Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E, cho biết nam giới duy trì nhiều thói quen “tưởng tốt” nhưng lại âm thầm làm giảm testosterone, giảm chất lượng tinh trùng hoặc gây rối loạn cương.
Tập luyện quá sức, tập sai cách
Nhiều nam giới tập nặng liên tục, không có ngày nghỉ làm tăng cortisol, gây ức chế testosterone, giảm ham muốn. Nhiều trường hợp mong muốn cơ bắp cuồn cuộn nên dùng thuốc tăng cơ bắp (testosterone ngoại sinh, steroid) có thể gây hại cho sức khỏe.
Thực tế, tập gym với cường độ quá mức hoặc không đúng kỹ thuật có thể gây tổn thương và viêm nhiễm tinh hoàn, dẫn đến teo tinh hoàn, giảm khả năng sản xuất tinh trùng và hormone testosterone, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và tình dục. Khi luyện tập với cường độ cao cũng dễ khiến cơ thể và trí óc mệt mỏi, ảnh hưởng tiêu cực tới ham muốn cũng như chất lượng mỗi lần quan hệ.
Cách tập hiệu quả là từ 3–5 buổi/tuần, có ngày nghỉ. Khi tập gym, bạn hãy lắng nghe cơ thể mình, thực hiện ở mức độ hợp lý, phù hợp với tình trạng sức khỏe. Một số bài tập tốt cho nam giới là tập tạ, chạy bộ, squat…Không tự ý sử dụng các sản phẩm kích thích cơ bắp chứa steroid, testosterone ngoại sinh.
Tắm nước quá nóng
Tinh hoàn cần nhiệt độ thấp hơn cơ thể ~2–3°C, nếu ngâm tắm quá lâu trong nước nóng có thể gây hại đến sức khỏe sinh sản.
Theo nghiên cứu công bố trên Journal of Andrology, khi tinh hoàn tăng 1 độ C so với bình thường, mật độ tinh trùng giảm trung bình 40%. Nghiên cứu khác công bố trên Human Reproductioncho thấy nguy cơ tinh trùng di động kém tăng gấp 2,3 lần ở nhóm thường xuyên tiếp xúc nhiệt cao (tắm nước nóng, nghề nghiệp tiếp xúc với lò nung). Tỷ lệ đứt gãy DNA tinh trùng cũng tăng 35% sau 3 tháng thường xuyên tắm nước nóng, theo nghiên cứu công bố trên Fertility and Sterility.
Ngủ đủ nhưng lệch khung giờ
Theo nguyên tắc, các cơ quan nội tạng như gan – thận sẽ thải độc tốt nhất từ sau 10 giờ tối, đặc biệt là khi cơ thể trong trạng thái ngủ say. Lúc này, bạn cần đi ngủ để cơ thể được nghỉ ngơi, đào thải độc tố. Nhiều nam giới ngủ đủ 8 tiếng nhưng ngủ lúc 2–3h sáng, đây là thời gian testosterone được tiết ra mạnh nhất.
“Kể cả ngủ bù cũng không làm cơ thể hồi phục, lấy lại năng lượng mà gây đảo lộn nhịp sinh học”, bác sĩ nói. Ngủ không đủ giấc còn khiến tinh thần mệt mỏi, giảm trí nhớ và sự tập trung, khả năng phán đoán, thị lực…
Để bảo vệ sức khỏe, mọi người nên sắp xếp công việc, thời gian nghỉ ngơi hợp lý, từ bỏ thói quen thức khuya, đi ngủ trước 23h và ngủ đủ 6-8 tiếng mỗi ngày. Không nên sử dụng chất kích thích (cà phê, trà, rượu bia, thuốc lá) vào buổi tối, gây căng thẳng thần kinh, mất ngủ. Bạn có thể đọc sách, nghe nhạc không lời, uống nước ấm; hoặc tập thiền, yoga, đi bộ nhẹ nhàng trước khi lên giường 1-2 tiếng để giấc ngủ ngon hơn.
Ăn “healthy” nhưng quá ít chất béo
Nhiều người ăn Eat clean gồm ức gà, rau và bỏ hết mỡ để giảm cân, tăng cơ bắp. Điều này có thể gây thiếu cholesterol và giảm testosterone. Do đó, bạn không nên ăn kiêng cực đoan, ép bản thân quá mức gây stress mạn tính, gây hại sức khỏe.
