Đây là nội dung Bộ Y tế trả lời kiến nghị của cử tri TP Hà Nội sau kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.
Cụ thể cử tri TP Hà Nội đề nghị xem xét tiếp tục đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất y tế, bổ sung trang thiết bị, tăng cường nhân lực để bảo đảm đáp ứng được nhu cầu khám định kỳ hằng năm cho toàn dân, tránh tình trạng quá tải đối với các bệnh viện.
Đồng thời ban hành hướng dẫn cụ thể về quy trình khám sức khỏe định kỳ; hoàn thiện hệ thống dữ liệu sức khỏe điện tử để quản lý thông tin người dân một cách thống nhất, liên thông; làm rõ hơn phạm vi miễn viện phí cơ bản, đối tượng áp dụng và lộ trình triển khai để người dân nắm bắt rõ quyền lợi của mình.
Trả lời về vấn đề này, Bộ Y tế cho hay trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, ngành y tế đã xây dựng các dự án mua sắm trang thiết bị hiện đại, thay thế thiết bị lạc hậu, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh chuyên sâu. Từ năm 2026 sẽ triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.
Chương trình ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị cho hệ thống y tế cơ sở. Bao gồm trạm y tế xã, phường, đặc khu, các trạm quân dân y và cơ sở y tế thuộc lực lượng vũ trang, nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu và giảm áp lực cho bệnh viện tuyến trên.
Liên quan đến việc xây dựng hệ thống dữ liệu sức khỏe điện tử thống nhất, Bộ Y tế cho biết đã hoàn thành việc triển khai Sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên ứng dụng VNeID.
Cuối năm 2025, Bộ Y tế đã ban hành danh mục và kế hoạch triển khai các nền tảng số dùng chung; đồng thời công bố dữ liệu và hướng dẫn khai thác, sử dụng Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID thay thế sổ giấy trong giải quyết thủ tục hành chính.
Hiện công dân có tài khoản VNeID mức độ 2 đã có thể sử dụng Sổ sức khỏe điện tử. Đến nay, Bộ Y tế đã phối hợp Bộ Công an và Bảo hiểm xã hội Việt Nam khởi tạo, cập nhật và khai thác hơn 34 triệu Sổ sức khỏe điện tử, tạo nền tảng quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời và hỗ trợ triển khai khám sức khỏe định kỳ.
Bộ cũng đang hoàn thiện hướng dẫn chuyên môn về quy trình khám sức khỏe định kỳ, bảo đảm kết nối giữa hoạt động khám, sàng lọc với quản lý sức khỏe bằng Sổ sức khỏe điện tử, góp phần phát hiện sớm bệnh tật và quản lý liên tục ngay từ y tế cơ sở.
Đối với kiến nghị làm rõ chính sách miễn viện phí cơ bản, Bộ Y tế đang khẩn trương xây dựng đề án triển khai từng bước thực hiện lộ trình miễn viện phí trong phạm vi BHYT, trên nền tảng trụ cột là BHYT và thực hiện có lộ trình.
Theo đó, quỹ BHYT tập trung chi trả các chi phí y tế cơ bản, thiết yếu, giảm tối đa gánh nặng tài chính cho người dân, trước hết ưu tiên đối với đối tượng chính sách xã hội, người yếu thế, người có thu nhập thấp và một số đối tượng cần ưu tiên khác; đối với phần dịch vụ y tế theo yêu cầu, vượt mức cơ bản, người bệnh vẫn chi trả một phần để sử dụng dịch vụ hợp lý, tiết kiệm chi phí.
Về đề nghị nghiên cứu miễn phí BHYT cho toàn bộ người dân từ 65 tuổi trở lên, Bộ Y tế cho biết hiện nay nhiều nhóm đối tượng đã được ngân sách nhà nước đóng hoặc hỗ trợ mức đóng BHYT như người nghèo, người có công, đồng bào dân tộc thiểu số, hộ cận nghèo, người hưởng trợ cấp tuất hằng tháng…
Ngoài ra, người tham gia BHYT theo hộ gia đình cũng được giảm dần mức đóng từ thành viên thứ hai trở đi.
