Theo Space, tàu không người lái Starfall của SpaceX cất cánh trong nhiệm vụ đầu tiên từ Tổ hợp phóng không gian 40 tại Trạm Lực lượng Không gian Cape Canaveral ở Florida lúc 6h52 ngày 23/6 (17h52 cùng ngày giờ Hà Nội). Starfall là phương tiện vận chuyển hàng hóa được thiết kế để chở hàng lên quỹ đạo thấp của Trái Đất (LEO) trên tên lửa Falcon 9 và Falcon Heavy của SpaceX, đồng thời đưa vật liệu trở lại Trái Đất an toàn. Mẫu tàu này không hướng tới chở hành khách mà tập trung hỗ trợ nghiên cứu hoặc hàng hóa cần thu hồi sau một thời gian ở trong không gian như dược phẩm.
Trước SpaceX, công ty Varda Space Industries có trụ sở ở California từng hạ cánh 5 khoang tàu hình nón “W-series” 0,9 mét và nặng khoảng 300 kg, một khoang trong số đó chở hàng cho Không quân Mỹ sau hơn 8 tuần trên quỹ đạo. Starfall có kích thước lớn gấp 3 lần với bề ngang 3,1 mét và chiều cao 0,75 mét, có thể mang tải trọng lên đến 1.000 kg.
Theo Space Flight Now, Starfall bao gồm hai phần chính tự tách ra sau khi bay trở lại khí quyển: tấm ốp trên của khoang chở hàng và tấm chắn nhiệt cho phép thực hiện thao tác hồi quyển, hạ cánh chính xác và triển khai dù.
Theo hồ sơ của Cục quản lý Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), tấm ốp trên là một cấu trúc nhôm được bọc một phần bằng vật liệu chống nóng và nặng khoảng 1.400 kg. Tấm chắn nhiệt gồm cấu trúc sợi carbon bọc vật liệu chống nóng, chứa hai bình composite đựng đầy khí nitơ (mỗi bình 151 lít) và một số bình khí nén phụ nhỏ hơn (mỗi bình 9 lít), có tổng trọng lượng vào khoảng 700 kg. Khi hồi quyển, tấm ốp trên tách ra để lộ bộ dù nối liền với 4 điểm bám trên phương tiện. Starfall trang bị 3 chiếc dù gồm dù giảm tốc, dù dẫn và dù chính để hạ cánh.
SpaceX dự định phóng Starfall trong các nhiệm vụ cận quỹ đạo và nhiệm vụ dài hạn trên LEO. Phương tiện không có hệ thống đẩy và không thể tự rời khỏi quỹ đạo. Nhiều khả năng trong lần phóng này, SpaceX sử dụng tầng thứ hai của Falcon 9 để đưa tàu thử nghiệm trở lại Trái Đất. Trong trường hợp Starfall gặp vấn đề ngoài không gian hoặc trong quá trình hồi quyển, SpaceX thiết kế tàu vũ trụ để có thể tiêu hủy an toàn.
Theo SpaceX, khoang tàu sử dụng khí trơ không độc hại (nitơ) để điều khiển hướng và không chứa nhiên liệu đẩy lỏng hoặc hợp chất nguy hiểm. Tất cả hệ thống điều áp được thông khí trước khi hạ cánh, do đó, không có nhiên liệu đẩy nào xả ra đại dương.
SpaceX chưa tiết lộ thời gian tàu thử nghiệm Starfall ở trên quỹ đạo trong nhiệm vụ đầu tiên và không chia sẻ hình ảnh tầng thứ hai của tên lửa Falcon 9 sau khi tách khỏi tầng đẩy. Khi Starfall trở lại Trái Đất, SpaceX sẽ hạ cánh khoang tàu tại một vùng biển ở Thái Bình Dương, cách bờ Tây nước Mỹ khoảng 1.300 km.
