UAV Tubus được các kỹ sư Nga thiết kế với điểm nhấn là cụm đôi cánh ngang cổ điển siêu cứng bằng sợi carbon, tối ưu hóa không gian bên trong cho vũ khí (tích hợp giá treo bệ phóng tên lửa đường kính 80mm) và nhiên liệu, đồng thời duy trì tín hiệu phản xạ radar thấp. Thân máy bay được chế tạo từ vật liệu composite và sợi carbon giá rẻ trong nước, không có điểm treo vũ khí bên ngoài để đảm bảo tính khí động học.
Với chiều dài 3,4m và sải cánh 4,8m (có thể gập lại để dễ vận chuyển), Tubus có trọng lượng cất cánh khoảng 280kg. Nó được trang bị động cơ piston 2 thì, 2 xi-lanh, làm mát bằng không khí APD-80 (Logachev) công suất 80 mã lực, sử dụng cánh quạt đẩy ở đuôi. Động cơ xăng loại nhỏ giúp Tubus gần như vô hình trong dải hồng ngoại, đạt tốc độ hành trình 160-180km/h và thời gian bay lượn 8-10 giờ, với bán kính tác chiến lên đến 1.200-1.500km.
Vũ khí chính của Tubus là 2 tên lửa không đối không dẫn đường S-8KOR có đường kính 80mm, trọng lượng 16,7kg, đầu đạn nổ văng mảnh nặng 5kg, được gắn bên trong một ống đôi. Tên lửa có tầm tấn công mục tiêu 5-7km, được phóng bằng động cơ phụ trước khi kích hoạt động cơ hành trình nhiên liệu rắn.
Đặc biệt, Tubus còn được trang bị hệ thống tự vệ chủ động (ASS) với 4 ống phóng ở đuôi, chứa các lưới nhỏ bằng sợi Kevlar đặc biệt. Khi phát hiện UAV đối phương tiếp cận nguy hiểm ở khoảng cách 20m, lưới sẽ được phóng ra phía sau, làm vướng vào cánh quạt của UAV đối phương.
Ban đầu, Tubus sẽ được điều khiển bằng sóng vô tuyến thông qua các phương tiện thu phát chuyển tiếp trên không. Khi đến khu vực tác chiến, hệ thống lái tự động và trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp sẽ kích hoạt, điều khiển chuyến bay tự hành dựa trên dữ liệu từ hệ thống dẫn đường quán tính chống nhiễu.
Một hệ thống quang điện tử ổn định bằng con quay hồi chuyển, với các kênh hình ảnh ban ngày, ảnh nhiệt và thiết bị đo khoảng cách/định vị mục tiêu bằng laser, có thể được lắp đặt ở mũi.
AI trên Tubus sẽ tự động theo dõi mục tiêu và chiếu xạ bằng chùm tia laser, dẫn đường cho đầu dò laser bán chủ động của tên lửa S-8KOR. Trong tương lai, khi chòm sao vệ tinh quỹ đạo thấp Rassvet của Nga hoàn thiện, Tubus có thể được tích hợp ăng-ten vệ tinh mảng pha phẳng, cho phép điều khiển thời gian thực từ một sở chỉ huy trung tâm duy nhất ở Moscow.
Để đảm bảo khả năng tái sử dụng, Tubus được trang bị dù hạ cánh, càng đáp composite tích hợp có thể thu vào và bộ giảm chấn bằng bọt polyurethane dạng tổ ong.
Chiến thuật đánh chặn UAV Ukraine
Tubus được phát triển với mục tiêu đánh chặn hiệu quả các vật thể bay nhỏ, chậm, thấp mà không lãng phí tên lửa phòng không đắt tiền. Các UAV cánh cố định tấn công tầm xa của Ukraine, như Lyutyi, sẽ là mục tiêu dễ dàng cho Tubus.
Khi tuần tra ở độ cao 3.000m, hệ thống điện tử của Tubus có thể dễ dàng phát hiện luồng khí thải nóng từ động cơ UAV Lyutyi ở phạm vi 10-12km. AI sẽ tự động theo dõi mục tiêu bằng tín hiệu nhiệt, điều chỉnh tốc độ và bổ nhào xuống khi cách mục tiêu khoảng 5km.
Sau khi kích hoạt máy đo khoảng cách laser và chiếu tia laser vào mục tiêu, tên lửa S-8KOR sẽ được phóng đi, bay với tốc độ âm thanh và đầu đạn phân mảnh 5kg sẽ phá hủy UAV Lyutyi với xác suất đánh chặn thành công ước tính 95-97%.
