PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Phó viện trưởng Phẫu thuật Tiêu hóa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết béo phì là một vấn đề y tế toàn cầu với tỷ lệ mắc bệnh ngày càng tăng. Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng, không chỉ giúp giảm cân mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể, phòng ngừa bệnh tật.
Để giảm cân hiệu quả, cần tạo ra sự thâm hụt calo, tức là lượng calo tiêu thụ phải ít hơn lượng calo tiêu hao. Theo nghiên cứu từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), để giảm 0,5 kg trọng lượng cơ thể, cần tạo ra sự thâm hụt khoảng 3.500 Kcal. Mục tiêu giảm 500-1.000 Kcal mỗi ngày so với nhu cầu năng lượng ban đầu thường được khuyến cáo, giúp giảm khoảng 0,5-1 kg mỗi tuần.
Một chế độ ăn cân bằng cần bao gồm 45-65% carbohydrate, 10-35% protein và 20-35% chất béo. Chất xơ, đặc biệt từ ngũ cốc nguyên hạt và rau xanh, giúp cảm giác no lâu hơn, giảm nguy cơ béo phì và các bệnh liên quan. Ngoài ra chúng cũng giúp kiểm soát lượng đường trong máu và giảm mức cholesterol. Chọn thực phẩm giàu dinh dưỡng như rau củ quả, ngũ cốc nguyên hạt, protein từ thực vật và động vật ít béo. Hạn chế tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường và chất béo bão hòa, tránh nước ngọt có gas và thức ăn nhanh.
Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày có thể giúp kiểm soát cơn đói và ngăn chặn ăn quá nhiều, kiểm soát đường huyết, giảm cholesterol và duy trì cân nặng lý tưởng. Điều này cũng giúp duy trì mức năng lượng ổn định trong ngày.
Các chế độ ăn uống phổ biến để tạo ra thâm hụt calo, giảm mỡ hiệu quả, như sau:
Chế độ ăn ít calo (Low-calorie diet)
Chế độ này hạn chế lượng calo tiêu thụ hàng ngày xuống còn khoảng 1.200-1.500 Kcal cho nữ và 1.500-1.800 Kcal cho nam (lượng trung bình mỗi người cần 2.000 Kcal một ngày, chia ba bữa). Một nghiên cứu trên tạp chí Obesity cho thấy áp dụng chế độ ăn ít calo giúp giảm khoảng 8% trọng lượng cơ thể trong vòng 6 tháng đầu.
Chế độ ăn rất ít calo (Very low-calorie diet)
Chế độ này thường giới hạn lượng calo tiêu thụ xuống dưới 800 Kcal mỗi ngày, chủ yếu áp dụng cho những người béo phì nặng và có các vấn đề sức khỏe liên quan. Những người theo chế độ ăn rất ít calo có thể giảm từ 1,5 đến 2,5 kg mỗi tuần trong 12-16 tuần đầu tiên. Tuy nhiên, chế độ này cần được giám sát y tế chặt chẽ do nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng và các biến chứng sức khỏe khác.
Chế độ ăn ít carbohydrate (Low-carbohydrate diet)
Giảm lượng carbohydrate dưới 20% tổng lượng calo hàng ngày, tăng lượng protein và chất béo. Nghiên cứu của New England Journal of Medicine (2008) chỉ ra rằng chế độ ăn ít carbohydrate có thể giúp giảm cân nhanh hơn so với chế độ ăn ít chất béo trong vòng 6 tháng đầu, nhưng hiệu quả này có thể không duy trì lâu dài.
Chế độ này tập trung vào việc tiêu thụ dầu ô liu, cá, rau củ quả và các loại hạt, rượu vang đỏ với lượng vừa phải. Theo một nghiên cứu đăng trên The American Journal of Medicine (2016), những người theo chế độ ăn Địa Trung Hải giảm trung bình 4,6 kg sau một năm và có sự cải thiện đáng kể về mức độ cholesterol và huyết áp.
Chế độ ăn Kiêng keto (Ketogenic diet)
Chế độ này giới hạn carbohydrate xuống dưới 50 gram mỗi ngày, dẫn đến trạng thái ketosis, trong đó cơ thể sử dụng chất béo làm nguồn năng lượng chính. Một nghiên cứu từ Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism (2019) cho thấy chế độ ăn keto giúp giảm cân nhanh chóng trong thời gian ngắn, nhưng cần phải theo dõi dài hạn vì có thể gây ra các tác dụng phụ như thiếu hụt chất dinh dưỡng và tăng cholesterol.
