Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định số 1116/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung Chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030. Trong đó mở rộng nhiều chính sách chăm sóc người cao tuổi và điều chỉnh các mục tiêu theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương mới.
Theo quyết định, từ năm 2026 người cao tuổi sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, đồng thời được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe.
Đến năm 2030 sẽ có ít nhất 90% người cao tuổi được phát hiện, điều trị và quản lý các bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, sa sút trí tuệ…
So với Quyết định 1579 ban hành năm 2020, quy định mới không còn đặt mục tiêu theo từng giai đoạn 2025 và 2030 mà tập trung vào mốc từ năm 2026 và mục tiêu đến năm 2030.
Phạm vi chăm sóc cũng được mở rộng từ “chăm sóc sức khỏe người cao tuổi” sang “chăm sóc người cao tuổi”.
Đồng thời thay đổi từ chính sách “người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm” bằng chính sách “người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần, được lập hồ sơ theo dõi quản lý sức khỏe”.
Quyết định mới cũng bổ sung nhiều chỉ tiêu nhằm phát triển hệ thống chăm sóc người cao tuổi trên phạm vi cả nước.
Cụ thể đến năm 2030, ít nhất 90% xã, phường, đặc khu có tối thiểu một câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi và một đội tình nguyện viên tham gia chăm sóc người cao tuổi.
Ít nhất 20% xã, phường, đặc khu thí điểm và phát triển mô hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày. 100% tỉnh, thành phố có cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo hình thức xã hội hóa và 100% tỉnh, thành phố có bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa.
Trước đây, Quyết định 1579 quy định phát triển mô hình trung tâm chăm sóc sức khỏe ban ngày ở cấp quận, huyện và trung tâm dưỡng lão theo hình thức xã hội hóa. Quyết định mới chuyển sang phát triển cơ sở chăm sóc người cao tuổi và mở rộng triển khai ngay ở cấp xã, phường, đặc khu.
Bên cạnh việc điều chỉnh các mục tiêu, Chính phủ cũng bổ sung nhiều giải pháp nhằm củng cố hệ thống chăm sóc người cao tuổi.
Theo đó, sẽ xây dựng và triển khai các mô hình như cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày; xã, phường, đặc khu thân thiện với người cao tuổi; phát triển các cơ sở chăm sóc theo hình thức phù hợp, từng bước xã hội hóa hoạt động chăm sóc người cao tuổi.
Quyết định cũng khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội và Internet vào cung cấp các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi.
Về nhân lực, chương trình bổ sung quy định đào tạo, tập huấn chuyên môn cho đội ngũ làm công tác chăm sóc người cao tuổi tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương, các bệnh viện lão khoa địa phương hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa, cơ sở y tế khu vực, trạm y tế cấp xã, cơ sở chăm sóc, cán bộ dân số và lực lượng tình nguyện viên.
Quyết định cũng sửa đổi, bổ sung trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong triển khai chương trình.
Theo đó, Bộ Y tế chủ trì xây dựng kế hoạch, bố trí nhân lực, phương tiện để triển khai chương trình trên phạm vi toàn quốc; lồng ghép các nội dung chăm sóc người cao tuổi vào các chương trình, dự án liên quan; tổ chức kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và báo cáo kết quả thực hiện.
Bộ Y tế được giao nghiên cứu, xây dựng và vận hành cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày, đồng thời tổ chức các chiến dịch truyền thông kết hợp khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc các bệnh thường gặp ở người cao tuổi.
Bộ cũng có trách nhiệm hướng dẫn thành lập các cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo hình thức xã hội hóa; phối hợp với các bộ, ngành và địa phương triển khai chương trình trên phạm vi cả nước.
Hội Người cao tuổi Việt Nam sẽ phối hợp với Bộ Y tế và các bộ, ngành trong xây dựng kế hoạch, giám sát thực hiện chương trình, đồng thời lồng ghép các hoạt động chăm sóc người cao tuổi với chương trình nhân rộng câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau và các dự án liên quan.
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có trách nhiệm xây dựng kế hoạch hoặc chương trình chăm sóc người cao tuổi phù hợp với điều kiện địa phương; bố trí nhân lực, kinh phí, lồng ghép với các chương trình khác và thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện.
Bé trai sốt ba ngày, ói 6-7 lần mỗi ngày, không đi tiêu. Gia đình đưa bé đến bệnh viện địa phương điều trị bằng kháng sinh và thuốc chống nôn nhưng không cải thiện. Tình trạng ngày càng nặng với bụng chướng, đau, nôn ra dịch xanh nên được chuyển tuyến.