Đối với đề xuất miễn đóng BHYT cho toàn bộ người từ 65 tuổi nếu không thuộc các nhóm ưu tiên nêu trên, bộ đã ghi nhận kiến nghị và sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu trên cơ sở khả năng cân đối Quỹ BHYT và bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống chính sách.
Theo quy định hiện hành, các địa phương có thể căn cứ khả năng ngân sách để quyết định hỗ trợ thêm mức đóng BHYT cho người dân cao hơn quy định tối thiểu hoặc hỗ trợ cho các nhóm chưa thuộc diện được hỗ trợ.
Ngày 4/6, Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng thông tin, gần đây đơn vị tiếp nhận nhiều trường hợp ngộ độc do ăn nấm tự hái trong rừng. Nhiều bệnh nhân nhập viện với các triệu chứng nặng, phải điều trị kéo dài để loại bỏ độc tố khỏi cơ thể.
Theo các bác sĩ, chỉ trong 3 ngày đầu tháng 6, đơn vị tiếp nhận 4 người trong cùng một gia đình ở phường Xuân Trường - Đà Lạt bị ngộ độc sau khi ăn nấm rừng. Hiện 3 người đã xuất viện, một bệnh nhân vẫn đang tiếp tục được điều trị và theo dõi.
Ông H.L. (SN 1958), một trong các bệnh nhân, cho biết, người thân hái một giỏ nấm trong rừng thông mang về chế biến, làm món ăn cho cả gia đình. Loại nấm mà gia đình ông dùng chế biến món ăn thường được người dân gọi là “nấm gan bò”, xuất hiện nhiều ở rừng thông mỗi khi mùa mưa đến.
Khoảng 2 giờ sau khi dùng bữa cùng món nấm, các thành viên trong gia đình ông L. lần lượt xuất hiện triệu chứng đau bụng, nôn ói và tiêu chảy, phải nhập viện cấp cứu.
Không chỉ trường hợp trên, trong hơn một tháng qua, nhiều cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng cũng ghi nhận các ca ngộ độc liên quan đến việc sử dụng nấm rừng.
Theo bác sĩ Nguyễn Kỳ Sơn, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng, việc nhận biết nấm độc bằng mắt thường rất khó khăn vì nhiều loại có hình dạng, màu sắc tương tự nấm ăn được, thậm chí mọc xen lẫn trong cùng một khu vực.
Bác sĩ Sơn cho biết, ngộ độc nấm có thể gây đau bụng, nôn ói, tiêu chảy trong các trường hợp nhẹ. Với những loại nấm chứa độc tố mạnh, người bệnh có nguy cơ tổn thương gan, suy thận cấp, rối loạn đa cơ quan và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Nhiều người tin rằng tủ lạnh là "chiếc hộp bảo quản" vạn năng, nhưng thực tế, một số thực phẩm khi để qua đêm có thể sản sinh độc tố vi khuẩn, nitrit hoặc histamine, dẫn đến viêm dạ dày, tiêu chảy cấp, thậm chí nguy hiểm tính mạng.
Bác sĩ Hoàng Sĩ Duy, Tổng giám đốc hệ thống y tế Show Chwan (Đài Loan), chuyên gia ngoại khoa cảnh báo thực phẩm bảo quản không đúng cách sẽ khiến hệ tiêu hóa phải trả giá đắt. Ông đặc biệt chỉ đích danh 5 nhóm thực phẩm "đại kỵ" để qua đêm dưới đây.
Theo bác sĩ Hoàng, đây là nhóm thực phẩm dễ bị ngó lơ nhất nhưng lại tiềm ẩn rủi ro cao. Các loại rau như rau bina (cải bó xôi), cải thìa... vốn chứa hàm lượng nitrat cao.
