Iran tấn công loạt căn cứ trọng yếu, “đánh trúng các tiêm kích Mỹ”

Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, ngày 8/5 ví eo biển Hormuz như "bom nguyên tử", nhấn mạnh tuyến hàng hải huyết mạch này cho phép Tehran "có thể tác động đến kinh tế toàn cầu chỉ bằng một quyết định duy nhất".

Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.

Kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, với lý do đảm bảo an ninh. Bất chấp áp lực từ chiến dịch phong tỏa của Washington, Tehran gần như vẫn khóa chặt khu vực và sẵn sàng hành động quyết liệt nhằm duy trì quyền kiểm soát vùng biển này.

Trong vòng 6 tuần xung đột, quân đội Mỹ đã phá hủy phần lớn chiến hạm chủ lực của đối phương, khiến hải quân Iran mất năng lực tác chiến trên biển. Tổng thống Donald Trump và nhiều quan chức hàng đầu của Mỹ cũng nhiều lần khẳng định hải quân Iran "đã bị xóa sổ".

Tuy nhiên, giới chuyên gia quân sự phương Tây chỉ ra rằng nòng cốt trong chiến lược phong tỏa Hormuz của Iran hiện nay là hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Lực lượng này không sở hữu những tàu chiến cỡ lớn, mà tập trung vào khí tài giá rẻ và phi truyền thống như máy bay không người lái (UAV), thủy lôi cùng lượng lớn tàu, xuồng cao tốc được ví như "hạm đội muỗi". Đây là những khí tài có khả năng cơ động rất cao, trang bị nhiều loại vũ khí và khó bị phát hiện hơn so với tàu hải quân truyền thống.

Quân đội Mỹ tuyên bố đã đánh chìm một nửa số xuồng cao tốc của Iran, song không nêu con số cụ thể, trong khi các chuyên gia nhận định IRGC còn sở hữu hàng trăm đến hàng nghìn phương tiện như vậy. Nỗ lực xác minh con số cụ thể rất khó khăn, do không thể phát hiện những chiếc xuồng này trên ảnh vệ tinh và chúng cũng có nhiều khu vực ẩn náu.

"Đây vẫn là lực lượng có khả năng gây rối và uy hiếp eo biển Hormuz. Chúng ta sẽ không bao giờ biết được Iran định làm gì và ý định của họ thế nào", đô đốc về hưu Gary Roughead, từng là chỉ huy tác chiến của hải quân Mỹ, nhận xét.

Mỹ sở hữu ưu thế về số lượng khí tài và trình độ công nghệ, cũng là siêu cường hàng đầu thế giới trong tác chiến hàng hải, khiến đối đầu với họ bằng phương thức truyền thống là không khả thi. Do đó, "hạm đội muỗi" của Iran được phát triển cho lối đánh du kích trên biển, tận dụng lợi thế địa hình khi không có tuyến đường thay thế nào cho các tàu đang kẹt bên trong và ngoài eo biển Hormuz.

Xuồng cao tốc Iran có thể đạt tốc độ 150-180 km/h, mang được nhiều loại vũ khí, trong đó có tên lửa hành trình diệt hạm. Lực lượng này có thể triển khai từ nhiều hướng, đồng loạt phóng tên lửa để gây khó khăn cho nỗ lực đánh chặn của đối phương.

Hỏa lực của một nhóm xuồng cao tốc thường tương đương hoặc nhiều hơn tàu mặt nước truyền thống, nhưng khả năng phân tán cao khiến chúng khó bị tấn công và vô hiệu hóa hơn nhiều.

"Số lượng chiến hạm cần để bảo vệ hoạt động vận tải trong khu vực sẽ là rất lớn và tiêu tốn nguồn lực khổng lồ", Sidharth Kaushal, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nêu quan điểm.

Iran hồi năm 2015 tổ chức diễn tập tấn công mục tiêu giả định, mô phỏng tàu sân bay lớp Nimitz của Mỹ bằng xuồng cao tốc. Động thái được đánh giá là nhằm chuẩn bị cho xung đột trên biển với Mỹ trong tương lai, với kịch bản phong tỏa eo biển Hormuz.

Các xuồng cao tốc cùng phương tiện mặt nước không người lái (USV) của Iran được đánh giá là tương đối kín đáo. Chúng không cao hơn đáng kể so với mặt nước, khiến radar cảnh giới trên chiến hạm chỉ phát hiện được ở khoảng cách tương đối gần.

