Y học hiện đại đã đạt nhiều tiến bộ, song những quan niệm sai lầm về bệnh tiểu đường vẫn lan truyền khiến bệnh nhân mang tâm lý tự ti, kỳ thị và làm tồi tệ hơn kết quả điều trị. Để giúp người bệnh có góc nhìn đúng đắn và khoa học hơn, các chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ chỉ ra 5 lầm tưởng phổ biến, cùng phương pháp chăm sóc sức khỏe đúng đắn.
Lầm tưởng đầu tiên là quan niệm ăn đường gây ra bệnh tiểu đường. Đường thường bị coi là “tội đồ” song nó không phải nguyên nhân cốt lõi gây bệnh này.
Tiểu đường type 1 và type 2 có cơ chế khởi phát hoàn toàn khác biệt. Type 1 là bệnh tự miễn do hệ miễn dịch tấn công các tế bào tuyến tụy, khiến cơ thể thiếu hụt hoặc không thể sản xuất insulin. Trong khi đó, type 2 phức tạp hơn, bắt nguồn từ sự cộng hưởng của các yếu tố di truyền, kháng insulin, thể trạng, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh và lười vận động.
Theo bà Ina Flores, chuyên gia dinh dưỡng kiêm quản lý chương trình giáo dục tiểu đường tại Đại học Emor, tiểu đường type 2 không bắt nguồn từ một nguyên nhân duy nhất và càng không thể chỉ đổ lỗi cho đường. Thực tế, chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến, vốn chứa hàm lượng cao đường bổ sung, chất béo và tinh bột tinh chế, mới là tác nhân liên quan trực tiếp đến tình trạng kháng insulin và rối loạn đường huyết.
Vì vậy, tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung dù có thể thúc đẩy tiến trình phát triển của tiểu đường type 2 nhưng không phải nguyên nhân trực tiếp. Bà Flores nhấn mạnh cốt lõi của vấn đề không nằm ở một món ăn hay thành phần cá biệt mà phụ thuộc hoàn toàn vào thói quen ăn uống tổng thể và sức khỏe chuyển hóa của mỗi người.
Lầm tưởng thứ hai là quan niệm người bệnh tiểu đường phải kiêng hoàn toàn tinh bột (carbohydrate). Thực tế, người bệnh vẫn có thể ăn tinh bột nếu có sự hướng dẫn đúng cách. Trong đó, các nguồn tinh bột giàu chất xơ như các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, rau củ và trái cây là những lựa chọn tối ưu. Chúng giúp hệ tiêu hóa hấp thụ chậm hơn, hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả, đồng thời cung cấp các vitamin và khoáng chất thiết yếu cho quá trình quản lý bệnh.
Bên cạnh đó, kết hợp thực phẩm khi ăn tinh bột cũng đóng vai trò rất quan trọng. Chuyên gia Tamar Samuels, thạc sĩ về Dinh dưỡng Lâm sàng tại Đại học New York, cho biết: “Ăn kèm tinh bột với chất đạm, chất béo hoặc chất xơ như ăn trái cây cùng các loại hạt hay ăn bánh quy giòn kèm phô mai sẽ làm chậm quá trình tiêu hóa, từ đó giữ cho đường huyết ổn định”.
Tuy nhiên, Samuels cho hay một số bệnh nhân vẫn cần giám sát lượng carbohydrate nạp vào cơ thể và tránh tiêu thụ quá nhiều trong cùng một thời điểm. Tham vấn các chuyên gia dinh dưỡng hoặc chuyên gia về tiểu đường giúp người bệnh hiểu rõ hơn về phản ứng của đường huyết đối với từng loại và hàm lượng tinh bột khác nhau.
Lầm tưởng thứ ba là suy nghĩ phải điều trị bằng insulin đồng nghĩa với sự thất bại. Một số bệnh nhân tiểu đường type 2 có thể kiểm soát bệnh bằng cách thay đổi lối sống song phương pháp này không phải lúc nào cũng hiệu quả với tất cả mọi người.
Bản chất của tiểu đường là bệnh mạn tính có tính chất tiến triển, đồng nghĩa với việc phác đồ điều trị sẽ phải thay đổi theo thời gian. Insulin là hormone cho phép đường trong máu đi vào các tế bào. Ở người bệnh type 2, khả năng tự sản xuất loại hormone này của cơ thể suy giảm dần, ngay cả khi họ duy trì các thói quen lành mạnh.