Sau khi nấu chín và để trong thời gian dài, vi khuẩn sẽ chuyển hóa nitrat thành nitrit. Quá trình hóa học này vẫn diễn ra bất kể nhiệt độ tủ lạnh thấp đến mức nào. Việc hấp thụ quá mức nitrit có thể gây buồn nôn, chóng mặt, thậm chí dẫn đến hội chứng Methemoglobin (một tình trạng rối loạn máu khiến cơ thể thiếu oxy), đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ. Vì vậy, rau lá xanh tốt nhất là nên ăn ngay sau khi chế biến.
Hải sản
Tốc độ phân hủy của hải sản nhanh hơn rất nhiều so với các loại thực phẩm khác do hai nguyên nhân chính:
Protein phân hủy nhanh: Cấu trúc protein đặc thù trong hải sản dù để trong tủ lạnh vẫn bị phân hủy nhanh chóng, tạo ra histamine. Chất này gây ra các phản ứng dị ứng như đỏ mặt, tim đập nhanh, khó tiêu, đau bụng.
Vi khuẩn phát triển mạnh: Các loại vi khuẩn trên bề mặt hải sản rất đa dạng, nhiệt độ thấp chỉ làm chậm chứ không ngăn chặn được sự sinh sôi của chúng. Lời khuyên của chuyên gia là hải sản nên được tiêu thụ hết trong một bữa, không nên giữ lại cho hôm sau.
Trứng lòng đào
Bác sĩ Hoàng phân tích trong khi trứng luộc chín kỹ có thể bảo quản lạnh tương đối an toàn, thì trứng lòng đào, trứng chần hay trứng lòng đào ngâm tương lại là môi trường nuôi cấy vi khuẩn lý tưởng.
Phần lòng đỏ chưa đông đặc rất dễ bị nhiễm khuẩn Salmonella. Theo khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, trứng lòng đào không được để ngoài quá 2 giờ và tuyệt đối không nên để qua đêm để tránh nguy cơ nhiễm trùng tiêu hóa nghiêm trọng.
Các loại nấm
Nấm sau khi nấu chín nếu để qua đêm sẽ dễ tích tụ nitrit tương tự rau lá xanh. Ngoài ra, nấm là loại thực phẩm giàu protein và có độ ẩm cao, rất dễ bị biến chất và nhiễm khuẩn nếu quá trình bảo quản không đảm bảo độ kín và nhiệt độ lý chuẩn.
Canh bạc nhĩ (Nấm tuyết)
Đây là món ăn bổ dưỡng thường thấy trong các gia đình, nhưng nếu để qua đêm, nấm tuyết có thể sản sinh ra lượng lớn nitrit. Nghiêm trọng hơn, nếu nấm tuyết bị nhiễm vi khuẩn Pseudomonas gladioli, nó có thể sản sinh ra axit bongkrekic - một loại độc tố cực mạnh, chịu được nhiệt độ cao (không bị tiêu diệt khi đun lại) và có tỷ lệ tử vong rất cao do gây suy gan, thận.
Đặc biệt đối với trẻ em và người cao tuổi - những nhóm có hệ miễn dịch yếu - việc tiêu thụ thực phẩm để qua đêm cần được kiểm soát chặt chẽ. Nguyên tắc vàng là nấu vừa đủ, ăn ngay khi nóng, không nên tiếc rẻ những thực phẩm đã biến chất.
Theo thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Đào Quang Hoàng, Khoa Nội tim mạch - lão học, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), ăn mặn (nhiều muối natri) tạo ra áp lực cơ học lên thành mạch và làm tăng huyết áp, giống như việc bơm quá nhiều nước vào một ống cao su, với ống cao su tượng trưng cho hệ thống mạch máu.