"Hải quân IRGC còn dùng phương tiện ngụy trang thành tàu dân sự trong các hoạt động bí mật, như rải thủy lôi, gây thêm phức tạp cho nỗ lực theo dõi. Chiến thuật này nhằm bào mòn đối phương, thay vì hướng tới hoặc giành chiến thắng trong một trận đánh mang tính quyết định trên biển", các chuyên gia tại Viện Hudson, có trụ sở tại Mỹ, cho biết trong báo cáo công bố gần đây.

Giới chuyên gia Mỹ cho rằng Iran thiết kế và chế tạo các phương tiện thuộc "hạm đội muỗi" với chi phí ở mức phải chăng, tránh được lệnh trừng phạt và dễ thay thế trong xung đột.

"Cách tiếp cận này giúp họ có thể tấn công tàu nước khác với chi phí tương đối thấp, trong khi vẫn uy hiếp khí tài và phương tiện giá trị cao của đối phương, khiến nền kinh tế hàng hải toàn cầu đối mặt rủi ro", báo cáo của Viện Hudson có đoạn.

Theo chiến lược tác chiến hàng hải nhiều lớp, Iran còn bố trí loạt bệ phóng tên lửa diệt hạm ở vùng đồi núi dài hàng trăm km dọc bờ biển phía nam. Các trận địa tên lửa đều có tính di động cao, khiến đối phương khó phá hủy được chúng.

CNN hồi đầu tháng 4 dẫn các nguồn tin am hiểu tình hình tiết lộ đánh giá tình báo của Mỹ cho thấy Iran vẫn duy trì năng lực tiến công đáng kể. Lượng lớn tên lửa hành trình chống hạm của Iran vẫn còn nguyên vẹn, phù hợp với thực tế là Mỹ không tập trung tấn công khí tài phòng thủ bờ biển.

"Hạm đội xuồng cao tốc Iran khiến đối phương không thể chắc chắn rằng vành đai phòng thủ là kín tuyệt đối. Khi kết hợp với lực lượng tên lửa bờ, IRGC sẽ tạo ra vấn đề đáng kể với quân đội Mỹ", Nick Childs, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), cho biết.

Childs nhận định các vụ tập kích gây thiệt hại cho tàu hàng gần đây thường do tên lửa và UAV Iran. Tuy nhiên, điều gây lo ngại nhất vẫn là thủy lôi và xuồng tốc độ cao.

"Iran không cần gây ra nhiều thiệt hại, mà chỉ cần đủ để các hãng bảo hiểm và chủ tàu không muốn mạo hiểm cho phương tiện đi qua eo biển Hormuz", Kaushal kết luận.

Tin Gốc: Vnexpress

Tàu hộ vệ tên lửa HMCS Charlottetown của hải quân Canada chở hơn 240 thủy thủ cập cảng Tiên Sa trưa 15/5, bắt đầu chuyến thăm hữu nghị thành phố Đà Nẵng trong 4 ngày.

Đây là hoạt động trọng tâm trong Chiến dịch Horizon và Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Canada, nhằm thắt chặt quan hệ Đối tác toàn diện giữa hai nước.

Tàu hộ vệ tên lửa HMCS Charlottetown của hải quân Canada chở hơn 240 thủy thủ cập cảng Tiên Sa trưa 15/5, bắt đầu chuyến thăm hữu nghị thành phố Đà Nẵng trong 4 ngày.

Đây là hoạt động trọng tâm trong Chiến dịch Horizon và Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Canada, nhằm thắt chặt quan hệ Đối tác toàn diện giữa hai nước.

HMCS Charlottetown là tàu hộ vệ tên lửa thuộc lớp Halifax, có lượng giãn nước 4.795 tấn, dài 134 m và có thể đạt tốc độ tối đa 55 km/h.

Tàu được khởi đóng cuối năm 1993 và hạ thủy sau đó một năm, đưa vào biên chế hải quân Canada từ tháng 9/1995. Chiến hạm trải qua đợt nâng cấp, hiện đại hóa quy mô lớn hồi năm 2013-2014, trong đó bổ sung nhiều khí tài hiện đại hơn so với thiết kế ban đầu.

HMCS Charlottetown là tàu hộ vệ tên lửa thuộc lớp Halifax, có lượng giãn nước 4.795 tấn, dài 134 m và có thể đạt tốc độ tối đa 55 km/h.