Khi lượng insulin không đủ, đường tích tụ trong máu và có thể gây tổn thương cho toàn bộ cơ thể. Lúc này, sử dụng insulin giúp cân bằng đường huyết, không phải là dấu hiệu của sự thất bại.
Đối với người tiểu đường type 1, insulin là yếu tố sinh tồn bắt buộc vì tuyến tụy của họ đã hoàn toàn mất khả năng sản xuất loại hormone này, bất kể họ có lối sống lành mạnh ra sao.
“Bắt đầu một phác đồ điều trị bằng insulin không phải từ bỏ hay thất bại mà là cung cấp kịp thời những gì cơ thể đang cần. Đây là một liệu pháp y khoa mạnh mẽ và giúp cứu sống người bệnh”, chuyên gia Flores nhấn mạnh.
Không chỉ mặc cảm về việc điều trị, nhiều người còn lầm tưởng về thể trạng khi cho rằng nếu chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường sẽ không bao giờ mắc bệnh tiểu đường. Thực tế, coi BMI như thước đo sức khỏe là một quan niệm sai lầm phổ biến. Chỉ số này không thể phân biệt giữa khối lượng cơ và mỡ, cũng như bỏ qua các yếu tố cốt lõi như di truyền, chủng tộc, môi trường, tuổi tác và áp lực tinh thần.
Đó là lý do một người bị xếp vào nhóm “béo phì” theo chỉ số BMI vẫn có thể trạng khỏe mạnh nhờ tỷ lệ cơ cao, mỡ thấp. Ngược lại, một người có cân nặng “đạt chuẩn” vẫn phải đối mặt với nguy cơ bệnh tật nếu cơ thể tích nhiều mỡ thừa nhưng thiếu hụt khối lượng cơ.
Các nghiên cứu y khoa chỉ ra rằng tình trạng béo bụng, tức lượng mỡ tích tụ quanh vòng eo, mới là thước đo dự báo nguy cơ tiểu đường chính xác hơn nhiều so với chỉ số BMI. Do đó, người gầy hay có chỉ số BMI an toàn vẫn có thể mắc tiểu đường type 2.
Chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ Meredith Rofheart cảnh báo: “Thật sai lầm khi cho rằng những người có chỉ số BMI an toàn thì không thể mắc tiểu đường type 2. Chúng ta cần phải đánh giá toàn diện các nguy cơ gây kháng insulin và rối loạn đường huyết khác để tránh bỏ sót bệnh”.
Bên cạnh những lầm tưởng về thể trạng, không ít người vẫn duy trì niềm tin sai lệch rằng bệnh tiểu đường có thể được chữa khỏi hoàn toàn. Đến nay, y học hiện đại vẫn chưa tìm ra phương pháp điều trị dứt điểm căn bệnh này, dù đây vẫn là mục tiêu lớn trong tương lai. Thay vào đó, người bệnh chỉ có thể đạt đến trạng thái “lui bệnh” (remission), nghĩa là kiểm soát được lượng đường huyết ở mức an toàn mà không cần phải dùng thuốc.
Chuyên gia Flores giải thích: “Trạng thái lui bệnh là hoàn toàn khả thi đối với một số bệnh nhân tiểu đường type 2, đặc biệt là sau khi giảm cân rõ rệt và được can thiệp y tế kịp thời nhưng đây không phải là chữa khỏi bệnh tận gốc”.
Bà cho hay để duy trì được trạng thái này, người bệnh đòi hỏi phải kiên trì thay đổi lối sống liên tục, đồng thời tiến hành theo dõi y tế và nhận sự hỗ trợ định kỳ.
“Tình trạng tăng cân trở lại hoặc sự suy giảm chức năng của tế bào beta tuyến tụy đều có thể khiến bệnh tái phát. Do đó, đồng hành và hỗ trợ dài hạn cho người bệnh là cần thiết”, chuyên gia nói thêm.
Riêng với tiểu đường type 1, các nghiên cứu điều trị đang có những bước tiến triển đầy hứa hẹn, song vẫn là bệnh lý không thể đảo ngược và đòi hỏi phải có sự quản lý y tế liên tục suốt đời.
Theo các chuyên gia, thay vì tin vào những quan niệm sai lầm, người bệnh nên tập trung vào những thói quen sống lành mạnh đã được khoa học chứng minh là mang lại hiệu quả cao trong việc kiểm soát tiểu đường.
