịu nghỉ việc. Tôi chỉ nhẹ nhàng nhắc lại điều khoản mô tả công việc trong hợp đồng và nói rõ: nếu bị ép làm sai chuyên môn tôi sẽ kiện lên HR và bên thứ ba ngay. Và từ đó, thứ duy nhất sếp có thể làm với tôi là không giao việc. Tôi chấp nhận điều đó hoàn toàn.
>> Cử nhân quản trị kinh doanh làm shipper sau ba tháng thất nghiệp
Ba năm trôi qua như vậy, lương của tôi vẫn tăng đều theo thời gian. Tôi vẫn lên công ty đúng giờ, ăn cơm miễn phí hai buổi, rồi về nhà đóng hàng. Nhưng có hai câu hỏi tôi vẫn thỉnh thoảng tự hỏi mình lúc nửa đêm: Mình có quá tệ không khi nhận lương mà không làm việc? Sếp đang nghĩ gì khi ba năm rồi vẫn không giao việc gì cho mình mà vẫn tăng lương đều đặn?
Tôi không có câu trả lời dứt khoát cho cả hai. Điều duy nhất tôi biết chắc là: mỗi năm hai lần tôi vẫn ngồi review thẳng thắn với sếp về định hướng công việc. Tôi nói rõ: “Công ty mở rộng thì đừng vội tuyển người ngoài, cứ giao việc cho tôi trước. Tôi vẫn làm được hết những gì đồng nghiệp đang làm, không có gì gọi là khó khăn”. Sếp nghe, gật đầu, rồi lại không giao gì. Hai chúng tôi vẫn đang chờ nhau đến khoảnh khắc tin tưởng lẫn nhau đủ để bước tiếp.
Tôi không có ý định nghỉ việc, ít nhất là chưa phải bây giờ. Tôi vẫn lên công ty đều đặn, vẫn nhận lương, vẫn có phúc lợi để lo cho vợ con, trả nợ tiền đất, xây căn nhà mới. Và buổi tối tôi làm thứ tôi thật sự yêu thích để nhận thêm hai đầu lương nữa từ đó.
Có người sẽ nghĩ tôi đang lợi dụng công ty. Có người sẽ nghĩ tôi đang lãng phí tài năng. Có người sẽ nghĩ tôi dũng cảm. Tất cả đều có thể đúng. Nhưng tôi biết một điều: nếu ngày nào đó công ty quyết định sa thải, tôi sẽ bắt tay với họ, nhận trợ cấp thôi việc, rồi về nhà tiếp tục đóng hàng như mọi ngày. Không có gì thay đổi nhiều lắm. Và đó chính là “ly nước chanh” ngon nhất mà trái chanh chua có thể tạo ra.
Nếu bạn cũng đang trong một tình huống tương tự, tôi không có lời khuyên gì cao siêu, chỉ muốn nói rằng: đừng để người khác quyết định thời điểm bạn rời đi. Hãy tự chuẩn bị cho mình một cái cửa thoát hiểm trước khi cần dùng đến nó.
"Từ khi còn học tiểu học, tôi đã biết ba mình khác với nhiều ông bố của bạn bè xung quanh. Tôi được ba theo sát và dạy dỗ rất kỹ từ năm bốn tuổi. Ba dạy tôi tập đọc, tập viết, kể cho tôi nghe những câu chuyện cổ tích, chuyện kiếm hiệp, dạy ca dao, tục ngữ, dạy làm thơ. Những bài học về cách đối nhân xử thế không đến từ những lời giáo huấn khô khan mà từ những câu chuyện ngụ ngôn, những phép ví von gần gũi mà ba thường kể cho anh em tôi nghe.
Những điều ấy theo tôi suốt tuổi thơ và ảnh hưởng đến cách tôi nhìn cuộc sống khi trưởng thành. Từ năm lớp 8, tôi đã biết mình có một phần thừa kế trong tương lai. Đến khi tốt nghiệp đại học, tôi chính thức nhận được phần tài sản đó. Đó là một khối tài sản đủ để tôi không cần làm việc vẫn có thể sống thoải mái. Nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc sống dựa vào tài sản được thừa hưởng.
Ngay từ khi còn chưa tốt nghiệp đại học, tôi đã đi làm. Nhớ tháng đầu tiên nhận lương, tôi hí hửng mang tiền ra ngân hàng gửi tiết kiệm. Cảm giác tự mình làm ra đồng tiền mang đến cho tôi niềm vui rất khác, một cảm giác mà tài sản thừa kế không thể thay thế.
Từ đó đến nay, tôi luôn làm việc với tinh thần nghiêm túc và hăng say. Tôi chi tiêu vừa đủ, không keo kiệt nhưng cũng không chạy theo lối sống xa hoa. Khi có tiền dư, tôi thường mua nhà hoặc đất. Tôi quan niệm đã mua được thì cố gắng giữ lại. Nếu chưa có nhu cầu sử dụng, tôi đóng cửa để đó như một khoản tích lũy cho tương lai.
