Giữa tháng 3, xã Sơn Lộ, tỉnh Cao Bằng chào đón đoàn tình nguyện “Kỷ yếu trên bản” bằng một trận mưa rừng. Con đường đất dẫn vào xã vốn đã khó đi, nay biến thành những rãnh bùn đỏ quạch. Những chiếc ôtô chở gần 100 thành viên phải nhích từng mét. Nhiều lần họ phải xuống đẩy xe vượt vũng lầy.
“Cảnh chúng tôi hay gặp trong 7 năm đi chụp ảnh ở vùng cao”, Lưu Minh Khương, 32 tuổi, trưởng đoàn nói. “Mỗi lần thấy mệt mỏi, tôi lại nhớ nụ cười của đám trẻ khi thấy mình trong khung hình làm động lực”.
Khương là người dân tộc Tày, quê ở bản Cây Thị, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang cũ (nay là Bắc Ninh), làm nhiếp ảnh tự do tại Hà Nội. Năm 2019, trong chuyến đi săn ảnh tại Y Tý (Lào Cai), anh mang theo chiếc máy in ảnh. Thấy đám trẻ vây quanh, anh chụp và in tặng vài tấm.
“Hôm đó tôi chỉ mang đủ giấy in 5 tấm ảnh. Những đứa trẻ còn lại chạy theo xe, ánh mắt hụt hẫng khi thấy bạn có ảnh còn mình thì không khiến tôi áy náy”, chàng trai 32 tuổi kể. Anh tự hứa sẽ quay lại để tất cả đều có ảnh.
Từ tiếc nuối đó, Khương nảy ra ý tưởng chụp ảnh kỷ yếu cho mọi học sinh từ mầm non đến trung học cơ sở vùng cao. Thời gian đầu chỉ có anh và mấy người bạn cùng làm. Với thu nhập của thợ ảnh tự do, việc tự túc kinh phí cho những chuyến đi dài ngày là bài toán khó. Anh dành dụm tiền lương, tranh thủ ngày trống lịch khách để lên đường. Họ thường chỉ đến được một, hai trường mỗi năm. Có chuyến, Khương một mình chạy xe máy hàng trăm km, mang theo máy ảnh, máy in lên với lũ trẻ. Anh thường xin ngủ nhờ tại các điểm trường để tiết kiệm.
“Có đêm nằm lại bản, tôi trằn trọc về những điểm trường tiếp theo sẽ làm thế nào, tự hỏi liệu việc này có thay đổi được gì không. Nhưng chính những cái ôm của đám trẻ khi nhận ảnh là động lực cho tôi bước tiếp”, chàng trai Bắc Giang nói.
Bước ngoặt đến vào năm 2023 khi các video về hành trình của Khương lan truyền trên mạng xã hội, hút hàng triệu lượt xem. Hơn 1.000 người từ mọi miền đã đăng ký làm tình nguyện viên, đồng hành cùng anh. Dự án “Kỷ yếu trên bản” ra đời với đội ngũ nòng cốt 20 người và hàng trăm tình nguyện viên thay đổi theo từng mùa. Kinh phí đi lại do các thành viên tự túc, chi phí in ấn, khung ảnh do cộng đồng đóng góp.
Khương kể khó khăn nhất khi chụp trẻ vùng cao là các em chưa quen ống kính. Thấy máy ảnh, nhiều bé bỏ chạy. Để tiếp cận, nhóm tổ chức nấu trà sữa, bày gian hàng quà bánh. Khi các em bắt đầu chơi đùa, những chiếc máy ảnh mới hoạt động.
“Chúng tôi không yêu cầu các bé tạo dáng, thậm chí giữ nguyên những vệt lấm lem trên tay hay đôi má nẻ. Đó mới là vẻ đẹp”, Khương nói. Ảnh được chỉnh sửa, in và đóng khung ngay tại chỗ.
