Mùa trái cây nhiệt đới trong nước đang vào cao điểm thu hoạch nhưng tại các chợ, siêu thị và cửa hàng trái cây, hàng nhập khẩu vẫn xuất hiện dày đặc với chủng loại ngày càng đa dạng.
Chị Loan, ở phường Gia Định, cho biết những năm trước muốn mua nho Mỹ chỉ có vài lựa chọn phổ biến, còn nay có đủ nho xanh, nho đỏ, nho đen với nhiều mức giá khác nhau. Giá bán cũng thấp hơn trước, dao động 130.000-250.000 đồng một kg, giảm 10-15% so với cùng kỳ năm ngoái.
Không chỉ nho, các loại táo, cam nhập khẩu từ Mỹ, Trung Quốc, Australia hay New Zealand cũng xuất hiện ngày càng nhiều tại các chợ, siêu thị và cửa hàng trái cây.
Tại chợ Phạm Văn Hai, phường Tân Sơn Hòa, bà Hồng, chủ một sạp trái cây, cho biết hàng nhập khẩu hiện chiếm khoảng một nửa lượng hàng bày bán. Theo bà, nhu cầu với trái cây ngoại tăng đều trong những năm gần đây, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết hoặc mùa quà tặng.
“Phần lớn khách làm giỏ quà biếu đều chọn hàng nhập khẩu vì mẫu mã đồng đều, màu sắc bắt mắt và bảo quản được lâu hơn”, bà nói. Nhờ nguồn cung dồi dào và chủng loại đa dạng hơn trước, trái cây ngoại hiện không chỉ xuất hiện ở các cửa hàng chuyên doanh mà còn phủ rộng tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các sàn thương mại điện tử.
Không chỉ ở chợ truyền thống, trái cây nhập khẩu còn phủ rộng tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các sàn thương mại điện tử, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận hơn trước.
Sức tiêu thụ tăng cùng nguồn cung dồi dào đã đẩy kim ngạch nhập khẩu rau quả tăng mạnh. Theo số liệu Hải quan, 5 tháng đầu năm, Việt Nam chi 1,3 tỷ USD nhập khẩu rau quả, tăng 31% so với cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ này cao hơn đáng kể mức tăng 20% của xuất khẩu rau quả.
Trong 10 thị trường cung ứng lớn nhất, hầu hết đều ghi nhận tăng trưởng mạnh. Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch hơn nửa tỷ USD, tăng 49% so với cùng kỳ. Mỹ đứng thứ hai với 325 triệu USD, tăng 32%. Các thị trường như Campuchia, Australia, Thái Lan, New Zealand và Ấn Độ cũng tăng 26-70%. Chỉ Chile và Hàn Quốc ghi nhận mức giảm.
Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, xu hướng này phản ánh mức độ hội nhập ngày càng sâu của Việt Nam với thị trường toàn cầu. Khi nhiều hiệp định thương mại tự do được thực thi, hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra theo hướng hai chiều nhằm tận dụng lợi thế thương mại của mỗi bên.
“Nhiều FTA được ký kết thì hàng nhập khẩu cũng tăng lên. Đây là nguyên tắc cùng có lợi giữa các bên tham gia”, ông nói.
Theo tính toán của hiệp hội, nhập khẩu rau quả 6 tháng đầu năm ước đạt gần 1,6 tỷ USD, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Nếu duy trì đà tăng trưởng hiện nay, nhập khẩu rau quả cả năm có thể đạt gần 4 tỷ USD, mức cao nhất từ trước tới nay.
Theo các doanh nghiệp nhập khẩu, một trong những nguyên nhân khiến trái cây ngoại ngày càng phổ biến là thuế nhập khẩu giảm mạnh. Việc thực thi các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP hay ACFTA đã kéo thuế nhiều mặt hàng về mức thấp, thậm chí 0%.
Từ năm 2025, thuế nhập khẩu cherry Mỹ giảm từ 10% xuống 5%, táo Mỹ từ 8% xuống 5%. Trong khi đó, phần lớn trái cây Trung Quốc được hưởng thuế nhập khẩu 0% nếu đáp ứng quy tắc xuất xứ theo Hiệp định Thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc.
