Tòa án sơ thẩm hạt San Diego tuần trước ra phán quyết về tranh chấp pháp lý kéo dài hơn một năm giữa ông Adam Hardesty, chủ một căn hộ tại khu condo Mystic Point ở thành phố Carlsbad, bang California, với ban quản trị khu dân cư này.
Hardesty muốn cải tạo garage của mình thành nhà ở phụ trội (ADU) để cho thuê, kiếm thêm thu nhập. ADU là các đơn vị nhà ở nhỏ, độc lập, được xây thêm trên lô đất có nhà chính, nhằm gia tăng tiện ích sống, tạo thêm phòng ở cho gia đình hoặc cho thuê.
Đối với nhà riêng ở Mỹ, chủ nhà gần như toàn quyền sử dụng tài sản trên đất của mình và chỉ chịu sự quản lý chung của chính quyền địa phương. Nhưng ở các khu căn hộ hoặc khu dân cư khép kín, chủ nhà thường phải chấp hành quy định riêng của Ban Quản trị Khu dân cư (HOA), từ việc sửa chữa, cho thuê đến cách sử dụng không gian, tiêu chuẩn sinh hoạt.
Tại Mỹ, HOA là tổ chức tư nhân được thành lập để quản lý, duy trì và đặt ra các quy tắc cho một khu dân cư, khu căn hộ (condo), hoặc một khu đô thị được quy hoạch sẵn. Tại các condo, chủ nhà sở hữu bên trong căn hộ, phần ngoài là sở hữu chung, nên họ không thể tùy ý cải tạo, thay đổi công năng như ở nhà riêng.
Khoảng 1/3 dân số bang California sống trong các khu vực chịu sự quản lý của HOA. Nghị viện bang năm 2019 thông qua đạo luật nới lỏng các hạn chế cấp địa phương đối với việc xây dựng nhà ở mới, nhằm tăng nguồn cung nhà ở cho người dân.
Trước khi cải tạo garage thành nhà phụ trội, ông Hardesty đã nghiên cứu các bản đồ quy hoạch địa phương, liên hệ với chính quyền thành phố và xin được giấy phép xây dựng.
Tuy nhiên, Ban Quản trị Khu dân cư Mystic Point phản đối, cho rằng quy định nội bộ cấm sử dụng garage vào mục đích khác ngoài đỗ xe, nên không chấp nhận dự án cải tạo của ông Hardesty.
Hardesty, khi đó là thành viên của HOA Mystic Point, lập luận rằng đạo luật năm 2019 của nghị viện bang California đã vô hiệu hóa mọi hạn chế của ban quản trị đối với các căn nhà phụ trội.
Sau khi tham khảo ý kiến từ một chuyên viên quy hoạch thuộc Sở Nhà ở và Phát triển Cộng đồng California, ông Hardesty tin rằng pháp luật đứng về phía mình nên vẫn cho khởi công cải tạo garage từ tháng 2/2025. HOA Mystic Point sau đó đã khởi kiện.
Trong các tài liệu nộp lên tòa, ban quản trị này cho rằng đạo luật năm 2019 không áp dụng cho các khu nhà ở dạng condo như Mystic Point, mà chỉ có hiệu lực với những khu đất được quy hoạch cho mục đích nhà ở đơn lập.
Do khu đất của ông Hardesty có nhiều loại hình nhà ở, không chỉ nhà đơn lập, mà còn nhà townhouse (liền kề) và các căn hộ condo nhỏ, nên luật không thể áp dụng trong trường hợp này, HOA Mystic Point lập luận.
Trong phán quyết tuần trước, thẩm phán Victor Torres đứng về phía HOA Mystic Point ở cả hai luận điểm.
“Nếu nghị viện bang muốn áp dụng với cả loại hình condo, họ hoàn toàn có thể viết rõ hơn trong luật, nhưng đã không làm vậy”, ông Torres giải thích. “Tương tự, việc áp dụng luật này cho lô đất có quy hoạch đa dạng như của ông Hardesty cũng sẽ trái ý tưởng mà cơ quan lập pháp đặt ra khi thiết kế luật”.
Do đó, thẩm phán bác yêu cầu được phép cải tạo garage thành nhà ở phụ trội để cho thuê của Hardesty.
Cho tới nay, chính quyền bang chưa can thiệp vào cuộc chiến pháp lý này. Dù các cơ quan quản lý nhà ở và văn phòng tổng chưởng lý bang thường can thiệp khi chính quyền địa phương ngăn cản một dự án xây dựng có dấu hiệu vi phạm luật, họ hiếm khi làm vậy với các HOA.
