Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot ngày 19/6 cho rằng sẽ không có sự ổn định trong khu vực trừ khi các cuộc hội đàm của Mỹ với Iran cũng giải quyết chương trình tên lửa hành trình của Iran và sự hỗ trợ của nước này dành cho các lực lượng ủy nhiệm.
“Điều kiện đổi lại cho những nhượng bộ lớn sẽ được yêu cầu từ phía Iran là việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, những lệnh trừng phạt đã được áp đặt tại Liên hợp quốc. Pháp là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, vì vậy giống như trường hợp của 10 năm trước, Pháp sẽ phải đưa ra sự chấp thuận của mình thì các lệnh trừng phạt mới được dỡ bỏ”, ông nói.
“Mục tiêu của chúng tôi là giành được những nhượng bộ lớn từ chính quyền Iran, một sự thay đổi căn bản trong lập trường. Và chúng tôi sẽ có tiếng nói của mình, bởi vì với tư cách là một thành viên của Hội đồng Bảo an, điều này chắc chắn sẽ gắn liền với việc giải quyết cuộc khủng hoảng này”, ông Barrot nói.
Pháp là quốc gia nắm giữ quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Pháp cũng là một trong các quốc gia chủ chốt ký kết thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015. Thỏa thuận này (JCPOA) thực chất được đàm phán và ký kết bởi nhóm P5+1 (5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc) và Đức.
Những bình luận trên được đưa ra không lâu sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột. Hai bên đã ký kết một Bản ghi nhớ hiểu biết và cho phép tiếp tục đàm phán trong vòng 60 ngày để thảo luận các vấn đề còn tồn đọng, trong đó có chương trình hạt nhân của Tehran. Một thỏa thuận cuối cùng phải được Hội đồng Bảo an thông qua.
Các cường quốc châu Âu lo ngại rằng một đội ngũ đàm phán thiếu kinh nghiệm của Mỹ có thể thất bại trong việc đảm bảo một thỏa thuận hạt nhân vững chắc hoặc không giải quyết được chương trình tên lửa hành trình của Iran trong giai đoạn tiếp theo, dẫn đến nguy cơ xảy ra bế tắc kéo dài. Pháp, Anh và Đức muốn có một vai trò trong việc định hình các cuộc hội đàm sắp tới sau khi bị gạt ra ngoài lề trong những tháng gần đây.
Ba quốc gia này lần đầu tiên can dự với Iran về chương trình hạt nhân của nước này vào năm 2003 và sau đó đã làm việc với chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama để đạt được một thỏa thuận vào năm 2015 nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran đổi lấy việc nới lỏng các lệnh trừng phạt.
Ngày 22-6, Hãng tin Reuters dẫn dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy lưu lượng tàu chở dầu và khí đốt qua eo biển Hormuz trong ngày đã nhích dần lên, cho thấy giao thông hàng hải dần hồi phục sau khi Iran tuyên bố đóng tuyến đường biển này hôm 20-6.
Cụ thể, bốn tàu LNG do Qatar kiểm soát đã tiến vào vùng Vịnh qua eo biển này để bốc hàng trong ngày 22-6.
Cả bốn tàu này đều đi vào eo biển theo tuyến do Iran kiểm soát, lần đầu tiên kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran nổ ra hôm 28-2.
Ngoài ra, hai siêu tàu chở dầu - mỗi chiếc có thể chở tới 4 triệu thùng dầu thô - cũng vừa đi vào vùng Vịnh. Một trong hai siêu tàu báo điểm đến là cảng Basra của Iraq, theo dữ liệu và phân tích của hãng Kpler.
Ở chiều ngược lại, hai tàu chở dầu cỡ nhỏ hơn với tổng cộng gần 2 triệu thùng dầu đã rời eo biển ra vịnh Oman, theo nền tảng MarineTraffic.
Đáng chú ý, có ba siêu tàu nằm trong diện trừng phạt của Mỹ đã chở dầu Iran bốc từ đảo Kharg trong khoảng cuối tháng 4 đến đầu tháng 5 đang rời eo biển Hormuz trong ngày 22-6.
Diễn biến trên xảy ra sau khi Mỹ và Iran cùng gỡ bỏ các hạn chế đi lại trên eo biển Hormuz, theo đúng tinh thần bản ghi nhớ vừa được lãnh đạo hai nước ký. Ngay lập tức, nhiều tàu dầu đã bắt đầu đi qua eo biển này.
Tuy nhiên, ngày 20-6, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đã tuyên bố đóng eo biển một lần nữa nhằm đáp trả các cuộc không kích của Israel ở Lebanon, khiến số chuyến tàu sụt giảm.
Theo Kpler, chỉ năm tàu đi qua eo biển trong ngày 21-6, giảm mạnh so với 26 tàu của ngày 20.
Trong báo cáo phát hành ngày 22-6, hãng môi giới tàu biển Clarksons nhận định rằng dù số lượt qua lại mỗi ngày vẫn thấp hơn mức 125 chuyến trước khi xung đột nổ ra, hoạt động hàng hải vẫn đang chuyển biến theo hướng tích cực.