Gắn bó hơn ba năm với dự án, anh Minh Phụng, 38 tuổi, thợ ảnh ở Tuyên Quang, cho biết chuyến đi xã Sơn Lộ hồi tháng 3 là mùa kỷ yếu đặc biệt nhất. Nhóm phải di chuyển lên điểm lẻ Thôm Ngàn của trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Sơn Lập, cách trường chính hơn 15 km. Đường đi chỉ vừa lọt một bánh xe máy, một bên vách đá, một bên vực sâu. Giữa núi rừng không sóng điện thoại, cả nhóm phải vừa đi vừa hỏi đường dân bản.
“Mất gần ba tiếng đến nơi, quần áo đầy bùn đất nhưng thấy đám trẻ mặc đồ đẹp đợi sẵn giữa sân, mệt mỏi tan biến”, anh Phụng nói. Chuyến đi này, nhóm còn vào nhà chụp ảnh chân dung tặng các cụ già và cựu chiến binh, những người mà bức ảnh rõ nét nhất họ có là căn cước công dân.
Ông Đàm Văn Thắng, Phó bí thư Đảng ủy xã Sơn Lộ, cho biết đây là lần đầu học sinh địa phương được chụp kỷ yếu. Sơn Lộ là xã vùng cao đặc biệt khó khăn với 5 dân tộc thiểu số chung sống. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm hơn 45%; 3 xóm và 12 nhóm hộ chưa có điện lưới quốc gia. “Nhiều gia đình nhận được ảnh, trân trọng treo ở vị trí cao nhất trong nhà”, ông Thắng nói.
Cầm tấm hình trên tay, Hoàng Thị Phương, học sinh lớp 8A trường Sơn Lập, khóc. Trong ảnh, Phương mặc đồ dân tộc Mông đứng giữa sân trường. “Nhà không có điện thoại chụp hình. Em sẽ giữ bức ảnh này vì có thể đây là lần duy nhất em được chụp”, cô bé nói.
Bảy năm qua, hơn 10.000 khung ảnh từ “Kỷ yếu trên bản” được trao đi khắp các tỉnh Điện Biên, Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang. Những lá thư tay viết lời nhắn “Cháu nhớ chú lắm”, “Chú đợi cháu đậu đại học xuống dưới xuôi nhé” là động lực để cả nhóm tiếp tục hành trình.
“Mong mỏi của tôi là sau này đi xa bản làng, các em nhìn lại ảnh để nhớ mình có một tuổi thơ nơi vùng cao”, Khương nói.
Đột biến nhiễm sắc thể khiến quá trình phát triển mô mềm và cấu trúc cơ thể bị rối loạn, dẫn đến tình trạng hai bên phát triển không đồng đều.
Một cơ thể "ziczac" hiếm gặp
Theo đánh giá chuyên môn, Yến thuộc nhóm bệnh nhân teo gần như toàn bộ tổ chức dưới da, đặc biệt rõ ở vùng trán và thái dương. Sự thiếu hụt mô mềm khiến các khu vực này lõm sâu, làm lộ cấu trúc xương và khiến gương mặt mất đi độ đầy tự nhiên như: Nửa phải khuôn mặt teo mỡ lan tỏa, trục mặt lệch rõ sang phải, sắc tố da không đồng đều… Đặc biệt, vùng mắt là điểm mất cân đối nghiêm trọng nhất: Thiếu mỡ quanh ổ mắt, một bên là mắt giả, kéo theo thay đổi toàn bộ cấu trúc nâng đỡ.
Theo nhận định của Tiến sĩ, Bác sĩ Richard Huy (Võ Tiến Huy) – Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Thẩm mỹ KangNam, Trưởng ekip chương trình Hành trình lột xác mùa 7, đây là trường hợp "teo hết các tổ chức dưới da" – khiến các phương pháp thẩm mỹ thông thường gần như không thể áp dụng theo cách quen thuộc.