Thẩm phán Torres thừa nhận vụ kiện rất phức tạp, cho biết ông không thực sự nghiêng hẳn về bên nào. Dù ra phán quyết có lợi cho HOA, ông lưu ý đây chưa phải hồi kết của vụ kiện. “Tôi tin tôi sẽ còn được Tòa phúc thẩm ‘giảng giải’ thêm về vụ kiện này”, ông nói.
Hardesty cho biết ông muốn kháng cáo, nhưng không còn tài chính. Hai vợ chồng ông đã chi hơn 100.000 USD cho vụ này, gồm tiền cải tạo garage và chi phí thuê luật sư.
Ben Christopher, bình luận viên bất động sản của CalMatters, cho rằng trong cuộc chiến pháp lý này, ông Hardesty đã đối mặt với khả năng cốt lõi của HOA, đó là hạn chế cư dân sử dụng khu đất theo ý thích của mình.
Ông Christopher dẫn các nghiên cứu cho thấy giá nhà tại các khu condo có HOA quản lý thường có giá cao hơn những khu quy hoạch lỏng lẻo. Nói cách khác, nhiều người sẵn sàng trả thêm tiền để tránh khả năng xuất hiện những căn nhà cải tạo tự phát trong khu mình ở.
Trong cuộc phỏng vấn được CBS News công bố hôm nay, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đang giám sát các cơ sở hạt nhân được cho là nơi chôn vùi kho uranium làm giàu cao của Iran. "Nếu có bất kỳ ai đến gần những nơi đó, chúng tôi sẽ biết rõ và cho họ nổ tung", ông cảnh báo, thêm rằng Washington sẽ lấy số vật liệu phóng xạ này "vào thời điểm nào đó".
Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố Iran "đã bị đánh bại về mặt quân sự". "Có lẽ trong thâm tâm họ không biết điều đó, nhưng tôi nghĩ họ biết. Điều đó không có nghĩa là họ đã bỏ cuộc", ông nói.
Tổng thống Trump cho rằng quân đội Mỹ có thể chiến đấu thêm hai tuần nữa để tập kích mọi mục tiêu trên lãnh thổ Iran. "Chúng tôi nhắm tới các mục tiêu nhất định và đã hoàn thành khoảng 70%, nhưng vẫn có những mục tiêu khác hoàn toàn có thể tấn công", ông nói.
Lãnh đạo Mỹ cũng một lần nữa gọi NATO là "hổ giấy", cáo buộc các đồng minh trong khối không hỗ trợ Washington trong xung đột với Tehran.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cùng ngày cho biết chiến sự chưa kết thúc vì còn phải đưa kho uranium làm giàu cao ra khỏi Iran và phá hủy các cơ sở làm giàu uranium. "Vào đó và lấy nó đi", ông Netanyahu cho biết khi đề cập các kế hoạch tiềm năng nhằm loại bỏ kho uranium.
Lãnh đạo Israel cho biết "phương pháp tốt nhất" là đạt được thỏa thuận, đồng thời từ chối nêu cụ thể điều gì sẽ xảy ra nếu kịch bản đó không thành hiện thực.
Tehran chưa bình luận về các tuyên bố của ông Trump và ông Netanyahu.
Iran lâu nay khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ nhằm mục đích hòa bình, dù được cho là đang nắm giữ hơn 400 kg uranium làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí là 90%. Giới chức Israel cho biết số uranium trên đủ để chế tạo 11 quả bom nguyên tử nếu tiếp tục được làm giàu thêm.
Các thanh sát viên quốc tế cho rằng kho uranium làm giàu của Iran có khả năng đang bị chôn vùi ở các cơ sở hạt nhân bị Mỹ tấn công năm ngoái. Tổng thống Trump tháng trước tuyên bố "không thật sự quan tâm" tới kho uranium trên vì chúng nằm rất sâu dưới lòng đất.
Một quan chức Israel hôm 1/5 nói chiến dịch tấn công Iran có thể coi là "thất bại lớn" nếu không đưa được kho uranium làm giàu cao ra khỏi nước này. Người này cảnh báo rằng Israel sẽ cần tiến hành thêm một chiến dịch ở Iran nếu không thể đưa được uranium ra khỏi quốc gia Tây Á bằng biện pháp ngoại giao.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington như dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Washington sau đó chuyển lại cho Tehran câu trả lời.
Đài truyền hình nhà nước IRIB hôm 10/5 cho biết Iran gửi phản hồi về đề xuất chấm dứt chiến sự của Mỹ thông qua trung gian Pakistan. Trọng tâm của đề xuất là "kết thúc chiến sự ở mọi mặt trận, đặc biệt là Lebanon, và đảm bảo an ninh hàng hải".
