Kiệt quệ tài chính, trầm cảm nặng hơn vì ‘chữa lành’

Bệnh viêm não Lethargica, viêm não Economo hay còn gọi là bệnh buồn ngủ, là một trong những căn bệnh kỳ lạ nhất trong lịch sử y học thế giới.

Chứng bệnh ngủ li bì lần đầu tiên được quan sát thấy vào thế kỷ 17, khi một số người ở London (Anh) đột nhiên rơi vào trạng thái buồn ngủ kéo dài với các triệu chứng tương tự như bệnh viêm não, không tỉnh dậy sau vài tuần, không uống, không ăn… Người ta đã cố gắng đánh thức họ bằng tiếng ồn, ánh sáng và bằng nhiều cách khác, nhưng vô ích.

Căn bệnh này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1917 bởi bác sĩ tâm thần và thần kinh học người Áo Konstantin von Economo, người gọi nó là "viêm não hôn mê" (vì vậy thỉnh thoảng người ta còn gọi là bệnh Economo).

Các triệu chứng đầu tiên thường xuất hiện khá đột ngột, bắt đầu bằng đau đầu và cảm thấy mệt mỏi, sau đó xuất hiện trạng thái lơ mơ, đôi khi kèm theo mê sảng nhưng bệnh nhân dễ tỉnh giấc.

Bệnh có thể dẫn đến tử vong sớm hoặc sau vài tuần; nhưng nó có thể kéo dài trong nhiều tuần hoặc thậm chí vài tháng. Điều đáng sợ là căn bệnh này không có các triệu chứng đồng nhất.

Một phần ba số bệnh nhân mắc bệnh ngủ tử vong trong giai đoạn cấp tính, hôn mê không thể đánh thức hoặc rơi vào trạng thái mất ngủ nặng đến mức không thể bằng cách nào làm cho họ ngủ được, thường kết thúc bằng cái chết trong vòng 10 đến 14 ngày.

Do cảm thấy khó thở nên trong khi ngủ, bệnh nhân thường thực hiện các tư thế khác lạ. Đôi khi mất ngủ đi kèm với sự phấn khích cao liên tục, khiến bệnh nhân trở nên điên cuồng, cả về thể xác lẫn tinh thần.

Những bệnh nhân này ở trong trạng thái phấn khích và vận động không ngừng cho đến khi chết, do hoàn toàn kiệt sức trong 1 tuần hoặc 10 ngày.

Trong hơn 2 thế kỷ sau đó, căn bệnh này không quay trở lại cho đến mùa đông năm 1916-1917, khi tại thủ đô Vienna của Áo và những thành phố châu Âu khác, mọi người bất ngờ có biểu hiện buồn ngủ. Một trong những ca bệnh đầu tiên được ghi nhận là ở ngoại ô Verdun (Pháp), nơi căn bệnh này đã hạ gục binh lính của khối Hiệp ước Entente.

Những năm 1920-1921 là giai đoạn dịch bệnh bùng phát dữ dội nhất. Bệnh buồn ngủ lan truyền qua giọt bắn li ti trong không khí, mà tác nhân gây bệnh được cho là một loại virus không xác định. Có phỏng đoán cho rằng, dịch bệnh này xuất hiện có liên quan đến "dịch cúm Tây Ban Nha" bùng phát trong những năm 1918-1919. Cơ thể người bị suy nhược do dịch cúm gây ra trở thành "con mồi" dễ tấn công đối với chủng virus mới, hoặc bệnh viêm não trở thành biến chứng hậu "dịch cúm Tây Ban Nha".

Bệnh buồn ngủ thường gây tử vong trong trạng thái hôn mê, hoặc ngược lại, khi nguời bệnh mất ngủ mạn tính. Tổng cộng có 1,6 triệu người tử vong do dịch bệnh này, chiếm 1/3 số bệnh nhân mắc bệnh. Một số người qua khỏi thì suốt quãng đời còn lại trở thành những "pho tượng sống", mất khả năng vận động và giao tiếp bằng lời nói.

Từ Romania, bệnh viêm não buồn ngủ lan truyền sang Ukraine và Nga. Ca bệnh đầu tiên được ghi nhận tại tỉnh Nizhegorod của Nga là vào tháng 3/1921, và trong vòng 3 năm sau đó tại đây phát hiện có tổng cộng 18 nam giới và 13 phụ nữ mắc bệnh này.

Những người đầu tiên tại Moskva mắc bệnh này là vào tháng 9/1922, và sau 2 tháng có rất nhiều người tìm đến bác sĩ với những triệu chứng lạ.