Ngày 30/4, BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết bệnh nhi nhập viện trong tình trạng huyết áp tụt 80/60 mmHg, thở nhanh, dịch dạ dày màu xanh rêu. Hình ảnh X-quang và CT Scan cho thấy các quai ruột non giãn, gợi ý tắc ruột.
Các bác sĩ chẩn đoán trẻ bị sốc nhiễm trùng, nhiễm trùng huyết từ đường tiêu hóa kèm tắc ruột. Bệnh nhi được phối hợp nhiều biện pháp hồi sức tích cực và hội chẩn ngoại khoa mổ cấp cứu. Quá trình phẫu thuật, êkíp phát hiện dị vật mắc kẹt trong lòng ruột. Đoạn ruột phía dưới xẹp hoàn toàn, phía trên giãn to.
Do không thể đẩy dị vật xuống, bác sĩ buộc phải rạch ruột để lấy ra một quả cóc nhỏ kích thước khoảng 2x1,5 cm, sau đó khâu lại ruột. Sau mổ, bé được chuyển hồi sức ngoại, dần ổn định, cai máy thở, tỉnh táo và có thể ăn uống trở lại.
Khai thác thêm bệnh sử, gia đình cho biết trước đó mẹ bé có gọt sẵn cóc nhỏ để ăn vặt và đặt trong dĩa để trên ghế đẩu. Nhiều khả năng trẻ đã tự lấy ăn và nuốt trọn mà người lớn không hay biết.
Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không để trẻ tiếp cận các vật nhỏ, thức ăn nguyên hạt hoặc có nguy cơ gây hóc, tắc. Trái cây nên được cắt nhỏ, loại bỏ hạt trước khi cho trẻ ăn để phòng tránh dị vật đường tiêu hóa và đường thở.
PGS.TS.BS Phan Minh Hoàng, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP HCM, tại hội thảo sức khỏe cộng đồng ngày 4/6, cho rằng điều quan trọng của y học hiện đại không chỉ là giúp người dân sống lâu hơn mà còn kéo dài số năm sống khỏe mạnh, độc lập và có chất lượng.
"Tuổi tác mỗi năm đều tăng lên, nhưng độ tuổi sinh học có thể chậm hơn nếu quản lý sức khỏe tốt", ông nói. Ví dụ, một người 40 tuổi vẫn có thể duy trì thể trạng, chức năng cơ thể tương đương nhiều năm trước nếu kiểm soát tốt dinh dưỡng, vận động và bệnh lý nền. Theo cách hình tượng, có thể "5 năm mới già đi một tuổi".
Thực tế, nhiều người cùng tuổi nhưng tốc độ lão hóa rất khác nhau. Có người ở tuổi 60-70 vẫn đi lại linh hoạt, tự chăm sóc bản thân, sinh hoạt bình thường, trong khi người khác đã phụ thuộc hoàn toàn vào người thân. Sự khác biệt nằm ở cách quản lý sức khỏe nhiều năm, gồm dinh dưỡng, tập luyện, kiểm soát bệnh nền và duy trì tinh thần tích cực.
Tuổi sinh học phản ánh mức độ lão hóa thực sự của cơ thể, độc lập với năm sinh trên giấy tờ. Nó được xác định thông qua các xét nghiệm mẫu nước bọt, máu hoặc nước tiểu để đánh giá các chỉ dấu sinh học như viêm mãn tính, độ đàn hồi tế bào và chức năng trao đổi chất. Một nghiên cứu năm 2023 đăng trên tạp chí Nature Aging cho thấy lối sống, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng, có thể làm chậm hoặc đảo ngược tuổi sinh học đáng kể hơn yếu tố di truyền trong nhiều trường hợp.
Theo bác sĩ Hoàng, trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, điều đáng lo không chỉ là tuổi thọ tăng mà là số năm sống cùng bệnh tật và suy giảm chức năng. Nhiều người cao tuổi hiện đối mặt đồng thời tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, thoái hóa khớp, loãng xương, nguy cơ đột quỵ, sa sút trí tuệ hoặc Parkinson.
Do đó, y tế cần chuyển từ tư duy "chữa bệnh" sang "chăm sóc sức khỏe", lấy phòng bệnh, phát hiện sớm và duy trì chức năng làm trung tâm. Theo ông Hoàng, phục hồi chức năng là một trong những trụ cột quan trọng trong chăm sóc người lớn tuổi nhằm giảm nguy cơ té ngã, hạn chế biến chứng và kéo dài khả năng sống độc lập.