Đối với các UAV di chuyển chậm và nguy hiểm như Baba Yaga, hoạt động chủ yếu vào ban đêm, Tubus sẽ chuyển sang chế độ săn tìm bằng hồng ngoại. Baba Yaga với 6 động cơ điện và khối pin khổng lồ sẽ phát sáng rõ ràng trên khí tài ảnh nhiệt. Tubus sẽ chiếu xạ tia laser từ trên cao, và tên lửa S-8KOR sau đó lao xuống theo phương thẳng đứng, kích nổ UAV đối phương và cả mìn mà nó mang theo, với hiệu suất đánh chặn ước tính lên đến 90%.
Việc phóng tên lửa S-8KOR từ khoảng cách 5km cũng giúp Tubus nằm ngoài tầm bắn của các hệ thống phòng không vác vai (MANPADS) của đối phương.
Trong trường hợp bị UAV Hornet của Ukraine tấn công trực tiếp, cơ chế “bảo vệ mềm” do AI điều khiển sẽ kích hoạt, thực hiện cú ngoặt gấp để làm gián đoạn quỹ đạo tấn công của Hornet.
Đồng thời, hệ thống tự động của Tubus sẽ điều khiển tên lửa S-8KOR hướng về mục tiêu, khóa tia laser vào vòm radar của Hornet. Tên lửa sẽ khai hỏa ở cự ly cực gần (1,5-2km) với tốc độ cao (600m/s), đảm bảo phá hủy Hornet trước khi nó tiếp cận tầm nổ, với tỷ lệ đánh chặn thành công khoảng 80%.
Nếu Hornet tiếp cận từ điểm mù phía trên, hệ thống phòng vệ chủ động sẽ kích hoạt, phóng một đầu nổ chứa lưới Kevlar nhỏ. Lưới sẽ mở ra thành tấm 3x3m, quấn quanh cánh quạt của Hornet, khiến nó mất kiểm soát và rơi xuống, bảo vệ Tubus khỏi bị phá hủy.
"Tây Ban Nha là đối tác tồi tệ trong NATO. Họ không tham gia và không đóng góp. Tôi không muốn liên quan gì tới Tây Ban Nha. Hãy cắt đứt toàn bộ hoạt động thương mại với họ, kể cả các chuyến thăm", Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hôm 8/7, trong cuộc họp báo chung với Tổng thư ký NATO Mark Rutte.
Nguyên nhân dẫn đến lời đe dọa được cho là vì chính quyền Thủ tướng Pedro Sanchez đã không cho quân đội Mỹ sử dụng căn cứ hải quân Rota và sân bay quân sự Moron để triển khai lực lượng tấn công Iran. Lãnh đạo Mỹ còn bất bình vì Tây Ban Nha từ chối tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP như mục tiêu mà NATO đề ra.
Trong nỗ lực nhằm hàn gắn bất đồng, Thủ tướng Sanchez khẳng định quan hệ giữa Tây Ban Nha và Mỹ vẫn "rất tích cực" và ông đã trao đổi với Tổng thống Trump, trong đó hai bên thảo luận về World Cup 2026. "Hoàn toàn không có căng thẳng gì cả, trái lại còn rất thân thiện", Thủ tướng Sanchez nói.
Đài BBC dẫn các nguồn tin từ chính phủ Tây Ban Nha cho biết Madrid "không có kế hoạch thay đổi mối quan hệ kinh tế, văn hóa, xã hội tuyệt vời" với Washington.
Đây không phải lần đầu Tổng thống Trump dọa cắt quan hệ thương mại với Tây Ban Nha. Lãnh đạo Mỹ từng đưa ra tuyên bố tương tự vào tháng 3, nhằm phản ứng lại quan điểm của Thủ tướng Sanchez về xung đột Trung Đông. Không có gì thay đổi đối với quan hệ thương mại song phương sau đó.
Giới chuyên gia nhận định những lời đe dọa của ông Trump khó trở thành hiện thực, do Mỹ sẽ đối mặt với nhiều nguy cơ nếu quyết tâm làm điều đó. "Một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất sẽ là mất quyền sử dụng căn cứ Rota và Moron", Thomas Newdick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, cho hay.
Trong hai cơ sở này, quân cảng Rota ở tỉnh Cadiz, miền nam Tây Ban Nha, có vị trí chiến lược gần "cửa ngõ Địa Trung Hải", tuyến hàng hải kết nối Địa Trung Hải và Đại Tây Dương. Đây là một trong những căn cứ quân sự quan trọng nhất của Washington ở châu Âu, đóng vai trò then chốt trong nhiệm vụ hỗ trợ hoạt động của hải quân Mỹ và các đồng minh trên nhiều khu vực khác nhau.
