Mùa hè 2026 và một số năm gần đây châu Âu trải qua các đợt nắng nóng khó tin, khi có những nơi nóng lên tới 45 độ C và mùa hè châu Âu có cảm tưởng còn khắc nghiệt hơn một số quốc gia nhiệt đới truyền thống.
Nếu nhìn câu chuyện từ góc độ dài hạn, những đợt nắng nóng cực đoan đang diễn ra tại châu Âu mang ý nghĩa sâu xa hơn nhiều so với một hiện tượng thời tiết đơn thuần.
Trong tự nhiên, mọi kết quả đều bắt nguồn từ những nguyên nhân được tích lũy từ trước. Có những nguyên nhân tạo ra kết quả gần như ngay lập tức, nhưng cũng có những nguyên nhân phải trải qua hàng chục năm, hàng trăm năm, thậm chí nhiều thế hệ mới bộc lộ đầy đủ tác động của mình. Biến đổi khí hậu là một trong những ví dụ điển hình.
Châu Âu là vùng đất có khí hậu ôn hòa, mát mẻ và tương đối ổn định trong nhiều ngàn năm qua. Chính điều kiện tự nhiên đó góp phần hình thành nên một nền văn minh đặc biệt.
Mùa hè không quá khắc nghiệt, mùa đông tuy lạnh nhưng có thể dự đoán được. Nông nghiệp phát triển ổn định, dân cư tập trung đông đúc, thương mại mở rộng và các đô thị lớn hình thành. Từ nền tảng ấy, khoa học, kỹ thuật và tư duy lý tính có điều kiện phát triển mạnh mẽ.
Đến thế kỷ XVII sang thế kỷ XVIII, cuộc Cách mạng Công nghiệp bùng nổ trước tiên tại châu Âu. Đây là một trong những bước ngoặt vĩ đại nhất lịch sử loài người. Lần đầu tiên, con người tìm ra cách khai thác một nguồn năng lượng lớn hơn rất nhiều lần sức người, sức vật và các nguồn năng lượng tự nhiên truyền thống. Than đá, rồi dầu mỏ và khí đốt, trở thành động lực cho nhà máy, tàu hỏa, tàu thủy, điện lực và toàn bộ nền kinh tế hiện đại.
Từ góc độ phát triển, đó là một thành tựu vĩ đại. Hàng tỷ người được hưởng lợi từ những tiến bộ về y tế, giao thông, giáo dục, sản xuất và thương mại. Tuổi thọ tăng lên, tỷ lệ tử vong giảm xuống, mức sống được nâng cao và nhân loại bước vào thời kỳ tăng trưởng chưa từng có.
Nhưng trong mọi thành công đều tiềm ẩn những hệ quả mà người đương thời không nhìn thấy hết.
Khi hàng tỷ tấn than đá, dầu mỏ và khí đốt được đốt cháy trong suốt hơn hai thế kỷ, lượng carbon tích lũy dưới lòng đất qua hàng trăm triệu năm được giải phóng trở lại khí quyển trong một khoảng thời gian rất ngắn xét theo thước đo địa chất.
Ban đầu tác động gần như không thể nhận ra. Một nhà máy không làm thay đổi khí hậu. Một thành phố công nghiệp cũng không làm thay đổi khí hậu. Nhưng khi hàng chục nghìn nhà máy, hàng trăm triệu phương tiện và toàn bộ nền kinh tế thế giới cùng vận hành theo mô hình đó, hiệu ứng tích lũy bắt đầu xuất hiện.
Mỗi tác động riêng lẻ có thể rất nhỏ, nhưng khi cộng dồn qua thời gian dài sẽ tạo thành một biến đổi khổng lồ.
Điều đặc biệt là châu Âu không chỉ là nơi khởi phát quá trình công nghiệp hóa mà còn là nơi xuất khẩu mô hình phát triển ấy ra toàn thế giới. Các nước châu Âu mang công nghệ, nhà máy, đường sắt, phương thức sản xuất và tư duy công nghiệp đến khắp các châu lục.
Ngày nay, chính châu Âu lại là một trong những khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới. Những đợt nắng nóng vượt 40 độ C liên tục xuất hiện tại các quốc gia vốn không được thiết kế để chịu đựng kiểu khí hậu đó. Hàng trăm trường học phải đóng cửa.