Đạp xe quá lâu
Hiện chưa có một nghiên cứu cụ thể nào khẳng định việc đạp xe cường độ cao dẫn đến vô sinh nam, song ngồi nhiều và ma sát trực tiếp “vùng kín” với yên xe cứng có thể ảnh hưởng sức khỏe sinh sản nam giới.
Đạp xe có thể làm tăng nhiệt độ khu vực tinh hoàn do áp lực và ma sát. Nhiệt độ cao có thể gây tổn thương tinh trùng và làm giảm chất lượng. Đạp xe quá lâu hoặc quá mạnh có thể tạo áp lực lớn lên khu vực chậu, ảnh hưởng đến tinh trùng.
Khi đạp xe, nam giới nên lưu ý chọn kiểu dáng, kích thước xe phù hợp với cơ thể, tránh tì ép bộ phận sinh dục. Tránh ngồi trên xe quá lâu và chọn loại yên xe có thiết kế mềm mại, bằng phẳng đủ diện tích tiếp xúc với vùng chậu hông.
Nam giới muốn cải thiện sinh lý nên ăn đầy đủ dinh dưỡng, hạn chế thực phẩm chiên xào nhiều dầu mỡ, nội tạng động vật, các chất kích thích. Ngoài ra, chú ý tới lối sống, tâm lý. Trong trường hợp mắc các bệnh lý nam khoa ảnh hưởng đời sống tình dục và sinh sản cần thăm khám tại các cơ sở y tế, không nên quá tin vào các phương pháp cải thiện được truyền tai.
Hội nghị mang tên “Y học chính xác và đổi mới trong bệnh lý tiêu hóa - gan mật 2026”, với các báo cáo tập trung làm rõ 3 xu hướng lớn đang định hình chuyên ngành hiện nay, gồm:
Với sự hỗ trợ của biomarker, dữ liệu lâm sàng và công nghệ phân tích hiện đại, bác sĩ có thể dự đoán nguy cơ tốt hơn, phát hiện bệnh sớm hơn và xây dựng chiến lược điều trị phù hợp cho từng trường hợp, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.
Phát biểu khai mạc, Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Võ Duy Thông, Trưởng khoa Tiêu hóa Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết các tiến bộ khoa học trong lĩnh vực tiêu hóa - gan mật đang được cập nhật với tốc độ nhanh, cùng nhiều bằng chứng mới và hướng dẫn điều trị ngày càng hoàn thiện. Theo ông, giá trị của một hội nghị khoa học không chỉ nằm ở lượng kiến thức được chia sẻ, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa các khuyến cáo, hướng dẫn chuyên môn thành thực hành hằng ngày trong chăm sóc người bệnh.
Điểm nổi bật của hội nghị năm nay là nội dung học thuật bám sát thực hành lâm sàng. Chương trình không chỉ cập nhật các khuyến cáo và bằng chứng y học mới mà còn tăng tính ứng dụng thông qua các ca lâm sàng điển hình, phiên tranh luận chuyên sâu và trao đổi trực tiếp với chuyên gia.
Phiên toàn thể buổi sáng với chủ đề “Từ cập nhật thực chứng đến y học chính xác trong bệnh lý tiêu hóa - gan mật” là một trong những điểm nhấn của chương trình, tập trung thảo luận những thay đổi trong chiến lược tiếp cận và điều trị trong kỷ nguyên y học hiện đại.
Bên cạnh đó, hội nghị mang đến nhiều nội dung thực tiễn xoay quanh các chủ đề được quan tâm như bệnh trào ngược dạ dày - thực quản (GERD), bệnh viêm ruột mạn tính (IBD), bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD), viêm gan virus, điều trị sinh học và các chiến lược can thiệp gan mật hiện đại.
Chia sẻ thêm về định hướng chuyên môn, Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Võ Duy Thông cho biết y học chính xác không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mới, mà quan trọng hơn là khả năng đưa ra quyết định điều trị tối ưu dựa trên dữ liệu lâm sàng và đặc điểm riêng của từng người bệnh. Điều cốt lõi là điều trị đúng người bệnh, đúng thời điểm và đúng mức độ can thiệp.
Trung bình một người trưởng thành khỏe mạnh thường mất khoảng 10-20 phút để đi vào giấc ngủ. Nếu thường xuyên trằn trọc, một số kỹ thuật thư giãn kết hợp với thói quen ngủ lành mạnh có thể giúp cơ thể dễ chìm vào giấc ngủ hơn.