Bác sĩ Mark Nguyễn (Nguyễn Hữu Đoàn) – Phó khoa Thẩm mỹ tại Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam Sài Gòn, thành viên ekip, chia sẻ thêm: "Thoạt nhìn, rất khó tin đây là một cô gái 30 tuổi. Khuôn mặt không mang đặc điểm lão hoá điển hình, mà là hệ quả của thiếu hụt thể tích mô mềm nghiêm trọng kết hợp bất đối xứng cấu trúc toàn diện. Nửa phải khuôn mặt teo mỡ lan tỏa, tạo ra các vùng lõm sâu kèm thay đổi sắc tố khiến da sẫm màu hơn tại vùng khuyết. Nửa phải kém phát triển cả mô mềm lẫn xương, làm trục mặt lệch rõ sang phải".
Trước khi bước vào điều trị, một cuộc hội chẩn chuyên sâu đã diễn ra tại Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam. Theo bác sĩ Richard Huy, đây là một trong những trường hợp đặc biệt khó: "Trong quá trình hành nghề, chúng tôi đã gặp nhiều trường hợp teo tổ chức dưới da. Tuy nhiên, chưa từng có ca nào mà tình trạng lại lan tỏa trên nhiều vùng và phát triển theo dạng "ziczac" như trường hợp này".
Tiến sĩ, Bác sĩ Richard Huy phân tích: Nếu chỉ cấy mỡ tự thân tự do sẽ không đủ lực để "đẩy" nhãn cầu ra trước. Ekip đã chỉ định phải ghép mỡ trung bì tại sàn ổ mắt dưới và trần ổ mắt trên – giải pháp giúp tái tạo nền mô, đưa nhãn cầu ra trước và tạo lại sự cân bằng cho hai mắt, đồng thời cấy mỡ tự thân toàn mặt - dự kiên 2 lần. Tình trạng "ziczac" còn thể hiện rõ trên toàn cơ thể:- Mũi thấp, lệch phải; cánh mũi phải kém phát triển; góc miệng phải cao hơn, môi nhỏ hơn, trục xương hàm lệch phải nhẹ; ngực phải lép – mông trái lép: sự phát triển bất cân đối giữa hai nửa cơ thể theo đúng nghĩa đen.
Chiến lược 3 giai đoạn: từ nền móng đến hoàn thiện
Đây không phải một ca can thiệp đơn lẻ, mà là một chiến lược tái tạo mô mềm, tái cấu trúc, tạo hình thẩm mỹ, nơi các bác sĩ bệnh viện thẩm mỹ Kangnam phải "xây lại nền móng" trước khi chỉnh sửa hình thể.
Giai đoạn 1: Xây dựng nền mô mềm (ghép trung bì vùng ổ mắt; cấy mỡ tự thân đa tầng; cắt mí, cân chỉnh môi – cằm). Mục tiêu tạo lại "khung đỡ" cho toàn bộ gương mặt.
Giai đoạn 2: Tái cân đối cơ thể (hút mỡ bụng, cấy mỡ ngực, mông, dặm mỡ khuôn mặt). Giai đoạn này giúp đưa cơ thể về trạng thái cân bằng tương đối.
Giai đoạn 3: Tạo hình cấu trúc (nâng mũi, chỉnh trục; cắt cánh mũi, nâng ngực. Đây là bước hoàn thiện, định hình sự hài hòa tổng thể.
Sau 120 ngày với 3 lần phẫu thuật, gương mặt và cơ thể Yến đã đạt được sự cân đối rõ rệt. Các vùng lõm được cải thiện, trục mặt được chỉnh lại, tổng thể hài hòa hơn.
Một chiếc áo phao tưởng như chỉ là vật dụng sinh tồn thông thường lại bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý khi được đấu giá với mức giá lên tới 23 tỷ đồng.
Không chỉ gây sốc vì con số "khủng", món đồ này còn gắn liền với một câu chuyện lịch sử đặc biệt, khiến giới sưu tầm và công chúng không khỏi tò mò về giá trị thật sự phía sau nó.
Cụ thể, một chiếc áo phao gắn liền với thảm họa đắm tàu Titanic disaster năm 1912 vừa được đấu giá thành công với mức giá hơn 670.000 bảng Anh (tương đương hơn 23 tỷ đồng), trở thành một trong những hiện vật có giá trị đặc biệt tại phiên đấu giá do nhà đấu giá Henry Aldridge & Son (Anh) tổ chức ngày 18/4.