Bên cạnh yếu tố thuế, hệ thống logistics lạnh ngày càng hoàn thiện và sự cạnh tranh giữa các nhà nhập khẩu cũng giúp giảm chi phí phân phối. Nhờ đó, nhiều loại trái cây từng thuộc phân khúc cao cấp nay trở nên phổ biến hơn, xuất hiện rộng rãi từ siêu thị đến các sàn thương mại điện tử.
Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh của trái cây nhập khẩu cũng tạo áp lực cạnh tranh đáng kể lên sản phẩm trong nước, đặc biệt ở phân khúc trung cấp. Nhiều loại trái cây nội địa gặp khó trong cạnh tranh về mẫu mã, khả năng bảo quản và tính ổn định của nguồn cung.
Theo ông Nguyên, trái cây các tỉnh phía Nam năm nay được mùa, nguồn cung dồi dào trong khi lượng hàng nhập khẩu tiếp tục tăng, khiến giá nhiều mặt hàng trên thị trường giảm mạnh so với các năm trước.
Năm 2025, giá vàng thiết lập tới 53 đỉnh lịch sử mới, có thời điểm chạm mốc 5.600 USD/ounce. Nhưng điều khiến giới tài chính chú ý hơn cả không nằm ở mức giá, mà ở sự thay đổi trong cách dòng tiền vận động trên thị trường.
Trong nhiều thập kỷ, vàng chủ yếu được xem là “hầm trú ẩn” mỗi khi kinh tế bất ổn. Giờ đây, kim loại quý này đang dần trở thành một phần cốt lõi trong chiến lược phân bổ tài sản của các định chế tài chính lớn.
Theo ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), Đông Nam Á đang nổi lên như một “trụ cột” mới của thị trường vàng toàn cầu. “Khu vực này không còn đơn thuần là nơi tiêu thụ vàng vật chất. Đông Nam Á đang dần trở thành trung tâm tạo lập xu hướng mới cho thị trường vàng”, ông nhận định.
Dòng tiền lớn đang thay đổi cuộc chơi
Theo Reuters, tổng nhu cầu vàng toàn cầu năm 2025 đạt mức kỷ lục 5.002 tấn. Động lực chính không đến từ những người mua vàng vật chất thông thường, mà đến từ giới đầu tư tài chính. Nhu cầu đầu tư đã tăng vọt 84%, đạt 2.175 tấn, chính thức vượt qua nhu cầu trang sức (giảm 18%) để trở thành lực đẩy lớn nhất của thị trường.
Ông Shaokai Fan nhận định, cách nhìn nhận vàng đơn thuần là "phản ứng trước khủng hoảng" giờ đã quá hẹp. Sự thay đổi đáng chú ý nhất hiện nay là dòng vốn tổ chức tăng trưởng bùng nổ. Chỉ riêng năm 2025, thị trường ghi nhận 89 tỷ USD chảy vào vàng, mức mạnh nhất trong lịch sử. Các quỹ ETF vàng đóng góp tới 16% tổng nhu cầu hàng năm, hút vào lượng vốn tương đương 801 tấn vàng.
Lực mua này không mang tính chớp nhoáng. Khác với những đợt gom hàng ngắn hạn trong khủng hoảng 2008 hay đại dịch Covid-19, đà tăng hiện tại cho thấy vàng đang ăn sâu vào chiến lược phân bổ tài sản dài hạn của các quỹ đầu tư lớn. Ngay cả các ngân hàng trung ương, dù đã giảm nhẹ lực mua xuống còn 863 tấn trong năm 2025, vẫn duy trì lượng dự trữ ở mức cao nhằm đảm bảo tính độc lập tài chính.
Tất nhiên, vàng không hoàn toàn miễn nhiễm với các cú sốc. Tháng 3, kim loại quý này từng trải qua tuần giảm mạnh nhất trong 6 năm khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì chính sách "lãi suất cao trong thời gian dài", đẩy lợi suất trái phiếu và đồng USD lên cao. Nhưng theo ông Fan, những áp lực này chỉ mang tính kỹ thuật ngắn hạn, không làm thay đổi cấu trúc đi lên bền vững của thị trường.
Châu Á nổi lên thành “đầu tàu” mới
Sự chuyển mình của vàng thể hiện rõ nét nhất tại châu Á - nơi vốn có truyền thống văn hóa gắn liền với việc tích trữ vàng vật chất. Giờ đây, người châu Á đang học cách chơi game tài chính hiện đại, nhưng với quy mô và tốc độ đáng kinh ngạc.