Tàu được khởi đóng cuối năm 1993 và hạ thủy sau đó một năm, đưa vào biên chế hải quân Canada từ tháng 9/1995. Chiến hạm trải qua đợt nâng cấp, hiện đại hóa quy mô lớn hồi năm 2013-2014, trong đó bổ sung nhiều khí tài hiện đại hơn so với thiết kế ban đầu.

Trên nóc khoang chỉ huy là radar cảnh giới ba tọa độ SMART-S Mk2 do tập đoàn Thales chế tạo, có khả năng phát hiện mục tiêu trên không ở khoảng cách 250 km và mục tiêu mặt biển trong tầm 40-80 km.

Tổ hợp này nằm trong gói hiện đại hóa lớp Halifax, thay thế radar cảnh giới đường không hai tọa độ SPS-49 đời cũ. Phía trước đài SMART-S Mk2 là một trong hai tổ hợp điều khiển hỏa lực Saab Ceros 200, được lắp đặt để thay đài radar dẫn bắn STIR 1.8 lạc hậu.

Cột ăng-ten phía sau là nơi bố trí radar định vị hàng hải, các hệ thống tác chiến điện tử và thiết bị nhận diện địch - ta.

Trên nóc khoang chỉ huy là radar cảnh giới ba tọa độ SMART-S Mk2 do tập đoàn Thales chế tạo, có khả năng phát hiện mục tiêu trên không ở khoảng cách 250 km và mục tiêu mặt biển trong tầm 40-80 km.

Tổ hợp này nằm trong gói hiện đại hóa lớp Halifax, thay thế radar cảnh giới đường không hai tọa độ SPS-49 đời cũ. Phía trước đài SMART-S Mk2 là một trong hai tổ hợp điều khiển hỏa lực Saab Ceros 200, được lắp đặt để thay đài radar dẫn bắn STIR 1.8 lạc hậu.

Cột ăng-ten phía sau là nơi bố trí radar định vị hàng hải, các hệ thống tác chiến điện tử và thiết bị nhận diện địch - ta.

Phía trước mũi tàu là hải pháo Bofors 57 mm Mk3, có tốc độ bắn 220 phát mỗi phút, tầm bắn hiệu quả 8.500 m và tầm bắn tối đa 17.000 m.

Phiên bản Mk3 được hãng Bofors ra mắt năm 1995, với tính năng nổi bật là sử dụng đạn pháo có thể lập trình để tăng hiệu quả diệt mục tiêu.

Phía trước mũi tàu là hải pháo Bofors 57 mm Mk3, có tốc độ bắn 220 phát mỗi phút, tầm bắn hiệu quả 8.500 m và tầm bắn tối đa 17.000 m.

Phiên bản Mk3 được hãng Bofors ra mắt năm 1995, với tính năng nổi bật là sử dụng đạn pháo có thể lập trình để tăng hiệu quả diệt mục tiêu.

Phía sau hải pháo là bức họa "Thánh Charlottetown" do kỹ thuật viên trên tàu vẽ với các biểu tượng: Vương miện (ban chỉ huy), áo choàng tím (kỹ thuật), tia chớp (tác chiến), màu xanh - trắng (đặc trưng của tàu) và hình tượng Thánh Barbara bảo hộ các pháo thủ.

Phía sau hải pháo là bức họa "Thánh Charlottetown" do kỹ thuật viên trên tàu vẽ với các biểu tượng: Vương miện (ban chỉ huy), áo choàng tím (kỹ thuật), tia chớp (tác chiến), màu xanh - trắng (đặc trưng của tàu) và hình tượng Thánh Barbara bảo hộ các pháo thủ.

Cụm 8 ống phóng tên lửa diệt hạm RGM-84 Harpoon Block II.

Tên lửa Harpoon Block II đạt tầm bắn trên 125 km và tốc độ hơn 865 km/h, là vũ khí tiến công chủ lực của HMCS Charlottetown. Phiên bản này được cải thiện khả năng kháng nhiễu và bám bắt mục tiêu so với thế hệ trước, cũng như bổ sung tổ hợp dẫn đường quán tính tương tự bom JDAM và thiết bị kết nối hệ thống định vị toàn cầu (GPS).

Cụm 8 ống phóng tên lửa diệt hạm RGM-84 Harpoon Block II.

Tên lửa Harpoon Block II đạt tầm bắn trên 125 km và tốc độ hơn 865 km/h, là vũ khí tiến công chủ lực của HMCS Charlottetown. Phiên bản này được cải thiện khả năng kháng nhiễu và bám bắt mục tiêu so với thế hệ trước, cũng như bổ sung tổ hợp dẫn đường quán tính tương tự bom JDAM và thiết bị kết nối hệ thống định vị toàn cầu (GPS).