Trước hết, chìa khóa của chế độ dinh dưỡng hợp lý nằm ở việc cân bằng đĩa ăn hàng ngày. Cách thức là chủ động kết hợp chất đạm, chất béo lành mạnh với các nguồn tinh bột giàu chất xơ nhằm giữ cho đường huyết luôn ở mức ổn định.
Kiểm soát khẩu phần ăn bằng nguyên tắc đơn giản: ưu tiên dành một nửa đĩa thức ăn cho các loại rau không chứa tinh bột, một phần tư dành cho tinh bột phức hợp và phần còn lại là các loại thịt nạc giàu protein.
Song song với dinh dưỡng, người bệnh cần tăng cường vận động thể chất như tập kháng lực, tập cardio, chơi thể thao hay đi bộ, đồng thời cố gắng hạn chế tối đa thời gian ngồi một chỗ quá lâu trong ngày.
Cuối cùng, chủ động tầm soát sớm, nhất là người có tiền sử gia đình mắc bệnh. Tham vấn chuyên gia dinh dưỡng hay bác sĩ để xây dựng phác đồ cá nhân hóa phù hợp với thể trạng và nhu cầu riêng của bản thân để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Gần đây, khi các cảnh báo về an toàn thực phẩm liên tục vang lên, nhiều người thường lập tức nghi ngờ khâu vệ sinh của cửa hàng hoặc chất lượng nguyên liệu. Tuy nhiên, bác sĩ chuyên khoa phục hồi chức năng Vương Tuấn Bình, Trung Quốc, cảnh báo rằng, an toàn thực phẩm không chỉ nằm ở người bán, mà chính những thói quen sinh hoạt hàng ngày đang "khiến thực phẩm trở nên nguy hiểm hơn".
Bác sĩ Vương Tuấn Bình lưu ý, có những món ăn nếu dùng ngay thì không sao, nhưng chỉ cần để lại một lúc hoặc ăn muộn hơn, rủi ro sẽ bắt đầu tích tụ. Một khi thực phẩm rơi vào "vùng nhiệt độ nguy hiểm" từ 7-60 độ C, chỉ cần để ngoài 1 giờ, lượng vi khuẩn có thể tăng trưởng gấp 8 lần.
"Vùng nhiệt độ nguy hiểm" khiến vi khuẩn sinh sôi
Trên trang cá nhân, bác sĩ Vương Tuấn Bình chia sẻ, rất nhiều người sau khi mua cơm hộp về thường có thói quen để đó, mải mê lướt điện thoại hoặc xử lý công việc rồi mới ăn. Tuy nhiên, ngay khi thức ăn rời khỏi nguồn nhiệt và tiếp xúc với nhiệt độ phòng, chúng sẽ rơi vào "vùng nhiệt độ nguy hiểm" (7-60 độ C).
Trong khoảng nhiệt độ này, các loại vi khuẩn phổ biến (như Salmonella) ở điều kiện phù hợp có thể nhân đôi số lượng sau mỗi 20 phút. Cứ như vậy, sau 1 giờ vi khuẩn tăng khoảng 8 lần, và sau 2 giờ con số này lên tới 64 lần. Nói cách khác, chỉ cần để thực phẩm ở nhiệt độ phòng từ 1 đến 2 giờ, rủi ro đã tăng lên đáng kể.
Thói quen "ủ kín" thực phẩm: Môi trường lý tưởng cho vi khuẩn
Bên cạnh thời gian chờ, trạng thái "ủ kín" còn nguy hiểm hơn. Đồ ăn mang về thường được đóng gói trong các hộp kín hoặc túi nilon. Dù trông có vẻ như đang giữ ấm, nhưng thực tế cách này khiến nhiệt độ giảm xuống rất chậm, khiến thức ăn lưu lại trong vùng nhiệt độ nguy hiểm lâu hơn.
Cộng thêm độ ẩm và không khí không lưu thông, "đây chính là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn", đặc biệt là với các món như cơm hộp, rau xào, trứng hay các sản phẩm từ đậu nành vốn có hàm lượng nước cao. Bác sĩ khuyên nếu chưa ăn ngay, bạn nên mở nắp hộp để hơi nóng thoát ra, tránh để thực phẩm duy trì lâu trong khoảng nhiệt độ từ 30-50 độ C.