Nhiều người nhìn vào điều kiện kinh tế của tôi thường nghĩ tôi phải sống rất khác. Nhưng thực tế không phải vậy. Tôi không dùng mỹ phẩm, không làm móng, không sưu tầm túi xách hàng hiệu. Trang sức tôi mua đơn giản vì thích đeo chứ không phải để thể hiện điều gì với người khác.
>> Tôi vào đời bằng khoản nợ 43 triệu cha để lại trước khi mất
Những chuyến du lịch của tôi phần lớn là đi cùng công ty hoặc kết hợp với các chuyến công tác. Thỉnh thoảng, tôi tự thưởng cho mình một chuyến đi khi muốn nghỉ ngơi hoặc đơn giản là có hứng đi chơi. Tôi thường chọn những ngày bình thường thay vì mùa cao điểm đông đúc.
Đi du lịch, điều tôi quan tâm nhất là được ăn ngon và ngắm cảnh đẹp. Tôi rất ít khi chụp ảnh, càng hiếm khi đăng lên mạng xã hội. Tôi cũng không có nhu cầu ở những khách sạn sang trọng hay tìm đến những nơi nổi tiếng chỉ để chụp hình. Với tôi, một nơi nghỉ ngơi sạch sẽ, thoải mái là đủ. Một quán ăn ngon và hợp khẩu vị cũng đã là một niềm vui.
Nhiều năm qua, tôi sống như vậy không phải kiểu tiết kiệm cực đoan hay khước từ hưởng thụ. Ba luôn nói với tôi rằng hãy sống cho mình chứ không phải cho ánh mắt của thiên hạ. Tiền bạc không bao giờ là dư thừa, bởi cuộc đời không chỉ có một thế hệ. Hôm nay mình dùng hết thì ngày mai con cháu sẽ bắt đầu từ đâu. Và điều tôi nhớ nhất là lời dặn: 'Lao động là vinh quang. Còn có người cần mình thì còn làm việc'.
Có lẽ vì vậy mà dù có tài sản thừa kế từ khá sớm, tôi vẫn chưa từng nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi để tận hưởng. Với tôi, làm việc không chỉ để kiếm tiền mà còn để cảm thấy mình có ích, còn giá trị và còn đóng góp được điều gì đó cho cuộc sống. Đến hôm nay, tôi vẫn tin rằng tài sản lớn nhất mà ba để lại không phải là khối tài sản vật chất tôi được nhận sau khi tốt nghiệp đại học. Điều quý giá nhất chính là những bài học sống mà ông đã dạy từ khi tôi còn là một đứa trẻ".
Đó là chia sẻ của độc giả Minh Phương về thái độ với tài sản thừa kế cha mẹ để lại sau bài viết "Dư 300 triệu đồng mỗi năm nhưng tôi không có nổi mảnh đất". Trong bối cảnh giá bất động sản liên tục tăng cao, sở hữu một căn nhà hay mảnh đất đang trở thành mục tiêu khó khăn với không ít người trẻ. Nhiều người phải dành hàng chục năm tích lũy, vay ngân hàng hoặc chấp nhận thu hẹp các nhu cầu cá nhân để có cơ hội an cư. Vì thế, những người được thừa hưởng tài sản từ gia đình thường được xem là có lợi thế lớn về tài chính và xuất phát điểm. Tuy nhiên, không phải ai có tài sản thừa kế cũng lựa chọn cuộc sống an nhàn hay chi tiêu thoải mái. Với một số người, điều quan trọng hơn giá trị vật chất là những bài học, quan niệm sống và cách sử dụng đồng tiền mà cha mẹ truyền lại.
Thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội tại Quốc hội sáng 21/4, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị cải cách cách đánh giá học sinh theo hướng coi trọng năng lực và tiến bộ thực chất, thay vì dựa vào điểm số và các chỉ tiêu thành tích. Đề xuất này được nêu ra trong bối cảnh nền giáo dục hiện vẫn đối mặt với "căn bệnh trầm kha" là chạy theo thành tích.
Tuy nhiên, đặt dấu hỏi về cách đánh giá học sinh không dùng điểm số, độc giả FN bình luận: "Nếu không dùng điểm số đánh giá, thì đâu là phương pháp để đánh giá và phân loại học sinh? Tất cả những đánh giá, báo cáo khoa học trước giờ chẳng phải đều dựa trên bằng chứng là con số hay sao? Việc cần làm ở đây là không dùng điểm số hay đa dạng hóa cách thức cho điểm, tổng kết điểm của học sinh?".
>> Nguy cơ lạm phát điểm 10 khi trường chất lượng cao có 90% học sinh khá, giỏi
Cùng chung thắc mắc, bạn đọc Cuonggs hỏi: "Nếu không có tiêu chí lượng hóa thành điểm số thì đánh giá năng lực và tiến bộ của học sinh bằng cách nào? Làm sao để so sánh hai học sinh với nhau?".
"Chẳng qua là khác hình thức thôi chứ bản chất từ 1-10 thì nó cũng như A, B, C... hay Tốt, Khá, Giỏi, Kém... Điều mấu chốt là ở môi trường trên lớp giáo viên có thể đánh giá được những điều gì, cái nào là chính xác, cái nào chỉ là bề ngoài? Nếu bắt giáo viên đánh giá quá nhiều mặt như vậy liệu có ổn không?", độc giả Nthluong bổ sung.