Căn cứ Rota là trung tâm hậu cần kết nối Bắc Mỹ với châu Âu, Địa Trung Hải, châu Phi và Trung Đông. Cơ sở này hỗ trợ hoạt động vận chuyển nhân lực, thiết bị, nhiên liệu và vật tư thông qua 3 cầu cảng, một sân bay và những kho chứa vũ khí thuộc diện lớn nhất châu Âu.
Đơn vị đồn trú đáng chú ý nhất của Mỹ tại Rota là Hải đoàn Khu trục hạm số 60, một trong 3 hải đoàn tàu khu trục được triển khai thường trực ngoài lục địa Bắc Mỹ và là đơn vị tàu chiến tiền phương duy nhất của hải quân Mỹ ở châu Âu.
Mỹ cũng dự kiến triển khai Lực lượng Hải quân Tiền phương ở châu Âu với tổng cộng 6 chiến hạm đóng quân tại Rota. Tất cả đều được chỉnh sửa đáng kể và trang bị những hệ thống phòng vệ đặc biệt, được tối ưu hóa cho môi trường tác chiến ở châu Âu.
Các đơn vị quan trọng khác của hải quân Mỹ tại Rota là Phi đoàn Trực thăng Chiến đấu Hàng hải số 79, lực lượng vận hành trực thăng săn ngầm MH-60R Seahawk, và Đơn vị Xử lý Vật liệu nổ Lưu động số 8.
Trong khi đó, căn cứ không quân Moron nằm ở phía đông nam thành phố Seville tại miền nam Tây Ban Nha, đóng vai trò là một trong những điểm tập kết và triển khai lực lượng Mỹ tại châu Âu.
Vị trí chiến lược khiến Moron trở thành căn cứ tiền phương phục vụ các hoạt động không quân, nhiệm vụ phản ứng nhanh và cung cấp hỗ trợ trong trường hợp xảy ra tình huống bất ngờ trên khắp châu Âu, châu Phi và Trung Đông.
"Căn cứ này có thể tiếp nhận và hỗ trợ lượng lớn máy bay, thực hiện hoạt động hậu cần, bảo dưỡng, liên lạc, an ninh với sự hỗ trợ từ nước chủ nhà. Tất cả đều nhằm giúp lực lượng Mỹ có thể triển khai nhanh chóng, duy trì hoạt động ở mọi thời điểm và địa điểm cần thiết", Newdick cho biết.
Trong số đơn vị Mỹ đồn trú tại Moron có Phi đoàn Căn cứ Không quân số 496, trực thuộc Không đoàn Vận tải số 86, được biên chế vận tải cơ C-130J và máy bay chở khách C-21A, C-37A. Không quân Mỹ cũng thường triển khai nhiều loại khí tài quan trọng đến Moron, trong đó có oanh tạc cơ chiến lược.
Moron còn là mắt xích quan trọng trong mạng lưới tiếp dầu trên không xuyên Đại Tây Dương và xuyên châu Âu của Mỹ. "Đây là cửa ngõ hậu cần then chốt cho các đợt điều chuyển lực lượng quy mô lớn nhằm tăng cường hiện diện quân sự ở châu Âu và Trung Đông, cũng như những đợt triển khai xuyên Đại Tây Dương", Newdick nhận xét.
Moron và Rota đều nằm trong khuôn khổ Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Mỹ - Tây Ban Nha, trong đó cho phép lực lượng hai nước cùng vận hành căn cứ và chia sẻ cơ sở hạ tầng thiết yếu.
Cả hai cơ sở là đầu mối quan trọng trong mạng lưới quân sự toàn cầu của Mỹ, đóng vai trò là cầu nối chiến lược giữa châu Âu, châu Phi và Trung Đông, cho phép quân đội Mỹ cơ động và bố trí lực lượng trên nhiều chiến trường khác nhau.
Lực lượng Mỹ vẫn có thể tiếp tục hoạt động nhờ các cơ sở khác ở châu Âu, ngay cả khi bị cấm sử dụng căn cứ Moron và Rota. Dù vậy, họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn và tiêu tốn thời gian nếu muốn thay thế các năng lực mà Rota và Moron mang lại.
"Quyền tiếp cận các căn cứ trên, đặc biệt là Rota, có thể là quân bài mạnh nhất để Tây Ban Nha sử dụng trong trường hợp ông Trump hiện thực hóa lời đe dọa của mình", Newdick nhận định.
Theo báo India Today ngày 11-4, trên chuyến bay đưa Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf tới Pakistan đàm phán, nhiều ghế trống được đặt ảnh chân dung, ba lô - di vật của các học sinh trong vụ tấn công Trường tiểu học ở Minab, Iran - cùng những bông hồng trắng.