Đường ray biến dạng. Lưới điện quá tải. Người già và trẻ em đối mặt với nhiều rủi ro sức khỏe hơn trước.
Điều đáng suy ngẫm là phần lớn cơ sở hạ tầng châu Âu được xây dựng dựa trên những điều kiện khí hậu của quá khứ. Nhà cửa được thiết kế để giữ ấm. Các thành phố được quy hoạch cho những mùa hè ôn hòa. Hệ thống giao thông được tính toán theo các ngưỡng nhiệt độ từng được xem là cực đoan nhưng nay đã trở nên phổ biến hơn.
Nói cách khác, khí hậu từng là một trong những điều kiện giúp châu Âu phát triển. Nhưng khi khí hậu thay đổi, chính những lợi thế cũ lại trở thành điểm yếu mới. Đây không phải là sự trừng phạt của tự nhiên, mà là một biểu hiện của quy luật nhân quả: Khi nguyên nhân thay đổi, kết quả cũng thay đổi theo.
Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu quy toàn bộ trách nhiệm cho riêng châu Âu. Họ là những người đi trước và khởi đầu quá trình công nghiệp hóa, nhưng khi mô hình đó lan rộng, nó trở thành lựa chọn của toàn nhân loại. Thành tựu và hệ quả của nền văn minh công nghiệp hiện đại vì thế cũng là thành tựu và hệ quả chung của cả thế giới.
Nghịch lý lớn nhất nằm ở chỗ nền văn minh hiện đại vừa là nguyên nhân góp phần làm biến đổi khí hậu, vừa là công cụ duy nhất đủ sức giúp con người thích nghi và giải quyết vấn đề đó.
Không thể quay lại thời kỳ tiền công nghiệp mà vẫn duy trì cuộc sống của hàng tỷ người hiện nay. Con đường phía trước không phải là phủ nhận công nghiệp hóa, mà là tiếp tục phát triển khoa học và công nghệ để sửa chữa những hệ quả phát sinh từ chính quá trình phát triển trước đó.
Nhìn ở tầm rất dài, câu chuyện nắng nóng tại châu Âu là một lời nhắc nhở rằng con người không đứng ngoài tự nhiên. Chúng ta có thể thay đổi thế giới bằng khoa học, kỹ thuật và sức mạnh kinh tế, nhưng mọi tác động đều để lại dấu vết.
Có những dấu vết xuất hiện ngay lập tức, có những dấu vết phải nhiều thế hệ sau mới nhìn thấy. Đó chính là bản chất của nhân quả trong lịch sử phát triển của các nền văn minh gieo một hạt giống ở một thời đại, nhưng đến một thời đại khác mới thấy đầy đủ những trái ngọt và cả những hệ quả đi kèm của nó.
Pháp ngày 23/6 ghi nhận nhiệt độ trung bình toàn quốc cao kỷ lục, một số khu vực thậm chí vượt 44 độ C. Cơ quan thời tiết Tây Ban Nha AEMET cho biết nhiệt độ tại vùng Andujar ở miền nam nước này cùng ngày đã vượt 45 độ C.
Hàng trăm trường học ở Anh phải đóng cửa hoặc rút ngắn thời gian học. 23 nước ban hành cảnh báo khẩn cấp về nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ và Luxembourg ở mức nghiêm trọng nhất. Tại Pháp, ít nhất 40 người đã thiệt mạng do đuối nước khi ra sông hồ giải nhiệt.
“Châu Âu nóng lên nhanh nhất thế giới, với tốc độ tăng nhiệt gấp 2-3 lần trung bình toàn cầu, nhưng lại chưa chuẩn bị tương xứng cho thực tế mới này. Phần lớn cơ sở hạ tầng của khu vực không được thiết kế để đối phó với các đợt nắng nóng cực đoan”, Laura Paddison, cây viết chuyên về khí hậu củaCNN, cho biết.
"Cũng may là tôi xả nhanh miếng đất Bình Phước (cũ), vừa mua xong, ba tháng sau tôi đổi ý bán lỗ 50 triệu đồng, quay sang mua căn hộ quận 2 (cũ).