Đừng đợi thức ăn nguội hẳn mới cho vào tủ lạnh
Đối với thức ăn thừa, chìa khóa nằm ở "tốc độ làm mát". Thông thường, thực phẩm không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ (với môi trường nắng nóng là dưới 1 giờ). Thay vì để nguyên nồi lớn, bạn nên chia nhỏ thức ăn vào các hộp đựng để chúng nhanh chóng đạt đến nhiệt độ an toàn. Nếu nhiệt độ ở tâm thực phẩm duy trì mức ấm nóng quá lâu, vi khuẩn vẫn sẽ tiếp tục sinh sôi.
Giải đáp thắc mắc về việc "đồ nóng bỏ trực tiếp vào tủ lạnh có làm hỏng tủ không", bác sĩ cho biết các dòng tủ lạnh hiện đại đều có cơ chế kiểm soát nhiệt độ tốt, việc thỉnh thoảng cho đồ nóng vào sẽ không làm hỏng tủ. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, vẫn nên chia nhỏ phần ăn để tăng tốc độ tản nhiệt.
Nhiều người chủ quan cho rằng "lát nữa đun nóng lại là không sao", nhưng bác sĩ Vương Tuấn Bình cảnh báo: một số loại vi khuẩn (như Tụ cầu vàng - Staphylococcus aureus) có thể sản sinh ra độc tố chịu nhiệt. Ngay cả khi bạn đun nóng lại, độc tố vẫn tồn tại. Hơn nữa, nếu hâm nóng bằng lò vi sóng không đều, vi khuẩn vẫn có khả năng sống sót.
Khi hâm nóng lại, nhiệt độ ở tâm thực phẩm phải đạt ít nhất trên 75 độ C. Nên khuấy đều hoặc chia thành nhiều giai đoạn nhiệt để thực phẩm nóng đều hoàn toàn.
Bác sĩ Vương chia sẻ, trong lâm sàng không hiếm trường hợp "phản ứng của cơ thể thường chậm một nhịp". Thời gian ủ bệnh của ngộ độc thực phẩm thường rơi vào khoảng 6 đến 48 giờ. Nhiều người vài tiếng sau, thậm chí sang ngày hôm sau mới phát triệu chứng, nên hoàn toàn không liên tưởng đến "suất đồ ăn mang về từ hôm qua". Đây là lý do khiến nhiều người xác định sai nguồn gốc gây bệnh.
Ngoài các vấn đề tiêu hóa cấp tính, người bệnh còn có thể bị mệt mỏi toàn thân, mất nước hoặc mất cân bằng điện giải. Bác sĩ nhấn mạnh: "Vấn đề không nhất thiết xảy ra ngay lúc ăn, mà là kết quả của sự tích tụ dần dần sau đó".
An toàn thực phẩm không chỉ nằm ở trách nhiệm của nhà hàng, mà còn nằm ở mỗi quyết định của chúng ta sau khi mang đồ ăn về nhà. "Nhiều khi, rủi ro không đến từ những món ăn kỳ lạ, mà đến từ chính những quy trình sinh hoạt rất đỗi quen thuộc hàng ngày", bác sĩ Vương Tuấn Bình kết luận.
PGS.TS.BS. Nguyễn Trọng Hưng - Giám đốc Trung tâm Tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia), cho biết bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất để tái tạo năng lượng cho ngày mới. Tuy nhiên, áp lực công việc và cuộc sống bận rộn khiến không ít người chọn cách bỏ bữa, ăn qua loa hoặc lạm dụng đồ ăn nhanh.
"Một bữa sáng chuẩn chỉnh cần đảm bảo sự cân bằng giữa protein, chất xơ, chất béo lành mạnh và hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn", bác sĩ Hưng nhấn mạnh.
Bác sĩ gợi ý thực đơn 7 món ăn sáng vừa ngon, rẻ, vừa chuẩn bị nhanh:
Trứng luộc và bánh mì nguyên cám
Trứng và sữa đều bổ dưỡng, chứa nhiều protein, chất béo và một số khoáng chất, là món ăn phổ biến cho bữa sáng. Tuy nhiên, trứng và sữa đều giàu chất đạm, dễ gây khó tỉêu, có thể ảnh hưởng đến hoạt động buổi sáng. Sữa có nguồn gốc động vật như sữa bò, dê; sữa có nguồn gốc thực vật như sữa đậu nành, đều không nên kết hợp với trứng.