Chế độ ăn chay (Vegetarian and vegan diets)
Chế độ ăn chay, đặc biệt là ăn thuần chay, thường chứa ít calo và chất béo bão hòa hơn, giàu chất xơ. Nhiều nghiên cứu cho thấy người ăn chay có chỉ số BMI thấp hơn và tỷ lệ mắc bệnh béo phì cũng thấp hơn so với người ăn thịt.
Chế độ ăn gián đoạn (Intermittent fasting)
Các phương pháp phổ biến bao gồm 16/8 (ăn trong vòng 8 giờ và nhịn trong 16 giờ) và 5:2 (ăn bình thường trong 5 ngày và giảm calo trong 2 ngày còn 500-600 Kcal). Ăn gián đoạn có thể giúp giảm cân hiệu quả và cải thiện các chỉ số sức khỏe như cholesterol và đường huyết.
Bác sĩ lưu ý mỗi người có nhu cầu dinh dưỡng và tình trạng sức khỏe khác nhau, do đó chế độ ăn cần được cá nhân hóa. Các yếu tố như tuổi tác, giới tính, mức độ hoạt động thể chất và các bệnh lý nền cần được xem xét. Khuyến nghị từ Hiệp hội Dinh dưỡng Mỹ là cần có sự tư vấn của chuyên gia dinh dưỡng để lập kế hoạch ăn uống phù hợp.
Giảm cân bền vững đòi hỏi sự kiên nhẫn và cam kết lâu dài. Việc duy trì chế độ ăn uống lành mạnh quan trọng hơn so với chỉ tập trung vào việc giảm cân nhanh chóng.
Trên thực tế, bưởi vẫn có thể làm đường huyết tăng sau khi ăn. Thế nhưng, nếu ăn với lượng hợp lý, mức tăng thường không quá cao, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Trong 100 gram bưởi tươi chứa khoảng 38 - 42 calo, khoảng 9 - 10 gram đường bột. Trong đó có khoảng 6 - 7 g đường tự nhiên và khoảng 1 - 1,5 g chất xơ. So với nhiều loại trái cây có vị ngọt đậm đà như xoài chín, nho hoặc sầu riêng, lượng đường bột trong bưởi thấp hơn đáng kể.
Những yếu tố trên giúp bưởi trở thành lựa chọn phù hợp cho những người muốn kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, cách ăn cũng rất quan trọng. Nếu ăn bưởi nguyên múi, cơ thể vẫn nhận được lượng chất xơ tự nhiên. Chất xơ khi vào ruột sẽ giúp làm chậm hấp thu đường glucose vào máu. Ngược lại, nếu uống nước ép bưởi, phần lớn chất xơ bị loại bỏ, khiến đường được hấp thu nhanh hơn và dễ làm đường huyết tăng nhanh hơn.
Nhiều người thường dựa vào chỉ số đường huyết (GI) để đánh giá thực phẩm có làm tăng đường huyết hay không. Tuy nhiên, chỉ số này chưa phản ánh đầy đủ tác động thực tế.
Một nghiên cứu công bố trên chuyên san Current Medical Science cho thấy dù một số giống bưởi có chỉ số GI tương đối cao nhưng nếu ăn mức vừa phải, chẳng hạn khoảng 100 gram, thì không gây ảnh hưởng xấu đến đường huyết. Đây là mức ít có khả năng gây tăng đường huyết mạnh ở người mắc tiểu đường loại 2.
Nói cách khác, ăn một vài múi bưởi sau bữa ăn cân bằng thường không gây biến động lớn về đường huyết. Nhưng nếu ăn quá nhiều trong một lần hoặc kết hợp với các món nhiều đường khác, tác động lên đường huyết có thể sẽ khác.
Ngoài ra, bưởi còn chứa các chất chống ô xy hóa như naringin và naringenin. Chúng có tác dụng giảm căng thẳng ô xy hóa, giảm viêm mức độ thấp và cải thiện chuyển hóa
Với người khỏe mạnh hoặc đang cần kiểm soát đường huyết, cách ăn hợp lý là ưu tiên bưởi tươi nguyên múi thay vì nước ép. Khẩu phần vừa phải, chẳng hạn khoảng 100 - 200 gram mỗi lần.