Cụ thể là không còn chỉ tập trung nhiều nhất vào các quốc gia châu Phi sử dụng tiếng Pháp mà bắt đầu tranh thủ cả các nước sử dụng tiếng Anh. Lần đầu tiên một cuộc gặp cấp cao giữa Pháp với các nước châu Phi được tổ chức ở một quốc gia châu Phi sử dụng tiếng Anh. Lãnh đạo của hơn 30 nước châu Phi và tổ chức quốc tế tham dự sự kiện đặc biệt này.
Mục đích của ông Macron là gây dựng ảnh hưởng cho Pháp ở các quốc gia châu Phi sử dụng tiếng Anh, đặc biệt ở vùng phía đông châu lục. Việc này trở nên cần thiết và cấp thiết đối với Pháp sau khi khu vực Tây Phi cứ dần tuột khỏi phạm vi ảnh hưởng của Pháp về mọi phương diện. Ở khu vực này, một số quốc gia vốn là đồng minh chiến lược truyền thống của Pháp trong suốt thời gian dài đã xa rời Pháp vì nhiều lý do, trong đó có nguyên nhân là thất vọng về Pháp và có thêm nhiều đối tác bên ngoài để hợp tác hoặc dựa cậy, khiến liên kết giữa Pháp với các quốc gia châu Phi sử dụng tiếng Pháp nói chung trở nên rời rạc, nặng về hình thức mà nhẹ về thực chất.
Cách tiếp cận mới của ông Macron thể hiện ở bước điều chỉnh chính sách đối ngoại này rất thức thời và thực tế. Tuy nhiên, việc gây dựng cái mới để bù đắp cái đã mất mát ở châu Phi không hề dễ dàng vì Pháp phải cạnh tranh với Trung Quốc, Ấn Độ, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, Ả Rập Xê Út, Qatar và một vài đối tác khác nữa.
Ihor Fedirko, CEO Hội đồng Công nghiệp Quốc phòng Ukraine (UCDI), cho biết quân đội Ukraine dự định mua 25.000 thiết bị không người lái mặt đất trong nửa đầu năm 2026. Nếu xe điện không bị áp thuế giá trị gia tăng đến 20% từ tháng 1, họ đã đủ sức mua thêm 5.000 chiếc.
"Đó là con số rất lớn đối với quân đội", ông cho hay.
UCDI là hiệp hội công nghiệp được thành lập năm 2025 để đại diện và điều phối hoạt động của các nhà sản xuất quốc phòng tư nhân ở Ukraine.
Fedirko cho biết mức thuế mới đã khiến ngành công nghiệp thiết bị không người lái (drone) mặt đất nội địa của Ukraine rơi vào hỗn loạn từ đầu năm nay. Các nhà sản xuất đã trải qua nhiều tháng không có hợp đồng, một số doanh nghiệp lớn thậm chí suýt phá sản.
Nina Yuzhanina, nghị sĩ Ukraine thuộc đảng Đoàn kết châu Âu, tuần trước nói rằng thuế giá trị gia tăng (VAT) với xe điện đã khiến nguồn cung drone mặt đất cho binh sĩ ở một số khu vực "gần như bị đình trệ". Một số chính trị gia cho rằng loại thuế này đang kìm hãm ngành công nghiệp quan trọng mà Ukraine đang cố gắng mở rộng.
Giới lập pháp Ukraine đang gấp rút tìm cách hủy bỏ thuế VAT đối với drone mặt đất. Bà Yuzhanina cùng 44 nghị sĩ hôm 19/5 đưa ra dự luật nhằm giải quyết khúc mắc cốt lõi, đó là hệ thống phân loại hàng hóa của nước này đang xếp drone mặt đất chung với xe điện.
Dự luật mới sẽ xác định drone mặt đất là hàng hóa riêng, giúp thiết bị này không phải chịu thuế VAT 20%. Dự luật sẽ được thảo luận trong vòng hai tuần tới, song nghị sĩ Yuzhanina thừa nhận ngay cả khi nó được thông qua ngay lập tức, vẫn cần khoảng hai tháng để tác động có thể lan tỏa đầy đủ và khôi phục hoạt động sản xuất.
Bộ Quốc phòng Ukraine dự tính mua tổng cộng 50.000 drone mặt đất trong năm nay. Mỗi thiết bị có giá 5.000-100.000 USD tùy chủng loại và cấu hình. "Được miễn thuế sẽ giúp tiết kiệm khoảng 200 triệu USD. Đây là con số rất lớn với chúng tôi", ông Fedirko cho hay.