"Tôi bị một công ty khai khống thu nhập liên tục 3 năm. Tôi liên hệ công ty đó không được, liên hệ cơ quan thuế thì họ kêu làm văn bản cam kết không có thu nhập từ công ty đó.
Tôi nộp xong, họ lại kêu đi xuống tận cơ quan thuế để trình bày, quá nhiêu khê nên tôi bỏ luôn khoản thuế được hoàn, coi như mất một triệu đồng hơn".
Độc giả nickname phuong147bt kể lại việc bị một công ty kê khống thu nhập và quá trình xử lý rắc rối như trên, sau bài viết Rắc rối vì nợ thuế 'trên trời rơi xuống'.
Chuyên gia cho rằng do cơ chế "tự kê khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm", người dân thường chỉ phát hiện ra việc mình bị khai khống khi sử dụng ứng dụng eTax Mobile hoặc ủy quyền quyết toán nhưng bất thành.
Lúc này, những khoản thu nhập lạ mới lộ ra, ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải đóng hoặc quyền lợi được hoàn thuế.
Để bảo vệ quyền lợi, người bị khai khống phải tự mình thực hiện nhiều bước như làm văn bản khiếu nại, liên hệ trực tiếp với doanh nghiệp chi trả hoặc đến cơ quan thuế chủ quản tại địa phương để phản ánh.
Trích dẫn "Bước 4: Nhập Lý do và đính kèm tài liệu chứng minh (nếu có)" trong quy trình phản ánh thông tin khi phát hiện bị khai khống thu nhập trên eTax Mobile, độc giả dinhphuongtoan2811 nói:
"Đã không có liên quan gì đến công ty khai không đó thì làm sao mà chứng minh được.
Đúng lý ra việc này cơ quan thuế phải làm việc với doanh nghiệp khai khống khoản chi phí lương chứng minh với cơ quan thuế mới là đúng. Đằng này lại bắt người dân đi chứng minh thì không có cơ sở".
Cùng thắc mắc, độc giả nickname Người Phản Biện: "Tự nhiên tôi phải chứng minh mình không có thu nhập ở công ty đó. Đã không có thì chứng minh kiểu gì?".
Trong khi đó, độc giả Đình cho rằng: "Người dân bị khai khống thu nhập thì đây có khác gì hành vi lừa đảo. Do vậy các cơ quan chức năng cần đưa ra quy định để xử lý nghiêm hành vi này: Lừa đảo từ hai triệu đồng là có thể bị xử lý hình sự.
Cần quy định, khi người dân bị khai khống thu nhập nhập và chịu thuế thì người dân chọn một trong hai cách:
Cách 1: Người dân đến trụ sở công an gần nhất để trình báo, công an đơn vị này phải liên hệ Chi cục thuế liên quan để xử lý.
Cách 2: Đền trực tiếp Chi cục thuế gần nơi làm việc hay gần nơi ở để trình báo, Chi cục thuế phải có trách nhiệm liên hệ cơ quan điều tra để tiến hành xử lý và khởi tố vụ án lừa đảo này.
Quy định cần ghi rõ: Tuyệt đối không có sự nhầm lẫn khi khai khống thu nhập cho người khác. Người dân không có trách nhiệm chứng minh mình bị khai khống mà chỉ trình báo sự việc tới cơ quan liên quan để các cơ quan này xử lý".
Theo ông Nguyễn Hoàng Sơn - Phó chủ tịch Hội tư vấn và đại lý thuế TP HCM kiêm CEO Việt Tín, hầu hết người phát hiện nợ thuế "trên trời rơi xuống" vào mùa cao điểm quyết toán thuế thu nhập cá nhân hàng năm.
Tuy nhiên, năm nay hiện tượng này đột biến khi áp dụng quy định sử dụng mã số định danh cá nhân làm mã số thuế duy nhất, thay vì tách biệt như trước. Đây là thông tin rất dễ bị lộ và lợi dụng cho mục đích kê khai thuế.
Một số độc giả nêu giải pháp. Độc giả nickname truongson.hut.vn: "Tôi nghĩ giải pháp đơn giản là có chức năng phản ánh trên Etax Mobile, cơ quan thuế cần liên hệ với ngân hàng nhà nước để kiểm tra xem cá nhân có nhận được chuyển khoản của doanh nghiệp này không, nếu không có nguồn thu nhập này thì ngay lập tức cần giải thỏa khoản nợ thuế này với cá nhân".
Độc giả nickname 056quanghai: "Thời đại công nghệ số, nếu cơ quan thuế tích hợp được và báo tin nhắn cho cá nhân, hay doanh nghiệp có nợ thuế hay đã thanh toán hay còn nợ như ngân hàng đang làm là gửi tin nhắn về biến động số dư khi mỗi lần có giao dịch.
Như vậy thì mọi rắc rối sẽ được hạn chế tối đa và dễ xử lý ngay, nếu có ai đó lợi dụng để kê khai bất hợp pháp gây rắc rối cho người đang đóng thuế theo kiểu từ trên trời rơi xuống".
