Một người đàn ông 46 tuổi, giữ chức giám đốc tại một doanh nghiệp nhỏ, đã tử vong đột ngột chỉ vài phút sau khi chạy bộ buổi sáng. Bi kịch xảy ra ngay sau một đêm mất ngủ kéo dài, làm dấy lên cảnh báo từ giới chuyên môn về những sai lầm phổ biến mà nhiều người vẫn vô tình mắc phải khi cơ thể rơi vào trạng thái thiếu ngủ.
Nạn nhân họ Zhang (Trung Quốc) được cho là có lịch làm việc căng thẳng kéo dài nhiều năm. Trong khoảng 2 năm gần đây, ông thường xuyên mất ngủ, nhiều đêm phải đến 2 – 3 giờ sáng mới có thể chợp mắt, thậm chí có những đêm thức trắng vì áp lực công việc.
Dù vậy, ông chưa từng đi khám chuyên sâu về tim mạch hay điều chỉnh lối sống, cho rằng ở tuổi 40 vẫn còn đủ sức khỏe để chịu đựng.
Sau một đêm thức trắng vì dự án gấp, sáng hôm sau ông Zhang vẫn ra ngoài chạy bộ khi bụng đói để “lấy lại sự tỉnh táo”. Tuy nhiên, chỉ sau khoảng 5 phút vận động, ông bất ngờ gục xuống đường do ngừng tim. Dù được đưa đi cấp cứu ngay sau đó, ông không qua khỏi.
Sự việc khiến các bác sĩ đặc biệt quan tâm, khi ngày càng ghi nhận nhiều ca đột tử xảy ra ở người có tiền sử mất ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ kéo dài.
Theo các chuyên gia tim mạch, bản thân mất ngủ không phải nguyên nhân trực tiếp gây ngừng tim. Tuy nhiên, tình trạng thiếu ngủ kéo dài khiến cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng sinh lý, tim mạch hoạt động quá tải và dễ bị “kích hoạt” bởi các hành vi sai lầm vào sáng hôm sau.
Thống kê y tế tại Trung Quốc cho thấy tỉ lệ người trưởng thành gặp vấn đề về giấc ngủ lên tới hơn 20%. Trong khi đó, hàng trăm nghìn ca tử vong đột ngột do ngừng tim được ghi nhận mỗi năm, trong đó có một tỉ lệ không nhỏ từng bị thiếu ngủ kéo dài trước đó.
Các bác sĩ lý giải: giấc ngủ ban đêm là thời gian quan trọng để tim và hệ tuần hoàn được nghỉ ngơi, điều hòa lại hoạt động. Khi thiếu ngủ, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích liên tục, khiến nhịp tim tăng, mạch máu co lại và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch cấp tính.
Các chuyên gia tim mạch cảnh báo, điều nguy hiểm không chỉ nằm ở việc mất ngủ, mà còn ở những thói quen nhiều người áp dụng ngay sáng hôm sau:
Sau một đêm thiếu ngủ, cơ thể thường ở trạng thái thiếu oxy tương đối và tuần hoàn chưa ổn định. Việc chạy bộ nhanh, tập gym nặng hoặc vận động cường độ cao khi bụng đói có thể khiến tim bị quá tải đột ngột, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp hoặc ngừng tim.
Việc “ép ngủ” khi cơ thể đã tỉnh hoàn toàn dễ gây căng thẳng tâm lý. Lo âu kéo dài làm tăng tiết adrenaline, dẫn đến tăng huyết áp và khiến tim chịu áp lực lớn hơn.
Caffeine có thể giúp tỉnh táo tạm thời nhưng cũng kích thích hệ thần kinh và tim mạch. Khi cơ thể đang mệt mỏi do thiếu ngủ, việc nạp quá nhiều chất kích thích có thể làm tăng nguy cơ hồi hộp, loạn nhịp tim và kiệt sức.
Thiếu ngủ làm rối loạn chuyển hóa đường huyết. Nếu tiếp tục nhịn ăn, cơ thể dễ bị tụt năng lượng, chóng mặt, tụt huyết áp hoặc làm tăng gánh nặng cho tim trong việc duy trì tuần hoàn.