Chiếc áo phao đặc biệt này từng thuộc về bà Laura Mabel Francatelli, một hành khách hạng nhất trên tàu RMS Titanic.
Trong khoảnh khắc sinh tử, bà đã sử dụng nó khi rời tàu và lên xuồng cứu sinh để thoát nạn. Bà cùng nhà thiết kế thời trang Lucy Duff Gordon và chồng là Cosmo Duff Gordon đều sống sót trên xuồng cứu sinh số 1, vốn chỉ chở 12 người dù có sức chứa tới 40 người.
Điều đáng chú ý là chiếc áo phao còn có chữ ký của bà Francatelli cùng những người có mặt trên xuồng cứu sinh, khiến hiện vật này càng trở nên hiếm có và mang giá trị lịch sử đặc biệt.
Một nhà sưu tập giấu tên đã mua lại qua điện thoại với mức giá 670.000 bảng Anh, vượt xa dự đoán ban đầu chỉ từ 250.000–350.000 bảng Anh.
Ngày 10/4/1912, tàu RMS Titanic khởi hành từ Southampton (Anh) trong chuyến hải trình đầu tiên tới New York (Mỹ). Tuy nhiên, chỉ 4 ngày sau, con tàu đã va phải băng trôi vào đêm 14/4 và chìm vào rạng sáng hôm sau, khiến 1.517 người thiệt mạng và chỉ 706 người sống sót.
Theo đại diện nhà đấu giá Andrew Aldridge, mức giá kỷ lục này cho thấy sức hút bền bỉ của câu chuyện Titanic disaster, đồng thời phản ánh sự trân trọng của giới sưu tầm đối với những chứng tích lịch sử còn sót lại từ thảm họa kinh hoàng này.
Một người đàn ông 42 tuổi ở Trung Quốc đã duy trì thói quen ăn cà chua gần như mỗi ngày trong suốt một năm vì sự tiện lợi trong công việc bận rộn. Kết quả kiểm tra sức khỏe định kỳ sau đó khiến chính bác sĩ cũng phải ngạc nhiên vì các chỉ số tim mạch của ông ở mức rất tốt so với tuổi.
Người đàn ông làm việc văn phòng, thường xuyên tăng ca và ít thời gian nấu nướng. Thay vì ăn tối đầy đủ, ông duy trì thói quen đơn giản 2-3 quả cà chua mỗi ngày suốt hơn một năm.
Ban đầu, ông chỉ coi đây là cách ăn nhanh cho qua bữa. Tuy nhiên, thói quen kéo dài lại mang đến những thay đổi đáng chú ý cho sức khỏe.
Điều đáng nói khi đi kiểm tra định kỳ, ông Vệ lo lắng vì nghĩ rằng việc thức khuya và ngồi nhiều sẽ khiến sức khỏe suy giảm. Tuy nhiên, kết quả lại hoàn toàn ngược lại.
Bác sĩ cho biết các chỉ số như huyết áp, mỡ máu và độ đàn hồi mạch máu của ông đều rất ổn định, thậm chí tốt hơn nhiều người cùng độ tuổi. Điều này khiến cả bác sĩ cũng phải "bất ngờ và ghen tị nhẹ".
Theo chuyên gia dinh dưỡng, cà chua không phải "thần dược", nhưng chứa nhiều hoạt chất tốt, đặc biệt là lycopene một chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào và mạch máu.
Ngoài ra, cà chua còn cung cấp:
- Kali: hỗ trợ ổn định huyết áp
- Vitamin C: tăng cường miễn dịch
- Chất xơ: hỗ trợ tiêu hóa
Một số nghiên cứu cũng cho thấy người ăn nhiều rau quả, trong đó có cà chua, có thể giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.