Đi ngủ ngay sau khi làm việc hoặc sử dụng thiết bị điện tử có thể khiến não bộ chưa kịp "hạ nhiệt". Các chuyên gia khuyến nghị dành khoảng 30-60 phút trước giờ ngủ để thư giãn, giúp cơ thể và não bộ sẵn sàng cho giấc ngủ. Bạn có thể đọc sách, nghe nhạc nhẹ, tắm nước ấm, viết nhật ký hoặc thực hiện các động tác giãn cơ nhẹ để cơ thể dần chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi.
Một trong những phương pháp được nhiều chuyên gia khuyến khích là thư giãn cơ tiến triển (Progressive Muscle Relaxation - PMR). Người thực hiện lần lượt siết nhẹ từng nhóm cơ trong vài giây rồi thả lỏng hoàn toàn, bắt đầu từ bàn chân, cẳng chân, đùi, bụng, vai, cánh tay cho đến cơ mặt. Kỹ thuật này giúp giảm căng cơ, tạo cảm giác thư thái và hỗ trợ quá trình đi vào giấc ngủ.
Điều hòa nhịp thở
Hít thở chậm và sâu có thể làm giảm nhịp tim, kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm - cơ chế giúp cơ thể thư giãn, chuẩn bị cho giấc ngủ. Một trong những bài tập phổ biến là phương pháp 4-7-8: hít vào bằng mũi trong 4 giây, giữ hơi 7 giây rồi thở ra từ từ bằng miệng trong 8 giây. Thực hiện vài lần có thể giảm cảm giác bồn chồn trước khi ngủ.
Nếu cảm thấy khó thực hiện đúng nhịp, bạn chỉ cần hít vào và thở ra chậm, đều theo tốc độ phù hợp. Điều quan trọng là duy trì nhịp thở ổn định thay vì cố nín thở quá lâu.
Hình dung khung cảnh thư giãn
Những suy nghĩ về công việc, học tập hay các vấn đề trong cuộc sống có thể khiến não bộ tiếp tục hoạt động khi đã lên giường. Để giảm tình trạng này, hãy nhắm mắt và tưởng tượng một khung cảnh yên bình như bãi biển, khu rừng, cánh đồng hoặc bất kỳ nơi nào mang lại cảm giác thư giãn.
Tập trung hình dung khung cảnh đó có thể giúp tâm trí thư giãn và xua tan bớt những suy nghĩ căng thẳng. Một số người cũng cảm thấy dễ ngủ hơn khi kết hợp với âm thanh thiên nhiên hoặc nhạc nhẹ không lời.
Thiền chánh niệm
Thiền chánh niệm là phương pháp tập trung vào hơi thở và những gì đang diễn ra ở hiện tại thay vì để tâm trí liên tục suy nghĩ về quá khứ hoặc tương lai. Các nghiên cứu cho thấy thực hành chánh niệm thường xuyên có thể giảm căng thẳng, cải thiện chất lượng giấc ngủ và rút ngắn thời gian đi vào giấc ngủ ở một số người.
Nếu mới bắt đầu, bạn dành khoảng 5-10 phút trước khi ngủ để quan sát hơi thở. Khi nhận thấy tâm trí xao nhãng hoặc suy nghĩ lan man, hãy quay lại tập trung vào hơi thở.
Đừng cố ép bản thân phải ngủ
Càng lo lắng vì chưa ngủ được, cơ thể càng tiết ra nhiều hormone gây căng thẳng, khiến não bộ tỉnh táo hơn và càng khó đi vào giấc ngủ. Nếu đã nằm trên giường khoảng 20 phút mà vẫn chưa ngủ, bạn nên ra khỏi giường và làm một số việc thư giãn như đọc sách giấy, nghe nhạc nhẹ hoặc tập hít thở. Khi bắt đầu cảm thấy buồn ngủ, hãy quay trở lại giường. Thói quen này giúp não bộ dần liên kết chiếc giường với giấc ngủ, từ đó hạn chế tình trạng nằm lâu nhưng không thể ngủ.
Nếu thường xuyên mất hơn 30 phút để đi vào giấc ngủ, kéo dài nhiều tuần hoặc gây mệt mỏi, buồn ngủ ban ngày, ảnh hưởng công việc và sinh hoạt, người bệnh nên đi khám. Khó ngủ kéo dài có thể liên quan đến mất ngủ mạn tính, rối loạn lo âu, ngưng thở khi ngủ hoặc các bệnh lý khác cần được điều trị.