Mua xong cảm giác nó khác liền, tài sản xa, khó quản lý, không biết có ai lấn chiếm gì không, mỗi lần lên xem đất là như đi đánh trận, khu đất nền rộng, hoang vắng, không cửa hàng, không hàng quán.
Từ đó tôi bỏ luôn khái niệm đất nền, tài sản nào mà mình có thể ở, xài được thì hãy mua".
Độc giả Dat Huynh, bình luận như trên, chia sẻ về cú quay xe, bán lỗ lô 50 triệu đồng lô đất ở Bình Phước để mua căn hộ ở quận 2 cũ. Bình luận này được viết sau bài Đất nền phía Nam giảm cả tỷ đồng vẫn ế.
Tình trạng khó thoát hàng cũng xuất hiện tại nhiều điểm nóng đất nền phía Nam từng tăng giá mạnh giai đoạn 2021-2022. Một nhà đầu tư tại Đồng Nai cho biết đang rao bán lô đất thổ vườn tại xã Tân Tiến với giá khoảng 3 tỷ đồng, thấp hơn cả tỷ so với thời điểm mua vào.
Độc giả nickname dieptbd kể: "Cuối tuần vừa rồi tôi có dịp đi một vòng khu vực Bến Cát, Bàu Bàng, Chơn Thành và Củ Chi, Tây Ninh khảo sát và nhận thấy có một thực tế mà nhiều nhà đầu tư chạy theo đám đông mà không tìm hiểu kỹ, đó là:
Tại các vùng ven quỹ đất rất rộng, người dân ở đó người ta canh tác và ở chưa hết thì mấy ai mà cần mua mấy lô vài chục đến vài trăm mét vuông làm gì?
Chỉ có người nơi khác chạy theo phong trào sốt đất mua đi bán lại kiếm lời vài chục triệu là người ta thoát hàng, những ai không tìm hiểu kỹ giá cả, tiện ích xung quanh và nhu cầu thực để tỉnh táo khi đến sau thì chỉ có ngậm đắng nuốt cay chôn vốn vào nơi không nên đầu tư vì sốt ảo".
Các đơn vị môi giới cho hay thanh khoản đất nền tiếp tục suy giảm rõ rệt. Nhiều sàn hiện ngại nhận ký gửi đất nền phân lô do khó bán, dù chủ đất chấp nhận giảm giá sâu.
"Giai đoạn 2023-2024, chủ đất còn giữ giá, chỉ giảm 10-15%. Sang năm 2025, mức giảm phổ biến tăng lên 25-30%. Đến đầu năm nay, nhiều trường hợp chấp nhận cắt lỗ tới 50% vẫn khó bán", đại diện một sàn giao dịch tại Đồng Nai thông tin.
Cùng chung nhận định, độc giả nickname nonghung100968 nói: "Giá tăng bằng lần. Cho nên dù giảm cả tỷ đồng hay giảm một nửa giá mua vào vẫn cao. Hiện này đất nền tỉnh lẻ bán kg ai mua là do không còn thời 'sốt"' đất nữa".
Theo môi giới, tại các "điểm nóng" từng sốt đất như Chơn Thành, Hớn Quản, Lộc Ninh (Bình Phước cũ), Lâm Hà, Bảo Lâm (Lâm Đồng), Phú Giáo (Bình Dương cũ) hay Thủ Thừa, Cần Giuộc (Long An cũ), không khó để bắt gặp các nền đất phân lô có nguồn gốc từ đất nông nghiệp đang được rao bán với mức giảm sâu. Nhiều lô từng được đẩy giá lên hàng tỷ đồng nay chấp nhận bán lại chỉ còn khoảng một nửa nhưng thanh khoản vẫn rất thấp.
Độc giả nickname hoangdavis2010: "Từ trước tới giờ thị trường bất động sản lúc nào cũng vậy giá đất bị cò đất nâng lên 5 lần hoặc 10 lần so với giá thực tế. Kẻ có chút tiền hám lợi nhuận sau khi mua sẽ bán giá cao hơn. Người mua do lòng tham mua rồi bán không được, giờ lại muốn bán theo giá đã mua thì cũng cao hơn thực tế nhiều lần, thì chẳng có ai dám mua nếu họ biết được điều này".
Độc giả nickname cackehoa nhận định: "Do quan niệm đất sẽ luôn tăng giá không bao giờ giảm.
