Khi tham gia sản xuất sản phẩm thủ công tại Doanh nghiệp xã hội Chạm Vào Xanh và được khuyến khích đưa sản phẩm ra thị trường, chị bắt đầu có thu nhập và dần xây dựng sự tự tin.
Việc có thể đóng góp vào kinh tế gia đình giúp chị chuyển từ vị thế phụ thuộc sang một người có vai trò, có tiếng nói. Sự chủ động về tài chính cũng mở ra những thay đổi rõ rệt trong cách chị tham gia vào đời sống xã hội.
“Trời cho” nhiều năng khiếu tạo ra sản phẩm đẹp
Người khuyết tật ở Việt Nam không thiếu năng lực lao động. Điều họ thiếu là cơ hội để tham gia vào thị trường một cách phù hợp và bền vững.
Một sản phẩm thủ công nhỏ có thể không thay đổi nền kinh tế, nhưng có thể thay đổi cuộc đời của một con người. Khi nghệ thuật trở thành sinh kế, nó mở ra một cách nhìn khác về hòa nhập cho người khuyết tật.
Dù các chính sách hỗ trợ đã có những bước tiến nhất định, một khoảng trống lớn vẫn tồn tại: làm thế nào để người khuyết tật có thể sống bằng chính năng lực của mình, thay vì phụ thuộc vào trợ cấp hoặc gia đình.
Thực tế cho thấy nhiều chương trình đào tạo nghề hiện nay chưa gắn với nhu cầu thị trường. Người học có kỹ năng nhưng không có đầu ra ổn định. Việc làm, nếu có, thường thu nhập thấp và thiếu bền vững. Vấn đề không nằm ở khả năng của người khuyết tật, mà ở cách xã hội thiết kế cơ hội cho họ.
Một hướng tiếp cận khác đang dần được chứng minh trong thực tế: sử dụng nghệ thuật và lao động sáng tạo như một con đường tạo sinh kế.
Câu chuyện này không phải là cá biệt. Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp xã hội như Chạm Vào Xanh, Vụn Arts hay Kym Viet đang cho thấy một hướng đi khả thi: khi có tổ chức phù hợp làm cầu nối, kỹ năng sáng tạo của người khuyết tật có thể trở thành sản phẩm có giá trị trên thị trường.
Những mô hình này đặt ra một cách nhìn khác: nghệ thuật không chỉ là công cụ trị liệu, mà có thể trở thành một ngành kinh tế vi mô nếu được tổ chức đúng cách.
Tại Nhật Bản, hướng tiếp cận này đã được phát triển từ sớm. Các sản phẩm do người khuyết tật tạo ra được thiết kế, đóng gói và phân phối như hàng hóa thực thụ, với sự tham gia của cả khu vực công và tư. Điều này cho thấy khi có cơ chế phù hợp, lao động sáng tạo của người khuyết tật hoàn toàn có thể trở thành một phần của nền kinh tế.
Việt Nam vẫn thiếu những cơ chế để đưa sản phẩm của người khuyết tật ra thị trường một cách bền vững. Nhiều mô hình hiện nay hoạt động trong điều kiện hạn chế, phụ thuộc vào nguồn lực ngắn hạn và chưa có sự kết nối thị trường mang tính hệ thống.
Đáng chú ý, các doanh nghiệp xã hội – dù đóng vai trò cầu nối quan trọng – vẫn chưa tiếp cận được các chính sách ưu đãi tương xứng. Việc tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm phần lớn dựa vào nỗ lực cá nhân và các mối quan hệ của người quản lý, thay vì được hỗ trợ bởi các cơ chế kết nối chính thức. Điều này khiến nhiều mô hình hiệu quả khó mở rộng, và những giải pháp đã được kiểm chứng khó trở thành quy mô lớn.
Nếu coi đây là một hướng đi nghiêm túc, chính sách cần có những điều chỉnh tương ứng.
Trước hết, cần xây dựng cơ chế ưu đãi rõ ràng hơn cho các doanh nghiệp xã hội trong lĩnh vực này, đặc biệt về thuế và tiếp cận tài chính, nhằm khuyến khích các mô hình tạo tác động dài hạn.