Đăng tải hình ảnh này trên mạng xã hội X, ông Ghalibaf viết: "Những người bạn đồng hành của tôi trên chuyến bay này, Minab168", chỉ những học sinh và nhân viên thiệt mạng trong vụ tấn công ngày 28-2.
Thảm kịch khiến ít nhất 175 người chết, trong đó có khoảng 150 học sinh. Điều tra sơ bộ ban đầu của Iran cho thấy ngôi trường có thể đã bị tên lửa Tomahawk của Mỹ tấn công do sai sót trong khâu xác định mục tiêu.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân có thể xuất phát từ dữ liệu tình báo lỗi thời, khi ngôi trường nằm cùng khu với các tòa nhà do Hải quân Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng và trước đây là một phần của căn cứ.
Trong nhiều năm, khu vực trường đã được tách biệt bằng hàng rào và lối vào riêng.
Ông Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và Quốc tế, cho rằng tòa nhà đã được chuyển đổi từ mục đích quân sự sang trường học từ vài năm trước, nhưng bộ phận xác định mục tiêu của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ đã bỏ sót thay đổi này.
Ban đầu Tổng thống Donald Trump nói Iran có thể đứng sau vụ tấn công, dù không đưa ra bằng chứng. "Dựa trên những gì tôi được thấy, đó là do Iran thực hiện", ông phát biểu, đồng thời nhận định vũ khí của Iran thiếu chính xác.
Phía Israel cũng phủ nhận liên quan. "Chúng tôi đã kiểm tra nhiều lần và không tìm thấy bất kỳ mối liên hệ nào", phát ngôn viên quân đội Israel Nadav Shoshani tuyên bố.
New York Post dẫn lời quan chức giấu tên của Mỹ ngày 24/5 cho hay, phía Mỹ tin rằng Lãnh đạo Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã phê duyệt khuôn khổ cho một thỏa thuận hòa bình với Mỹ. Tuy nhiên, thỏa thuận cuối cùng vẫn đang được thảo luận trước khi 2 bên ký kết bất kỳ văn kiện nào.
Quan chức này nói thêm, bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào đạt được cũng sẽ mất vài ngày để được thông qua và ký kết.
Thỏa thuận được đồng ý về mặt nguyên tắc sẽ là một quy trình gồm 2 bước: bắt đầu bằng việc mở cửa ngay lập tức eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran, tiếp theo là các cuộc đàm phán về một cơ chế để Iran từ bỏ các phần khác nhau trong chương trình hạt nhân của mình.
Mỹ muốn Iran cam kết xử lý số uranium làm giàu ở mức độ cao và giải quyết các vấn đề hạt nhân khác. Quan chức trên cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump tin rằng đây là một thỏa thuận tốt hơn so với thỏa thuận năm 2015 dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama vốn cho phép Tehran làm giàu uranium ở một mức độ nhất định.
Các quan chức Mỹ vẫn đang làm việc với những người đã được Lãnh tụ Tối cao Iran trao quyền đàm phán về các chi tiết của cơ chế liên quan đến cách thức xử lý số uranium.
Theo quan chức cấp cao của Mỹ, hiện Washington vẫn chưa có quyết định cuối cùng về việc giải băng các tài sản của Iran, nhưng bất kỳ sự dỡ bỏ lệnh trừng phạt nào cũng sẽ tương xứng với Tehran đáp ứng những gì phía Mỹ yêu cầu.
Tổng thống Trump hôm 23/5 thông báo thỏa thuận hòa bình với Iran "về cơ bản đã đàm phán xong", nhưng một ngày sau đó, ông lại tuyên bố "không vội vã ký thỏa thuận" vì "thời gian đang đứng về phía chúng ta".
Theo quan chức Mỹ, Iran hiện đang có một số "nhượng bộ nghiêm túc" đối với các điểm mà trước đây họ hoàn toàn không sẵn lòng đàm phán.
Tehran hiện chưa bình luận về thông tin trên.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội và cũng là trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Baqer Qalibaf cuối tuần qua khẳng định Iran sẽ không thỏa hiệp về các quyền quốc gia của mình.
Ông Qalibaf nhấn mạnh, Iran sẽ theo đuổi "các quyền hợp pháp" của mình, cả trên chiến trường lẫn thông qua con đường ngoại giao. Ông tuyên bố lực lượng vũ trang Iran đã tái xây dựng năng lực trong thời gian ngừng bắn, và nếu Mỹ tái khởi động cuộc chiến, “hậu quả sẽ nghiêm trọng và đau đớn hơn nhiều" so với thời điểm bắt đầu cuộc xung đột.
