Ngày 16-7, Hội Tin học y tế Việt Nam phối hợp cùng Báo Sức Khỏe và Đời Sống tổ chức hội thảo quốc tế với chủ đề: “Chuyển đổi số y tế và xây dựng bệnh viện thông minh: kinh nghiệm quốc tế và triển khai tại Việt Nam”.
GS Trần Quý Tường – Chủ tịch Hội Tin học y tế Việt Nam – cho hay chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của mỗi quốc gia.
Đối với ngành y tế, chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý và khám chữa bệnh mà còn là quá trình thay đổi toàn diện phương thức vận hành, quản trị và cung cấp dịch vụ y tế nhằm phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Việt Nam vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn và thách thức như: sự chênh lệch về hạ tầng công nghệ giữa các địa phương; nguồn lực đầu tư còn hạn chế; việc chuẩn hóa dữ liệu chưa đồng bộ; năng lực nhân lực công nghệ thông tin còn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Đặc biệt, vấn đề bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực y tế đang được xã hội hết sức quan tâm.
Bên cạnh đó, cơ chế tài chính cho chuyển đổi số cũng là nội dung được nhiều địa phương, cơ sở y tế quan tâm.
Việc xây dựng các chính sách phù hợp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị triển khai chuyển đổi số hiệu quả hơn là nhiệm vụ cần được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trong thời gian tới.
Ông Tường chia sẻ thêm hiện nay chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế đang được triển khai mạnh mẽ trên phạm vi cả nước.
Đáng chú ý, đã có 1.238 bệnh viện bước đầu nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số trong hoạt động khám chữa bệnh, quản lý bệnh viện và hỗ trợ ra quyết định chuyên môn.
Đây là nền tảng quan trọng để từng bước hình thành mô hình bệnh viện thông minh, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, tối ưu hóa quy trình vận hành, giảm tải cho đội ngũ y tế và mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người bệnh.
Tại hội thảo, các chuyên gia khẳng định hồ sơ bệnh án điện tử (EMR) chính là hạ tầng dữ liệu quan trọng nhất, đóng vai trò như “hệ thần kinh trung ương” của y tế hiện đại.
EMR không chỉ giải quyết triệt để vấn đề phân tán dữ liệu của hồ sơ giấy mà còn là tiền đề để kết nối thông tin xuyên suốt từ cộng đồng đến bệnh viện, giúp bác sĩ tiếp cận dữ liệu bệnh sử kịp thời, đưa ra các quyết định điều trị chính xác.
Bác sĩ Nguyễn Hồng Chương – Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho hay TP.HCM là một trong những địa phương đi đầu trong triển khai chuyển đổi số ngành y tế.
Sở Y tế TP.HCM đã triển khai nhiều phần mềm, ứng dụng phục vụ công tác quản lý chuyên ngành như tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân; quản lý người hành nghề, chứng chỉ hành nghề; đấu thầu và nhiều lĩnh vực khác.
Đặc biệt, đối với hồ sơ bệnh án điện tử, đến nay 163 bệnh viện của TP.HCM (100%) đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử ở những mức độ khác nhau.
Theo bác sĩ Chương, đây là bước tiến quan trọng để thành phố từng bước hướng tới mô hình bệnh viện thông minh, bệnh viện không giấy tờ và quản lý trọn vẹn dữ liệu sức khỏe của người dân, đặc biệt là quản lý sức khỏe suốt vòng đời.
Thời gian tới, TP.HCM sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống để hướng tới mục tiêu tất cả bệnh viện đều trở thành bệnh viện không giấy tờ, bệnh viện thông minh. Dữ liệu y tế cũng phải được chuyển đổi, liên thông và chia sẻ, thay vì chỉ được lưu trữ riêng lẻ tại từng bệnh viện.
Bác sĩ Nguyễn Hồng Chương cho rằng ưu tiên hàng đầu trong phát triển y tế số hiện nay là dữ liệu. Dữ liệu không chỉ dừng lại ở từng cơ sở y tế mà phải hướng tới dữ liệu của từng người dân, trong đó có hồ sơ sức khỏe điện tử.
Hồ sơ sức khỏe của mỗi người sẽ bao gồm dữ liệu từ các đợt khám sức khỏe định kỳ cũng như các lần khám, chữa bệnh tại các cơ sở y tế.
Dữ liệu được cập nhật định kỳ nhằm phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật của từng người dân, từ đó xây dựng chiến lược quản lý sức khỏe phù hợp.
Về biến cố tim mạch trong chạy bộ, PGS-TS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), cho hay: Ngừng tim đột ngột hoàn toàn có thể xảy ra, kể cả với người trông khỏe mạnh, không có dấu hiệu báo trước. Nguyên nhân có thể do: có bệnh tim chưa phát hiện; một lần gắng sức quá mức; một ngày thiếu ngủ hoặc đơn giản là thời tiết quá nóng. Điều đáng sợ nhất là không phải lúc nào cơ thể cũng báo trước những nguy cơ đó.
