“Tôi thuộc thế hệ 6X, sinh ra và lớn lên ở một vùng quê ven biển. Học xong, chưa kịp lấy bằng tốt nghiệp, tôi khăn gói theo bác họ vào vùng biển Khánh Hòa – Phú Yên để lập nghiệp. Nhờ bác xin giúp, tôi trở thành công nhân cầu đường.
Tuổi trẻ của tôi trôi qua trên những công trình, hết tháng này sang năm khác. Tôi xa quê, xa cha mẹ, miệt mài lao động với mong muốn có cuộc sống ổn định và cũng để có điều kiện lo cho gia đình. Trong quãng thời gian đó, tôi luôn cố gắng làm ăn để các em có điều kiện học hành. Khi cha mẹ đau ốm, tôi cũng gửi tiền về phụ giúp trong khả năng của mình. Tôi chưa từng nghĩ mình đang làm để sau này được nhận lại điều gì. Với tôi, đó đơn giản là trách nhiệm của một người con.
Đến nay tôi đã ngoài 60 tuổi, nghỉ hưu. Cha mẹ tôi cũng đều đã ngoài 100 tuổi. Ngôi nhà cấp bốn ngày xưa cùng gần 1.000 m2 đất ở quê đã đứng tên vợ chồng em trai tôi. Ở tuổi này, tôi chỉ mong có thể trở về quê sinh sống những năm cuối đời. Vì thế, tôi đề nghị em trai cắt cho mình 5 m ngang đất và làm giấy tờ để có một chỗ ở.
>> ‘Tài sản thừa kế sớm giúp tôi ngẩng cao đầu với nhà chồng’
Nhưng điều tôi nhận được là câu trả lời khiến bản thân rất buồn. Em tôi nói đất đã chia và làm sổ riêng cho các con hết rồi. Đau lòng hơn, vợ chồng em còn nói rằng ngày trước khi tôi mua đất trong Nam, bố mẹ đã cho tiền, dù không nói là bao nhiêu; khi tôi làm nhà, bố mẹ cũng từng hỗ trợ, cũng không rõ số tiền. Vì thế, theo em, ngôi nhà và mảnh đất ở quê phải thuộc về em.
Tôi biết có những chuyện đã qua rất lâu, không còn giấy tờ hay bằng chứng để chứng minh ai đúng, ai sai? Điều khiến tôi buồn không hẳn là 5 m đất kia, mà là cảm giác bản thân đã rời quê đi làm ăn, dành cả tuổi trẻ bươn chải, cố gắng đỡ đần gia đình, đến khi muốn trở về lại không còn một chỗ nào cho mình.
Có lẽ nhiều người sẽ cho rằng ai chăm sóc cha mẹ nhiều hơn thì nên được hưởng nhiều hơn. Tôi cũng không phủ nhận công sức của người ở gần cha mẹ. Nhưng tôi nghĩ, người con đi xa không có nghĩa là đã quên gia đình. Mỗi người có một cách báo hiếu khác nhau. Người ở gần bỏ công chăm sóc. Người ở xa cố gắng làm lụng, gửi tiền về khi cha mẹ đau ốm, giúp các em có điều kiện học hành. Những sự hy sinh ấy đều đáng được ghi nhận”.
Đó là chia sẻ của độc giả Phan Phan về những trăn trở trong chuyện phân chia tài sản thừa kế giữa các thành viên trong gia đình. Thực tế, khi cha mẹ già đi, câu chuyện nhà đất và tài sản không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn trở thành phép thử đối với tình cảm anh em. Không ít gia đình giữ được hòa khí nhờ sự minh bạch, công bằng ngay từ đầu, nhưng cũng có những trường hợp nảy sinh mâu thuẫn kéo dài vì mỗi người có một cách nhìn khác nhau về công sức đóng góp, trách nhiệm chăm sóc cha mẹ và quyền được hưởng di sản.
Nhiều người cho rằng người con ở gần, trực tiếp phụng dưỡng cha mẹ xứng đáng được hưởng phần nhiều hơn. Trong khi đó, không ít ý kiến lại cho rằng những người con đi làm ăn xa, âm thầm gửi tiền về phụ giúp gia đình, tạo điều kiện để các em học hành hay hỗ trợ cha mẹ lúc đau ốm cũng có những đóng góp không thể chỉ đo đếm bằng thời gian ở cạnh.
Tôi năm nay 35 tuổi, hiện đang sống và làm việc tại TP HCM. Năm ngoái, tôi vay mua một căn hộ chung cư diện tích hơn 70 m2. Với tôi, đó là một giấc mơ lớn, một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời. Bởi sở hữu một căn nhà riêng ở thành phố luôn là khát khao của bao người trẻ.
Tôi đã dành nhiều thời gian để tìm hiểu, so sánh giá bán các dự án, tính toán kỹ lưỡng về khả năng tài chính, lãi suất ngân hàng, và những lợi ích mà một căn hộ chung cư mang lại: an ninh tốt, tiện ích đa dạng, môi trường sống văn minh. Nhưng khi chính thức chuyển về sinh sống, tôi mới nhận ra rằng bài toán mua nhà không chỉ dừng lại ở việc sở hữu tài sản. Đó còn là những chi phí vận hành, bảo trì, và những dịch vụ phát sinh khác mà tôi đã không dự trù một cách thấu đáo ngay từ đầu.