16 ống phóng thẳng đứng Mark 48 dành cho tên lửa phòng không tầm trung RIM-162 ESSM Block 2 được bố trí hai bên mạn tàu. Cụm ống được lắp các tấm kim loại che chắn bên ngoài để bảo vệ và hạn chế diện tích phản xạ radar.

RIM-162 ESSM là phiên bản nâng cấp sâu của dòng RIM-7 Sea Sparrow, được thiết kế nhằm đánh chặn tên lửa hành trình diệt hạm có tốc độ siêu thanh và khả năng cơ động khi tiếp cận mục tiêu.

Phiên bản ESSM Block 2 sử dụng đầu dò kép gồm radar chủ động và bán chủ động. Mỗi quả ESSM có tầm bắn trên 50 km và chi phí sản xuất khoảng 1,8 triệu USD.

16 ống phóng thẳng đứng Mark 48 dành cho tên lửa phòng không tầm trung RIM-162 ESSM Block 2 được bố trí hai bên mạn tàu. Cụm ống được lắp các tấm kim loại che chắn bên ngoài để bảo vệ và hạn chế diện tích phản xạ radar.

RIM-162 ESSM là phiên bản nâng cấp sâu của dòng RIM-7 Sea Sparrow, được thiết kế nhằm đánh chặn tên lửa hành trình diệt hạm có tốc độ siêu thanh và khả năng cơ động khi tiếp cận mục tiêu.

Phiên bản ESSM Block 2 sử dụng đầu dò kép gồm radar chủ động và bán chủ động. Mỗi quả ESSM có tầm bắn trên 50 km và chi phí sản xuất khoảng 1,8 triệu USD.

Tổ hợp phòng thủ cực gần Phalanx Block 1B ở đuôi tàu. Phalanx ban đầu được thiết kế để đánh chặn máy bay không người lái, tên lửa và trực thăng. Biến thể 1B được phát triển để tấn công mục tiêu trên mặt biển như tàu pháo và xuồng tự sát.

Mỗi bệ Phalanx là một tổ hợp chiến đấu hoàn chỉnh, gồm pháo nòng xoay 20 mm có tốc độ bắn 4.500 phát mỗi phút, radar sục sạo và phát hiện mục tiêu, radar điều khiển hỏa lực và cảm biến hồng ngoại. Hệ thống có thể tự phát hiện và hạ mục tiêu trong tầm bắn hiệu quả 1.500 m mà không cần sự can thiệp từ thủy thủ đoàn.

Tổ hợp phòng thủ cực gần Phalanx Block 1B ở đuôi tàu. Phalanx ban đầu được thiết kế để đánh chặn máy bay không người lái, tên lửa và trực thăng. Biến thể 1B được phát triển để tấn công mục tiêu trên mặt biển như tàu pháo và xuồng tự sát.

Mỗi bệ Phalanx là một tổ hợp chiến đấu hoàn chỉnh, gồm pháo nòng xoay 20 mm có tốc độ bắn 4.500 phát mỗi phút, radar sục sạo và phát hiện mục tiêu, radar điều khiển hỏa lực và cảm biến hồng ngoại. Hệ thống có thể tự phát hiện và hạ mục tiêu trong tầm bắn hiệu quả 1.500 m mà không cần sự can thiệp từ thủy thủ đoàn.

Trực thăng đa dụng CH-148 với các phần cánh được gấp gọn để cất trong khoang chứa phía đuôi tàu.

Hệ thống ăng-ten kết nối vệ tinh và thiết bị thông tin liên lạc lắp đặt trên thượng tầng của HMCS Charlottetown.

Hệ thống ăng-ten kết nối vệ tinh và thiết bị thông tin liên lạc lắp đặt trên thượng tầng của HMCS Charlottetown.

Trên tàu bố trí xuồng cao tốc để phục vụ hoạt động đặc biệt, tiếp cận nhanh hoặc cứu hộ trên biển.

Trên tàu bố trí xuồng cao tốc để phục vụ hoạt động đặc biệt, tiếp cận nhanh hoặc cứu hộ trên biển.

Theo nghi thức ngoại giao khi cập cảng thăm hữu nghị, các bệ súng máy đều được bọc kín bằng bạt, trong khi pháo được bọc nòng hoặc bịt đầu nòng.