Nhiều người thấy khu vực nào nóng giá đất tăng vù vù thì cũng tham xông vào mong kiếm lời, dù biết là có cò làm giá họ cũng vẫn xông vào với tâm lý sợ chậm không có phần.
Thực tế, trước khi có bão giá thì cá mập đã mua phần lớn đất nhằm tăng giá, sau đó bán vòng vòng tạo sốt giá. Ai vào mua sớm, sang tay sớm thì may ra chốt lời. Ai chờ đỉnh thì ôm hết.
Giá đất bị thổi gấp 3-4 lần đất khu vực, thì với quan niệm giá đất tăng dần đều thì cũng phải cả chục năm nữa mới tăng tới mức đỉnh giá. Nghĩa là thay vì mua đất tăng giá trong tương lai, thì bạn lại mua đất hiện tại với giá tương lai".
Thị trường đất nền tiếp tục trầm lắng trong quý I khi mức độ quan tâm và giao dịch đồng loạt suy giảm. Dữ liệu từ chuyên trang nhà đất trực tuyến Batdongsan cho thấy lượng tìm kiếm đất nền phía Nam giảm trên diện rộng. Các khu vực vừa sáp nhập vào TP HCM ghi nhận mức giảm mạnh, trong đó Bình Dương cũ giảm hơn 22%, Bà Rịa - Vũng Tàu cũ giảm 15%. Những điểm nóng như Tây Ninh và Đồng Nai cũng lần lượt sụt 2% và 8% so với quý trước.
Thanh khoản thị trường vẫn ở mức thấp. Báo cáo của DKRA Consulting cho thấy quý vừa qua, TP HCM và các tỉnh lân cận có 94 dự án đất nền mở bán với gần 7.500 sản phẩm sơ cấp nhưng chỉ tiêu thụ khoảng 224 nền, tương đương tỷ lệ hấp thụ 3%, giảm một nửa so với quý trước. Giá thứ cấp ghi nhận tiếp tục giảm 5-7% so với cùng kỳ năm ngoái.
"Đi du học ở nước ngoài không đồng nghĩa với việc giỏi hơn, hiểu biết hơn so với người học trong nước. Sau khi tiếp xúc và làm việc với nhiều người từng du học, tôi nhận ra bức tranh có cả điểm mạnh lẫn hạn chế.
Về ưu điểm, điều dễ thấy nhất ở những du học sinh là ngoại ngữ. Nhờ sống và học tập trong môi trường sử dụng tiếng nước ngoài hằng ngày, các bạn du học sinh thường giao tiếp tốt hơn. Khi về nước, nếu lựa chọn công việc yêu cầu ngoại ngữ thành thạo, đây là một lợi thế rõ rệt.
Bên cạnh đó, họ còn có cơ hội tiếp xúc với bạn bè quốc tế và những góc nhìn khác biệt. Nhiều quốc gia phát triển trước Việt Nam vài chục năm, nên cách tư duy, vận hành xã hội hay lối sống có những điểm đáng để học hỏi. Việc học cùng bạn bè từ nhiều nước cũng mang lại trải nghiệm phong phú hơn cho họ.
Tuy nhiên, nhược điểm của du học cũng không ít, và điều tôi nhận ra rõ nhất là vấn đề kiến thức không liền mạch. Không phải cứ du học là kiến thức sẽ cao hơn trong nước. Ở giai đoạn đầu, khi ngoại ngữ còn chưa vững, việc tiếp thu bài giảng gặp nhiều khó khăn: nghe không trọn vẹn, càng giải thích lại càng xuất hiện thêm từ mới, dẫn đến hiểu rời rạc. Rào cản ngôn ngữ khiến nền tảng kiến thức dễ bị lủng củng. Nếu sau đó làm việc lâu dài ở nước ngoài, vừa thực hành vừa sử dụng ngoại ngữ thường xuyên thì có thể dần cải thiện; nếu không, khoảng trống này vẫn tồn tại.