PGS-TS Nguyễn Anh Tuấn hướng dẫn: "Người tham gia chạy cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo gồm: chóng mặt, đau ngực, khó thở, tim đập bất thường, mệt lả hoặc lú lẫn. Khi xuất hiện những biểu hiện này, cần dừng vận động ngay và tìm kiếm hỗ trợ y tế".
Trong trường hợp ngừng tim, cấp cứu ban đầu có ý nghĩa quyết định. Khi tim ngừng đập, não có thể bắt đầu tổn thương sau khoảng 4 - 6 phút nếu không được cung cấp máu. Vì vậy, hồi sinh tim phổi (CPR) và sử dụng máy khử rung tim tự động (AED) cần được thực hiện càng sớm càng tốt. Can thiệp kịp thời có thể cải thiện đáng kể cơ hội sống cho người bệnh.
Theo Trung tâm Cấp cứu A9 - Bệnh viện Bạch Mai, ngừng tim khi chơi thể thao không phải là tình huống hiếm gặp, đặc biệt trong bối cảnh phong trào chạy bộ đang phát triển mạnh nhưng nhiều người chưa được trang bị đầy đủ kiến thức an toàn.
Chạy bộ là hình thức rèn luyện sức khỏe hiệu quả, song các biến cố tim mạch cấp tính, đặc biệt là ngừng tim đột ngột, vẫn có thể xảy ra, kể cả ở người không có triệu chứng trước đó. Nguy cơ này gia tăng khi vận động quá sức, mất nước, thiếu ngủ hoặc tập luyện trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Do đó, nếu đang chạy mà thấy: chóng mặt, đau ngực, khó thở, tim đập bất thường, mệt lả… đừng cố, đừng "ráng thêm chút nữa", vì có những giới hạn không nên vượt qua. Chạy bộ là tốt, nhưng điều quan trọng nhất không phải là về đích nhanh đến đâu, mà là "trở về an toàn sau mỗi lần chạy".
Trên thực tế, gan nhiễm mỡ không trực tiếp ngăn cản cơ thể giảm cân nhưng có thể tác động gián tiếp. Bản thân lượng mỡ tích tụ trong gan không khiến cơ thể mất khả năng đốt cháy mỡ, trang thông tin sức khỏe Everyday Health (Mỹ).
Tuy nhiên, phần lớn người bị gan nhiễm mỡ cũng đồng thời gặp tình trạng kháng insulin. Đây là một rối loạn khiến các tế bào phản ứng kém với insulin, hoóc môn có nhiệm vụ đưa đường từ máu vào tế bào để tạo năng lượng.
Khi cơ thể kháng insulin, tuyến tụy phải tiết ra nhiều insulin hơn để duy trì đường huyết ổn định. Nồng độ insulin cao kéo dài có thể thúc đẩy quá trình tích trữ mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng quanh vùng bụng. Điều này khiến giảm cân trở nên khó khăn hơn, dù người bệnh đã bắt đầu thay đổi chế độ ăn hoặc tăng cường vận động.
Ngoài ra, người bị gan nhiễm mỡ thường có nhiều yếu tố bất lợi khác như béo phì, rối loạn mỡ máu hoặc tiểu đường loại 2. Chính sự kết hợp của các rối loạn này mới là nguyên nhân chính khiến cân nặng khó giảm hơn.
Tuy nhiên, nếu giảm cân thành công, tình trạng gan nhiễm mỡ sẽ được cải thiện. Các bằng chứng nghiên cứu cho thấy khi cân nặng giảm, lượng mỡ tích tụ trong gan cũng giảm theo. Điều này giúp cải thiện tình trạng viêm, giảm nguy cơ tổn thương gan tiến triển.
Cụ thể, một nghiên cứu tổng quan trên chuyên san Journal of Hepatology cho thấy ở người mắc gan nhiễm mỡ không do rượu, giảm cân giúp giảm mỡ gan và cải thiện men gan. Ngoài ra, người giảm càng nhiều cân nặng thì tình trạng gan cũng được cải thiện càng nhiều.
Theo nhiều hướng dẫn điều trị quốc tế, giảm khoảng 5% trọng lượng cơ thể đã có thể giúp giảm lượng mỡ trong gan. Nếu giảm được từ 7 - 10% cân nặng, người bệnh có thể nhận được những lợi ích rõ rệt hơn đối với sức khỏe gan, chẳng hạn cải thiện tình trạng viêm và làm chậm quá trình xơ hóa.
Quan trọng hơn, khi lượng mỡ trong gan giảm xuống, độ nhạy insulin thường sẽ tốt lên. Điều này giúp cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, kiểm soát đường huyết tốt hơn và hỗ trợ quá trình giảm cân trong tương lai.
Nếu bị gan nhiễm mỡ, mục tiêu không nên là giảm cân thật nhanh mà là giảm cân bền vững. Người bệnh nên ưu tiên chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc giàu protein và chất béo lành mạnh. Đồng thời cần hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo và các món ăn chứa nhiều đường.