Trong khi đó, tên lửa Falcon 9 chở tàu thử nghiệm Starfall quay trở lại trên vùng biển Đại Tây Dương. Đây là chuyến bay thứ 29 của tên lửa đẩy mang số hiệu 1078 ở đuôi. Khoảng 2,5 phút sau khi cất cánh, tên lửa tách tầng và điều chỉnh đường bay để đốt động cơ, sau đó hạ cánh trên tàu tự lái “A Shortfall of Gravitas” của SpaceX ở Đại Tây Dương.
Theo Digital Trends, từ trước đến nay, khi truy cập một trang web nặng, trình duyệt thường phải 'gồng mình' tải tất cả nội dung cùng lúc ngay khi vừa mở trang. Điều này dẫn đến tình trạng giật lag, tốn tài nguyên máy và lãng phí dữ liệu không cần thiết. Tuy nhiên, với đề xuất mới nhất từ cộng đồng phát triển Chromium, Google Chrome cùng các trình duyệt như Edge hay Vivaldi sắp được trang bị khả năng Lazy Loading (tải chậm) gốc cho cả video và audio.
Thay vì 'ngốn' sạch băng thông ngay lập tức, Chrome sẽ hoạt động thông minh hơn, khi trình duyệt này chỉ tải video hoặc đoạn âm thanh khi bạn cuộn màn hình đến gần vị trí của chúng. Nếu bạn không cuộn tới, dữ liệu đó sẽ không bao giờ được tải. Điều này không chỉ giúp trang web hiển thị gần như ngay lập tức mà còn giúp người dùng tiết kiệm một lượng lớn dung lượng 4G/5G nếu không có nhu cầu xem hết nội dung trang.
Trước đây, các lập trình viên phải viết những đoạn mã JavaScript phức tạp để ép video tải chậm. Tuy nhiên, cách làm này thường gây tốn tài nguyên và dễ phát sinh lỗi. Với thay đổi mới này, trình duyệt sẽ tự động đảm nhận việc tải chậm một cách trơn tru, tận dụng tối đa các tối ưu hóa có sẵn của hệ thống để mang lại trải nghiệm mượt mà nhất mà không cần đến các đoạn mã trung gian gây chậm máy.
Tính năng này đã đi qua các bước thử nghiệm cuối cùng từ tháng 1 và dự kiến sẽ được bật mặc định cho tất cả người dùng kể từ phiên bản Chrome 148. Đây được xem là một trong những nâng cấp đáng giá nhất về hiệu năng của Chrome trong năm 2026, giúp trình duyệt này tiếp tục giữ vững ngôi vương về tốc độ và sự tiện dụng.
Tuy nhiên, các mạng miễn phí như Wi-Fi công cộng cũng là mục tiêu yêu thích của tin tặc vì thường có mức bảo mật thấp. Chỉ một thao tác bất cẩn cũng có thể khiến thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc dữ liệu công việc bị đánh cắp. Nắm bắt những điều nên tránh khi sử dụng Wi-Fi công cộng sẽ giúp người dùng hạn chế rủi ro bảo mật.
Người dùng không nên đăng nhập vào tài khoản ngân hàng hoặc thực hiện giao dịch tài chính trên mạng Wi-Fi công cộng. Những kết nối công cộng thường không được mã hóa đầy đủ, tạo cơ hội cho hacker theo dõi dữ liệu truyền tải. Nếu cần thanh toán hoặc chuyển khoản, người dùng nên sử dụng mạng di động cá nhân thay vì Wi-Fi công cộng.
Bên cạnh đó, việc mua sắm trực tuyến trên các mạng này cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Thông tin thẻ tín dụng, địa chỉ giao hàng hay tài khoản mua sắm có thể bị đánh cắp nếu người dùng truy cập vào trang web không an toàn hoặc kết nối với điểm phát Wi-Fi giả mạo.