>> Trái đắng du học dù có IELTS 7.0
Tôi từng có một người bạn học Tiến sĩ ở Pháp về. Tôi mời bạn góp ý về một phần mềm quản lý khách sạn do đội ngũ trong nước phát triển. Nghe bạn trình bày xong, tôi nói thẳng: 'Các ý kiến đó không sai nhưng đã cũ, vì những vấn đề này chúng tôi đã thảo luận từ 3-5 năm trước'. Thậm chí, tôi còn có thể trình bày lại để bạn thấy rõ ràng hơn. Thực tế, có những chỗ tôi diễn đạt bằng tiếng Việt, bạn còn chưa nắm hết, thì việc trước đây du học bằng ngoại ngữ, hiểu không trọn vẹn, dẫn đến đứt đoạn kiến thức cũng là điều dễ hiểu.
Từ những quan sát và trải nghiệm đó, tôi cho rằng du học không phải là 'bảo chứng' cho năng lực vượt trội của một người. Vì vậy, điều quan trọng không nằm ở việc có đi du học hay không, mà là hiểu đúng để tận dụng. Phát huy lợi thế về ngoại ngữ, môi trường, góc nhìn, đồng thời chủ động bù đắp những lỗ hổng về kiến thức - đó mới là cách để việc du học thực sự mang lại giá trị".
Đó là chia sẻ của độc giả Hoàng Minh về câu chuyện du học sau bài viết "Du học về nhưng lương tôi thua xa bạn học trong nước". Du học từ lâu được xem là con đường mở ra nhiều cơ hội, từ tri thức, ngoại ngữ đến trải nghiệm sống trong môi trường quốc tế. Nhiều gia đình sẵn sàng đầu tư bạc tỷ cho con đi du học nước ngoài với hy vọng đổi đời. Tuy nhiên, đằng sau những kỳ vọng đó, không phải ai cũng nhìn rõ cả hai mặt của vấn đề. Du học thực tế không chỉ có màu hồng, mà còn tồn tại những khoảng trống cần được nhìn nhận thẳng thắn.
Khi nào nên lựa chọn du học? Bạn đọc Đình nêu quan điểm: "Trên thế giới này có lẽ chưa có nghiên cứu nào kết luận rằng những ai du học nước ngoài đều giỏi hơn về chuyên ngành đó so với người học trong nước cả. Với những người xung quanh tôi (gia đình, họ hàng, bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm, đối tác trong công việc...), khi hỏi họ 'cho con em du học với mục đích gì?' thì tôi đều nhận được câu trả lời giống nhau: 'Để làm việc ở nước ngoài và cơ hội định cư ở đó'.
Thế nên, tôi cho rằng, những người đi du học ở các nước phát triển như Anh, Mỹ, Canada, Đức... hiếm khi trở về nước tìm việc lương cao. Thực tế, không có cơ sở nào để một công ty trả lương cho du học sinh cao và người học trong nước. Người ta chỉ tăng lương khi thấy ai đó có năng lực vượt trội trong công việc được giao mà thôi".
"Quan trọng không phải là tốt nhất mà là phù hợp nhất. Với việc du học, tôi vẫn ủng hộ 'đi một ngày đàng, học một sàng không'. Còn đi đâu, khi nào thì tùy điều kiện của mỗi người. Du học ở đây không chỉ là phát triển về chuyên môn mà còn là nhiều trải nghiệm khác mà trong nước không có. Chính việc vật lộn này mới là cái đáng giá để bạn học hỏi, chứ không chỉ là kiến thức ở trường. Du học không có công thức chung nào cho tất cả. Nếu chưa có điều kiện ngay thì bạn cứ học trong nước rồi sau này du học nghề, du học nâng cao, thậm chí đi làm việc ở nước ngoài cũng là một khóa du học đáng giá", độc giả TTw kết lại.
Tôi sinh ra trong một gia đình nông thôn nghèo khó ở vùng quê Bắc bộ. Tuổi thơ tôi như bao chúng bạn cùng trang lứa cuối 8X thời đó. Ngoài giờ đi học thì chủ yếu ở ngoài cánh đồng với con cua con ốc, từ chăn trâu cắt cỏ hái rau. Chẳng việc gì là không làm.
Bố mẹ nghèo khó làm quanh năm cũng chẳng đủ ăn. Lại thêm bố tôi nghiện rượu, nên trong ký ức tôi vẫn còn đó biết bao lần trong cơn say bố đánh chửi vợ con.
