Tại phố cổ Yanaka Ginza ở đông bắc Tokyo, hình ảnh mèo xuất hiện khắp nơi. Mệnh danh là "thị trấn mèo" giữ lòng thủ đô, nơi đây thu hút du khách từ Bắc Mỹ, Australia và châu Âu tấp nập đổ về tham quan, mua sắm.
Họ có thể thưởng thức bánh kẹo hình mèo hoặc đặt làm con dấu cá nhân chủ đề mèo. Bà Yumiko Yamashita, Chủ cửa hàng Neco Action, cho biết Yanaka từ lâu có rất nhiều mèo vì tập trung nhiều chùa Phật giáo.
"Ngày trước, chúng đi khắp nơi, thậm chí vào nhà dân, nhưng giờ ít thấy hơn. Trời nóng nên chúng thích ở trong nhà", bà kể.
Dù thời tiết nóng khiến những "cư dân bốn chân" ít xuất hiện, các cửa hàng lưu niệm vẫn đông khách mua nam châm tủ lạnh, bưu thiếp, đũa, đồ gốm trang trí hình mèo và tượng Maneki-Neko (mèo vẫy tay), hay còn gọi là "mèo chiêu tài".
Ở tỉnh Aichi, miền trung Nhật Bản, nhà sản xuất gốm sứ Chugai Toen gây chú ý từ năm ngoái nhờ những mẫu tượng mèo chiêu tài sáng tạo mới. Thành lập năm 1952, thương hiệu từng chịu ảnh hưởng nặng nề trong đại dịch.
Nhưng hoạt động kinh doanh của họ gần đây đã phục hồi, doanh thu hàng năm khoảng 1 tỷ yen (6,9 triệu USD), đóng góp đáng kể bởi dòng sản phẩm "Maneki-Neko". Năm 2023, họ mở Studio894 gần trụ sở chính, kết hợp bán hàng, trưng bày, quán cà phê và trải nghiệm tự tay tô vẽ tượng mèo gốm với mức phí từ 1.500 yen.
Chủ tịch Chugai Toen Yasuhiro Suzuki cho biết Studio894 đã trở thành "một trong những điểm du lịch quan trọng của thành phố Seto". Công ty đặt mục tiêu nâng doanh thu thường niên lên 1,5 tỷ yen trong 5 năm tới.
Không chỉ thu hút khách du lịch, mèo còn mang lại nhiều lợi ích kích cầu tiêu dùng khác, tạo thành khái niệm được Giáo sư Katsuhiro Miyamoto tại Đại học Kansai gọi là "Catnomics" hay "Nền kinh tế mèo". Trong báo cáo "Catnomics" mới nhất, ông ước tính loài mèo sẽ đóng góp gần 3.000 tỷ yen (18,8 tỷ USD) cho nền kinh tế Nhật Bản năm nay.
Ngành công nghiệp chăm sóc thú cưng nội địa liên quan đến mèo đóng góp lớn. Thập kỷ qua, mèo đã vượt qua chó trở thành thú cưng phổ biến nhất Nhật Bản. Theo Hiệp hội Thức ăn Thú cưng Nhật Bản, các hộ gia đình nuôi khoảng 8,8 triệu con mèo vào năm 2025, so với 6,8 triệu con chó. Mỗi hộ nuôi mèo chi trung bình khoảng 1,8 triệu yen (11.300 USD) trong suốt vòng đời của con vật.
Các doanh nghiệp bắt đầu chú ý tiềm năng kinh doanh khi số lượng mèo cưng lần đầu tiên vượt chó vào năm 2014. Diễn biến này được cho là do thay đổi về nhân khẩu học. Dân số già hóa và dòng người đổ về các trung tâm đô thị ngày càng tăng đồng nghĩa với ít thời gian và không gian hơn để nuôi chó.