Tại Ấn Độ - quốc gia tiêu thụ vàng lớn thứ hai thế giới, một cột mốc lịch sử đã được thiết lập. Theo báo cáo của WGC do Reuters trích dẫn, trong quý I/2026, nhu cầu đầu tư vàng tại nước này đã chính thức vượt qua tiêu thụ trang sức. Cụ thể, nhu cầu đầu tư tăng 52% lên 82 tấn, trong khi trang sức giảm gần 20%. Dòng vốn đổ vào các quỹ ETF vàng tại Ấn Độ bùng nổ tới 186%, đạt mức kỷ lục 20 tấn, chủ yếu do nhà đầu tư tìm kiếm kênh sinh lời mới khi thị trường chứng khoán suy yếu.
Nhưng tâm điểm thực sự của tương lai lại đang hướng về Đông Nam Á. Ông Shaokai Fan khẳng định khu vực này hội tụ đủ mọi yếu tố thuận lợi như tăng trưởng kinh tế bứt phá, cơ cấu dân số trẻ và sự gắn bó văn hóa sâu sắc với kim loại quý, để trở thành một trụ cột mới.
Minh chứng rõ ràng nhất là tham vọng của Singapore. Hãng tin Reuters cho biết quốc đảo này vừa công bố kế hoạch chiến lược nhằm biến mình thành trung tâm giao dịch vàng của toàn châu Á. Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS) và Hiệp hội Thị trường Vàng thỏi Singapore (SBMA) đang bắt tay với hàng loạt định chế tài chính lớn như DBS, JPMorgan, UBS để xây dựng một hệ sinh thái toàn diện.
Họ không đánh cược vào việc giá vàng ngày mai tăng hay giảm. Mục tiêu của Singapore là nâng cấp hạ tầng thanh toán bù trừ, logistics, và đặc biệt là cung cấp dịch vụ lưu ký vàng cho các ngân hàng trung ương và giới siêu giàu. Động thái này cho thấy Đông Nam Á không cam phận làm nơi tiêu thụ, mà đang vươn lên giành quyền kiểm soát và điều phối dòng chảy vàng toàn cầu. Trong khi đó, các quốc gia như Việt Nam và Indonesia cũng đang từng bước mở rộng vai trò của vàng trong hệ thống tài chính nội địa.
Khi dòng tiền lớn nhập cuộc và các trung tâm tài chính châu Á vươn mình, định nghĩa về vàng cũng đang được viết lại. Kim loại quý này đang chuyển mình từ một tài sản vật chất nặng nề thành một hệ sinh thái tài chính linh hoạt.
Giám đốc WGC khu vực châu Á - Thái Bình Dương gọi xu hướng này là "Gold as a service" (vàng như một dịch vụ). Thay vì phải mua từng lượng vàng vật chất và cất giữ đầy rủi ro, thị trường đang hướng tới mô hình kết nối giữa lưu ký vật chất, phát hành tài sản số và quản lý vòng đời sản phẩm.
Sự tiêu chuẩn hóa này mang lại một quyền lực mới cho các nhà đầu tư cá nhân. Nhờ khả năng hoán đổi cao, người dân giờ đây có thể tiếp cận vàng với những mệnh giá rất nhỏ thông qua các nền tảng số. Hơn thế nữa, vai trò của vàng đang vượt ra khỏi ranh giới của việc "lưu trữ giá trị" thụ động.
Trong tương lai gần, vàng sẽ tham gia trực tiếp vào các hoạt động tài chính thường ngày như thanh toán, tiết kiệm, thậm chí là cho vay và đi vay. Điều này đang làm thay đổi hoàn toàn vai trò của kim loại quý trong nền kinh tế hiện đại.
Trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn, nhiều nhà đầu tư tổ chức xem vàng là tài sản chiến lược giúp bảo toàn giá trị dài hạn. Và khi dòng tiền toàn cầu tiếp tục dịch chuyển về châu Á, Đông Nam Á được dự báo sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc định hình tương lai của thị trường vàng thế giới.
Hơn 700 người đã nộp đơn cho 2 vị trí đăng tuyển cuối tháng 4, từ sinh viên mới tốt nghiệp Đại học, công nhân nhà máy trên khắp Trung Quốc đến nhân viên văn phòng tại các siêu đô thị như Thượng Hải và Trùng Khánh. Bài đăng thu hút tới 59 triệu lượt xem chỉ trong vài giờ trên mạng xã hội Weibo, đồng thời tạo ra 21.000 cuộc thảo luận.