Rồi năm tháng tuổi thơ cũng dần qua. Anh em tôi cố gắng học hành mơ có một ngày cuộc đời tươi sáng. Nhớ lại năm đó tôi thi vào một trường quân đội vì nhà nghèo không có tiền nuôi ăn học. Nhưng không đủ điểm đỗ tôi phải học một trường gần nhà, có ngày đạp xe hơn 40 km đi học. Lúc này bố mẹ không còn phải lo cho tôi ăn học nữa vì tôi tự kiếm đủ tiền.
Ra trường năm 2012 giữa lúc kinh tế khó khăn, nhưng may mắn mỉm cười nên tôi xin được việc trái ngành ở một tập đoàn nước ngoài. Tôi học ngành xã hội nhưng được nhận làm nhân viên kinh doanh của một công ty lớn.
Đó là công việc tôi yêu thích và tôi cũng cố gắng tự học, nhìn đồng nghiệp mà làm. Được làm ở một công ty lớn có một mức thu nhập rất khá ở thời điểm đó.
Năm 2013 nhưng tôi đã mang về nhà được 300 triệu đồng. Tưởng rằng sau bao vất vả cuộc đời sẽ mỉm cười với tôi, nhưng sóng gió ập đến ngoài mức tôi tưởng tượng.
Người anh trên tuổi tôi làm ăn thua lỗ, chơi bời nợ lãi hàng tỷ đồng. Nghe tin tưởng chừng tôi không thể vượt qua được. Nhưng tôi vì thương anh cố gắng làm lo trả nợ, mong cho anh được làm lại cuộc đời.
Tôi chẳng còn nhớ đã trả cho anh mình bao nhiêu tiền nữa nhưng chắc không dưới tiền tỷ. Đến lúc lo cho anh lấy được vợ, tôi tưởng rằng mình đã nhẹ gánh.
Rồi tôi cũng lấy vợ với bao ước mơ bao hoài bão. Nhưng lấy vợ xong cũng là lúc sự nghiệp đi xuống. Cưới được nửa năm tôi phải nghỉ việc, kết thúc 5 năm nơi tôi dành bao ước mơ. Bao kế hoạch, bao dự định gần như ngừng lại.
Nghỉ việc được 4 tháng tôi cũng tìm được việc cùng ngành, dù không còn được như trước nhưng tôi cũng cố làm đến khi dịch Covid-19 xuất hiện.
Tôi mua được mấy sào đất ruộng gần nhà làm trang trại. Muốn yên ổn gần nhà làm ăn vì lúc này vợ tôi sinh cho tôi một bé trai kháu khỉnh. Nhưng cuộc đời đâu có yên, anh tôi vẫn chơi, vẫn nợ phải bán cả nhà. Rồi khu đất tôi mua có tin dính quy hoạch. Vậy là ngàn cân treo sợi tóc.
Và điều buồn hơn cả là người vợ tôi dành hết tình yêu thương đã không còn như xưa. Lúc tôi khó khăn nhất không những không động viên tôi mà quyết lập nghiệp xa nhà. (Dù khó khăn nhưng vợ không phải lo cái gì cho tôi).
Biết rằng xa nhau sẽ xảy ra bao nhiêu chuyện, tôi khuyên ngăn đủ thứ nhưng vợ không nghe. Tôi còn xin được việc gần nhà cho vợ, nhưng cô ấy nhất quyết không nghe, đổ lỗi cho muôn ngàn lý do.
Về mặt pháp luật là vợ chồng nhưng chẳng khác gì ly thân. Tôi ở quê tự nuôi con 4 năm nay. May mắn con tôi lớn lên hiểu chuyện, thương bố. Tôi cũng cố gắng làm tăng việc lên gấp hai gấp ba trước đây.
Cũng an ủi phần nào khi năm ngoái tôi cố gắng cũng kiếm được gần 500 triệu đồng. Tôi cùng anh em chạy vạy cũng mua được mảnh đất nhỏ có sổ đỏ. Dự án cũng không lấy hết đất của tôi chắc vẫn còn khoảng 1.000 m2. Nhưng có lẽ cuộc đời tôi sẽ chẳng bao giờ quay lại được như xưa nữa.
Tôi chỉ mong sóng gió ngưng vùi dập để con tôi được bình yên.