Thứ hai, cần phát triển các chương trình kết nối thị trường mang tính hệ thống, trong đó Nhà nước đóng vai trò trung gian, giúp đưa sản phẩm của người khuyết tật vào các chuỗi giá trị hiện có, bao gồm cả mua sắm công.
Thứ ba, giáo dục nghề cần mở rộng theo hướng linh hoạt hơn, đưa nghệ thuật ứng dụng và sáng tạo vào như một lựa chọn thực chất, thay vì chỉ giới hạn trong một số ngành nghề truyền thống.
Xóa bỏ rào cản cho người khuyết tật không chỉ là cải thiện hạ tầng, mà là thiết kế lại cách họ tham gia vào đời sống kinh tế – xã hội. Khi cơ hội được tổ chức đúng cách, người khuyết tật không cần được “hỗ trợ” để tồn tại, mà có thể tự tạo ra giá trị và khẳng định vị trí của mình.
Và trong hành trình đó, nghệ thuật – nếu được nhìn nhận đúng – có thể không chỉ thay đổi một cuộc đời, mà còn góp phần thay đổi cách xã hội vận hành.
Ngày 19-4, ban tổ chức Liên hoan sinh viên kiến trúc toàn quốc cho biết đã công bố kết quả, trao giải thưởng cho các sinh viên và các trường đại học đoạt giải.
Liên hoan sinh viên kiến trúc toàn quốc được Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng UBND TP.HCM, Hội Kiến trúc sư TP.HCM và Trường đại học Việt - Đức tổ chức.
Hơn 1.000 đại biểu, giảng viên, sinh viên đến từ 27 trường đại học đào tạo ngành kiến trúc trên cả nước tham dự liên hoan.
Trong khuôn khổ liên hoan, nhiều hoạt động sôi nổi, ý nghĩa được tổ chức liên tục từ ngày 15 đến 18-4, gồm: hội thảo khoa học tập trung vào mối quan hệ giữa kiến trúc - công nghệ - đô thị, triển lãm không gian sáng tạo, hoạt động trải nghiệm, giao lưu…
Điểm nhấn và thu hút sự quan tâm của sinh viên là cuộc thi tài năng sinh viên kiến trúc với nhiều nội dung thi như: thiết kế nhanh, ký họa, mỹ thuật, thiết kế đồ họa. Chủ đề liên hoan đặt ra yêu cầu sinh viên kiến trúc phải làm chủ công nghệ, đồng thời giữ vững giá trị nhân văn trong thiết kế.
Liên hoan không chỉ là sân chơi mà còn là không gian đối thoại học thuật, nơi thể hiện góc nhìn của thế hệ trẻ cũng như các chuyên gia và lực lượng đào tạo kiến trúc toàn quốc.
Liên hoan sinh viên kiến trúc toàn quốc được tổ chức định kỳ hai năm một lần. Năm nay các hoạt động của liên hoan được diễn tra tại Trường đại học Việt - Đức (phường Thới Hòa, TP.HCM, trước đây là thành phố Bến Cát, tỉnh Bình Dương) và Trung tâm Hội nghị và triển lãm (phường Bình Dương, TP.HCM).
Đây là khu vực tập trung nhiều khu công nghiệp và đô thị hiện đại, có tốc độ đô thị hóa nhanh, tiêu biểu cho quá trình phát triển công nghiệp đô thị của vùng Đông Nam Bộ.
Ông Jordan Benjamin, chuyên gia kỹ thuật tại công ty sửa chữa điện nước Done Rite Services (Mỹ), hướng dẫn cách làm một chiếc "điều hòa" mini:
Đầu tiên, bạn cần một thùng giữ nhiệt bằng xốp hoặc một xô nhựa loại 20 lít có nắp đậy.
Bước 1: Khoét 2-3 lỗ tròn ở phần thân trên của thùng. Nếu dùng thùng xốp, bạn chỉ cần một con dao nhọn nhưng nếu dùng xô nhựa, bạn nên có mũi khoan khoét lỗ chuyên dụng sẽ giúp vết cắt đẹp và dễ dàng hơn.
Bước 2: Luồn các đoạn ống nhựa PVC (đường kính khoảng 7-10 cm) vào các lỗ vừa khoét. Nếu ống không khít, hãy dùng băng keo hoặc keo nến để cố định chắc chắn.