Bạn nên ưu tiên trứng luộc và bánh mì nguyên cám, vừa quản lý cân nặng vừa dễ chế biến. Bánh mì nguyên cám bổ sung carbohydrate phức hợp và chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa ổn định và tránh làm đường huyết tăng đột ngột.
Bạn có thể kết hợp trứng với tinh bột, rau xanh để món ăn đa dạng và cân bằng dinh dưỡng. Ví dụ, ăn sáng với một quả trứng ốp la ăn kèm hai lát bánh mì đen, quả cà chua bi, rau sống; hoặc một quả trứng rán kết hợp bánh mì kẹp và đu đủ, cà rốt, dưa chuột; một quả trứng kho, hai miếng thịt ba chỉ cùng một bát xôi nhỏ và một quả dưa chuột.
Yến mạch nấu sữa và trái cây tươi
Đây là nguồn ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ hòa tan beta-glucan tốt cho tim mạch. Bạn có thể nấu yến mạch với sữa tươi (hoặc sữa hạt), sau đó thêm vài lát chuối, dâu tây hoặc việt quất để tăng vị ngọt tự nhiên và bổ sung vitamin chống oxy hóa.
Sữa chua kết hợp các loại hạt và quả mọng
Một hũ sữa chua ít đường hoặc sữa chua Hy Lạp mix cùng hạt hạnh nhân, óc chó, hạt điều... là bữa sáng đơn giản nhưng giàu dưỡng chất. Sữa chua giàu lợi khuẩn cho đường ruột và chất béo tốt, rất thích hợp cho những người đang trong chế độ giữ dáng.
Bánh mì ốp la kèm rau xanh
Bánh mì kẹp trứng là món ăn sáng quốc dân vì giá thành rẻ và tiện lợi. Nên thêm các loại rau xanh như xà lách, dưa leo, cà chua...để tăng cường chất xơ, giảm cảm giác ngấy và bù đắp lượng vitamin thiếu hụt.
Cơm gạo lứt ăn kèm trứng hoặc thịt nạc
Cơm gạo lứt là một sự thay thế hoàn hảo cho gạo trắng. Lớp cám giàu chất xơ giúp năng lượng giải phóng từ từ. Bạn chỉ cần kết hợp thêm một quả trứng hoặc vài lát ức gà luộc/áp chảo là đã có đủ lượng đạm cần thiết cho cả buổi sáng.
Sinh tố bơ hoặc chuối mix hạt
Nếu quá bận rộn hoặc không thích ăn đồ khô vào sáng sớm, bạn có thể uống sinh tố bơ hoặc chuối. Bơ và chuối cung cấp kali và các chất béo lành mạnh rất tốt cho não bộ, giúp tăng mức độ tập trung. Nên bổ sung thêm một ít hạt chia hoặc hạt lanh để ly sinh tố đặc hơn và giàu dinh dưỡng hơn.
Khoai lang luộc và một ly sữa ấm
Khoai lang là thực phẩm rẻ, dễ tìm nhưng lại là nguồn tinh bột hấp thu chậm tuyệt vời, giàu vitamin A và chất xơ. Uống kèm một ly sữa tươi hoặc sữa đậu nành sẽ giúp cân bằng tỷ lệ protein và tinh bột, cung cấp năng lượng bền bỉ cho cơ thể.
Lưu ý, bữa ăn cần đảm bảo đủ protein từ trứng, sữa chua, ức gà, các loại hạt..., đa dạng chất xơ, chất béo lành mạnh. Nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, hoặc các loại bánh ngọt nhiều đường gây tăng cân, không tốt cho sức khỏe.
Theo cơ quan điều tra, từ đầu năm 2026 đến nay, các nghi phạm đã tiêu thụ khoảng 3.600 con heo mắc dịch bệnh (tương đương gần 300 tấn).
Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này đã cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Ngày 31-3, Hà Nội yêu cầu các trường rà soát, niêm yết công khai nguồn thực phẩm bếp ăn bán trú. Tuy nhiên vấn đề nhiều phụ huynh lo ngại là việc những con heo bệnh đã được tiêu thụ có thể gây ảnh hưởng như thế nào đối với con em mình.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Lê Văn Thiệu, khoa nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh tả heo châu Phi là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, do vi rút African Swine Fever Virus (ASFV) gây ra.
Bệnh này lây lan rất nhanh trong đàn heo, bất kể heo nuôi hay heo rừng, với tỉ lệ chết có thể lên tới 100%.