Đặc biệt, người dùng nên tránh đăng nhập vào các tài khoản quan trọng như email công việc, dịch vụ lưu trữ đám mây hay mạng xã hội khi dùng Wi-Fi công cộng. Nếu bị lộ thông tin đăng nhập, hacker có thể truy cập vào dữ liệu cá nhân hoặc sử dụng tài khoản để lừa đảo.
Người dùng cũng không nên bật tính năng tự động kết nối Wi-F, vốn là thiết lập mặc định trên nhiều điện thoại và laptop nhằm hỗ trợ nhanh chóng kết nối vào các mạng đã truy cập trong quá khứ. Tin tặc có thể tạo mạng Wi-Fi giả với tên tương tự để đánh lừa thiết bị tự động truy cập.
Việc chia sẻ tập tin qua AirDrop, Bluetooth hoặc tính năng chia sẻ mạng nội bộ cũng nên được tắt khi ở nơi công cộng. Nếu để mở, người lạ có thể gửi nội dung không mong muốn hoặc tìm cách truy cập vào thiết bị.
Ngoài ra, người dùng cũng không nên bỏ qua cảnh báo bảo mật từ trình duyệt hoặc thiết bị. Khi truy cập website, nếu xuất hiện thông báo dạng "không an toàn" hoặc "kết nối riêng tư", người dùng nên thoát ngay thay vì tiếp tục truy cập.
Đặc biệt chú ý khi sử dụng các ứng dụng hoặc website không có giao thức HTTPS. Những trang web thiếu biểu tượng ổ khóa trên thanh địa chỉ thường không mã hóa dữ liệu, khiến thông tin dễ bị đánh cắp trong quá trình truyền tải.
Người dùng cần hạn chế tải xuống tập tin hoặc cập nhật phần mềm khi dùng Wi-Fi công cộng. Lý do vì hacker có thể cài mã độc vào các tập tin giả mạo hoặc lợi dụng lỗ hổng trong quá trình cập nhật để tấn công thiết bị.
Việc để VPN tắt khi dùng Wi-Fi miễn phí cũng làm tăng nguy cơ bị theo dõi. Lý do vì VPN giúp mã hóa lưu lượng internet, khiến dữ liệu khó bị đọc trộm hơn. Đây được xem là một trong những cách đơn giản nhưng hiệu quả để tăng cường bảo mật khi truy cập mạng công cộng.
Ngoài ra, không nên sử dụng cùng một mật khẩu cho nhiều tài khoản khác nhau. Nếu một tài khoản bị lộ trên Wi-Fi công cộng, hacker có thể dùng mật khẩu đó để thử đăng nhập vào email, mạng xã hội hoặc dịch vụ ngân hàng của người dùng.
Cuối cùng, người dùng cần tránh kết nối vào các mạng Wi-Fi không rõ nguồn gốc. Những tên mạng như "Free Airport Wi-Fi" hay "Coffee Shop Guest" có thể là điểm truy cập giả do hacker tạo ra để đánh cắp dữ liệu. Trước khi kết nối, nên hỏi nhân viên để xác nhận đúng tên mạng chính thức.
Khi mà các cuộc tấn công mạng ngày càng phổ biến, Wi-Fi công cộng không còn đơn thuần là tiện ích miễn phí mà có thể trở thành "cánh cửa" cho các hành vi đánh cắp dữ liệu. Chỉ cần thay đổi một vài thói quen nhỏ như dùng VPN, tắt tự động kết nối và tránh giao dịch tài chính trên mạng công cộng, người dùng đã có thể giảm đáng kể nguy cơ bị tấn công mạng.
Theo Space, dự kiến X-59 sẽ bay với tốc độ hơn 1.014 km/h ở độ cao khoảng 13.106 m, đánh dấu cột mốc quan trọng trong chương trình. Sau đó, phương tiện sẽ thực hiện chuyến bay với thông số vận hành thực tế nhằm đạt tốc độ Mach 1.4 (1.489 km/h) ở độ cao khoảng 16.764 m. Những mục tiêu hiệu suất này rất quan trọng do phù hợp với điều kiện NASA định sử dụng khi X-59 bay qua các khu dân cư ở Mỹ.