Tuy nhiên, ít ai biết rằng áp lực tinh thần (trầm cảm, căng thẳng, stress kéo dài) cũng có thể gây hại cho mạch máu, thậm chí nguy hiểm không kém ăn mặn.
Chị V.T.Q.N (23 tuổi, làm nghề tự do) bắt đầu có những dấu hiệu như chóng mặt, nóng phừng mặt, thở gấp, đau đầu từ khoảng 1 năm trước. Kết quả thăm khám gần đây cho thấy chị bị tăng huyết áp dù còn trẻ, không hút thuốc hay rượu bia. Nguyên nhân được biết do thức khuya và ngủ không đủ giấc trong thời gian dài, cộng với thường xuyên ăn thức ăn chế biến sẵn mua ngoài hàng quán.
Tương tự, trường hợp anh D.Q.T. (32 tuổi, trưởng phòng của một công ty công nghệ) đi khám với triệu chứng đau đầu, mỏi gáy, hay hồi hộp; đo huyết áp tại phòng khám lên tới 165/100 mmHg (mức tăng huyết áp độ 2). Anh T. không hút thuốc, không béo phì, mỡ máu bình thường, các chỉ số thận và tim hoàn toàn tốt. Tuy nhiên, anh T. cho biết 6 tháng qua phải gánh một dự án lớn, thức đêm liên tục hoặc ngủ không quá 4 giờ mỗi ngày. Anh sống một mình, không có thời gian chia sẻ với gia đình hay người thân, luôn trong trạng thái lo âu sợ trễ tiến độ (deadline).
Theo bác sĩ Quang Hoàng, “cô đơn cũng là một loại muối” vì cả hai đều âm thầm bóp nghẹt và làm tổn thương hệ thống mạch máu, dẫn đến tăng huyết áp và các biến chứng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim.
Ngoài ra khi căng thẳng, cơ thể tiết ra adrenaline và cortisol làm tim đập nhanh hơn, huyết áp tăng và duy trì sự tỉnh táo. Tuy nhiên, nếu tình trạng căng thẳng diễn ra liên tục, sự hoạt hóa kéo dài của các hormone này sẽ làm mạch máu co thắt, cơ thể giữ muối và nước nhiều hơn, từ đó dẫn đến tăng huyết áp, gây viêm, làm tổn thương mạch máu và các cơ quan quan trọng.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Thiện Niềm, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) cho biết: “Nhiều người cho rằng chỉ cần giảm muối khi nêm nếm là đủ, nhưng thực tế lượng natri đưa vào cơ thể phần lớn lại đến từ ‘muối ẩn’ trong thực phẩm chế biến sẵn. Các loại như đồ hộp, thịt chế biến, mì ăn liền, nước chấm, thậm chí bánh mì hoặc thực phẩm đóng gói… đều có thể chứa lượng muối đáng kể. Vì vậy, dù ăn nhạt khi nấu ăn, tổng lượng muối tiêu thụ mỗi ngày vẫn có thể vượt ngưỡng khuyến cáo. Đường và các thực phẩm giàu tinh bột tinh chế cũng góp phần làm tăng huyết áp, tiêu thụ nhiều có thể gây tăng cân, đề kháng insulin và rối loạn chuyển hóa - những yếu tố liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp”.
Kiểm soát huyết áp là một quá trình lâu dài. Sự kiên trì trong theo dõi và điều chỉnh thói quen sinh hoạt chính là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị. Từ đó, bác sĩ Niềm đề xuất 3 nguyên tắc cốt lõi cần duy trì để kiểm soát huyết áp, gồm: Theo dõi - điều chỉnh lối sống - tuân thủ điều trị.
Bác sĩ Quang Hoàng cũng khuyên mọi người nên cố gắng ngủ đủ 7 - 9 giờ mỗi đêm; dành khoảng 30 phút mỗi ngày để thư giãn bằng thiền, yoga, tập thở chậm hoặc nghe nhạc nhẹ để giúp cơ thể giảm áp lực tinh thần, hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