BS.CK2 Trần Ngọc Triệu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho rằng ngành y tế đang đứng trước thách thức lớn khi tốc độ già hóa dân số tăng nhanh. Người cao tuổi không chỉ cần điều trị bệnh mà cần được chăm sóc toàn diện cả thể chất lẫn tinh thần, trong đó phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng giúp họ sống khỏe, vui vẻ và hòa nhập cộng đồng.
Theo ThS.BS Đoàn Duy Tân, phụ trách Khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP HCM, dinh dưỡng và vận động là hai "chìa khóa" quan trọng để làm chậm lão hóa. Người lớn tuổi cần chế độ ăn cá thể hóa theo từng bệnh lý, đảm bảo đủ đạm, vitamin, chất xơ, tránh bỏ bữa hoặc kiêng khem quá mức, đồng thời duy trì vận động phù hợp để bảo tồn khối cơ, tăng sức bền và giữ thăng bằng.
Một yếu tố thường bị bỏ quên là sức khỏe tinh thần. Theo PGS Hoàng, nhiều người cao tuổi suy giảm nhanh không hoàn toàn do bệnh lý mà còn vì cô đơn, thiếu giao tiếp, ít vận động hoặc mất động lực sống. Các hoạt động cộng đồng, trị liệu tâm lý, sinh hoạt nhóm đồng trang lứa có thể cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống.
Từ thực tế này, Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp triển khai mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày kết hợp phục hồi chức năng. Người cao tuổi đến bệnh viện ban ngày để tập vật lý trị liệu, tư vấn dinh dưỡng, tham gia hoạt động trị liệu và theo dõi sức khỏe, sau đó trở về nhà cùng gia đình vào cuối ngày.
"Mục tiêu không phải giúp người dân 'không già', mà là già đi khỏe mạnh hơn, giữ được sự độc lập và chất lượng cuộc sống lâu nhất có thể", bác sĩ Hoàng nói.
Sáng 3/5, trực thăng của Công ty Trực thăng miền Nam hạ cánh an toàn tại Bệnh viện Quân y 175, đưa bệnh nhân từ đảo Trường Sa Lớn về TP HCM điều trị. Chuyến bay được thực hiện trong điều kiện thời tiết xấu, mưa to, gió mạnh, tầm nhìn hạn chế, gây nhiều khó khăn cho việc tiếp cận và vận chuyển bệnh nhân xuyên đêm.
Bệnh nhân trên là công nhân Công ty xây dựng Thành An 96, bị ngã từ trên cao xuống đất khi thi công. Bệnh viện Quân y 175 hội chẩn từ xa (Telemedicine), phối hợp lực lượng quân y tại Trường Sa Lớn đánh giá và xử trí. Người bệnh được phẫu thuật dẫn lưu khí và dịch màng phổi khẩn cấp, song suy hô hấp diễn tiến nặng, dấu hiệu tổn thương ổ bụng. Êkíp triển khai phương án cấp cứu đường không, đồng thời hồi sức tích cực bệnh nhân trước khi vận chuyển.
Đại úy, bác sĩ Nguyễn Thế Nhã, kíp trưởng cấp cứu đường không, cho biết khi tổ cấp cứu tiếp cận, bệnh nhân vẫn nguy kịch, suy hô hấp tiến triển, bụng chướng, nghi ngờ tổn thương ngoại khoa. Người bệnh được hỗ trợ hô hấp, ổn định tuần hoàn, giảm đau để đảm bảo an toàn khi bay, đồng thời theo dõi liên tục suốt hành trình bay do nguy cơ biến đổi áp suất ảnh hưởng đến hô hấp.
Sau gần 8 giờ bay xuyên đêm, bệnh nhân được đưa về Bệnh viện Quân y 175 trong tình trạng còn tỉnh, thở oxy liều cao, dẫn lưu màng phổi tiếp tục ra khí và dịch. Chụp CT cho thấy nhiều tổn thương phức tạp, gãy nhiều xương sườn, tràn khí - dịch màng phổi, dập phổi, xẹp phổi, kèm khí và dịch trong ổ bụng, vỡ lách và dập ruột non.
Người bệnh được phẫu thuật cấp cứu xử trí tổn thương, hồi sức tích cực, dùng kháng sinh liều cao và kiểm soát rối loạn chuyển hóa.
Trên chuyến bay còn có một bệnh nhân 55 tuổi, công nhân Công ty Dacinco, được chẩn đoán áp xe thành bụng vùng hạ sườn trái, theo dõi viêm lan vào thành đại tràng. Hiện bệnh nhân tỉnh táo, sinh hiệu ổn định, được điều trị nội khoa và theo dõi sát để can thiệp khi cần.
