Theo Hãng tin Reuters, sáng 22-7 (giờ Việt Nam), Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng này vừa mở đợt không kích mới nhằm vào Iran, đánh dấu đêm tấn công thứ 11 liên tiếp.
CENTCOM tuyên bố trên mạng xã hội X: “Các lực lượng của CENTCOM đã bắt đầu tấn công các mục tiêu quân sự ở Iran đêm thứ 11 liên tiếp vào lúc 19h (giờ miền đông Mỹ). Các cuộc tấn công nhằm tiếp tục làm suy giảm năng lực đe dọa hàng hải thương mại của Iran ở eo biển Hormuz”.
Đợt không kích kết thúc lúc 20h15 cùng ngày. CENTCOM cho biết các mục tiêu tấn công gồm trung tâm chỉ huy quân sự, năng lực hàng hải, nhà chứa máy bay, kho drone và hạ tầng hậu cần quân sự của Iran.
Lực lượng Mỹ ở Trung Đông khẳng định eo biển Hormuz vẫn rộng mở cho tàu thương mại đi qua. Theo CENTCOM, từ đầu tháng 5, lực lượng này đã hộ tống khoảng 900 tàu thương mại và 450 triệu thùng dầu thô đi qua eo biển này.
Truyền thông nhà nước Iran sau đó ghi nhận hoạt động phòng không ở khu vực phía tây, phía đông và phía đông bắc Tehran. Thành phố Tabriz cũng được xác nhận đã trúng đòn không kích Mỹ.
Trước đó, các nước vùng Vịnh ra thông báo đánh chặn các cuộc tập kích từ Iran. Bahrain nói đã đánh chặn nhiều đòn tập kích, trong khi Kuwait và Jordan cho biết bắn hạ máy bay không người lái (drone) và tên lửa.
Trong đó, Kuwait tố Tehran đánh trúng các nhà máy điện và lọc nước nhiều ngày qua, gồm cả ngày 20-7, khiến người dân phải tiết giảm năng lượng.
Về phần mình, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã tập kích một tổ hợp “có binh sĩ Mỹ” tại Rukban (Jordan), theo hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA, cũng như đánh trúng hạ tầng trung tâm dữ liệu của Amazon ở Bahrain.
Ngày 22-7, Reuters cho biết hai tàu chở dầu thô Saudi Arabia hướng sang châu Á đã phải quay đầu trên Biển Đỏ trong ngày trước đó. Hai tàu này gồm một tàu treo cờ Singapore và một tàu treo cờ Liberia, vừa nhận dầu tại cảng Yanbu để chở sang Trung Quốc và Ấn Độ.
Động thái này xuất phát từ lệnh phong tỏa hàng hải với các cảng của Riyadh do Houthi tuyên bố.
Theo Reuters, cả hai tàu trên đã chuyển hướng về phía kênh đào Suez (đầu phía bắc Biển Đỏ) thay vì đi qua eo Bab el-Mandeb (cực nam Biển Đỏ).
Trong nhiều tuần qua, Saudi Arabia đã sử dụng hệ thống đường ống nội địa của mình đã chuyển hướng một phần sản lượng dầu khí từ Vịnh Ba Tư sang Biển Đỏ để tránh các lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.
Nếu Houthi thật sự phong tỏa Biển Đỏ, khả năng này Riyadh sẽ bị ảnh hưởng, trực tiếp tác động đến nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Trước những thông tin trên, giá dầu thế giới ngày 21-7 lại tăng khoảng 2% lên mức cao nhất trong 5 tuần.
Theo Reuters, dầu Brent tăng 1,79 USD (2%) lên 91,01 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ tăng 1,68 USD (2%) lên 84,91 USD/thùng. Đây là những mức đóng cửa cao nhất kể từ ngày 10 và 11-6.
Theo một quan chức an ninh cấp cao Lebanon, ngày 21-7, quân đội Lebanon đã bắt đầu triển khai vào thị trấn Zawtar al-Gharbiyeh ở miền nam nước này sau khi lực lượng Israel rút khỏi khu vực. Đây là bước đi đầu tiên triển khai kế hoạch hòa bình giữa hai nước do Mỹ làm trung gian.