Theo số liệu của Giáo sư Mikhail Margulis – Bộ môn bệnh thần kinh thuộc Trường Đại học Moskva, số người mắc bệnh tại thủ đô của Liên Xô vào đầu năm 1923 là gần 100 người, trong khi đỉnh dịch diễn ra vào tháng 1 năm đó. Tại Bệnh viện Staro-Ekaterininskaya, cứ 4 bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh này thì có một người không qua khỏi.

Giáo sư Mikhail Margulis cho biết, bệnh viêm não có những biểu hiện khác nhau, nhưng phổ biến nhất là chứng buồn ngủ. Khi đó, bệnh nhân rơi vào trạng thái mê man có thể kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng với thân nhiệt cao. Kể cả nếu có quấy rầy họ, thì họ vẫn thiu thiu ngủ ngay cả đang khi ăn. Điều này là do các cơ mắt bị liệt, sụp mí mắt, một số trường hợp cá biệt còn dẫn đến tật mắt lác.

Dịch bệnh ngủ ở Liên Xô đã trở thành tình trạng khẩn cấp thực sự, một ủy ban đã được thành lập để nghiên cứu bệnh Economo. Các quan sát lâm sàng phong phú đã trở thành cơ sở cho các chuyên khảo của N. Chetverikov, A. Grinshtein, cũng như các bộ sưu tập y học tập thể đã được xuất bản. Các chuyên gia này ghi nhận sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh ngủ trong dân số Do Thái, cũng như mối tương quan của căn bệnh này với chấn thương và các bệnh tật khác.

Tuy nhiên, y học Liên Xô không thể phác thảo phương pháp điều trị hiệu quả, Phương Tây cũng chìm trong những phỏng đoán. Các bác sĩ Liên Xô đã đặt cược vào việc tăng cường khả năng miễn dịch, cải thiện chế độ ăn uống tổng thể, hoạt động thể chất hợp lý và chăm sóc y tế miễn phí, bao gồm cả việc khám sức khỏe hàng năm. Để bảo vệ bản thân khỏi bị nhiễm trùng, giáo sư Margulis khuyên nên thực hiện "các biện pháp phòng ngừa tương tự như đối với các bệnh truyền nhiễm khác".

Dịch bệnh viêm não buồn ngủ trên toàn cầu bắt đầu dần biến mất vào năm 1925 và chấm dứt hoàn toàn 2 năm sau đó. Về sau căn bệnh này không còn quay trở lại nữa, và hiện chỉ thi thoảng mới bắt gặp nhưng không biểu hiện rõ.

Ngày nay, bệnh viêm não Economo được gọi là "bệnh hiếm gặp lâm sàng". Đáng chú ý, đợt bùng phát diện rộng gần đây nhất được ghi nhận trên lãnh thổ hậu Xô viết là vào năm 2014, với 33 người dân tỉnh Akmolinsk của Kazakhstan bị nhiễm bệnh.

Trong hàng trăm năm qua, những phòng thí nghiệm tối tân nhất và những nhà khoa học hàng đầu đã cố gắng giải thích hiện tượng viêm não hôn mê và phát triển một phương pháp chữa trị, nhưng "virus buồn ngủ" - tác nhân gây bệnh dịch viêm não hôn mê vẫn chưa được phân lập, căn bệnh vẫn là một trong những bí ẩn lớn nhất trong lịch sử.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Gần 2.000 người mang họ O'Sullivan và Sullivan đã hội tụ từ nhiều quốc gia trên thế giới và quy tụ tại Ireland để tạo nên cuộc tụ họp lớn nhất từng được ghi nhận của những người cùng một họ. Đại diện của Kỷ lục Guinness Thế giới đã xác nhận thành tích này,

“Với tổng cộng 1.848 người tham gia, gia tộc mang họ O'Sullivan chính thức trở thành chủ nhân mới của Kỷ lục Guinness Thế giới. Xin chúc mừng", đại diện của Guinness thông báo trước đám đông đang reo hò.

Thành tích này đã vượt qua kỷ lục trước đó do những người mang họ Gallagher thiết lập vào năm 2007, khi 1.488 người cùng họ tập trung tại County Donegal (Ireland).

Được biết, O'Sullivan và Sullivan là những họ rất phổ biến tại hạt Cork cũng như khu vực Tây Nam của Ireland. Nhiều người thuộc cộng đồng người Ireland ở nước ngoài cũng trở về tham dự nhằm góp phần nâng số lượng người tham gia. Để được tính vào kỷ lục, họ phải xuất trình hộ chiếu nhằm chứng minh họ của mình.

“Tại nơi tôi sống tại Boston ở Mỹ, có rất nhiều người mang họ Sullivan, nhưng cảnh tượng này thực sự khó tin,” ông Kevin Sullivan, 75 tuổi, cho biết khi nhìn dòng người đổ về ngôi trường tiểu học nơi sự kiện được tổ chức.