Trung tâm Thông tin hàng hải liên hợp do Hải quân Mỹ dẫn đầu (JMIC) cũng cho biết trong khuyến cáo ngày 22-6 rằng giao thông qua eo biển bắt đầu tăng, với việc các tàu thương mại tiếp tục đi về hướng nam qua lãnh hải Oman và theo tuyến phía bắc do Iran kiểm soát.
Giới phân tích cũng khẳng định vì nhiều tàu vẫn còn đi qua eo biển khi bộ phát tín hiệu được tắt do lo ngại an toàn nên các con số được báo cáo trên chắc chắn không phản ánh đầy đủ số lượng tàu đã di chuyển qua eo biển Hormuz.
Chính quyền Pháp yêu cầu tỷ phú Musk đến Paris vào ngày 20/4, nhưng chưa rõ ông có xuất hiện hay không. Paris cũng chưa cung cấp chi tiết về địa điểm hoặc thời gian cuộc thẩm vấn dự kiến diễn ra.
Tuy nhiên, văn phòng công tố Paris cuối tuần trước cho biết việc những người được mời đến để thẩm vấn tự nguyện có xuất hiện hay không sẽ "không gây trở ngại cho quá trình điều tra".
Lệnh triệu tập này liên quan cuộc điều tra, được khởi xướng hồi tháng 1/2025, về các cáo buộc rằng thuật toán của mạng xã hội X đã được sử dụng để "can thiệp vào chính trị Pháp".
Cuộc điều tra sau đó đã được mở rộng, bao gồm những cáo buộc cho rằng chatbot AI Grok của X phát tán những thông tin phủ nhận cuộc diệt chủng Holocaust và các video giả liên quan tình dục.
Các công tố viên Pháp hồi tháng 2 khám xét văn phòng của X tại Paris, điều mà gã khổng lồ mạng xã hội lên án là cuộc đột kích "mang tính chính trị" và "hành vi lạm dụng quyền lực tư pháp".
Các công tố viên Paris cũng triệu tập cựu CEO của X Linda Yaccarino đến thẩm vấn với tư cách "người quản lý trên thực tế và trên pháp lý của nền tảng X khi xảy ra sự việc". Yaccarino đã từ chức giám đốc điều hành của X vào tháng 7 năm ngoái sau hai năm lãnh đạo công ty.
Cuộc điều tra của Pháp diễn ra sau khi Grok vấp phải phản ứng dữ dội vì người dùng có thể tình dục hóa hình ảnh phụ nữ và trẻ em bằng các lệnh văn bản đơn giản như "cho cô ấy mặc bikini" hoặc "cởi quần áo của cô ấy". Hồi tháng 1, Liên minh châu Âu (EU) cũng điều tra X về việc AI Grok tạo ra các hình ảnh deepfake bị tình dục hóa về phụ nữ và trẻ vị thành niên.
Kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát ở Trung Đông vào ngày 28-2, eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng - gần như bị phong tỏa, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng nghiêm trọng cho toàn cầu.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 21-4, Cao ủy về chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Kaja Kallas, cho biết các nước EU đã nhất trí mở rộng trừng phạt đối với Iran, bao gồm cả những bên liên quan đến việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Bà Kallas cũng cho biết đã đề nghị các bộ trưởng ngoại giao EU tăng cường sứ mệnh hải quân của khối này tại Trung Đông - lực lượng hiện đang bảo vệ tàu thuyền khỏi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Biển Đỏ.
Trong khi đó, Iran đã kêu gọi Liên hợp quốc lên án việc Mỹ bắt giữ tàu chở hàng Touska của nước này ở biển Oman.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên hợp quốc, Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Amir Saeid Iravanicoi cho biết Tehran coi hành vi của Mỹ là "cướp biển" và là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa an ninh các tuyến hàng hải quan trọng.
Ông cũng tuyên bố "hành vi bất hợp pháp này cấu thành vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8-4-2026 và đủ điều kiện là một hành động gây hấn" theo Hiến chương Liên hợp quốc. Iran cũng yêu cầu thả ngay con tàu này.
Mỹ cho biết con tàu thuộc diện bị trừng phạt và nó đã bị bắt giữ sau khi không tuân thủ yêu cầu dừng di chuyển.
"Thủy thủ đoàn Iran từ chối lắng nghe, vì vậy tàu hải quân của chúng ta đã chặn họ ngay lập tức bằng cách bắn thủng phòng máy", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 19-4.
Ngày 22-4, Tổng thống Trump thông báo ông đã gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ để chờ đề xuất từ Iran, chỉ vài giờ trước khi lệnh kéo dài 2 tuần này kết thúc. Song ông nhấn mạnh Washington tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hải quân với các cảng của Tehran.
Lệnh phong tỏa này được xem là "nút thắt" khi hai bên tính toán tổ chức đàm phán vòng thứ hai ở Islamabad, Pakistan, sau thất bại của vòng đầu tiên.
Sau tuyên bố của ông Trump, phía Mỹ xác nhận Tổng thống JD Vance đã hủy chuyến đi đến Pakistan để đàm phán. Hiện chưa rõ vòng đàm phán này có diễn ra hay không.
