Châu, hiện là sinh viên năm cuối ngành Khoa học máy tính tại Đại học Pomona (Mỹ), nhận thư trúng tuyển từ ba ngôi trường Ivy League vào cuối tháng 2.
Cả ba đều trao khoản hỗ trợ toàn phần, gồm học phí, bảo hiểm, và sinh hoạt phí trong 5 năm, tổng giá trị khoảng 12-17 tỷ đồng ở mỗi trường.
“Đây vừa là thành quả của quá trình bền bỉ suốt 4 năm đại học, vừa giống như một tín hiệu xác nhận rằng mình thực sự thuộc về con đường nghiên cứu khoa học”, Châu nói.
Ngày học lớp chuyên Anh ở trường THPT chuyên Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Châu đã mày mò tự học lập trình. Gõ từng dòng code đầu tiên để tạo ra sản phẩm và đưa lên mạng, Châu phấn khích thấy nhiều người sử dụng. Nhưng khi bước chân vào đại học, nữ sinh nhận ra bản thân không muốn dừng lại ở việc làm kỹ sư phần mềm mà còn muốn theo đuổi nghiên cứu.
Ngay từ kỳ đầu năm thứ nhất, Châu chủ động xin giáo sư cho thử sức, làm quen với lĩnh vực Robotics – Kỹ thuật robot. Cô sớm hiểu rằng công nghệ đang phát triển với tốc độ chóng mặt, nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro và trăn trở với câu hỏi làm sao để công nghệ đổi mới liên tục, nhưng an toàn.
Tới năm thứ hai, Châu làm một dự án mới và ngay lập tức thấy bản thân phù hợp với lĩnh vực Tương tác người – máy (Human-Computer Interaction – HCI), nơi có sự giao thoa giữa kỹ thuật, khoa học nhận thức và thiết kế.
“Mình muốn đóng góp cho cộng đồng bằng cách xây dựng những hệ thống đặt con người làm trung tâm”, Châu nói.
Nghiên cứu này có tên “Tính thời điểm của việc nhìn lại dữ liệu trong các ứng dụng theo dõi sức khỏe trẻ sơ sinh”, do Châu là đồng tác giả chính. Năm 2025, dự án nằm trong top 5% bài báo xuất sắc của Hội nghị về các yếu tố con người trong hệ thống máy tính của Hiệp hội Máy tính (ACM CHI) 2025 tại Nhật Bản.
Cùng năm, Châu thực hiện một đề tài khác cùng nhóm nghiên cứu ở Đại học Pomona và Stanford, đạt giải Bài báo xuất sắc (Top 1%) ở Hội nghị chuyên đề về Phần mềm và Công nghệ Giao diện Người dùng (ACM UIST) tại Hàn Quốc. Nghiên cứu tập trung vào thiết kế thuật toán AI để đưa ra phản hồi cho các họa sĩ kỹ thuật số nhằm cải thiện kỹ năng vẽ.
Nhờ những kết quả này, hồi tháng 2, Châu là một trong 8 sinh viên được Hiệp hội nghiên cứu máy tính (CRA) vinh danh là Nhà nghiên cứu xuất sắc bậc đại học trên toàn Bắc Mỹ, là sinh viên đầu tiên từ Đại học Pomona có thành tích này.
Châu nhìn nhận những dự án trên là thế mạnh giúp hồ sơ của mình nổi bật, bởi cho thấy tố chất bền bỉ và khả năng theo đuổi vấn đề đến cùng của một nhà nghiên cứu.
Cùng kỹ năng lập trình vững do liên tục trau dồi từ ngày mới vào đại học, Châu trúng tuyển vị trí thực tập sinh tại ba tập đoàn công nghệ lớn là Microsoft, Amazon và Qualcomm, sau đó làm thực tập sinh kỹ sư phần mềm ở bộ phận tối ưu hóa đồ họa vi tính tại Microsoft. Nữ sinh nhìn nhận trải nghiệm này giúp tích lũy kinh nghiệm, rèn tư duy phân tích và năng lực nghiên cứu trong môi trường công nghệ hàng đầu.
PGS Alexandra Papoutsaki, người hướng dẫn Châu từ năm thứ hai đại học, nhận xét nữ sinh sở hữu kỹ năng kỹ thuật xuất sắc lẫn tư duy nhạy bén trong các nghiên cứu lấy con người làm trung tâm.
Theo bà, tương tác người – máy không chỉ đơn thuần là xây dựng một sản phẩm, mà còn là “khả năng kể một câu chuyện xoay quanh sản phẩm đó”. Châu có khả năng kết nối với mọi người để phân tích dữ liệu và viết nên những nội dung có sức thuyết phục cao.
“Kỹ năng của Châu tương đương với một nghiên cứu sinh tiến sĩ năm thứ ba”, bà khẳng định.