Theo kế hoạch, quân đội Lebanon dự kiến sẽ thu giữ vũ khí của lực lượng Hezbollah tại một số khu vực miền nam, đổi lại Israel rút quân theo từng giai đoạn.
Khu vực mà Israel vừa rút khỏi ngày 20-7 được quân đội Israel gọi là “vùng thí điểm”.
Tuy nhiên, quân đội Lebanon sau đó tố lực lượng Israel nổ súng gần các đơn vị của họ trong quá trình triển khai, cảnh báo vụ việc có thể cản trở tiến trình.
Phía Israel nói binh sĩ chỉ bắn chỉ thiên sau khi binh sĩ Lebanon cùng một xe công binh vượt khoảng 150m vào khu vực mà Israel gọi là “vùng an ninh” và phá rào chắn.
Israel khẳng định khu vực này không thuộc vùng thí điểm, binh sĩ Lebanon sau đó đã rút, không có thương vong.
Việc triển khai kế hoạch hòa bình trên diễn ra ngay sau ông Trump gặp Tổng thống Lebanon Joseph Aoun ngày 21-7. Tại đây, hai nhà lãnh đạo đã nhấn mạnh sự ủng hộ với kế hoạch trên.
Ngày 21-7, Bộ Ngoại giao Pháp triệu tập đại biện lâm thời Iran. Động thái diễn ra hai ngày sau khi Paris cáo buộc nhân viên Đại sứ quán Pháp ở Tehran bị lực lượng an ninh sở tại giam giữ, đe dọa thân thể.
Theo Reuters, phía Pháp yêu cầu Iran làm rõ sự việc, trừng phạt những người liên quan. Paris cũng yêu cầu Tehran bảo đảm an toàn cho cơ sở và nhân sự ngoại giao Pháp, phù hợp các nghĩa vụ quốc tế.
Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot cho biết đã nêu vấn đề này với người đồng cấp Iran Abbas Araqchi, cảnh báo sẽ có hậu quả.
Ở chiều ngược lại, ông Araqchi viết trên Telegram hôm 21-7 rằng đã nói với ông Barrot về việc hai nhà ngoại giao Pháp có hành động “bất thường, thiếu chuyên nghiệp và không thể chấp nhận”. Ông cũng hối thúc Paris ngăn chặn những vụ tương tự tái diễn.
Bộ Y tế Tây Ban Nha ngày 13.5 cho biết trường hợp mới nhất được xác nhận là một công dân nước này, có kết quả dương tính với vi rút Hanta sau khi được sơ tán khỏi tàu MV Hondius. Bệnh nhân đang được cách ly tại một bệnh viện ở Madrid, theo AP. Tại Pháp, một hành khách nhiễm vi rút đang được hỗ trợ sự sống tại bệnh viện ở Paris. Bộ trưởng Y tế Pháp Stéphanie Rist ngày 13.5 cho biết tình trạng của người này đang xấu đi.
"Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một đợt bùng phát lớn hơn", Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nói. Tuy nhiên, ông cảnh báo tình hình vẫn có thể thay đổi do thời gian ủ bệnh dài, và có thể xuất hiện thêm ca bệnh trong những tuần tới.
Trong khi đó, Bộ Y tế Argentina ngày 13.5 cho hay một nhóm chuyên gia sẽ được cử đi trong những ngày tới để điều tra nguồn gốc dịch bệnh. Đây là đợt bùng phát vi rút Hanta đầu tiên được ghi nhận trên tàu du lịch và hiện chưa có thuốc đặc trị hay vắc xin cho vi rút này.