Bên cạnh đó, nên kết hợp bưởi trong một chế độ ăn cân bằng với đủ protein, chất béo lành mạnh và rau xanh, theo Eating Well.
Ngày 3-7, thông tin từ Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ cho biết các bác sĩ khoa ngoại thần kinh vừa phẫu thuật thành công cho một bệnh nhân bị chấn thương sọ não nặng do bình gas mini phát nổ, gây vỡ xương sọ và tổn thương não nghiêm trọng.
Trước đó khoa cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ tiếp nhận bệnh nhân N.M.C. (49 tuổi, ngụ tỉnh An Giang) được chuyển đến trong tình trạng tiếp xúc chậm, đau đầu nhiều. Vùng trán có vết thương phức tạp ở đỉnh, kích thước khoảng 7 x 10cm, vết nham nhở đang chảy máu, bị mất một phần xương sọ (ở vùng đỉnh trán), lộ nhu mô não.
Các bác sĩ ghi nhận phần xương sọ vùng trán người đàn ông bị vỡ, đồng thời có nhiều dị vật bám dính.
Dựa vào hình ảnh CT-scan do bệnh viện tuyến trước thực hiện, bác sĩ đánh giá bệnh nhân bị gãy lún và khuyết xương sọ vùng trán hai bên, dập và xuất huyết não thùy trán hai bên; có tụ dịch máu ở xoang sàng, xoang trán và tụ máu dưới màng cứng, xuất huyết khoang dưới nhện…
Theo người nhà bệnh nhân kể lại trước đó, trong lúc gia đình tổ chức tiệc ăn trưa trên thuyền, mọi người mang theo ba bình gas mini (loại bình cũ đã được sang chiết) để sử dụng cho bếp nấu ăn.
Trong lúc lên thuyền, các bình gas được đặt ở ngoài trời khu vực mũi thuyền dưới trời nắng nóng, lúc này thuyền chòng chành, bất ngờ một bình nổ bay với tốc độ rất nhanh, va chạm vào mặt bàn rồi phát nổ đập trực tiếp vào vùng trán của anh C. ngồi gần đó.
Sự cố va đập mạnh khiến nạn nhân bất tỉnh tại chỗ và được đưa đến bệnh viện địa phương sơ cứu, sau đó chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ.
Sau khi xác định chấn thương sọ não nặng, các bác sĩ vừa tiến hành cấp cứu vừa khẩn trương làm các cận lâm sàng cần thiết, hội chẩn quyết định thực hiện phẫu thuật khẩn. Nạn nhân được xử trí lấy máu tụ dưới màng cứng, làm sạch tổ chức não dập, cầm máu và xử lý tổn thương vùng sọ não
Bác sĩ Chương Chấn Phước - Trưởng khoa ngoại thần kinh - cho biết trong quá trình phẫu thuật lấy máu tụ, cầm máu, bác sĩ lấy ra nhiều dị vật cùng các mảnh xương sọ vỡ lẫn trong nhu mô não. Do vết thương phức tạp, quá trình phẫu thuật bệnh nhân mất nhiều máu nên được truyền 7 đơn vị máu và các chế phẩm của máu.
Hiện người bệnh tỉnh táo, tiếp xúc tốt và may mắn các chức năng vận động không bị ảnh hưởng, đang tiếp tục được theo dõi, điều trị tại khoa ngoại thần kinh.
Ngay 20/16, TS.BS Hà Thị Bích Vân, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, cho biết bệnh nhân chấn thương gan nghiêm trọng, chấn thương ngực phải, tràn dịch màng phổi phải.
Các bác sĩ can thiệp cầm máu mà không cần phẫu thuật mở, giảm nguy cơ mất máu, hạn chế biến chứng.
Sau 10 ngày nhập viện, người bệnh thoát nguy kịch, chuyển về bệnh viện địa phương tiếp tục điều trị.
Theo bác sĩ Vân, chấn thương gan là một trong những tổn thương nguy hiểm, nguy cơ gây mất máu ồ ạt và tử vong nhanh nếu không được xử trí kịp thời.