Châu nói từng gặp không ít áp lực, nhất là giai đoạn vừa phải học, luyện kỹ năng lập trình, làm nghiên cứu và ứng tuyển thực tập. Nữ sinh cố gắng duy trì kỷ luật nghiêm ngặt, lên kế hoạch chi tiết theo từng tuần. Dù vậy, Châu cũng không vùi đầu vào công việc mà sắp xếp thời gian tập thể thao, chơi piano hàng ngày và ngủ đủ để cân bằng.
Song song, mỗi khi có cơ hội, chẳng hạn như tham dự hội thảo quốc tế, Châu chủ động trao đổi, kết nối với các giáo sư và nhà nghiên cứu trong ngành, vừa để mở rộng mạng lưới, vừa để lấy động lực cho bản thân.
“Cộng đồng nghiên cứu của ngành này vừa giỏi và sáng tạo, vừa quan tâm đến việc phát triển công nghệ cho con người. Mỗi lần được gặp họ, mình được truyền cảm hứng rất nhiều”, Châu tâm sự.
Đây cũng là một trong những lý do để Châu chọn theo chương trình tiến sĩ sau khi ra trường dù trúng tuyển một số công ty công nghệ.
Khi cân nhắc những “bến đỗ”, Châu nộp đơn vào các trường Ivy League để có cơ hội tận dụng thế mạnh liên ngành của họ. Theo nữ sinh Việt, đây là những môi trường mà công nghệ được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, tạo nền tảng thuận lợi để theo đuổi lĩnh vực tương tác người – máy, vượt qua giới hạn của ngành khoa học máy tính thuần túy.
Nhìn lại hành trình, Châu thích nhất việc được tìm hiểu một dự án, sau đó biện luận, phát triển những ý tưởng riêng, rồi tự tay lập trình và thử nghiệm sản phẩm. Cô thấy công việc nghiên cứu là tổng hòa của rất nhiều hoạt động mà mình đam mê, nên càng có động lực theo con đường khoa học.
Châu vẫn đang cân nhắc giữa ba ngôi trường “trong mơ”. Dù lựa chọn thế nào, định hướng sắp tới của Châu vẫn xoay quanh việc xây dựng các tương tác an toàn giữa con người và AI.
Sáng 26/5, Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, lưu ý thí sinh 5 điểm trước kỳ thi vào lớp 10. Cụ thể:
- Các vật dụng thí sinh được mang vào phòng thi: bút viết, thước kẻ, bút chì, tẩy, êke, thước vẽ đồ thị, dụng cụ vẽ hình, máy tính cầm tay không có chức năng soạn thảo văn bản, không có thẻ nhớ. Cũng như năm ngoái, thí sinh không còn được mang Atlat Địa lý, Bảng tuần hoàn, bảng tính tan dùng trong môn Hóa học.
Những vật dụng bị cấm gồm bút xóa; giấy than; đồ uống có cồn; vũ khí và chất gây cháy, nổ; tài liệu, thiết bị truyền tin (thu, phát sóng thông tin, ghi âm, ghi hình).
Với những thí sinh cần mang thiết bị hỗ trợ sức khỏe, ông Bình cho biết lực lượng công an sẽ kiểm tra, nếu không phát hiện bất thường sẽ dán tem đảm bảo để các em mang vào phòng thi.
Theo ông Bình, tinh thần là "linh hoạt, không cứng nhắc" với các thiết bị khác, như đồng hồ cơ, trang sức, túi clear trong suốt... Giám thị không cấm thí sinh mang vào phòng thi, song cần nhấn mạnh các em không lợi dụng các đồ vật này để gian lận.
Đặc biệt với máy tính cầm tay, thí sinh được mang vào phòng thi những máy không có thẻ nhớ, không có chức năng thu phát, soạn thảo văn bản; không quy định cụ thể về nhãn hiệu, chủng loại.
- Khi nhận đề, thí sinh phải kiểm tra số trang, mã đề, chất lượng in ấn. Chậm nhất 5 phút từ khi tính giờ làm bài, các em phải báo cáo những bất thường trong đề (thiếu trang, rách, hỏng, nhòe, mờ) cho giám thị. Quá thời gian này, thí sinh tự chịu trách nhiệm với đề mình đã nhận.
- Giám thị không được làm ảnh hưởng đến khả năng làm bài của thí sinh. Ông Bình lấy ví dụ nếu giám thị vô tình ký nhầm vào phần phách và giấy thi của thí sinh, thầy cô không được yêu cầu các em đổi giấy mới, vì sẽ làm ảnh hưởng đến tâm lý, thời gian và kết quả làm bài.
Khi đó, giám thị lập biên bản bất thường, báo cáo trưởng điểm thi và có thể tổ chức chấm chung bài thi đó sau này, đảm bảo quyền lợi của thí sinh.