Bước 3: Đặt một chiếc quạt bàn hoặc quạt tích điện nhỏ lên nắp thùng, dùng bút vẽ theo đường viền của quạt. Cẩn thận cắt bỏ phần lõi vừa vẽ rồi đặt úp mặt quạt xuống lỗ cắt. Gia cố lại bằng băng dính nếu cần.
Bước 4: Cho vài chai nước đá đông sẵn vào trong thùng, đậy nắp và bật quạt. Luồng không khí mát sẽ được thổi ra qua các đường ống PVC.
"Có nhiều biến thể khác nhau cho cách làm này. Bạn có thể thay ống PVC bằng ống chai nhựa hoặc tận dụng các cốc nhựa dùng một lần. Dù làm cách nào, hiệu quả làm mát là tương đương", ông Benjamin nói.
Nếu muốn tăng thời gian giữ đá, bạn nên ưu tiên dùng thùng mút xốp vì khả năng cách nhiệt tốt hơn.
5 giải pháp giúp giảm nhiệt cho ngôi nhà
Bên cạnh việc tự chế thiết bị làm mát, chuyên gia gợi ý có thể giảm phụ thuộc vào điều hòa bằng các thói quen đơn giản sau:
Chặn các khe hở thất thoát nhiệt: Hãy ngăn chặn sức nóng trước khi nó kịp xâm nhập vào nhà. Ngay cả những khe hở nhỏ ở cửa ra vào, cửa sổ hay ổ cắm cũng khiến không khí lạnh thất thoát và rước khí nóng vào nhà.
Sử dụng rèm cửa dày cách nhiệt: Rèm cửa phát huy tác dụng tốt nhất khi che kín toàn bộ khung cửa và được kéo lại trong những giờ cao điểm nắng gắt.
Nếu rèm nhà bạn quá mỏng, hãy thay bằng loại vải dày hoặc rèm chuyên dụng. "Rèm cuốn chống nắng thông thường có thể giảm 2-5 độ C, trong khi rèm cách nhiệt chuyên dụng giúp giảm tới 5-10 độ C cho các căn phòng hướng Tây hoặc hướng Nam", chuyên gia điện lạnh Glenn Gault, giám đốc điều hành công ty dịch vụ làm mát Gault Heating & Cooling (Mỹ) phân tích.
Tận dụng nguyên lý thông gió chéo: Nếu không thích đóng rèm tối om, hãy mở cửa sổ một cách khoa học. Việc mở các cửa sổ đối diện nhau (hoặc mở cửa ở các tầng khác nhau) sẽ tạo ra luồng thông gió chéo, đẩy khí nóng tích tụ ra ngoài và đón gió tươi vào.
Thời điểm lý tưởng nhất để làm việc này là vào ban đêm hoặc sáng sớm khi nhiệt độ ngoài trời đã hạ.
Thông gió giải nhiệt ban đêm: Đây là chiến lược giải nhiệt hoàn toàn miễn phí. Khi trời dịu mát về đêm, hãy mở cửa sổ và bật quạt trần quay ngược chiều kim đồng hồ để hút nhiệt. Nếu dùng quạt hộp hoặc quạt tháp, hãy đặt quạt hướng mặt ra ngoài cửa sổ để "thổi" khí nóng từ trong phòng ra ngoài.
Đến sáng sớm, hãy đóng chặt các cửa lại để "khóa" lớp không khí mát mẻ này ở lại bên trong.
Gom lịch sử dụng các thiết bị sinh nhiệt: Bếp nấu, lò nướng, máy rửa bát hay máy sấy quần áo đều là những "lò sưởi" gián tiếp trong nhà.
Bà Lisa Shavers, quản lý mảng giải pháp nhiệt lạnh tại Oncourse Home Solutions (Mỹ), khuyên nên ưu tiên nấu ăn bằng lò vi sóng, bếp từ hoặc chuyển các công việc giặt giũ, rửa bát sang buổi tối. Điều này vừa giữ nhà cửa mát mẻ, vừa tránh được khung giờ cao điểm".