Bên cạnh chế độ ăn, tập luyện cũng rất quan trọng. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc nâng tạ đều giúp giảm mỡ gan và cải thiện độ nhạy insulin. Thậm chí một số nghiên cứu còn cho thấy việc tập luyện đều đặn vẫn mang lại lợi ích cho gan ngay cả khi cân nặng chưa giảm đáng kể, theo Everyday Health.
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện E, cho biết nhiều đồ uống mùa hè quen thuộc có thể gây áp lực lên thận nếu tiêu thụ quá nhiều.
Đồ uống nhiều đường
Mùa hè, mọi người có nhu cầu uống nhiều loại nước ngọt nhiều đường, nước có gas, tăng lực để giải khát. Tuy nhiên nước tăng lực chứa nhiều caffeeine và đường cao, có thể gây tăng huyết áp tạm thời, ảnh hưởng lọc cầu thận, thường xuyên uống dễ gây stress chuyển hóa.
Nước ngọt chứa phosphate và đường cao, lạm dụng có nguy cơ rối loạn chuyển hóa canxi, tăng nguy cơ sỏi thận và suy thận mạn. "Uống giải khát nhưng thận phải trả giá", bác sĩ nói.
Các loại nước ép đóng chai, nước ép công nghiệp chứa nhiều đường, chất bảo quản, phẩm màu. Việc sử dụng thường xuyên không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống mạch máu nhỏ trong thận, khiến khả năng lọc suy giảm.
Nước ép trái cây đóng chai chứa Fructose cao, làm tăng acid uric, nguy cơ sỏi và tổn thương thận. Việc nạp nhiều đường tinh luyện làm tăng axit uric trong máu, tạo điều kiện hình thành sỏi thận.
Trà sữa
Trà sữa chứa lượng đường rất cao kèm nhiều loại trân châu, thạch cũng nhiều đường, làm tăng nguy cơ kháng insulin. Nhiều loại trà chứa oxalate, dễ hình thành sỏi thận.
Trà đá, cà phê
Trà đặc chứa nhiều oxalate, uống thay nước lọc làm tăng nguy cơ sỏi. Cà phê chứa nhiều caffeine, khi liều lượng vượt quá ngưỡng, cà phê không còn là "chất chống buồn ngủ" mà trở thành một yếu tố gây hại tim mạch.
Các nghiên cứu cho thấy với mỗi 5 ly cà phê kiểu pha không lọc, cholesterol toàn phần có thể tăng khoảng 8–10 mg/dL, và ở liều cực cao (trên 5–6 ly/ngày), LDL có thể tăng thêm 15–20 mg/dL hoặc hơn.
Ngoài ra, caffeine còn ức chế melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ và có tác dụng chống oxy hóa bảo vệ tim mạch. Caffeine duy trì nồng độ cortisol cao về đêm, thúc đẩy viêm hệ thống và kháng insulin. Lạm dụng cà phê làm tăng nguy cơ mất ngủ, không tốt cho tim mạch.
Nước mía
Nước mía có tính mát, giúp thanh nhiệt, giải độc. Song, mía rất ngọt, lượng đường cao, gần như "nước đường". Uống quá nhiều nước mía đường làm tăng đường huyết, ảnh hưởng vi mạch thận. Đối với người có thể trạng bình thường, uống nhiều dễ dẫn đến tăng cân. Người có đường ruột yếu, hay đầy bụng và tiêu chảy cũng không nên sử dụng thường xuyên. Người có bệnh nền như tiểu đường, mỡ máu, gout cần hạn chế.
Nước dừa
Nước dừa là thức uống giải nhiệt quen thuộc, song giàu kali. Uống quá nhiều làm tăng kali máu, đặc biệt người có bệnh thận tiềm ẩn. Tuyệt đối không dùng nước dừa thay thế nước lọc, không nên uống hằng ngày trong thời gian dài hoặc uống quá nhiều, gây rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng cơ.
Trẻ em không nên uống nước dừa hằng ngày do dạ dày trẻ còn nhỏ nên nếu uống quá nhiều có thể bị no, ức chế cảm giác thèm ăn/ăn đúng bữa.
Bia lạnh
Bia lợi tiểu, gây mất nước, tăng acid uric làm tăng nguy cơ gout và sỏi thận. "Uống cho mát nhưng thực chất đang làm thận khát nước hơn", bác sĩ nói.
Bia chứa lượng cồn nhất định, một cốc bia tương đương gần một đơn vị cồn. Với người trưởng thành, mỗi giờ, gan chỉ xử lý được khoảng một đơn vị cồn. Đây là con số ở mức trung bình, tùy theo thể trạng khác nhau quãng thời gian này có thể tăng lên hay giảm đi, như các yếu tố bệnh lý, tuổi tác, cân nặng, tình trạng dạ dày...