Dù có lợi, cà chua không thể thay thế hoàn toàn chế độ ăn cân bằng. Các chuyên gia nhấn mạnh:
- Ăn quá nhiều vẫn không giúp "chống bệnh" nếu sinh hoạt thiếu lành mạnh
- Người có bệnh dạ dày cần hạn chế ăn khi đói
- Cà chua chỉ phát huy tốt khi kết hợp chế độ ăn và lối sống hợp lý
Trường hợp của người đàn ông 42 tuổi cho thấy đôi khi những thay đổi nhỏ và đơn giản trong ăn uống cũng có thể tạo ra khác biệt tích cực cho sức khỏe nhưng chỉ khi được duy trì đúng cách và đi kèm lối sống lành mạnh.
Cà chua là nguyên liệu quá quen thuộc trong bữa ăn của người Việt, xuất hiện từ món canh, món xào cho đến nước ép hằng ngày. Tuy nhiên, đằng sau sự bình dân ấy lại là một "kho dinh dưỡng" đáng chú ý, mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe mà không phải ai cũng biết, đặc biệt là nam giới trung niên.
Nguồn dinh dưỡng dồi dào, ít calo
Cà chua chứa nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng như vitamin A, B, C, kali, sắt, canxi… cùng các acid hữu cơ có lợi cho cơ thể. Trong khi đó, lượng calo lại rất thấp, giúp dễ tiêu hóa và phù hợp với người cần kiểm soát cân nặng.
Nhờ thành phần cân bằng này, cà chua được xem là thực phẩm vừa "nhẹ bụng" vừa hỗ trợ tăng cường sức khỏe tổng thể, giúp cơ thể hoạt động ổn định hơn mỗi ngày.
Lycopene "lá chắn" chống oxy hóa tự nhiên
Điểm nổi bật nhất của cà chua chính là lycopene, một chất chống oxy hóa mạnh có khả năng trung hòa các gốc tự do nguyên nhân gây lão hóa và nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Nhiều nghiên cứu cho thấy lycopene có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới. Người có thói quen ăn cà chua hoặc các sản phẩm từ cà chua thường xuyên được ghi nhận có nguy cơ mắc bệnh thấp hơn so với nhóm ít sử dụng.
Tác dụng tốt cho tim mạch và mạch máu
Không chỉ liên quan đến ung thư, cà chua còn có vai trò hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Các hoạt chất chống oxy hóa trong cà chua giúp giảm quá trình oxy hóa cholesterol "xấu", từ đó hạn chế nguy cơ hình thành mảng bám trong mạch máu.
Kết hợp với hàm lượng kali tự nhiên, cà chua còn góp phần hỗ trợ ổn định huyết áp và cải thiện độ đàn hồi của mạch máu, giúp hệ tuần hoàn hoạt động hiệu quả hơn.
Ngoài các tác dụng chính, cà chua còn mang đến nhiều lợi ích khác trong đời sống hằng ngày:
- Hỗ trợ thị lực: giàu vitamin A và các chất chống oxy hóa, giúp giảm nguy cơ mỏi mắt và suy giảm thị lực theo tuổi tác
- Hỗ trợ làm đẹp da: giúp da khỏe hơn, hạn chế tác hại từ tia UV và quá trình lão hóa sớm
- Ổn định đường huyết: lượng carbohydrate thấp, phù hợp với chế độ ăn kiểm soát đường máu
- Hỗ trợ giấc ngủ: một số dưỡng chất giúp cơ thể thư giãn, cải thiện chất lượng giấc ngủ
- Tốt cho xương: cung cấp vitamin K và canxi, góp phần giảm nguy cơ loãng xương
Ăn đúng cách để tận dụng tối đa dinh dưỡng
Các chuyên gia khuyến nghị nên kết hợp cả cà chua sống và cà chua nấu chín. Cà chua chín hoặc chế biến cùng một ít dầu giúp cơ thể hấp thu lycopene tốt hơn, trong khi cà chua tươi giữ được nhiều vitamin C.
Tuy nhiên, cà chua không phải "thực phẩm thần kỳ". Hiệu quả chỉ thực sự rõ rệt khi được kết hợp với chế độ ăn cân bằng, vận động hợp lý và lối sống lành mạnh.