Trung bình mỗi tháng, tôi phải chi 1 triệu đồng cho phí quản lý. Đây là khoản phí để chi trả cho các dịch vụ chung như bảo vệ, vệ sinh, chiếu sáng công cộng, bảo trì thang máy, hệ thống PCCC... Ban đầu, tôi cũng thấy hợp lý vì nó đảm bảo cho môi trường sống của tôi được sạch sẽ, an toàn. Nhưng khi con số này được nhân lên hàng năm, nó đã trở thành một gánh nặng tài chính không hề nhỏ.
>> Cắn răng vay mua chung cư 3,5 tỷ sau 10 năm chờ giá nhà hạ nhiệt
Rồi còn tiền gửi ôtô khoảng 1,3 triệu mỗi tháng. Tôi đã không tính toán đến khoản này khi quyết định mua xe. Nhưng với sự gia tăng số lượng ôtô trong khu chung cư, phí gửi xe cũng theo đó mà tăng lên. Nó khiến tôi cảm thấy bị áp lực hơn về mặt tài chính.
Chưa kể các dịch vụ tiện ích khác mà tôi phải chi trả: tiền điện, tiền nước, tiền internet, tiền truyền hình cáp... Tất cả những khoản này đã làm cho chi phí sinh hoạt hàng tháng của tôi tăng lên một cách đáng kể.
Tôi không nói rằng sống ở chung cư là một sai lầm. Nó vẫn mang lại cho tôi những trải nghiệm sống tốt hơn so với việc ở thuê nhà mặt đất. Nhưng những chi phí "chìm" này đã làm tôi nhận ra rằng nếu không có một kế hoạch tài chính cụ thể và một sự dự trù kỹ lưỡng ngay từ đầu, bản thân sẽ dễ rơi vào tình trạng bị động tài chính.
Tôi nghĩ rằng, các chủ đầu tư và các đơn vị quản lý chung cư cần phải minh bạch hơn về các khoản phí vận hành và những dịch vụ phát sinh để người mua có một cái nhìn tổng thể hơn về bài toán tài chính trước khi đưa ra quyết định mua nhà. Đây cũng là bài học cho những ai đang tính toán mua chung cư, cần phải chủ động hơn trong việc tìm hiểu, so sánh và tính toán các khoản chi phí này để không phải đối mặt với những áp lực tài chính không đáng có trong quá trình sinh sống.
Nhu ThuanTôi không thể mua lại chung cư từng bán lỗ vì nay 'ngáo giá' 7 tỷ
Tôi sợ hết đường bỏ phố về quê nếu mua nhà 4 tỷ cho con thừa kế
Tôi từng chứng kiến rất nhiều người bạn cùng thế hệ sống trong cảm giác bị kìm kẹp, phải cố chạy về phía trước với đôi chân bị buộc thêm những quả tạ vô hình. Họ vừa phải lo công việc, con cái, áp lực tài chính, vừa gồng mình chăm sóc cha mẹ già, ông bà đau yếu. Có người sáng đi làm, tối vào viện. Có người đang ở độ tuổi cần tích lũy cho tương lai lại phải liên tục xoay xở tiền thuốc men, viện phí, người chăm bệnh.
Tôi không nói điều đó bằng sự than trách. Bởi chính tôi cũng đang ở trong hoàn cảnh ấy. Bà tôi năm đã rất già. Bà sinh nhiều con, cháu chắt đông đúc, nhưng có những lần vào viện lại chỉ có cô giúp việc đi cùng. Mỗi lần nhìn cảnh đó, tôi thấy thương bà và cũng thấy buồn cho thực tế của nhiều gia đình hiện nay. Con cháu ai cũng có cuộc sống riêng, người đi làm xa, người bận con nhỏ, người áp lực mưu sinh đến mức nhiều khi muốn ở cạnh cũng bất lực.
Tôi vẫn luôn cố gắng chăm sóc ông bà, cha mẹ mình đến những ngày cuối cùng. Dù có lúc thật sự không biết phải xoay sở thế nào giữa công việc, tiền bạc và trách nhiệm gia đình, tôi vẫn nghĩ đó là điều mình cần làm. Vì suy cho cùng, họ đã dành cả đời để nuôi chúng tôi lớn lên.
Nhưng càng chứng kiến nhiều cảnh chăm sóc người già, tôi càng không muốn con mình sau này phải sống trong cảm giác bị đè nặng bởi trách nhiệm với cha mẹ như nhiều người trẻ hiện nay. Tôi không muốn con phải đánh đổi cả tuổi trẻ, công việc hay cuộc sống riêng chỉ để cố gắng lo cho mình lúc tuổi già. Tôi cũng không muốn đến một ngày mình nằm trên giường bệnh trong trạng thái phụ thuộc hoàn toàn, để rồi những người thân yêu nhất phải kiệt sức cả về tiền bạc lẫn tinh thần.
