Nguồn gốc vật thể “xóa sổ” khủng long
Theo nghiên cứu mới của Đại học British Columbia công bố hôm 17/7, các nhà khoa học đã xác định được loại thiên thạch liên quan đến sự kiện tuyệt chủng của khủng long cách đây 66 triệu năm. Đây là một loại thiên thạch với thành phần hiếm khi được tìm thấy trên Trái Đất.
Theo thuật ngữ khoa học, “thiên thạch” là những mảnh vỡ của tiểu hành tinh sống sót sau khi xuyên qua khí quyển và rơi xuống mặt đất; còn vật thể chấm dứt thời kỳ thống trị của khủng long thực chất là một tiểu hành tinh.
Cách đây 66 triệu năm, tiểu hành tinh Chicxulub có đường kính khoảng 10km va vào Trái Đất (ngày nay là bán đảo Yucatán của Mexico) và vỡ vụn, tạo ra hố va chạm khổng lồ và gây ra sự kiện tuyệt chủng kỷ Phấn trắng – Paleogen. Hậu quả là khoảng 75% các loài sinh vật bị quét sạch, trong đó có những loài khủng long không bay được.
Từ những dấu vết còn sót lại của Chicxulub, các nhà khoa học phát hiện vật thể gây ra thảm họa toàn cầu này thuộc nhóm carbonaceous chondrite, một trong những loại đá nguyên thủy và cổ xưa nhất từng được biết đến.
Loại thiên thạch này chỉ chiếm khoảng 5% số mẫu thiên thạch được tìm thấy trên Trái Đất và là một trong những vật chất nguyên thủy nhất trong Hệ Mặt Trời.
“Việc Trái Đất bị va chạm bởi một vật thể hiếm gặp và đến từ khoảng cách xa như vậy thực sự cho thấy khủng long đã ‘rất thiếu may mắn’”, Tiến sĩ Philippe Claeys, giáo sư thỉnh giảng tại Đại học British Columbia cho biết trong thông báo của nhóm nghiên cứu,
Ông lưu ý thêm, phát hiện mới không làm thay đổi giả thuyết hiện nay về những gì đã xảy ra khi tiểu hành tinh Chicxulub đâm xuống bán đảo Yucatán.
Kết quả này khiến giả thuyết cho rằng lưu huỳnh trong thiên thạch là nguyên nhân chính dẫn đến sự tuyệt chủng của 75% các loài sinh vật trở nên kém thuyết phục hơn. Lưu huỳnh có thể là nguyên tố tham gia vào các phản ứng cháy trong những điều kiện nhất định.
“Lượng bụi mịn bị tung lên khí quyển mới là yếu tố chủ yếu gây ra sự tuyệt chủng hàng loạt”, TS Claeys nhận định.
Nhóm nghiên cứu đã đo các nguyên tố vi lượng trong những mẫu vật được thu thập từ một lớp đất sét mỏng hình thành sau vụ va chạm thiên thạch.
Theo các nhà khoa học, Chicxulub có thể bắt nguồn từ vùng ngoài của vành đai tiểu hành tinh, gần sao Mộc, hoặc từ những khu vực xa xôi hơn của Hệ Mặt Trời.
Nhiều câu hỏi về tiểu hành tinh này và hậu quả của vụ va chạm vẫn chưa có lời giải. Nguyên nhân chính xác dẫn đến sự biến mất của phần lớn sự sống trên Trái Đất vào thời điểm đó vẫn đang được nghiên cứu.
Một số nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu có thể đã ảnh hưởng đến các hệ sinh thái từ rất lâu trước vụ va chạm, nhưng nhiều người khác lại cho rằng do các hoạt động của núi lửa.
Khủng long đã trải qua “ngày tận thế” như thế nào?
Dù nguyên nhân cụ thể là gì, những gì có thể đã xảy ra vào thời điểm đó đều vô cùng khủng khiếp.
Trong một bài viết được đăng trên The Conversation, hai giáo sư người Anh Monica Grady và Michael Benton đã mô tả khung cảnh chết chóc trên diện rộng sau vụ va chạm.
Chỉ vài giây trước cú va chạm, các sinh vật ở gần khu vực bán đảo Yucatan có thể nhìn thấy một quả cầu lửa chói lòa, kèm những tiếng nổ lách tách và tiếng nổ siêu thanh. Tiểu hành tinh có đường kính 10km lao xuống nhanh đến mức không sinh vật nào kịp tìm nơi trú ẩn.
Năng lượng khổng lồ từ cú đâm lập tức làm đất đá vỡ vụn, nóng chảy và hóa hơi. Một cột hơi sáng rực có nhiệt độ hơn 9.700 độ C phun lên trời. Chỉ sau khoảng 20 giây, hố va chạm tạm thời đã sâu ít nhất 30km, gần gấp ba độ sâu của vực Challenger – nơi sâu nhất được biết đến trên Trái Đất. Vành hố cao hơn 20km, hơn gấp đôi đỉnh Everest, trước khi nhanh chóng sụp đổ.
Mọi sinh vật ở gần tâm va chạm bị thiêu cháy tức thì. Ngay cả ở khoảng cách 2.000km, bức xạ nhiệt và những luồng gió siêu thanh vẫn đủ sức hủy diệt các sinh vật chịu ảnh hưởng.
Năm phút sau vụ va chạm, sức gió dù đã giảm vẫn tương đương một cơn bão cấp 5, san phẳng mọi thứ trong phạm vi khoảng 1.500km. Nhiệt độ không khí vượt 226 độ C khiến cây cối bốc cháy, mặt đất như biến thành một lò nung khổng lồ.
Tiểu hành tinh đâm xuống biển còn tạo ra những đợt siêu sóng thần cao hơn 100m, cuốn phăng các vùng ven bờ. Đất đá nóng chảy, mảnh vỡ từ thiên thạch có kích thước lớn văng xa hàng trăm kilomet.
Khoảng một giờ sau, một vành đai bụi từ vụ va chạm đã bao quanh Trái Đất. Ngay cả những nơi cách xa tâm va chạm hàng nghìn kilomet, chưa chịu tác động của sóng thần hay biển lửa, bầu trời cũng bắt đầu tối dần, báo hiệu một thời kỳ hủy diệt kéo dài.
Tin Gốc: Dân Trí
