Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo thông tư hướng dẫn thực hiện một số nội dung của chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I từ năm 2026-2030).
Theo dự thảo, nền tảng Trạm Y tế xã sẽ là hệ thống thông tin thống nhất trên toàn quốc, phục vụ việc tạo lập, cập nhật dữ liệu sức khỏe cá nhân ngay từ tuyến y tế cơ sở.
Dữ liệu phải bảo đảm các tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, đồng thời được liên thông với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ sở dữ liệu quốc gia và kho dữ liệu y tế của địa phương theo nguyên tắc “thống nhất, dùng chung”.
Hệ thống cũng sẽ quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử, sổ sức khỏe điện tử và kết nối với các nền tảng khác để đáp ứng yêu cầu quản lý đặc thù của từng địa phương.
Dự thảo dự kiến triển khai đồng bộ Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID và Hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân.
Theo đó, người dân khi đến khám tại trạm y tế hoặc các cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc sẽ sử dụng sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, không phải cung cấp lại thông tin hành chính, tiền sử bệnh tật hay lịch sử khám chữa bệnh đã được cập nhật trong hệ thống. Hồ sơ sức khỏe điện tử sẽ được quản lý theo vòng đời của mỗi người dân.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế cũng đề xuất mở rộng dịch vụ tư vấn khám chữa bệnh từ xa. Người dân có thể gửi yêu cầu tư vấn sức khỏe qua nền tảng số, được cán bộ y tế hướng dẫn chăm sóc tại nhà, theo dõi bệnh mạn tính hoặc tư vấn sử dụng dịch vụ y tế phù hợp.
Danh mục bệnh khám chữa bệnh từ xa được thực hiện theo quy định hiện hành của Bộ Y tế.
Dự thảo khuyến khích các địa phương triển khai nhiều dịch vụ. Các tiện ích có thể được tích hợp gồm đặt lịch khám trực tuyến, nhắc lịch tái khám, tiêm chủng và uống thuốc; theo dõi, cảnh báo các chỉ số sức khỏe; hỗ trợ quản lý người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai…
Dự thảo cũng đưa ra định hướng triển khai mô hình bác sĩ gia đình gắn với hồ sơ sức khỏe điện tử và nền tảng tư vấn khám chữa bệnh từ xa, thực hiện sáng kiến “mỗi người dân có một bác sĩ”.
Theo đó, người dân sẽ được quản lý sức khỏe liên tục tại cộng đồng thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử.
Các nhóm ưu tiên như người cao tuổi, người mắc bệnh không lây nhiễm, phụ nữ mang thai, trẻ em, người khuyết tật và người sau điều trị nội trú sẽ được theo dõi thường xuyên.
Dự thảo cũng khuyến khích ứng dụng các thiết bị y tế thông minh để theo dõi sức khỏe tại nhà, thu thập các chỉ số sức khỏe và kết nối trực tiếp vào hồ sơ sức khỏe điện tử.
Trên cơ sở đó, cán bộ y tế có thể theo dõi, cảnh báo sớm nguy cơ, tư vấn chăm sóc sức khỏe hoặc hướng dẫn người dân đến cơ sở khám chữa bệnh khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Để triển khai các nội dung trên, dự thảo đề xuất sử dụng vốn đầu tư công để xây dựng nền tảng Trạm Y tế xã.
Kinh phí thường xuyên sẽ được bố trí cho việc nâng cấp, thuê dịch vụ công nghệ thông tin, vận hành hệ thống, chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu, đào tạo cán bộ, kiểm tra, giám sát và các hoạt động phục vụ trực tiếp cho mục tiêu chuyển đổi số y tế cơ sở.
Ổi là loại trái cây nhiệt đới, vị ngọt, giòn dễ ăn, mang lại nhiều lợi ích sức khỏe. Không chỉ hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường miễn dịch, ổi còn tốt cho đường huyết và mỡ máu - hai yếu tố quan trọng liên quan đến bệnh tim mạch, tiểu đường.
Hỗ trợ ổn định đường huyết
Ăn ổi thường xuyên có thể giúp ổn định đường huyết lúc đói. Hiệu quả này chủ yếu nhờ hàm lượng chất xơ dồi dào, giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu.
Nhờ vậy, ổi góp phần hạn chế các đợt tăng đường huyết đột ngột sau ăn, hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin theo thời gian. Ổi có chỉ số đường huyết tương đối thấp, nên ít gây biến động đường huyết so với nhiều loại trái cây ngọt khác. Đây là lựa chọn có lợi cho người tiền đái tháo đường hoặc mắc tiểu đường type 2.