- Thí sinh đến muộn quá 15 phút từ lúc tính giờ làm bài sẽ không được vào phòng thi, đồng nghĩa không có điểm môn đó và không đủ điều kiện xét tuyển lớp 10 công lập.
Khi thi tự luận, các em được nộp bài sau khi hết 2/3 thời gian, nhưng đồng thời phải nộp lại đề thi, giấy nháp. Riêng môn trắc nghiệm, thí sinh không được nộp bài trước, chỉ được ra khỏi phòng khi hết giờ.
Khi đó, giám thị lập biên bản bất thường, báo cáo trưởng điểm thi, có thể tổ chức chấm chung bài thi đó sau này, đảm bảo quyền lợi của thí sinh.
- Với môn chuyên, điểm mới của năm nay là Lịch sử và Địa lý cho thí sinh làm trực tiếp vào đề, tương tự môn Ngoại ngữ và Khoa học tự nhiên (đã áp dụng năm ngoái). Thời gian làm bài môn chuyên là 150 phút.
Thí sinh thi nhiều môn chuyên có thể dự thi ở những điểm khác nhau, và khác với nơi thi ba môn chung. Vì vậy, ông Bình lưu ý các em và gia đình kiểm tra kỹ phòng thi, điểm thi trên giấy báo, không chủ quan để buổi thi sau đến lại điểm thi hôm trước.
Ông Bình lưu ý các giáo viên thực hiện đúng quy chế và nguyên tắc coi thi, không lơ là, chủ quan, không tự ý xử lý các tình huống.
"Khi có vấn đề cấp bách, cần xin ý kiến ban chỉ đạo thi thì giám thị, trưởng điểm thi phải báo cáo ngay để xử lý kịp thời", ông Bình nói. "Giám thị tuyệt đối không tự ý, không sáng tạo trong quá trình coi thi".
Năm nay, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, trong đó gần 125.000 em đăng ký thi lớp 10 công lập. Chỉ tiêu lớp 10 khoảng 82.660, tỷ lệ đỗ là 56%.
Học sinh thi ba môn gồm Toán, Văn và Ngoại ngữ trong hai ngày 30-31/5, thí sinh thi môn chuyên sẽ thi thêm ngày 1/6. Điểm thi, điểm chuẩn lớp 10 công lập ở Hà Nội dự kiến được công bố từ ngày 19 đến 22/6.
Tập đoàn giáo dục và công nghệ New Oriental tháng trước công bố báo cáo về xu hướng du học ở Trung Quốc năm 2026, dựa trên khảo sát hơn 6.900 học sinh và phụ huynh.
Theo đó, Anh giữ vững ngôi vương, là điểm đến được ưa thích năm thứ 7 liên tiếp nhờ chất lượng giáo dục ổn định, chính sách thị thực linh hoạt và hệ thống hỗ trợ sinh viên quốc tế bài bản. Còn đặc khu Hong Kong xếp thứ hai, tăng sức hút nhờ lợi thế về địa lý, môi trường an toàn và sự tương đồng về ngôn ngữ.
Ngược lại, Mỹ lần đầu tiên tụt xuống vị trí thứ ba, sau nhiều năm đứng nhất (giai đoạn 2015-2019) và nhì (2020-2025). Môi trường chính sách không ổn định ở Mỹ khiến các gia đình thận trọng hơn.
Dữ liệu từ báo cáo OpenDoors cũng cho thấy lượng du học sinh Trung Quốc ở Mỹ đã giảm từ hơn 370.000 vào năm học 2019/2020, còn 265.000 người vào năm ngoái. Tỷ lệ sinh viên nước này trong tổng số sinh viên quốc tế cũng từ 35% xuống còn 22%.
Cũng theo báo cáo, do lạm phát toàn cầu, chi phí du học trung bình của sinh viên Trung Quốc năm qua đã lên tới 605.000 NDT (khoảng 87.800 USD), cao nhất trong 12 năm. Do đó, học phí và các chính sách học bổng là những yếu tố mà du học sinh nước này phải cân nhắc nhiều thứ hai.
Chiến lược du học của nhiều người cũng thực tế hơn. Theo Charles Sun, người sáng lập China Education International, các gia đình ngày càng ưu tiên lợi tức đầu tư, sự an toàn và triển vọng nghề nghiệp hơn là "theo đuổi danh vọng".
Hơn một nửa số người được hỏi cho biết có kế hoạch nộp đơn đến 2-3 quốc gia hoặc vùng lãnh thổ cùng lúc để dự phòng rủi ro trước những thay đổi về chính sách.
Về ngành học, Kỹ thuật lần thứ 10 liên tiếp dẫn đầu về mức độ phổ biến, chiếm 22% tổng số hồ sơ vì triển vọng việc làm tốt và bằng cấp được công nhận rộng rãi.