Trong một diễn biến khác, nhà chức trách Pháp ngày 13.5 yêu cầu hơn 1.700 hành khách và thủy thủ đoàn trên du thuyền Ambition của Hãng Ambassador Cruise Line (Anh) ở lại trên tàu, sau khi khoảng 80 người xuất hiện các triệu chứng nhiễm trùng đường tiêu hóa cấp tính, theo AFP. Cơ quan y tế khu vực khẳng định hiện không có cơ sở để liên hệ tình hình trên tàu Ambition với ổ dịch vi rút Hanta trên du thuyền MV Hondius. Đến ngày 14.5, giới chức Pháp cho phép các hành khách không có triệu chứng rời du thuyền.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 4.5 thông báo sẽ thực thi lệnh ngừng bắn từ ngày 8 - 9.5 theo quyết định của Tổng thống Vladimir Putin, nhân dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng của Hồng quân Liên Xô trước Đức Quốc xã thời Thế chiến 2. Quyết định được ông Putin thông báo với Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc điện đàm vào tuần trước.
Vào ngày 9.5, Nga sẽ tổ chức cuộc duyệt binh thường niên tại Quảng trường Đỏ để đánh dấu chiến thắng quan trọng trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Năm nay, các loại vũ khí chủ lực như tên lửa, xe tăng… sẽ không xuất hiện tại buổi lễ "do tình hình tác chiến hiện tại", lần đầu tiên sau gần 2 thập niên các hệ thống này vắng bóng tại cuộc duyệt binh, theo AFP. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phân tích rằng điều này cho thấy các quan chức Nga "sợ máy bay không người lái có thể bay qua Quảng trường Đỏ" trong ngày 9.5 để gây ảnh hưởng buổi lễ.
Đáp lại, Bộ Quốc phòng Nga cho rằng phát ngôn của ông Zelensky như lời đe dọa và cảnh báo sẽ thực hiện cuộc tấn công lớn bằng tên lửa vào trung tâm thủ đô Kyiv để đáp trả nếu Ukraine tìm cách phá hoại ngày lễ trọng đại. Nga tuyên bố hoàn toàn có năng lực để thực hiện điều đó nhưng đã kiềm chế vì lý do nhân đạo, theo TASS. "Chúng tôi cảnh báo dân thường Kyiv và nhân viên các phái đoàn ngoại giao cần rời khỏi thành phố ngay lập tức trong trường hợp đòn đáp trả diễn ra", Bộ Quốc phòng Nga cảnh báo.
Về phần mình, Tổng thống Zelensky cho biết chưa nhận được đề nghị chính thức nào từ Nga về việc ngừng bắn, chỉ trích rằng việc đình chiến chỉ để tổ chức lễ kỷ niệm là điều "không nghiêm túc". "Chúng tôi tin rằng mạng người là quý giá hơn nhiều so với bất kỳ lễ kỷ niệm nào", ông Zelensky viết trên mạng xã hội và tuyên bố lệnh ngừng bắn riêng của Ukraine, bắt đầu từ 0 giờ ngày 6.5. Ông Zelensky nhấn mạnh Ukraine sẽ hành động một cách cân xứng từ thời điểm đó và kêu gọi lãnh đạo Nga có những bước đi cụ thể nhằm chấm dứt xung đột. Ông Zelensky không nói rõ lệnh ngừng bắn của Kyiv sẽ kéo dài bao lâu trong khi Moscow chưa bình luận về quyết định này.
Lệnh ngừng bắn được hai bên đưa ra trong bối cảnh nỗ lực ngoại giao do Mỹ dẫn đầu nhằm chấm dứt xung đột đang bị đóng băng, khi Washington tập trung vào xung đột với Iran tại Trung Đông. Ukraine đã nhiều lần kêu gọi ngừng bắn lâu dài nhưng Nga từ chối, do nước này cho rằng họ đang thắng thế trên chiến trường. Thay vào đó, Nga thường xuyên công bố ngừng bắn ngắn hạn quanh các kỳ nghỉ lễ, gần đây nhất là lễ Phục sinh Chính thống giáo hồi tháng 4. Nga và Ukraine khi đó cáo buộc nhau vi phạm ngừng bắn.
Mặt khác, dữ liệu từ Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW, Mỹ) cho thấy trong tháng 4, Nga mất kiểm soát các khu vực có tổng diện tích khoảng 120 km2 vào tay Ukraine. Theo AFP, đây là lần đầu tiên từ cuộc phản công mùa hè năm 2023 của Ukraine, Nga mất nhiều hơn là được dù phần đất này là cực nhỏ, chỉ bằng 0,02% lãnh thổ Ukraine. Tính luôn bán đảo Crimea và các vùng ở Donbass, Nga đang kiểm soát 19% tổng diện tích Ukraine.