Cải thiện cholesterol và mỡ máu
Không chỉ tác động đến đường huyết, ổi còn góp phần cải thiện lipid máu. Chất xơ hòa tan trong ổi đóng vai trò liên kết và loại bỏ bớt chất béo dư thừa khỏi cơ thể. Đồng thời, các chất chống oxy hóa giúp giảm viêm, stress oxy hóa - yếu tố góp phần gây rối loạn mỡ máu.
Ở một số người, ăn ổi có thể giúp tăng nhẹ HDL (cholesterol tốt), từ đó cải thiện cân bằng lipid và giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.
Có lợi với sức khỏe tim mạch
Ổi chứa kali - khoáng chất quan trọng giúp điều hòa huyết áp. Khi kết hợp với chế độ ăn giàu chất xơ, tiêu thụ ổi thường xuyên có thể giảm cả chỉ số huyết áp tâm thu và tâm trương.
Vitamin C và các hợp chất thực vật trong ổi giúp bảo vệ thành mạch, giảm tổn thương do gốc tự do đồng thời cải thiện chức năng mạch máu. Những yếu tố này góp phần giảm nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim về lâu dài.
Tốt cho chuyển hóa
Lợi ích của ổi đến từ thành phần dinh dưỡng đa dạng và cân bằng. Trước hết, hàm lượng chất xơ cao giúp làm chậm quá trình hấp thu đường trong ruột, đồng thời hỗ trợ giảm cholesterol trong máu. Các chất chống oxy hóa như flavonoid và vitamin C có tác dụng giảm viêm, stress oxy hóa - những yếu tố liên quan đến rối loạn chuyển hóa.
Cách ăn ổi để đạt hiệu quả tối ưu
Các nghiên cứu cho thấy lợi ích rõ rệt hơn khi ăn khoảng một quả ổi cỡ vừa mỗi ngày. Thời điểm phù hợp có thể là giữa buổi sáng, buổi chiều hoặc trước bữa ăn để hỗ trợ kiểm soát cảm giác thèm ăn và ổn định đường huyết.
Ổi có thể được ăn trực tiếp, thêm vào salad hoặc xay sinh tố tùy khẩu vị. Để tăng hiệu quả dinh dưỡng, có thể kết hợp ổi với nguồn đạm hoặc chất béo lành mạnh như sữa chua hoặc các loại hạt. Quan trọng hơn, việc duy trì thói quen ăn đều đặn mỗi ngày mang lại lợi ích rõ ràng hơn so với việc chỉ sử dụng ngắt quãng.
Người đàn ông 50 tuổi tại Hà Nội xuất hiện cơn đau đầu dữ dội đột ngột, nghĩ rằng mình bị ảnh hưởng bởi thời tiết nắng nóng nên tự uống thuốc giảm đau ở nhà. Tuy nhiên cơn đau không thuyên giảm nên đã đi khám.
Kết quả chụp cộng hưởng từ sau đó cho thấy bệnh nhân đã bị xuất huyết não, một tình trạng có thể đe dọa tính mạng nếu phát hiện muộn.
Trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân, ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Mạch máu Việt Nam, cho biết bệnh nhân là nhân viên văn phòng tại Hà Nội. Trước đó ông hoàn toàn khỏe mạnh, làm việc chủ yếu trong nhà và không ghi nhận tiền sử bệnh lý thần kinh đặc biệt.
Theo bệnh nhân chia sẻ, ngày 21-6, ông bất ngờ xuất hiện cơn đau đầu dữ dội. Nghĩ rằng đây chỉ là biểu hiện do thời tiết oi bức hoặc làm việc căng thẳng, ông tự mua thuốc paracetamol uống và nghỉ ngơi tại nhà. Tuy nhiên cơn đau không thuyên giảm mà kéo dài sang ngày hôm sau.
Đến ngày 22-6, khi đo huyết áp tại nhà, bệnh nhân ghi nhận chỉ số tăng cao bất thường, có thời điểm lên tới 160mmHg, thậm chí gần 180mmHg. Lo lắng trước tình trạng đau đầu kéo dài kèm huyết áp tăng vọt, ông đã đến bệnh viện thăm khám.
Kết quả chụp cộng hưởng từ sọ não cho thấy bệnh nhân có hai ổ xuất huyết nhỏ nằm ở vùng bán cầu não phải và thùy bèo trái.
Ngoài ra hình ảnh còn ghi nhận dày niêm mạc xoang hàm hai bên. May mắn, các ổ xuất huyết có kích thước nhỏ, chưa gây biến chứng nguy hiểm.
Theo bác sĩ Mạnh, bệnh nhân được nhập viện theo dõi sát trong 72 giờ đầu, kết hợp kiểm soát huyết áp nhằm đánh giá nguy cơ ổ xuất huyết tiến triển hoặc xuất hiện thêm các biến chứng thần kinh. Nếu phát hiện muộn hoặc tình trạng xuất huyết lớn hơn, người bệnh có thể phải can thiệp ngoại khoa để giải áp và xử trí chảy máu não.