Các bác sĩ khuyến cáo, thay vì cố “gồng” cơ thể, nên ưu tiên phục hồi nhẹ nhàng:
– Chỉ nên vận động nhẹ như đi bộ chậm hoặc giãn cơ.
– Nếu không ngủ lại được sau khoảng 20 phút, nên rời giường, chuyển sang hoạt động thư giãn như đọc sách hoặc nghe nhạc nhẹ.
– Tránh hoàn toàn tập luyện cường độ cao ngay buổi sáng sau mất ngủ.
– Không dùng cà phê đậm đặc, không bỏ bữa sáng.
– Có thể dùng bữa nhẹ, dễ tiêu như cháo ấm hoặc bánh mì để ổn định năng lượng.
Trường hợp của ông Zhang không phải cá biệt, mà là lời nhắc nhở rõ ràng về mối liên hệ giữa giấc ngủ và sức khỏe tim mạch. Mất ngủ kéo dài không chỉ khiến cơ thể suy kiệt, mà còn làm tăng nguy cơ xảy ra biến cố nguy hiểm nếu đi kèm những thói quen sai lầm vào sáng hôm sau.
Trong cuộc sống hiện đại, giấc ngủ không còn là “thời gian nghỉ ngơi đơn thuần”, mà là một yếu tố sống còn đối với sức khỏe tim mạch.
Tập thể dục mang lại lợi ích lớn cho tim, xương và cơ bắp, nhưng tập như thế nào mới thực sự hiệu quả và an toàn?
Theo các bác sĩ tim mạch, đặc biệt là khuyến nghị từ Hiệp hội Tim mạch Mỹ, người trưởng thành nên duy trì:
150 phút/tuần tập aerobic cường độ vừa (đi bộ nhanh, đạp xe, bơi…) hoặc 75 phút/tuần tập cường độ cao kèm 2 buổi tập sức mạnh mỗi tuần
Cardio giúp tim khỏe hơn, trong khi tập sức mạnh giúp tăng cơ, cải thiện chuyển hóa và bảo vệ xương.
– Nên tập thể dục 4-5 buổi/tuần cardio, mỗi buổi khoảng 30 phút
– Kết hợp 2 buổi tập sức mạnh (hít đất, squat, plank, lunge…)
– Nếu mục tiêu giữ sức khỏe tổng thể:
– Tập thể dục 3-5 buổi cardio/tuần là đủ.
– Thêm 2-3 buổi tập sức mạnh để duy trì cơ bắp và trao đổi chất.
– Đừng chỉ đi bộ nếu muốn cơ thể khỏe toàn diện.
Đi bộ rất tốt cho tim mạch, nhưng chưa đủ để tăng sức mạnh cơ bắp. Vì vậy, cần kết hợp thêm các bài tập kháng lực như squat, plank hoặc tạ nhẹ để đạt hiệu quả toàn diện hơn.
Sau mỗi buổi tập, nên dành 10-15 phút giãn cơ hoặc yoga nhẹ để giảm căng cơ và hạn chế chấn thương.
Bên cạnh đó:
– Cần 1-2 ngày nghỉ mỗi tuần để cơ thể phục hồi.
– Không tập liên tục quá sức.
Theo các bã sĩ không có “bài tập tốt nhất cho tất cả”, chỉ có chương trình tập cân bằng giữa cardio sức mạnh nghỉ ngơi. Khi ba yếu tố này được duy trì đúng cách, cơ thể mới thực sự khỏe bền và hạn chế chấn thương lâu dài.
Ngày nay, xã hội hiện đại đòi hỏi phụ nữ vừa phải đi làm vừa phải giỏi giang thành công như thể họ không có con cái và "yêu cầu" họ chăm sóc, nuôi dạy con như thể người... không có việc làm. Chính "tiêu chuẩn kép" này đang đẩy nhiều phụ nữ trẻ vào một cuộc đua không hồi kết, để rồi đổi lại sự độc lập bằng cách vắt kiệt thể xác lẫn tinh thần…
Thực tế, điều khiến nhiều phụ nữ trẻ áp lực nhất không phải là khối lượng công việc, mà là cảm giác bản thân không được phép thất bại ở bất kỳ vai trò nào.