Vị cựu giám đốc công nghệ thông tin nhận thấy bất cứ ở đâu khi gặp người mang họ Sullivan hoặc O'Sullivan đều mang cho ông cảm giác rất đặc biệt.

Những người tham gia lần lượt đi qua các cổng kiểm đếm để xác định số lượng ban đầu, trước khi các quan chức tiến hành kiểm tra và đếm lại cẩn thận nhằm đưa ra con số chính thức.

Bà Mary Sullivan, một trong số nhiều người Mỹ có gốc gác Ireland tham dự sự kiện cho biết đã di chuyển quãng đường dài nhằm kịp góp mặt trong buổi xác lập kỷ lục.

“Tôi cảm thấy may mắn khi lớn lên trong đại gia đình mang họ Sullivan hay O'Sullivan. Chúng ta là một tập thể không thể bị đánh bại,” bà nói trước đám đông.

Một trong những người tham dự đến từ khoảng cách xa nhất là anh Michel Sanchez O'Sullivan. Người đàn ông cho biết, ông nội mình là một người mang họ O'Sullivan, sinh sống tại thành phố New York (Mỹ) trước khi chuyển tới Mexico định cư.

Khi cõng con gái trên vai, người đàn ông 35 tuổi này tiết lộ, theo những thông tin anh nắm được, gia đình của anh là những người mang họ O'Sullivan duy nhất ở Mexico. Anh thấy hạnh phúc khi được trở về để khám phá cội nguồn Ireland của mình và gặp gỡ những thành viên khác trong đại gia đình.

Được biết, sự kiện không chỉ được ví như cuộc họp họ đông nhất thế giới, mà còn trở thành dịp hiếm có để những người cùng dòng họ từ khắp nơi trên thế giới tìm về cội nguồn, gắn kết với nhau.

Theo thống kê của Family Names với cơ sở dữ liệu họ toàn cầu, họ Vương (Wang) hiện là một trong những họ phổ biến nhất thế giới với hơn 100 triệu người mang họ này. Họ Vương có nghĩa là "Vua" trong tiếng Trung, chủ yếu xuất hiện phổ biến tại Trung Quốc. Họ này cũng đứng thứ 2 về độ phổ biến ở Đài Loan (Trung Quốc) và Hong Kong (Trung Quốc).

Nguồn gốc của họ Wang bắt nguồn từ Hoàng gia và quý tộc Trung Quốc cổ đại. Ban đầu, họ này được ban cho con cháu của hoàng tộc trong thời nhà Chu (1046 Trước công nguyên - 256 Trước công nguyên). Cái tên này tượng trưng cho quyền lực, sự lãnh đạo và sự tôn trọng.

Họ Wang chiếm ưu thế trong thống kê toàn cầu. Được biết, họ này có nhiều cách viết Latin khác nhau tùy thuộc vào phương ngữ, bao gồm cả cách viết là Wong ở những vùng nói tiếng Quảng Đông.

Tin Gốc: Dân Trí

Trước diễn biến phức tạp của thời tiết nắng nóng, nguy cơ ngộ độc thực phẩm và bệnh truyền qua thực phẩm có xu hướng gia tăng, đặc biệt tại các bếp ăn tập thể trường học, các cơ quan chức năng tại Tp.Huế đã chủ động tăng cường công tác kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm trên địa bàn.

Theo đó, nội dung kiểm tra tập trung vào điều kiện cơ sở vật chất khu vực bếp, nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, quy trình sơ chế, chế biến, lưu mẫu thức ăn, hồ sơ sức khỏe của nhân viên nấu ăn và các điều kiện bảo đảm vệ sinh trong quá trình tổ chức bữa ăn bán trú.

Cụ thể, tại phường Thuận Hoá, Tp.Huế, đoàn kiểm tra liên ngành của phường do ông Nguyễn Bá Vương, Phó Trưởng phòng Văn hoá - Xã hội UBND phường làm Trưởng đoàn, cùng thành viên các phòng, ban, trạm Y tế, Công an phường đã tiến hành kiểm tra đột xuất tại các Trường tiểu học Trường An ở 177 Phan Bội Châu và Trường mầm non Vĩnh Ninh ở 62 Nguyễn Huệ.

Qua kiểm tra, đoàn ghi nhận cả hai đơn vị đã có nhiều nỗ lực trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm. Trong đó, khu vực bếp ăn thông thoáng, sạch sẽ, trang bị đầy đủ bảo hộ cho nhân viên, nguyên liệu thực phẩm có hợp đồng, hóa đơn chứng từ rõ ràng, thực hiện lưu mẫu thức ăn đúng quy định.