Theo nghi thức ngoại giao khi cập cảng thăm hữu nghị, các bệ súng máy đều được bọc kín bằng bạt, trong khi pháo được bọc nòng hoặc bịt đầu nòng.

Bãi đáp cho trực thăng CH-148 ở đuôi tàu.

Trong 4 ngày tại Đà Nẵng, nhóm chỉ huy sẽ chào xã giao lãnh đạo chính quyền thành phố, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 và Vùng 3 Hải quân. Các thủy thủ sẽ tham gia trao đổi chuyên môn, giao lưu thể thao và thăm Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam tại địa phương.

Bãi đáp cho trực thăng CH-148 ở đuôi tàu.

Trong 4 ngày tại Đà Nẵng, nhóm chỉ huy sẽ chào xã giao lãnh đạo chính quyền thành phố, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 và Vùng 3 Hải quân. Các thủy thủ sẽ tham gia trao đổi chuyên môn, giao lưu thể thao và thăm Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam tại địa phương.

Tin Gốc: Vnexpress

Viện Nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI - Thụy Điển) ngày 25.5 cảnh báo căng thẳng địa chính trị và khủng hoảng ngân sách đang gây nguy hiểm cho các sứ mệnh gìn giữ hòa bình, đặc biệt là những sứ mệnh dưới sự bảo trợ của Liên Hiệp Quốc.

Tính đến cuối năm 2025, chỉ có chưa đến 79.000 nhân viên quốc tế được triển khai trong các hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế, mức thấp nhất trong ít nhất 25 năm, theo AFP dẫn báo cáo của viện.

"Nếu tình hình đó tiếp diễn, chúng ta có thể chứng kiến sự suy yếu nghiêm trọng của việc quản lý xung đột đa phương và sự gần như bị gạt ra ngoài lề của các thể chế như Liên Hiệp Quốc, do sự kết hợp của các yếu tố về tài chính, chính trị và địa chính trị", Giám đốc chương trình hoạt động hòa bình và quản lý xung đột của SIPRI Jair van der Lijn lo ngại.

"Kết quả có thể là nhiều xung đột hơn, và những xung đột này có thể gây ra những tác động nghiêm trọng hơn nữa đối với người dân khi các quốc gia từ bỏ những chuẩn mực đã được thiết lập từ lâu", ông dự báo.

Tổng cộng có 58 hoạt động gìn giữ hòa bình được triển khai vào năm 2025, giảm xuống dưới ngưỡng 60 lần đầu tiên kể từ năm 2016.

Gần 3/4 số nhân viên được triển khai đang phục vụ tại năm quốc gia, gồm Cộng hòa Trung Phi, Nam Sudan, Somalia, Cộng hòa Dân chủ Congo và Lebanon.

Các hoạt động do Liên Hiệp Quốc dẫn đầu đang bị suy yếu do khủng hoảng tài chính, khi các nhà tài trợ lớn nhất không thực hiện toàn bộ hoặc một phần cam kết của họ.

Do đó, theo SIPRI, tổng ngân sách cam kết 5,6 tỉ USD đã cam kết đối với ngân sách giai đoạn 2024-2025 đã thiếu hụt 2 tỉ USD.

"Tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, những yêu cầu cứng rắn và các mối đe dọa phủ quyết từ các thành viên thường trực đã làm phức tạp các quyết định về việc gia hạn nhiệm vụ hoạt động", báo cáo cho biết.

Chẳng hạn như Mỹ đã yêu cầu chấm dứt hoạt động của Lực lượng lâm thời Liên Hiệp Quốc tại Lebanon (UNIFIL), bất chấp việc vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon, SIPRI lưu ý.

Hội đồng Bảo an sau đó đã bỏ phiếu gia hạn nhiệm vụ này thêm một lần nữa, đến tháng 12.2026. Tuy nhiên, SIPRI cho rằng sự ủng hộ đối với nguyên tắc quản lý xung đột đa phương vẫn vững chắc.

"Để duy trì quản lý xung đột đa phương, các quốc gia sẽ cần phải làm nhiều hơn là chỉ bày tỏ sự ủng hộ, họ cần phải cung cấp nguồn tài trợ ổn định và tạo đủ không gian chính trị để cho phép các phản ứng đa phương hiệu quả", chuyên gia nghiên cứu Claudia Pfeifer Cruz của SIPRI cho biết.

Tin Gốc: Thanh Niên