Sau 8 tiếng quay cuồng với áp lực công việc tại văn phòng, nhiều phụ nữ trở về nhà và ngay lập tức bước vào một "ca làm việc thứ hai" không lương, không ngơi nghỉ.
Ban ngày, họ là phải những "chiến binh" nơi công sở, đối mặt với áp lực KPI, doanh số và những cuộc họp căng thẳng. Buổi chiều, khi cởi bỏ bộ vest thanh lịch, họ lập tức khoác lên mình chiếc tạp dề, bước vào một ca làm việc thứ hai: đi chợ, nấu nướng, dọn dẹp nhà cửa và dạy con học.
Chị Minh Anh, trưởng phòng kế hoạch của một công ty nước ngoài ở TP.HCM, chia sẻ: "Nhiều người nói phụ nữ thời nay sướng, đi làm văn phòng ngồi máy lạnh, bình đẳng với nam giới. Nhưng thực tế chúng tôi đang phải gánh gấp đôi. Ở cơ quan đòi hỏi hiệu suất bình đẳng, về nhà đòi hỏi sự toàn diện. Nhiều đêm nằm xuống, toàn thân rệu rã, đầu óc vẫn căng như dây đàn.
Tôi luôn sống trong nỗi sợ hãi rằng mình sẽ thất bại ở một vai trò nào đó. Chỉ cần một ngày không kịp chuẩn bị hộp cơm cho con, hoặc một dự án ở công ty bị chậm tiến độ, tôi liền rơi vào trạng thái dằn vặt, tự trách bản thân kém cỏi".
Những người phụ nữ cầu toàn như Minh Anh không hiếm. Họ không cho phép mình yếu đuối, luôn gồng mình lên để chứng minh rằng "tôi có thể làm được tất cả". Nhưng sự thật là năng lượng của con người có hạn, và khi bạn cố gắng làm tốt 100% ở mọi vai trò, thứ duy nhất bị bào mòn chính là năng lượng sống của bạn.
Sự phát triển của xã hội mở ra nhiều cơ hội hơn cho phụ nữ. Họ có quyền học tập, làm việc, kiếm tiền và xây dựng sự nghiệp riêng. Nhiều người đạt được vị trí cao trong công việc, tự chủ tài chính, sở hữu nhà cửa và có tiếng nói trong gia đình. Nhưng nghịch lý là khi phụ nữ càng chứng minh mình "làm được", người xung quanh lại càng đặt thêm kỳ vọng.
Tại sao họ kiệt quệ nhưng không dừng lại? Bởi vì họ mắc kẹt trong cơn nghiện mang tên sự hoàn hảo. Khi một người phụ nữ phát hiện ra rằng việc tự mình làm mọi thứ giúp bản thân an tâm hơn, họ sẽ có xu hướng đẩy mọi sự giúp đỡ ra xa.
Sự độc lập lúc này không còn là một lựa chọn sống tự do nữa, mà trở thành một cơ chế phòng vệ. Họ sợ việc bộc lộ sự yếu đuối sẽ khiến mình bị tổn thương hoặc bị kiểm soát. Kết quả là họ cô độc trong chính thế giới hoàn hảo mà mình tự tay xây dựng nên.
Chị Thúy Hà (32 tuổi, giám đốc marketing tại TP.HCM) cho biết chị từng rất tự hào khi mua được căn hộ riêng bằng tiền tích góp của bản thân sau nhiều năm đi làm. "Tôi từng nghĩ chỉ cần đủ giỏi và đủ cố gắng thì mình sẽ có tất cả. Nhưng đến lúc đạt được nhiều thứ rồi, tôi lại thấy bản thân trống rỗng", chị nói.