Guo Yuqi, 24 tuổi, thạc sĩ ngành Trí tuệ nhân tạo tại Đại học Lĩnh Nam (Hong Kong), chia sẻ có thẻ cư trú tại Hong Kong sẽ giúp con cái cô sau này tiếp cận nguồn lực giáo dục tốt hơn. Trong khi đó, cơ hội ở lại làm việc tại Anh hay Mỹ hiện nay là "gần như không thể" do chính sách thị thực khắt khe.
"Tôi từng cân nhắc đi Anh, nhưng cuối cùng từ bỏ vì cảm thấy bỏ ra 500.000 NDT học phí mà không thu lại được kết quả tương xứng thì không đáng", cô nói.
Một trường hợp khác - Zhao Mengyuan, 23 tuổi, chọn học thạc sĩ Kinh tế doanh nghiệp tại Đại học Goethe Frankfurt, Đức, vì quốc gia này miễn học phí, mỗi học kỳ chỉ mất vài trăm euro phí quản lý. Tổng chi phí sinh hoạt hàng năm chỉ khoảng 100.000 NDT, thấp hơn nhiều so với các nước nói tiếng Anh.
Zhao dự định về nước sau khi tốt nghiệp. Cô tin tấm bằng quốc tế sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh lớn trên thị trường lao động Trung Quốc, dù hiện tại chưa có kỳ vọng cụ thể về mức lương hay lộ trình sự nghiệp.
Trung Quốc là một trong những nguồn du học sinh lớn nhất thế giới, trong nhóm đông nhất tại Mỹ, Anh, Australia,.. Tuy nhiên, dữ liệu gần đây từ Bộ Giáo dục Trung Quốc cho thấy số sinh viên ra nước ngoài đã giảm xuống mức thấp nhất trong một thập kỷ vào năm ngoái (570.000 người). Khoảng 9/10 người hồi hương sau khi tốt nghiệp.
Trường hướng tới nâng cao chất lượng đội ngũ nhân sự, đặt mục tiêu tăng mạnh đội ngũ giảng viên trình độ cao, phấn đấu tăng gấp đôi số lượng tiến sĩ với việc bổ sung thêm gần 250 tiến sĩ. Trong đó 50% đạt học hàm giáo sư, phó giáo sư và nâng gấp đôi số lượng công bố quốc tế trong 5 năm tới.
Thông tin được PGS.TS Trần Lê Quan - Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) - công bố trong chiến lược phát triển đến năm 2030 của trường trong định hướng tăng trưởng chung của Đại học Quốc gia TP.HCM.
Hoạt động nghiên cứu của trường cũng ghi nhận những bước tiến đáng kể. Số lượng công bố quốc tế tăng trưởng ổn định 10-15% mỗi năm với gần 4.000 bài báo được công bố trên cơ sở dữ liệu Scopus trong 5 năm qua.
Khoảng 1.200 đề tài khoa học các cấp với tổng kinh phí hơn 200 tỉ đồng đã được trường triển khai hiệu quả.
Nhiều phòng thí nghiệm trọng điểm, nhóm nghiên cứu mạnh, sáng chế và sản phẩm chuyển giao công nghệ đã ra đời, góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn cho địa phương và doanh nghiệp.
"Với chiến lược này, Trường đại học Khoa học tự nhiên đặt mục tiêu trở thành trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu, góp phần nâng tầm chất lượng giáo dục và khoa học Việt Nam trong giai đoạn tới", ông Quan nhấn mạnh.
Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) hiện có 1.070 viên chức, người lao động. Trong đó có 10 giáo sư, 66 phó giáo sư, 246 tiến sĩ và 404 thạc sĩ đang công tác tại 10 khoa, 11 phòng chức năng, thư viện, 8 trung tâm, 1 viện và 8 phòng thí nghiệm.
Tỉ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ chiếm hơn 60% và đang tiếp tục có xu hướng tăng trong những năm tới. Đến nay, quy mô đào tạo của trường đạt gần 18.000 sinh viên đại học cùng khoảng 2.500 học viên sau đại học và nghiên cứu sinh.
Trường đào tạo 31 chương trình đại học, 37 chương trình thạc sĩ và 31 chương trình tiến sĩ, trải dài 8 lĩnh vực trọng điểm như: khoa học tự nhiên, khoa học sự sống, kỹ thuật, công nghệ thông tin, toán - thống kê, môi trường và giáo dục.
Hệ sinh thái hợp tác quốc tế của trường ngày càng mở rộng với gần 60 đối tác và hơn 120 thỏa thuận hợp tác, triển khai nhiều chương trình liên kết đào tạo và đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, giúp nhà trường hội nhập sâu rộng trong khu vực và quốc tế.