Trong thời kỳ thiết quân luật, hầu hết sản phẩm thuộc ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine đều không bị áp thuế. Xe điện cũng được miễn thuế từ năm 2018, song điều này chỉ kéo dài trong vòng 7 năm và đã hết hạn ngày 1/1.
Bước sang năm 2026, các bộ phận phụ trách mua sắm quân sự đột ngột phát hiện cần tăng thêm 20% ngân sách dành cho drone mặt đất. Họ cảm thấy bối rối trước quy trình mới, do vũ khí và thiết bị quân sự vốn mặc định được miễn thuế VAT.
Các nhà sản xuất drone không ký được hợp đồng nào với nhà nước trong suốt 3 tháng, dù đây vốn là nguồn sống của nhiều hãng lớn. "3 tháng mà không có ai mua hàng là điều điên rồ. Chúng tôi không thể sống thiếu hợp đồng được", lãnh đạo UCDI cho hay.
Bộ Quốc phòng Ukraine hồi tháng 4 thừa nhận vấn đề, cho biết đang nhanh chóng "gỡ rối" cho các hợp đồng và đẩy nhanh tiến độ giao hàng. Cơ quan này cũng đảm bảo với các nhà sản xuất rằng sẽ mua 25.000 drone mặt đất trong nửa đầu năm 2026.
Trong khi đó, nhiều công ty phải chật vật tìm cách tồn tại. Bị giảm đi 20% ngân sách có thể là đòn giáng chí mạng đối với ngành công nghiệp đang khát tiền này. Thuế VAT còn khiến các doanh nghiệp quốc phòng mất thêm nhiều tuần để xử lý thủ tục hành chính, do phải liên hệ với cơ quan thuế và kê khai quy trình mua sắm.
Ông Fedirko cho biết một số công ty có thể đã phải giảm sản lượng xuống còn 30% so với năm ngoái để duy trì hoạt động, cũng như cắt giảm nhân sự.
Một vài doanh nghiệp đã tìm cách phân loại drone mặt đất thành xe tăng hoặc thiết giáp, trong khi những công ty khác bán sản phẩm cho các tổ chức tình nguyện như Come Back Alive, đơn vị cung cấp trang thiết bị cho quân đội theo kênh không chính thống.
Tencore, hãng chế tạo drone mặt đất TerMIT đang được sử dụng rộng rãi, cho biết phải dựa vào những tổ chức tình nguyện do không ký hợp đồng với nhà nước trong 5 tháng. "Đối với các nhà sản xuất drone mặt đất, thuế VAT không đơn thuần chỉ là vấn đề sổ sách kế toán", đại diện công ty cho hay.
Ukraine mất gần 6 tháng để bắt đầu giải quyết vấn đề áp thuế đối với drone mặt đất, vì đây là thiết bị rất mới và khiến giới lập pháp gặp khó khăn khi định nghĩa. Quy định về hàng hóa của Liên minh châu Âu, vốn là cơ sở để Ukraine xây dựng hệ thống phân loại trong nước, cũng chưa có tiêu chuẩn rõ ràng dành cho drone mặt đất.
Dù hoạt động mua sắm drone được nối lại từ mùa xuân, tức là khoảng tháng 3 ở Ukraine, các nhà sản xuất như Tencore cho biết sự chậm trễ đã khiến binh sĩ ở tiền tuyến lâm vào cảnh thiếu hụt thiết bị cần thiết.
"Đối với Ukraine, 6 tháng dài như vô tận", ông Fedirko nói, dường như đề cập quãng thời gian tính từ lúc thuế VAT có hiệu lực đến khi giới lập pháp đưa ra dự luật gỡ rối.
Bộ Quốc phòng Ukraine từ chối bình luận về dự luật, cho biết không được phép gây ảnh hưởng tới quá trình xem xét hoặc tranh luận. Dù vậy, cơ quan này tuyên bố số công ty sản xuất drone mặt đất nội địa đã tăng lên hơn 280, với 550 sản phẩm đang được chào bán.
Quân đội Ukraine ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào drone mặt đất để tiến hành nhiệm vụ ở tiền tuyến, trong đó có hậu cần, sơ tán và tấn công. Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết chỉ riêng trong 3 tháng đầu năm, quân đội Ukraine đã sử dụng drone mặt đất để thực hiện hơn 22.000 nhiệm vụ.
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cũng nêu mục tiêu để "các hệ thống robot" đảm nhận 100% nhiệm vụ hậu cần ở tiền tuyến.