Việc này cho thấy sức ép trên thị trường lao động Trung Quốc ngày càng lớn. "Tôi không nghĩ bài đăng lại lan truyền mạnh như thế. Có vẻ người bình thường đang rất khó tìm việc", Zuo - chủ trang trại cho biết. Ông tiết lộ 10% ứng viên chỉ vừa tốt nghiệp Đại học.
Số liệu mới nhất của chính phủ Trung Quốc cho thấy tỷ lệ thất nghiệp chỉ hơn 5%. Tuy nhiên, tình trạng thiếu việc làm đang lên cao và thu nhập ở khu vực tư nhân đã tăng chậm hơn tăng trưởng kinh tế trong phần lớn thập kỷ qua. Cả những người lao động chân tay lẫn nhân viên văn phòng đều phàn nàn về văn hóa làm việc "996" - làm việc từ 9h sáng đến 9h tối, 6 ngày mỗi tuần.
Các nhà phân tích dự báo thị trường lao động sẽ xấu đi trong vài tháng tới, khi các nhà máy đối mặt chi phí tăng do xung đột Trung Đông, AI ngày càng được ứng dụng nhiều và số lượng kỷ lục 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học hè này bắt đầu tìm việc.
Phản ứng với tin tuyển dụng của Zuo "cũng cho thấy thị trường lao động vẫn đang rất cạnh tranh và thường có mức đãi ngộ thấp. Việc làm tại thành thị ngày càng kém hấp dẫn và khan hiếm", Lynn Song - kinh tế trưởng khu vực Trung Quốc tại ING nhận định.
Tăng trưởng kinh tế 5% của Trung Quốc hiện phụ thuộc lớn vào xuất khẩu, khi các hãng sản xuất hy sinh lợi nhuận để giành thị phần toàn cầu. Điều này tạo thêm áp lực lên người lao động trong nước.
James Guo (21 tuổi) - một trong những người nộp đơn chăn cừu - cho biết anh kiệt sức với công việc tại nhà máy sản xuất container. "Bạn không tưởng tượng nổi cảm giác làm hơn 13 tiếng mỗi ngày, vặn vít đến mức tay sưng phồng và đầy mụn nước, thậm chí không có thời gian đi vệ sinh đâu. Khối lượng công việc quá lớn", anh nói.
Thông báo của Zuo ưu tiên các cặp vợ chồng. Công việc là chăn 3.000 con cừu trên đồng cỏ rộng 2.000 hecta vào mùa hè. Mùa đông thì cho ăn trong nhà và dọn dẹp, khi nhiệt độ có thể xuống dưới âm 30 độ C. Dù vậy, mức lương sẽ là 8.000 nhân dân tệ (1.178 USD) mỗi tháng - cao hơn nhiều so với mức trung bình khoảng 6.000 nhân dân tệ tại các công ty tư nhân ở thành thị. Người chăn cừu còn được cung cấp chỗ ở và thực phẩm.
Shaun Rein - Giám đốc China Market Research Group cho biết những người có bằng thạc sĩ từ các đại học hàng đầu cũng tìm kiếm mức lương tương tự tại Thượng Hải. Tuy nhiên, phần lớn thu nhập của họ sẽ bốc hơi sau khi trả tiền thuê một căn hộ nhỏ xíu và các chi phí sinh hoạt cơ bản khác.
Zuo cho biết mức lương này tương xứng với mức độ khắc nghiệt của công việc. "Thu nhập cao, nhưng điều quan trọng nhất là bạn có thể làm lâu dài và vượt qua mùa đông hay không. Đây không phải là chuyến du lịch đâu", ông nói.
Nửa số người nộp đơn sinh vào thập niên 90 của thế kỷ trước. Đây là nhóm mà người lao động Trung Quốc gọi là "lời nguyền tuổi 35". Các nghiên cứu cho thấy phần lớn doanh nghiệp, kể cả khu vực công, thường bỏ qua ứng viên trên độ tuổi này.