>> Tôi để tiền dưỡng già thay vì sắm nhà thừa kế cho con
Có lẽ vì vậy mà từ bây giờ, tôi cố gắng sống lành mạnh nhất có thể. Tôi tập giữ gìn sức khỏe, học cách sống gọn gàng và chuẩn bị dần cho tuổi già của mình, không phải vì sợ chết, mà vì không muốn trở thành gánh nặng kéo dài cho con cái.
Điều tôi muốn dành cho con không chỉ là tiền bạc hay tài sản, mà là khả năng tự lập để nó có thể sống cuộc đời của riêng mình. Nếu sau này tôi còn đủ minh mẫn để gặp cháu, tôi cũng chỉ mong có thể dạy chúng vài điều nền tảng đầu đời, kể vài câu chuyện gia đình, rồi lặng lẽ già đi.
Một con người rồi cũng sẽ mất đi, nhưng điều còn lại không nhất thiết phải là những tháng ngày con cháu kiệt sức vì chăm sóc hay gánh nặng kéo dài cho thế hệ sau. Điều còn lại có thể đơn giản chỉ là ký ức tử tế, sự biết ơn và những câu chuyện khiến người ta nhớ về nhau bằng sự bình yên.
Chiều chủ nhật, các gia đình trẻ khu tôi sống đưa con ra công viên nhỏ gần nhà có nhiều cây xanh để lũ trẻ có hoạt động ngoài trời. Dù rất nhiều trẻ con xung quanh, nhưng tôi để ý thấy có vài chú lớn tuổi dắt cháu đến chơi vẫn thản nhiên nhả khói thuốc mù mịt. Bản thân tôi ở cách đó tầm 20 m vẫn không thể chịu nổi mùi khói thuốc nồng nặc theo gió bay sang. Cuối cùng, cả nhà tôi đành dắt nhau ra về.
Sáng đưa con đi học, tôi dừng chờ đèn đỏ tại một ngã tư đông đúc gần 5 phút, khói xe máy xung quanh khá ngột ngạt. Vậy mà các anh, các chú xung quanh vẫn tranh thủ thời gian dừng xe để lấy thuốc ra hút. Bên trái, bên phải khói thuốc trào qua, tôi không thở nổi, con tôi cũng ho sặc sụa.
Sự nguy hại của thuốc lá thì chúng ta ai cũng đã biết. Ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, bệnh mạch vành... đều từ thuốc lá mà ra. Bạn bè tôi, có người chọn sống lành mạnh, nhưng trong nhà có ông bố hút thuốc, nên đến 50 tuổi thấy hay khó thở, đi khám bệnh mới phát hiện bị bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính do hít khói thuốc lá thụ động. Có người thì bị hẹp mạch vành cũng do hít khói thuốc lá của người thân suốt 30 năm.
>> 'Nên xử phạt người hút thuốc lá khi lái xe bằng camera AI'
Tại Việt Nam, thuốc lá gây ra 40.000 ca tử vong mỗi năm (theo Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá - Bộ Y tế) và là nguyên nhân của ít nhất 25 loại bệnh, trong đó có 90 % ung thư phổi và 75 % Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Con số này không dừng lại, WHO dự đoán thuốc lá sẽ làm tăng gánh nặng bệnh tật, đến năm 2030 có thể gây nên 70.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá.
Mặc dù con số bệnh và tử vong liên quan thuốc lá để lại nỗi đau rất lớn cho nhiều gia đình, nhưng cộng đồng hầu như chưa có nhận thức đầy đủ về vấn đề này. Để giảm gánh nặng bệnh tật do khói thuốc lá gây ra, cần sự chung tay của cả chính phủ và cộng đồng. Tôi có vài đề xuất như sau:
Thứ nhất, tăng cường giáo dục từ tuổi thanh thiếu niên về tác hại của thuốc lá: các trường cấp ba và Đại học nên tổ chức các buổi tư vấn sức khỏe tập trung, trong đó có nói về các hành vi nguy cơ sức khỏe để lớp trẻ có kiến thức, giúp thay đổi thái độ và hành vi.
Thứ hai, triệt để cấm hút thuốc lá tại các khu vực công cộng có trẻ em lui tới: trường học, siêu thị, công viên, nhà văn hóa, các điểm sinh hoạt cộng đồng... Treo biển báo cấm hút thuốc lá và có giám sát, phát hiện, xử phạt với người vi phạm.
Thứ ba, cấm tuyệt đối hành vi hút thuốc lá khi tham gia giao thông. Có thể thận dụng hệ thống camera trên đường để phát hiện và xử phạt nguội giống như các lỗi vi phạm khác.
Jocelyn TranTôi phải xin lỗi vì nhắc nhở tài xế ôtô vứt tàn thuốc lá ra đường
20 tuổi môi thâm vì ngày hút hai bao thuốc lá
Dừng đèn đỏ gặp tài xế hú hút thuốc lá như 'ống khói di động'
Điếu thuốc lá mất mặt trước nữ khách Tây
Tôi mất cái áo vì đi sau tài xế vừa lái xe vừa hút thuốc
'Cấm thuốc lá điện tử để thanh niên Việt bớt đua đòi'