Kết hợp ước tính về quy mô hệ sinh thái sản xuất thức ăn cho mèo, chi tiêu tại quán cà phê mèo và sách ảnh về mèo, Giáo sư Miyamoto cho rằng tác động kinh tế của mèo gần tương đương với sự kiện Triển lãm Thế giới Osaka 2025, "cho thấy đóng góp đáng kể của chúng đối với nền kinh tế Nhật Bản".
Mèo được cho đã xuất hiện tại Nhật Bản từ thời kỳ Nara (710-794), khi các sứ thần Nhật Bản mang chúng về sau các chuyến đi ngoại giao đến Nhà Đường ở Trung Quốc. Nhiều con được nhà chùa nhận nuôi để bảo vệ kinh sách khỏi chuột.
Vai trò này giúp chúng có vị thế đặc biệt, thậm chí mang màu sắc huyền bí. Người Nhật còn xem mèo là sinh vật tự nhiên mang tinh thần Thiền hàng đầu, dễ đạt được trạng thái điềm tĩnh và tách biệt, điều con người phải mất cả đời theo đuổi nhưng vẫn khó đạt được.
Theo tác giả Stephen Mansfield đang cư trú tại Nhật Bản, mèo sống trong "chánh niệm", tức trong chính khoảnh khắc hiện tại. "Không bận tâm đến quá khứ hay tương lai, tâm trí của chúng có lẽ ít hỗn loạn hơn chúng ta rất nhiều", ông mô tả.
Ngày nay, những người nổi tiếng yêu mèo tại Nhật Bản có thể kể đến Thiên hoàng, Hoàng hậu và Thủ tướng Sanae Takaichi. Mức độ gắn bó lớn đã biến mèo thành ngành kinh doanh lớn, từ ngành công nghiệp thú cưng, du lịch đến tiếp thị, xuất bản. Nước này còn có ngày "Cat Day" vào 22/2.
Theo Bloomberg, những năm gần đây, "Cat Day" đã bùng nổ, khi các công ty nắm bắt thị trường liên quan đến mèo đang sôi động. Các chuỗi cửa hàng tiện lợi thường cạnh tranh bán các món tráng miệng và hàng hóa theo chủ đề này. Dịp 22/2 vừa qua, họ tung ra món bánh pudding hình bàn chân mèo.
Trong ngành văn học, xuất bản, mèo cũng là "cỗ máy tiếp thị". Thế kỷ trước, nhà văn Natsume Sōseki từng viết "I Am a Cat" (Tôi là con mèo), tác phẩm kinh điển toàn cầu, kể câu chuyện từ góc nhìn của một chú mèo.
Đến nay, mèo vẫn xuất hiện thường xuyên trong văn chương, bao gồm tiểu thuyết siêu thực của Haruki Murakami, cũng như nhiều tác phẩm như The Travelling Cat Chronicles hay The Guest Cat. Mèo hấp dẫn đến mức nhiều nhà xuất bản còn sử dụng hình ảnh mèo trên bìa những cuốn sách gần như không liên quan đến chúng.
Đến nay, mèo đang sở hữu vị thế lớn về văn hóa, kinh tế tại Nhật Bản. Tuy nhiên, The Guardian chỉ ra thực trang "hòn đảo mèo" Aoshima đang dần số lượng cá thể, do còn ít người để nuôi và chăm sóc.
Trong bối cảnh xu hướng suy giảm và già hóa dân số dài hạn gần như không thể đảo ngược, số lượng mèo được nuôi làm thú cưng tại Nhật Bản dự báo thu hẹp. Nghiên cứu của Giáo sư Miyamoto ghi nhận 2025 là năm đầu tiên chứng kiến số lượng mèo được nuôi làm thú cưng sụt giảm đáng kể.
"Điều này có thể đánh dấu khởi đầu của thời kỳ trì trệ hoặc suy giảm sau giai đoạn bùng nổ nuôi mèo", ông cảnh báo.
Tin Gốc: Vnexpress