Ngày 7/5, một bệnh nhân được sơ tán khẩn cấp từ tàu MV Hondius bằng máy bay cứu thương và nhập viện tại Radboudumc.
Trong giai đoạn đầu điều trị, đội ngũ y tế chỉ áp dụng quy trình tiêu chuẩn để lấy và xử lý các mẫu máu. Tuy nhiên, phía bệnh viện sau đó thừa nhận rằng do đặc tính sinh học cực kỳ nguy hiểm của virus Hanta Andes, các mẫu này lẽ ra phải được xử lý theo một hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Đến ngày 9/5, ban quản lý bệnh viện tiếp tục nhận thấy các hướng dẫn quốc tế mới nhất về việc xử lý nước tiểu của bệnh nhân cũng đã không được tuân thủ đúng quy định.
Những sai sót mang tính hệ thống này đã buộc bệnh viện phải áp dụng các biện pháp bảo vệ, đưa 12 nhân viên có nguy cơ phơi nhiễm vào chế độ theo dõi và cách ly nghiêm ngặt trong vòng 6 tuần để đảm bảo an toàn cộng đồng.
Tiến sĩ Bertine Lahuis, Chủ tịch Hội đồng điều hành Radboudumc, nhận định rằng: “Khả năng nhân viên y tế bị lây nhiễm là rất thấp nhưng vì biết đây là một loại virus nguy hiểm, phía bệnh viện đã quyết định chọn giải pháp an toàn nhất”.
Vị lãnh đạo này cũng bày tỏ sự hối tiếc khi sự việc xảy ra tại một trung tâm y tế đại học hàng đầu.
“Chúng tôi sẽ điều tra kỹ lưỡng diễn biến sự việc để rút kinh nghiệm và ngăn chặn điều này xảy ra trong tương lai”, Tiến sĩ Lahuis khẳng định.
Mối đe dọa từ virus Hanta chủng Andes
Virus Hanta thông thường lây lan sang người qua việc hít phải bụi hoặc tiếp xúc với chất thải của loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Tuy nhiên, chủng Andes (thường xuất hiện tại Nam Mỹ) là một biến thể đặc biệt nguy hiểm.
Các nghiên cứu dịch tễ học đã chứng minh loại virus này có khả năng lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần. Chính khả năng lây truyền trực tiếp này là lý do khiến việc sai sót trong xử lý bệnh phẩm (máu, nước tiểu) tại Radboudumc trở nên nghiêm trọng.
Con tàu MV Hondius hiện là tâm điểm của cuộc điều tra y tế quốc tế. Không chỉ Hà Lan, Tây Ban Nha cũng ghi nhận các ca bệnh liên quan đến hành trình của con tàu này.
Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Monica Garcia xác nhận đã sơ tán 14 công dân khi tàu cập cảng tại quần đảo Canary. Trong số đó, một bệnh nhân đã có kết quả PCR dương tính ngay khi về đến Madrid và đang được chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Gomez Ulla.
Theo thông tin từ cơ quan y tế Tây Ban Nha, bệnh nhân hiện không có triệu chứng nhưng vẫn phải cách ly tuyệt đối để theo dõi lâm sàng. 13 hành khách còn lại dù có kết quả xét nghiệm sơ bộ âm tính nhưng vẫn đang trong chế độ giám sát y tế chặt chẽ.
Về lộ trình, sau khi tạm dừng tại cảng Granadilla (Tenerife) do thời tiết xấu và hoàn tất sơ tán hành khách, tàu MV Hondius hiện đã di chuyển về phía Rotterdam, Hà Lan. Các chuyên gia y tế quốc tế đang nỗ lực truy vết và xác định mối liên quan giữa các ca nghi nhiễm trên tàu để ngăn chặn virus lây lan qua các biên giới.
Sự cố tại Radboudumc cho thấy ngay cả những cơ sở y tế hiện đại cũng có thể gặp khó trước các mầm bệnh hiếm gặp, có đặc tính phức tạp.
Hiện các nhân viên y tế tại Hà Lan vẫn trong thời gian cách ly. Các cơ quan chức năng tiếp tục giám sát sức khỏe những người liên quan, đồng thời rà soát lại toàn bộ quy trình an toàn sinh học tại các cơ sở điều trị.