Theo chị Hà, điều đáng sợ nhất không phải là khối lượng công việc khổng lồ, mà là cảm giác không còn năng lượng để vui hay buồn."Có những ngày tan làm về, tôi chỉ muốn ngồi yên trong bóng tối. Không muốn nói chuyện, không muốn gặp ai. Nhưng sáng hôm sau vẫn phải tiếp tục guồng quay cũ", chị Hà trải lòng.
Những người phụ nữ độc lập thường rất khó mở lời yêu cầu sự giúp đỡ. Sự gồng gánh này kéo dài dẫn đến sự kiệt quệ về cảm xúc. Nhiều phụ nữ thừa nhận họ dễ nổi nóng với con cái, lạnh nhạt với bạn đời và mất đi niềm vui sống, dù bề ngoài họ có tất cả mọi thứ.
Đã đến lúc phụ nữ hiện đại phải học cách buông bỏ, chọn thứ mình ưu tiên. Ít ai có thể vừa làm lãnh đạo xuất sắc, vừa làm người mẹ điểm 10, vừa làm người vợ hoàn mỹ. Hãy chấp nhận một ngôi nhà hạnh phúc nhưng đôi khi bừa bộn, một bữa tối đơn giản mà ấm cúng, và cho phép bản thân được nghỉ ngơi.
Thực tế không ai có thể duy trì trạng thái hoàn hảo ở mọi vai trò trong thời gian dài mà không đánh đổi sức khỏe tinh thần. Từ bỏ tư duy hoàn hảo không đồng nghĩa với việc làm việc kém hay sống buông thả, thiếu trách nhiệm, chấp nhận sự cẩu thả, mà là cách để bảo vệ sức khỏe của bản thân.
Khi người mẹ, người vợ trong gia đình không còn ép mình vào khuôn khổ hoàn hảo, không khí tổ ấm lập tức trở nên dễ thở hơn. Con cái học được cách chấp nhận những thất bại đầu đời, người chồng cảm thấy mình được cần đến và có cơ hội sẻ chia gánh nặng cùng vợ. Quan trọng hơn, người phụ nữ có thể sống thật với cảm xúc của mình thay vì lúc nào cũng gồng lên mạnh mẽ.
Ngày 24/4, chị Fan ở thành phố Cám Châu, tỉnh Giang Tây chia sẻ về người chủ nhà cũ tên Chen với truyền thông địa phương.
Năm 1992, cha chị hỏng hai mắt, một mình lên Giang Tây thuê nhà mưu sinh. Nhiều chủ trọ từ chối do ngại rắc rối. Thời điểm đó, ông Chen quyết định giao chìa khóa căn phòng 40 m2 cho cha chị Fan với giá 50 tệ, thấp hơn mức 200-300 tệ của thị trường. "Tôi chỉ thu tiền để khách yên tâm ở", ông Chen nói.
Mức giá 50 tệ được duy trì suốt 20 năm gia đình chị Fan sinh sống tại đây dù giá thuê xung quanh tăng lên mức 600 tệ mỗi tháng. Những lần cha chị Fan chậm tiền, người chủ nhà không hối thúc.
Ông Chen cũng tự tay sửa điện nước, đưa chị Fan đi viện và cung cấp thêm gạo, rau mỗi khi gia đình khách trọ gặp khó khăn.
Năm 2012, chị Fan trưởng thành, gia đình chuyển đi nơi khác. Dù vậy, ông Chen vẫn thường xuyên đi xe buýt đến thăm bạn già. Bất chấp việc mắc bệnh phong thấp, ông mang theo sữa, đồ bổ và từ chối nhận quà báo đáp. Thỉnh thoảng, ông để lại tiền hỗ trợ khách cũ phòng khi có việc gấp.
Hiện tại, cha chị Fan 77 tuổi, còn ông Chen bước sang tuổi 80. Khoảng cách giữa hai gia đình thu hẹp lại khi họ chuyển đến sống cách nhau 1,5 km. Ông Chen chuyển sang đi bộ để duy trì thói quen thăm bạn già vài lần mỗi năm.