Bên cạnh đó, đoàn kiểm tra đề nghị Ban giám hiệu hai nhà trường nghiêm túc tiếp thu, khắc phục các hạn chế và tiếp tục duy trì tốt các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền đến phụ huynh, học sinh về việc lựa chọn thực phẩm an toàn, nói không với hàng rong không rõ nguồn gốc trước cổng trường.

Trong khi đó, tại phường Vỹ Dạ, Tp.Huế, đoàn kiểm tra liên ngành an toàn thực phẩm phường do bà Trần Thị Ngọc, Phó chủ tịch UBND phường làm Trưởng đoàn đã tổ triển khai đợt kiểm tra đầu tiên tại Trường mầm non Xuân Phú và mầm non Thủy Vân.

Quá trình kiểm tra, đoàn kiểm tra đã tập trung kiểm tra việc rà soát hồ sơ, sổ sách theo quy định như: Sổ kiểm thực 3 bước, hồ sơ khám sức khỏe của nhân viên, sổ theo dõi phòng chống ngộ độc thực phẩm, hợp đồng cung ứng nguyên liệu… Đồng thời, đoàn tiến hành kiểm tra thực tế tại khu vực bếp ăn, tiến hành test nhanh bằng dung dịch lugol các dụng cụ ăn uống như chén, bát, muỗng, kiểm tra điều kiện vệ sinh môi trường, nguồn gốc nguyên liệu, quy trình chế biến và bảo quản thực phẩm.

Kết quả kiểm tra cho thấy, các trường cơ bản thực hiện nghiêm túc các quy định về an toàn thực phẩm, bếp ăn được bố trí gọn gàng, sạch sẽ, cách xa nguồn ô nhiễm, nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng, quy trình chế biến đảm bảo theo quy định. Bên cạnh đó, đoàn cũng kịp thời hướng dẫn, nhắc nhở một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng công tác đảm bảo an toàn thực phẩm trong trường học.

Chị Hoàng Thị Ái N., một phụ huynh ở Tp.Huế chia sẻ, là một phụ huynh, chị cảm thấy rất mừng và ủng hộ việc các cơ quan chức năng vào cuộc quyết liệt để kiểm tra về an toàn thực phẩm tại các bếp ăn của các trường học.

"Hầu như các cháu đều dành thời gian trong ngày ở trường và bữa ăn học đường đóng vai trò rất quan trọng đối với sức khỏe cũng như sự phát triển của các cháu. Chính vì vậy, vấn đề về đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm cho các cháu là điều rất cần được quan tâm", chị N. thông tin.

Trao đổi với PV, bà Trần Thị Ngọc, Phó chủ tịch UBND phường Vỹ Dạ cho biết, hiện nay, UBND phường Vỹ Dạ đang trực tiếp quản lý số lượng lớn các cơ sở liên quan đến thực phẩm, bao gồm 105 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, 131 cơ sở thức ăn đường phố, 25 bếp ăn tập thể tại trường học và 4 cơ sở nấu ăn lưu động. Đây là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được quản lý chặt chẽ, đặc biệt là đối với các bếp ăn tập thể, căng tin trường học – nơi phục vụ đối tượng trẻ em.

Theo bà Ngọc, trong thời gian tới, nhằm tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả công tác đảm bảo an toàn thực phẩm, đặc biệt là phòng ngừa nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong trường học, UBND phường Vỹ Dạ sẽ tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát theo hướng thường xuyên, liên tục và có trọng tâm, trọng điểm; trong đó chú trọng hậu kiểm đối với các cơ sở chưa đảm bảo các quy định về ATTP. Việc giám sát sẽ bám sát theo phân cấp quản lý tại Quyết định số 82/2025/QĐ-UBND của UBND thành phố, nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, không để xảy ra các sự cố mất an toàn thực phẩm.

Thứ hai, đẩy mạnh công tác tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về an toàn thực phẩm cho đội ngũ quản lý, nhân viên trực tiếp chế biến tại các bếp ăn tập thể, căn tin trường học cũng như các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố. Qua đó, nâng cao nhận thức, kỹ năng thực hành và ý thức trách nhiệm trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm.

Thứ ba, tăng cường công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức đa dạng, phù hợp với từng đối tượng nhằm nâng cao nhận thức của các cơ sở kinh doanh, nhà trường, phụ huynh và cộng đồng về tầm quan trọng của an toàn thực phẩm, từ đó tạo sự chuyển biến tích cực trong việc chấp hành các quy định pháp luật.

Tin Gốc: Người Đưa Tin