Wu (28 tuổi) là nhân viên văn phòng trong lĩnh vực thương mại điện tử, hiện kiếm 10.000 nhân dân tệ mỗi tháng, nhưng vẫn bị công việc chăn cừu thu hút. "Tôi muốn thoát khỏi cuộc sống thành phố và không phải tiếp xúc với đủ kiểu người khó chịu nữa. Tôi có thể tận hưởng cuộc sống yên bình, tách biệt khỏi thế giới", cô nói.
Tuy nhiên, Zuo cuối cùng tuyển 4 người - gồm hai cặp vợ chồng - đều sinh vào thập niên 80 và từng làm việc tại trang trại trước đó. Dù vẫn giữ danh sách chờ gồm 40 cặp khác, ông cho biết sẽ không cân nhắc người độc thân hoặc thanh niên thành thị cho vị trí này.
"Ở chỗ chúng tôi, có thể cả năm bạn không gặp ai. Liệu họ có chịu nổi cảm giác cô đơn như vậy hay không. Tôi cũng chẳng biết nữa", Zuo nói.
Tại họp báo thường kỳ Bộ Công Thương chiều 9/4, ông Nguyễn Anh Tuấn - Trưởng phòng kinh doanh xăng dầu và khí (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước), cho biết các kỳ điều hành giá xăng dầu vào ban đêm chỉ diễn ra ở các trường hợp bất thường, không thường xuyên.
Lý giải, ông Tuấn cho biết việc này xuất phát từ yêu cầu bám sát diễn biến thị trường theo Nghị quyết của Chính phủ, trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới biến động mạnh. Theo đó, khi mức tăng vượt 15% hoặc giảm trên 10% (theo Nghị quyết 55), việc điều hành cần được thực hiện kịp thời.
Theo ông, việc điều hành vào cuối ngày giúp cơ quan quản lý cập nhật giá Platts Singapore mới nhất. Từ đó, họ sẽ xác định giá cơ sở sát thực tế, hạn chế tác động đến thị trường. Việc này cũng nhằm tránh xáo trộn, hạn chế đầu cơ, găm hàng chờ tăng giá.
Cùng quan điểm, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết các kỳ điều hành vào ban đêm còn giúp cơ quan quản lý cập nhật đầy đủ dữ liệu cuối ngày để xác định xu hướng tăng hoặc giảm, từ đó quyết định phương án phù hợp, sát diễn biến thị trường.
Xung đột Trung Đông leo thang từ cuối tháng 2 gây hệ lụy lớn đến nguồn cung xăng dầu, khí toàn cầu. Quy mô và mức độ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này vượt cú sốc dầu mỏ của thập niên 1970 - từng làm đảo lộn nền kinh tế, thị trường năng lượng.
Diễn biến này kéo theo thị trường năng lượng trong nước biến động mạnh. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước có 15 kỳ điều hành, trong đó 9 kỳ được thực hiện vào khoảng 22-24h.
Ngoài cơ chế điều hành linh hoạt, cơ quan quản lý cũng có nhiều giải pháp đảm bảo nguồn cung, bình ổn thị trường. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, nguồn nhập khẩu từ Trung Đông thời gian qua có tác động nhất định, các lô hàng vẫn đang triển khai theo kế hoạch, được đưa về Việt Nam.
Theo đại diện Bộ Công Thương, trong tháng 3, các doanh nghiệp tăng nhập khẩu với khối lượng lớn, trên 3 triệu m3 xăng dầu. Cùng với lượng tồn kho trong nước, nguồn cung trong tháng 4 cơ bản được đảm bảo. Song song, các doanh nghiệp đang chủ động đa dạng nguồn cung, không phụ thuộc vào Trung Đông, như tăng mua dầu từ Nga để phục vụ các nhà máy lọc dầu.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng xây dựng các kịch bản điều hành theo hướng linh hoạt, nhằm không để đứt gãy nguồn cung, gây lạm phát hay mất cân đối vĩ mô. Hai nhà máy lọc dầu được duy trì vận hành ở mức cao nhất có thể, đồng thời điều chỉnh nguyên liệu đầu vào để giảm phụ thuộc vào Trung Đông. Nhà điều hành cũng sử dụng linh hoạt các công cụ như Quỹ Bình ổn giá xăng dầu để điều tiết biên độ giá trong ngắn hạn, kết hợp với các chính sách giảm thuế.
"Chịu áp lực lớn nhưng việc triển khai đồng bộ các giải pháp giúp đảm bảo cung ứng xăng dầu, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng", ông Tuấn nói.