Chị Fan cho biết gia đình trân trọng sự giúp đỡ của ông Chen và coi đây là động lực lớn giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn.
Ngôi chùa có tên là Thiền Viện Đông Lai (phường Tịnh Biên, An Giang), người dân quen gọi nơi đây là chùa Phật nằm vì có tượng Phật nằm trước cổng. Nhiều người còn gọi nơi này là "chùa bánh xèo" vì những chiếc bánh thơm nóng mỗi ngày.
"Chùa bánh xèo" chỉ cách cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên hơn 7km. Cảnh vùng biên viễn khiến ngôi chùa thêm phần cổ kính, yên tĩnh. Sâu bên trong phía sau chùa là gian bếp với khung cảnh tấp nập của người cho - nhận bánh xèo.
Trời tờ mờ sáng giấc 5h, đoạn đường giáp biên còn thưa người đã có mấy ông thợ chở đồ nghề lỉnh kỉnh vào cổng chùa. Gọi là thợ đổ bánh chứ mỗi người đều có công việc riêng, phát tâm vào chùa học đổ bánh để phục vụ bà con.
Trước khi làm việc, mấy ông thợ bánh chỉnh lại quần áo gọn gàng rồi vào chánh điện lạy Phật. Xong xuôi mỗi người mỗi góc, chia nhau mần thiệt lẹ để kịp ra mẻ bánh đầu tiên lúc 7h sáng.
Phần việc xay bột sẽ giao cho người đàn ông lớn tuổi nhất trong nhóm phụ trách. Chặt củi, nhóm lửa sẽ giao cho chàng trai Bùi Quang Huy (22 tuổi), người trẻ nhất trong đội. Khâu khuấy bột và nêm nếm được anh Ngô Tuấn Vũ (44 tuổi), người có kinh nghiệm dày dặn nhất ở bếp bánh xèo này, đảm nhận.
"Nói nào ngay hổng ai ăn sớm vậy đâu, khách hành hương tầm gần trưa mới bắt đầu tới. Mấy mẻ đầu tiên này là cho thợ ăn, tụi tui ăn thử coi bột khuấy vậy đạt chưa để còn chỉnh kịp", anh Ngô Tuấn Vũ giải thích.
Chỉ vào ba khu vực lớn trong bếp, mỗi khu vực có tới 10 chiếc lò đổ bánh, ông Vũ giới thiệu: "Ngày cao điểm như thứ bảy, chủ nhật, ba khu bếp đỏ lửa liên tục từ 5h30 sáng cho tới 6h chiều mới xong. Đỉnh điểm trong năm phút tụi tui cho ra lò 50-60 cái bánh xèo là bình thường".
Thấy chúng tôi ngạc nhiên, người đàn ông có gần 20 năm kinh nghiệm đổ bánh tại chùa thị phạm. Anh thoăn thoắt đôi tay tráng bột quanh lòng chảo, thêm củ sắn, đậu hũ và giá vào.
Gần ba phút sau, anh lắc nhẹ chiếc vá đảo miếng bánh, cho ra lò cái đầu tiên. Đáng nói không phải mình anh, ai đổ bánh ở đây cũng 10 chảo một lúc như vậy mới kịp.
Hiện tại anh Vũ không còn trực tiếp đổ bánh nhiều mà phụ trách quản lý, hướng dẫn những người mới trong bếp.
Khi được hỏi đổ bánh nhiều vậy liệu có khi nào "ế" không, chàng trai Bùi Quang Huy cười tươi rói khẳng định đã làm ở đây gần hai năm nay chưa thấy ngày nào ế.
Tầm 12h, lượng khách đổ về chùa đông hơn, đằng sau căn bếp nhỏ chật kín người cầm dĩa chờ lấy bánh. Cái nào ra là hết sạch cái đó, dòng người xếp hàng ken đặc dài ra tới nhà ăn.
Anh Huy nói kỷ lục về số lượng ở bếp này là vào ngày rằm, có khi đổ một ngày gần 10.000 cái vẫn không đủ phục vụ cho bà con. Ngoài dành cho khách hành hương phương xa, người đổ bánh ở đây luôn chừa riêng ra một phần để ở góc bếp.