Mặc dù, dịch tả heo châu Phi chỉ lây nhiễm ở loài heo, không có khả năng lây sang người, tuy nhiên thực tế vẫn xảy ra tình trạng người dân mua phải thịt heo bệnh hoặc thịt heo chết không rõ nguồn gốc.
"Nếu không may ăn phải thịt heo nhiễm vi rút nhưng đã được nấu chín kỹ như luộc, xào, nướng thì không quá nguy hiểm. Đây là điểm khác biệt so với một số bệnh khác như lở mồm long móng ở gia súc hay cúm gia cầm H5N1", bác sĩ Thiệu nêu rõ.
Theo bác sĩ Thiệu, điều đáng lo ngại là thịt heo chết hoặc thịt bệnh thường là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi sinh vật phát triển mạnh, trong đó có vi khuẩn như Salmonella, E.coli hay Listeria.
Khi ăn phải, người tiêu dùng có thể bị rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao. Những nhóm đối tượng dễ bị biến chứng nặng nhất là trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai.
Không chỉ vi khuẩn, một số loại ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây cũng có thể xâm nhập vào cơ thể nếu thịt không được nấu chín hoàn toàn. Chúng có thể gây tổn thương ở cơ, mắt hoặc thậm chí tấn công hệ thần kinh trung ương.
Đặc biệt, thịt heo chết hoặc ôi thiu có thể sinh ra nhiều độc tố như histamine, endotoxin hay mycotoxin. Những độc tố này rất khó bị phá hủy hoàn toàn, kể cả khi nấu ở nhiệt độ 100 độ C.
"Khi ăn phải thịt chứa độc tố, người tiêu dùng có thể bị ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như nôn mửa dữ dội, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể bị sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng.
Nếu tiếp xúc lâu dài với lượng nhỏ độc tố, cơ thể cũng dễ bị tổn thương gan, thận, hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ ung thư. Điều đáng lo là những loại thịt chứa độc tố này thường không có dấu hiệu khác thường rõ rệt về màu sắc hay mùi vị, khiến người tiêu dùng dễ chủ quan", bác sĩ Thiệu cho hay.
Bên cạnh đó, khi heo nhiễm tả châu Phi, sức đề kháng của chúng giảm đi rõ rệt, khiến đàn heo dễ mắc thêm các bệnh lây nhiễm nguy hiểm khác như bệnh tai xanh, cúm, thương hàn, liên cầu khuẩn lợn hay lở mồm long móng.
Trong đó, bệnh liên cầu khuẩn lợn rất dễ lây sang người qua các vết thương hở, vết trầy xước hoặc qua các món ăn tái sống, tiết canh.
Nếu nhiễm liên cầu khuẩn lợn, người bệnh có thể phải đối diện với nguy cơ nhiễm độc tiêu hóa, nhiễm trùng máu, viêm màng não, viêm não, suy đa tạng, phải lọc máu, thở máy, hồi sức tích cực với chi phí điều trị cao và nguy cơ di chứng nặng nề.
Theo ông Nguyễn Duy Thịnh - chuyên gia về công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội - người tiêu dùng có thể nhận biết thịt heo bị bệnh qua một số đặc điểm như thịt heo bệnh thường có màu sắc tái nhợt hoặc bầm tím, bị chảy nước, có mùi hôi tanh.
Trên bề mặt da có thể xuất hiện các nốt xuất huyết nhỏ, thớ thịt nhão và không đàn hồi. Khi luộc, nước thịt đục, không có lớp váng mỡ, mùi không thơm.
Ngược lại, thịt heo ngon và an toàn thường có màu đỏ hồng hoặc đỏ sẫm, phần mỡ trắng, chắc, không chảy nước và không có mùi lạ. Khi chạm tay vào thịt khô ráo, có độ đàn hồi tốt và không để lại dấu vết. Khi nấu chín nước thịt trong, có lớp váng mỡ nổi rõ trên bề mặt và mùi thơm đặc trưng.
Tuy nhiên ông Thịnh cũng cho hay một số trường hợp thịt heo bệnh khó nhận biết được bằng mắt thường mà cần được kiểm dịch chặt chẽ.
"Trong quá trình chế biến, cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, rửa tay sạch sẽ, sử dụng dao và thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo. Đặc biệt không nên ăn các món từ thịt heo sống hoặc tái như tiết canh, nem chua, gỏi thịt", ông Thịnh khuyến cáo.