Nga chưa bình luận về thông tin này. TASS hôm qua trích lời Tổng thống Trump nói trong một cuộc phỏng vấn rằng ông Zelensky là "người mưu mô" nhưng "Ukraine đang mất dần lãnh thổ". Chủ nhân Nhà Trắng còn cho biết Kyiv đang tiếp tục chiến đấu nhờ vũ khí được các nước NATO mua từ Mỹ.
Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) - quốc gia từng được tờ Wall Street Journal đưa tin đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi đầu tháng 4 - đã chuyển sang ủng hộ tiến trình hòa bình, cùng với Saudi Arabia, Qatar, Jordan, Bahrain, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập.
Quá trình xây dựng đồng thuận này đã phần nào hàn gắn sự bất đồng lâu năm về ảnh hưởng giữa UAE và Saudi Arabia, khi nhiều cuộc điện đàm cấp cao giữa hai bên đã diễn ra trong những tuần gần đây.
Ông Masood Khan - cựu Đại sứ Pakistan tại Mỹ - cho biết thành công của Pakistan trong vai trò trung gian đàm phán giữa Mỹ và Iran đã kéo thêm nhiều quốc gia khác tham gia tiến trình hòa bình, theo báo Guardian.
Theo ông, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Saudi Arabia và Qatar đã hoạt động theo các cách riêng của mình để hỗ trợ nỗ lực này.
Trong suốt cuộc xung đột Mỹ - Iran, Pakistan đã triển khai 8.000 quân, một phi đội máy bay chiến đấu và một hệ thống phòng không tới Saudi Arabia, trong khi binh sĩ và máy bay chiến đấu Ai Cập đã đóng quân tại UAE - nhà tài trợ tài chính lớn nhất của Cairo, theo Hãng tin Reuters.
Theo nhà nghiên cứu Andreas Krieg tại Đại học King’s College London (Anh), các quốc gia vùng Vịnh đã “bị sốc” trước việc Washington ưu tiên đứng về phía Israel trước các cuộc không kích của Iran, bất chấp việc vùng Vịnh đã đổ hàng nghìn tỉ USD đầu tư vào Mỹ.
“Chúng ta có lẽ đang chứng kiến những ngày cuối cùng của đế chế Mỹ ở Trung Đông. Khắp vùng Vịnh, người ta hoàn toàn vỡ mộng với ảnh hưởng của Mỹ và khả năng dẫn dắt của nước này”, ông Krieg bày tỏ quan điểm.
Vào ngày 25-5 (giờ Mỹ), Tổng thống Trump đã kêu gọi các quốc gia Trung Đông bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Israel như một phần của thỏa thuận hòa bình với Iran, đồng thời thúc giục Saudi Arabia và Qatar ký kết Hiệp định Abraham.
Tuy nhiên triển vọng này vẫn rất mờ nhạt. Giới phân tích nhận định khả năng các nước này đồng ý là rất thấp, nếu xét đến các điều kiện mà họ đã đặt ra trước đây về việc bình thường hóa quan hệ với Israel, cũng như hệ quả ngoại giao từ cuộc xung đột ở Dải Gaza, theo New York Times.
Saudi Arabia vẫn giữ lập trường dựa trên Sáng kiến Hòa bình Ả Rập năm 2002. Theo đó việc bình thường hóa quan hệ với Israel chỉ có thể xảy ra sau khi có một giải pháp toàn diện dựa trên mô hình hai nhà nước đối với cuộc xung đột ở Gaza.
Một quan chức Mỹ nói với Axios rằng sau yêu cầu tham gia Hiệp định Abraham của ông Trump, các nhà lãnh đạo Trung Đông, đặc biệt là giới chức Saudi Arabia, Qatar và Pakistan đã khá bất ngờ, khiến cuộc trò chuyện rơi vào im lặng.