Dù X-59 được thiết kế để giảm thiểu tiếng nổ gắn liền với máy bay siêu thanh, loạt chuyến bay ban đầu không nhằm chứng minh khả năng đó. Một máy bay hộ tống thông thường sẽ đồng hành với X-59, và tiếng nổ siêu thanh lớn hơn do nó tạo ra sẽ che đi bất kỳ âm thanh nào phát ra từ máy bay của NASA. Trong suốt quá trình, máy bay hộ tống cũng mang theo đầu dò cảm biến sốc chuyên dụng để thu thập dữ liệu về sóng xung kích của X-59.
NASA gần đây hoàn thành một số cột mốc chủ chốt trong chương trình X-59 trước khi thực hiện chuyến bay siêu thanh đầu tiên. Tháng trước, máy bay thu gọn càng đáp lần đầu tiên, để lộ hình dáng của phương tiện khi bay. X-59 cũng đẩy tốc độ lên Mach 0.95 (khoảng 1.009 km/h) và bay thử hai lần trong một ngày.
Theo Science Daily, thông tin thu thập trong đợt bay thử giúp kỹ sư đánh giá các hệ thống quan trọng, bao gồm cung cấp nhiên liệu, thủy lực, kiểm soát môi trường và hệ thống tầm nhìn bên ngoài (eXternal Vision) của máy bay. Hệ thống camera độc đáo này thay thế kính chắn gió truyền thống phía trước bằng cách cung cấp cho phi công màn hình hiển thị trực tiếp phía trước máy bay. Đội ngũ kỹ sư cũng giám sát chặt chẽ cách X-59 hoạt động trong quá trình cất cánh, hạ cánh và vận hành bay. Cảm biến áp lực được lắp đặt khắp máy bay giúp đo tải trọng cấu trúc và ghi lại bộ khung máy bay phản ứng như thế nào trước các lực khác nhau trong quá trình thử nghiệm.
X-59 là máy bay siêu thanh được thiết kế với hình dáng thuôn dài độc đáo nhằm giảm âm lượng tiếng nổ phát sinh khi phương tiện vượt qua rào cản âm thanh. Mục tiêu của NASA là phát triển công nghệ "không ồn" có thể giảm thiểu tác động của tiếng nổ lên mặt đất, qua đó dỡ bỏ quy định cấm bay hiện nay đối với máy bay siêu thanh.
Trong đợt bay sắp tới, các kỹ sư sẽ đánh giá hiệu suất trong điều kiện siêu thanh thực sự. Dự kiến X-59 sẽ đạt mục tiêu hiệu suất cao nhất trong giai đoạn này, bao gồm tốc độ cao nhất Mach 1.6 (1.960 km/h) và độ cao tối đa 18.288 m. Tuy nhiên, không phải mọi chuyến bay đều diễn ra ở tốc độ siêu thanh. Đội kỹ sư sẽ tiếp tục thực hiện nhiều chuyến bay ở tốc độ cận âm và độ cao thấp hơn để theo dõi hoạt động của máy bay trong nhiều điều kiện khác nhau.
Sau khi thực hiện chuyến bay siêu thanh đầu tiên trong tháng 6, NASA sẽ bắt đầu thử nghiệm giai đoạn 2 cuối năm nay. Đây là giai đoạn chủ chốt đối với mục tiêu giảm tác động của tiếng nổ trên mặt đất khi máy bay bay qua với tốc độ siêu thanh.
Bay siêu thanh đã bị cấm trên đất liền ở Mỹ từ năm 1973 do tiếng nổ nhức nhối mà người dân trên mặt đất nghe thấy. NASA hy vọng các công nghệ phát triển cho X-59 có thể giúp dỡ bỏ hạn chế bay, mở đường cho bay siêu thanh thương mại, mang lại lợi ích lớn cho cứu trợ thiên tai và vận chuyển y tế.