Bác sĩ nhận định nhiều khả năng cơn tăng huyết áp cấp tính đã làm áp lực trong lòng mạch tăng cao, dẫn đến tổn thương thành mạch và gây xuất huyết não.
May mắn vì ổ xuất huyết nhỏ, nếu tiếp tục trì hoãn thăm khám, nguy cơ xuất huyết lan rộng hoặc gây biến chứng thần kinh nặng hoàn toàn có thể xảy ra.
Xuất huyết não xảy ra khi một mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu tràn vào nhu mô não. Khối máu tụ không chỉ phá hủy mô não xung quanh mà còn làm tăng áp lực nội sọ, gây đau đầu dữ dội, rối loạn ý thức, yếu liệt tay chân hoặc thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
"Thực tế, nhiều trường hợp xuất huyết não giai đoạn sớm chỉ biểu hiện bằng triệu chứng đau đầu dữ dội. Người bệnh thường chủ quan, cho rằng đây là đau đầu do cảm cúm, thiếu ngủ, thời tiết nắng nóng hoặc căng thẳng công việc nên tự mua thuốc giảm đau uống tại nhà", bác sĩ Mạnh nhấn mạnh.
Những yếu tố nguy cơ dẫn đến xuất huyết não thường gặp do tăng huyết áp, bệnh lý mạch máu não, rối loạn đông máu, hút thuốc lá hay lối sống không lành mạnh...
Từ trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan với những cơn đau đầu xuất hiện đột ngột và dữ dội cần đi khám sớm.
Trong những trường hợp này, việc tự uống thuốc giảm đau có thể làm chậm thời gian chẩn đoán "giờ vàng". Người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa thần kinh hoặc đột quỵ để được chụp não và đánh giá nguyên nhân.
Không cần bữa sáng cầu kỳ, một ly sữa đậu nành cũng có thể giúp cơ thể khởi động nhẹ nhàng sau một đêm dài. Nhờ giàu protein thực vật và các hợp chất sinh học có lợi, sữa đậu nành được xem là lựa chọn phù hợp cho nhiều đối tượng.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, protein từ đậu nành và các thực phẩm nguồn gốc thực vật có thể giúp cải thiện cholesterol và hỗ trợ sức khỏe tim mạch khi được sử dụng hợp lý.
Sữa đậu nành cung cấp protein giúp cơ thể duy trì năng lượng và hỗ trợ hoạt động của cơ bắp. Đặc biệt, loại protein này không chứa cholesterol và ít chất béo bão hòa.
Bà Penny Kris-Etherton, chuyên gia dinh dưỡng tim mạch tại Đại học Penn State (Mỹ), cho biết việc thay thế một phần protein động vật bằng protein thực vật có thể giúp giảm nguy cơ bệnh tim và cải thiện huyết áp.
Đậu nành chứa isoflavone - hợp chất có khả năng giúp giãn mạch và cải thiện chức năng nội mạc mạch máu. Nhờ đó, huyết áp có thể được kiểm soát tốt hơn khi duy trì thói quen sử dụng đều đặn.
Sữa đậu nành cung cấp năng lượng vừa phải, giúp tạo cảm giác no mà không gây nặng bụng. Đây là lựa chọn phù hợp cho người muốn kiểm soát cân nặng.
Bà Roxana Ehsani, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Nevada (Mỹ), cho biết bữa sáng giàu protein giúp giảm cảm giác đói và hạn chế ăn quá nhiều vào các bữa sau.
Sữa đậu nành nên được uống vào buổi sáng, khi cơ thể bắt đầu lại quá trình chuyển hóa sau một đêm dài. Thời điểm này giúp hấp thu protein và vi chất hiệu quả hơn, đồng thời cung cấp năng lượng nhẹ mà không gây nặng bụng.
Ngoài ra, nên kết hợp protein thực vật với chất béo lành mạnh và chất xơ có thể giúp cải thiện chuyển hóa và kéo dài cảm giác no. Vì vậy, sữa đậu nành nên dùng cùng một ít hạt (hạnh nhân, óc chó) hoặc trái cây tươi để cân bằng dinh dưỡng.
Bác sĩ JoAnn Manson, chuyên gia nội tiết tại Bệnh viện Brigham and Women’s, Trường Y Harvard (Mỹ), khuyến nghị nên dùng sữa đậu nành với lượng vừa phải, khoảng 200 - 250 ml mỗi lần, tránh uống quá nhiều vì có thể gây đầy bụng hoặc dư năng lượng.
Người có vấn đề về tuyến giáp hoặc dị ứng đậu nành nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.