Giữ nguyên trạng cây đa cổ thụ bằng bê tông ở di tích Nước Mặn

Giữ nguyên trạng cây đa cổ thụ bằng bê tông ở di tích Nước Mặn

UBND tỉnh Gia Lai đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án tu bổ, tôn tạo Di tích lịch sử Nước Mặn (thôn An Hòa, xã Tuy Phước Bắc) với tổng mức đầu tư gần 24 tỷ đồng. Đây được xem là một trong những nơi phôi thai chữ Quốc ngữ của Việt Nam.

Theo phương án phê duyệt, dự án tập trung bảo tồn các giá trị gốc của di tích, phục hồi không gian lịch sử gắn với quá trình hình thành chữ Quốc ngữ. Điểm nhấn là cây đa cổ thụ bằng bê tông, được xem như biểu tượng nguồn cội, cùng hệ thống 7 bia đá khắc bằng nhiều ngôn ngữ.

Công trình được Giáo phận Quy Nhơn xây dựng năm 2011 trên nền cơ sở truyền giáo cũ, nơi linh mục Francisco de Pina từng sinh sống và truyền đạo. Cây đa gồm 16 nhánh, tượng trưng cho 16 cơ sở truyền giáo ở xứ Đàng Trong, hiện nằm trong khuôn viên gia đình ông Võ Cự Anh.

Bên cạnh đó, giếng nước trong khuôn viên di tích sẽ được nạo vét, gia cố, dựng nhà mái che theo kiến trúc truyền thống. Nhiều hạng mục phục vụ tham quan cũng được đầu tư như biểu tượng cuốn sách, nhà thông tin, khu ki-ốt cùng hệ thống điện chiếu sáng, cấp thoát nước và đường nội bộ.

Dự án còn hướng đến xây dựng không gian trưng bày tư liệu, hiện vật về quá trình hình thành chữ Quốc ngữ và hoạt động của các giáo sĩ Dòng Tên từng đặt cơ sở tại Nước Mặn. Các tài liệu, hiện vật liên quan sẽ được sưu tầm, số hóa để phục vụ nghiên cứu và giới thiệu đến công chúng.

Ít ai biết rằng hơn 400 năm trước, Nước Mặn từng là một thương cảng sầm uất bậc nhất Đàng Trong. Nằm ở hạ nguồn sông Kôn, nơi đây là điểm giao thương của người Việt, Chăm Pa, cùng các thương nhân đến từ Nhật Bản, Trung Quốc, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh và nhiều quốc gia khác.

Theo các tư liệu lịch sử, năm 1617, quan trấn thủ Quy Nhơn Trần Đức Hòa đã cưu mang, đưa các giáo sĩ Dòng Tên gồm Francesco Buzomi, Francisco de Pina và Cristoforo Borri về vùng đất này sau khi họ gặp nạn tại cảng Hội An. Một năm sau, các giáo sĩ chọn Nước Mặn làm nơi đặt cơ sở truyền giáo.

Ông Võ Cự Anh (85 tuổi, trú thôn An Hòa, xã Tuy Phước Bắc) cho biết, gia đình đã hiến hàng trăm mét vuông đất để phục dựng cây cổ thụ biểu tượng nguồn cội chữ Quốc ngữ tại di tích Nước Mặn.

Từng là thầy giáo và nhiều năm nghiên cứu lịch sử Nước Mặn, ông Anh dành nhiều tâm huyết sưu tầm tư liệu về quá trình hình thành chữ Quốc ngữ. Theo ông, những ngày đầu tiếp xúc với tiếng Việt, các giáo sĩ phương Tây gặp không ít khó khăn. Song, với quyết tâm học ngôn ngữ bản địa để phục vụ truyền giáo, họ đã cùng các học giả và người dân địa phương thử nghiệm việc ghi âm tiếng Việt bằng mẫu tự La tinh.

Những cuộc trao đổi dưới ánh đèn dầu giữa các giáo sĩ với giới nho sĩ, học trò và thương nhân địa phương, góp phần hình thành những ký âm La tinh đầu tiên của tiếng Việt.

Từ nền tảng được gây dựng tại Nước Mặn, đến năm 1625, giáo sĩ Alexandre de Rhodes tiếp tục kế thừa, hệ thống hóa và phát triển, mở đường cho sự ra đời và phổ biến của chữ Quốc ngữ.

Theo UBND tỉnh Gia Lai, sau khi hoàn thành, khu di tích Nước Mặn được kỳ vọng trở thành điểm đến văn hóa đặc sắc, góp phần bảo tồn di sản ngôn ngữ dân tộc, phát triển du lịch và lan tỏa những giá trị lịch sử gắn với hành trình hình thành chữ Quốc ngữ Việt Nam.

Tin Gốc: Dân Trí