Cảnh sát Nga đã mở cuộc điều tra sau khi một con hổ trong rạp xiếc bất ngờ thoát khỏi sự kiểm soát trong lúc biểu diễn và nhảy vào khu vực khán giả. Vụ việc xảy ra tại rạp xiếc ở Rostov-on-Don vào ngày 19/4.
Đoạn video ghi lại khoảnh khắc đáng sợ cho thấy 3 con hổ đứng trên ghế, trong khi người điều khiển và trợ lý đi lại trên sân khấu. Có một tấm lưới tròn ngăn cách giữa sân khấu và khán giả.
Tuy nhiên một lỗi kỹ thuật nghiêm trọng xảy ra khiến tấm lưới hạ xuống bất ngờ. Con hổ chỉ mất vài giây để tận dụng cơ hội thoát ra. Nó nhảy lên vòng kim loại trước khi lao xuống khu vực khán giả bên dưới khiến đám đông hoảng loạn tháo chạy. Một số người bật dậy để nhìn rõ con hổ, trong khi một số khác chạy về lối thoát hiểm.
Ở những video tiếp theo, người xem có thể thấy phần lớn các ghế ngồi bị trống do người xem chạy hết ra ngoài. Con hổ đi lại giữa các hàng ghế. Trong rạp chỉ còn một vài khán giả dường như quá hoảng sợ nên không kịp chạy. Họ cầm điện thoại ghi hình con vật từ xa.
Một nhân chứng cho biết, khi con vật thoát ra ngoài, quang cảnh bên trong hỗn loạn còn trẻ con hét lớn. May mắn không có ai bị thương trong vụ việc. Con hổ bị bắt trở lại sau khi được phát hiện cách lều xiếc một đoạn ngắn.
Giám đốc rạp xiếc - Nikolai Dovgaluk - cho biết, sau vụ việc, người huấn luyện đã đeo vòng cổ cho con hổ, dẫn nó về chuồng và đưa vào nơi an toàn. Sự cố không gây ra bất cứ tai nạn nào.
“Tai nạn có thể gây nguy hiểm với khán giả, nhưng đây là những con hổ đã được thuần hóa, nghĩa là chúng được huấn luyện như động vật nuôi”, ông Nikolai nói.
Vị giám đốc cũng cho rằng nguyên nhân tấm lưới bị rơi là do lỗi của nhân viên và chưa quy kết trách nhiệm đối với bất cứ cá nhân nào.
Ngày 20/4, Ủy ban Điều tra Liên bang Nga thông báo mở cuộc điều tra về các vi phạm an toàn tiềm ẩn trong các buổi biểu diễn với động vật hoang dã.
Trước đó từng có sự cố tương tự xảy ra tại một buổi biểu diễn trong rạp xiếc ở thành phố Lạc Dương (Trung Quốc) vào năm 2023.
Hai con sư tử của đoàn xiếc đang tập dượt chuẩn bị cho buổi biểu diễn chính thức thì bất ngờ sổng chuồng. Nguyên nhân xảy ra sự việc này do khu vực rào chắn quây quanh sân khấu biểu diễn có một cánh cửa đang mở.
Hai con sư tử đã nhận ra cánh cửa này và chạy thoát ra khỏi khu vực biểu diễn có quây rào. Điều đáng nói là trong rạp xiếc lúc đó có một nhóm khán giả bao gồm các vị phụ huynh và trẻ nhỏ, họ có mặt để theo dõi các nghệ sĩ xiếc tập dượt.
Hai con sư tử sổng chuồng đã lao ngay về phía khán giả gây nên sự sợ hãi, hoảng loạn rất lớn. Điều may mắn là hai con sư tử không tấn công nhóm khán giả này mà liền chạy ra khỏi rạp xiếc rồi di chuyển sang một bãi đậu xe nằm cạnh rạp.
Chính quyền địa phương khẳng định rằng ngay khi nhận được thông tin về việc có hai con sư tử sổng chuồng ở khu vực rạp xiếc, tình huống nguy hiểm đã nhanh chóng được lực lượng chức năng phối hợp với phía rạp xiếc xử lý ổn thỏa.
Hai con sư tử nhanh chóng được đưa về chuồng và không có ai bị thương trong sự việc nguy hiểm này.