Không phải cúng kiếng gì hết, đó là phần các anh để dành cho mấy đứa nhỏ bán vé số trong khu vực. Cứ tới giờ cơm trưa tụi nhỏ lại tạt vô xin mấy cái bánh lót dạ rồi tiếp tục mưu sinh. "Tụi nhỏ vùng biên này khổ lắm, cỡ mười mấy tuổi là theo phụ ba mẹ bán vé số kiếm tiền rồi. Đứa nào bán xa cũng ráng nhịn tới xế vô đây ăn bánh cho đỡ tốn tiền", anh Huy kể.
Tụi con nít xóm nghèo ăn xong, chiều lại đến ba mẹ chúng vào xin bánh. Bữa nào mà thấy qua 4h chiều vẫn cầm cọc vé số vào ăn, anh Vũ cũng sẽ nhắc bếp làm thêm mấy cái cho họ đem về vì biết bữa đó bán ế.
Mặt mũi đen xì, nước mắt chảy liên tục vì khói và không có thù lao, vậy mà nhiều người vẫn tình nguyện chuẩn bị đồ ăn ở chùa suốt bao năm. Người có thâm niên gần 20 năm như anh Vũ cũng chẳng hiếm, bởi chùa đã đổ bánh miễn phí cho bà con từ năm 2000.
"Thiệt tình chẳng cần thợ thầy gì hết, ai phát tâm vô đây làm là tụi tui chỉ hết ráo hà. Chỉ sợ người ta ngại việc không có tiền nên không theo được lâu dài thôi", ông Vũ chia sẻ. Theo ông, thù lao ở đây là tiếng cười, là niềm vui của những vị khách phương xa.
Nhiều người sau khi ăn thấy mấy ông thợ nấu cực quá liền moi trong túi ra tờ năm chục, tờ một trăm nhét vào góc bếp. Số tiền ấy thường được các anh mua bột và nguyên liệu để làm tiếp mấy mẻ bánh sau.
Ai không bỏ tiền sẽ lăng xăng chạy vào sau bếp xin rửa chén phụ cùng mọi người. Đó là một phần lý do giúp bếp bánh xèo miễn phí đỏ lửa liên tục suốt bao năm.
Như chị Nguyễn Thị Thu Phương (37 tuổi) từ TP.HCM đến chùa bánh xèo để thưởng thức bằng được chiếc bánh nổi tiếng. Chị tự nhận mình mê bánh xèo, kiểu miền Trung, miền Tây gì cũng ăn ráo rồi mà không có cái nào đặc biệt như cái bánh xèo chay miễn phí ở đây.
"Bánh giòn, nhân bên trong đầy đặn. Đặc biệt là keo nước mắm không chỗ nào chê", chị Phương khẳng định.
Thưởng thức ba cái liên tục, chị Phương chạy thẳng xuống sàn nước, nơi các cô lớn tuổi đang rửa chén, để xin phụ. Ở đây có khoảng 10 người đang rửa, 8 trong số đó là khách hành hương vào góp sức.
Một số khác như anh Võ Tấn Trường (42 tuổi, ngụ Vĩnh Long) xung phong vào phụ mấy ông thợ đổ bánh. Nghĩ là dễ làm ai dè không xoay xở nổi với 10 cái chảo cùng lúc. Lấy ra được bốn thì sáu cái còn lại đã cháy đen. Anh Trường xin rút, đổi qua chặt củi.
"Thôi chạy! Đổ cái này chưa xong thì cái kia khét lẹt rồi, phải quen tay dữ lắm mới làm kịp. Ngộp nữa, ngồi quanh 10 cái lò lửa không thở nổi, nín thở không đó", anh Trường nói về trải nghiệm.
Gần 30 năm nay ngày nào cũng vậy, đằng sau căn bếp của ngôi chùa vẫn cứ đỏ lửa. Vẫn là tiếng xèo xèo của chiếc bánh miễn phí, thân thương gửi người phương xa đến hành hương.
