Đó là lời nghẹn ngào của anh Khánh, con trai ông L.V.H. (sinh năm 1963), sau khi ký vào đơn đồng ý hiến mô, tạng của cha tại Bệnh viện Thanh Nhàn.
Chỉ trong vài phút ngắn ngủi, giữa thời khắc đau đớn nhất của gia đình, một quyết định đã được đưa ra. Quyết định ấy đã mang lại cơ hội ghép gan cho một người bệnh suy gan giai đoạn cuối tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và ánh sáng cho 2 người bệnh đang chờ ghép giác mạc tại Bệnh viện Mắt Trung ương.
Sau biến cố nghiêm trọng, ông L.V.H. được chuyển đến Bệnh viện Thanh Nhàn trong tình trạng nguy kịch. Các bác sĩ đã huy động tối đa nhân lực, phương tiện và áp dụng mọi biện pháp hồi sức tích cực với hy vọng giành lại sự sống.
Suốt nhiều giờ, các ê-kíp liên tục chạy đua với thời gian. Nhưng tổn thương não quá nặng khiến mọi nỗ lực chuyên môn không thể thay đổi diễn biến của bệnh. Người bệnh được xác định chết não theo đúng quy định chuyên môn.
Khi bác sĩ thông báo kết quả, căn phòng như lặng đi, không ai cất nổi một lời. Đó là khoảnh khắc đau đớn nhất đối với gia đình. Đối với những người thầy thuốc, đó cũng là lúc họ phải đối diện với một sự thật rằng: họ không còn có thể giữ người bệnh ở lại.
Nhưng vẫn còn một điều có thể làm, đó là giúp sự sống của người bệnh được tiếp tục trong những cơ thể khác.
Sau khi gia đình dần bình tĩnh, các bác sĩ Bệnh viện Thanh Nhàn đã nhẹ nhàng chia sẻ về ý nghĩa của hiến mô, tạng sau chết não, về những người bệnh đang từng ngày chờ đợi phép màu và về cơ hội để sự sống được tiếp nối.
Là người đại diện gia đình ký vào đơn hiến tạng, anh Khánh kể rằng trước khi đặt bút ký, cả nhà đã ngồi lại với nhau rất lâu. Ai cũng đau đớn nhưng cuối cùng, mọi người đều thống nhất lựa chọn điều mà họ tin rằng người cha cũng sẽ mong muốn.
“Tôi là người thường xuyên đi chùa và tham gia các hoạt động thiện nguyện. Tôi luôn tin rằng cho đi là một việc làm có ý nghĩa. Khi biết bố không còn cơ hội hồi phục, tôi nghĩ nếu bố có thể giúp được người khác thì đó là điều tốt đẹp nhất mà bố có thể để lại cho cuộc đời”, anh Khánh nghẹn ngào.
Ngừng lại vài giây, anh nói tiếp: “Con người rồi ai cũng sẽ phải ra đi. Nhưng nếu mình biết cho đi thì một phần của mình sẽ còn mãi. Tôi tin bố sẽ thanh thản hơn khi biết rằng từ sự ra đi của mình đã có thêm những người khác được sống”.
Quyết định ấy không làm nỗi đau vơi đi nhưng khiến nỗi đau ấy trở nên có ý nghĩa. Ngay sau khi gia đình đồng ý hiến mô, tạng, Bệnh viện Thanh Nhàn lập tức kích hoạt quy trình điều phối hiến tạng.
Hàng chục bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên thuộc nhiều chuyên khoa phối hợp khẩn trương để hồi sức bảo tồn tạng, đánh giá chức năng các tạng hiến và chuẩn bị cho ca lấy tạng. Đồng thời, bệnh viện phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và Bệnh viện Mắt Trung ương nhằm bảo đảm từng khâu được thực hiện chính xác, an toàn và trong thời gian ngắn nhất.
Mỗi phút đều vô cùng quý giá. Bởi ở đầu kia của cuộc hành trình, có những người bệnh đang từng giờ chờ đợi cơ hội được sống. Sau quá trình đánh giá và điều phối, lá gan của ông L.V.H. được ghép cho một người bệnh tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.
Hai giác mạc được chuyển tới Bệnh viện Mắt Trung ương, mang lại cơ hội tìm lại ánh sáng cho hai người bệnh khác.
Ở nơi một gia đình đang lặng lẽ nói lời tạm biệt, 3 gia đình khác đã đón nhận hy vọng. Một sự sống được nối dài. Hai đôi mắt có cơ hội nhìn thấy ánh sáng. Đó chính là điều kỳ diệu mà hiến mô, tạng mang lại.
Theo TS.BS Nguyễn Văn Thường – Giám đốc Bệnh viện Thanh Nhàn, mỗi ca hiến mô, tạng sau chết não đều là một hành trình đặc biệt, nơi y học gặp gỡ lòng nhân ái.
“Người thầy thuốc luôn làm tất cả để cứu chữa người bệnh đến giây phút cuối cùng. Khi sự sống không còn có thể níu giữ, điều chúng tôi có thể làm là đồng hành cùng gia đình để một phần sự sống ấy được tiếp tục trong cơ thể những người khác. Mỗi quyết định hiến mô, tạng sau chết não là một nghĩa cử vô cùng cao đẹp, không chỉ cứu sống nhiều người bệnh mà còn lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc trong cộng đồng”, ông Thường cho hay.
Ông cho biết, Bệnh viện Thanh Nhàn đang từng bước hoàn thiện quy trình phát hiện, hồi sức bảo tồn người hiến chết não, tư vấn và phối hợp điều phối theo đúng hướng dẫn của Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, với mong muốn ngày càng có nhiều người bệnh được hồi sinh từ những nghĩa cử cao đẹp.
Sau lễ lấy mô, tạng, anh Khánh lặng lẽ đứng trước phòng mổ. Anh không biết lá gan của cha mình sẽ được ghép cho ai. Không biết hai người được ghép giác mạc đang sống ở nơi nào. Có lẽ suốt cuộc đời này, họ sẽ không bao giờ gặp nhau. Nhưng điều đó không còn quan trọng. Điều anh mong mỏi là, những người được nhận tạng của bố mình sẽ sống khỏe mạnh, sống tử tế, sống có ích và trân trọng món quà mà cha anh đã để lại.
Không còn bó buộc trong những mẫu chụp ảnh tốt nghiệp quen thuộc, ngày càng nhiều bạn trẻ lựa chọn những ý tưởng táo bạo để đánh dấu cột mốc trưởng thành theo cách riêng. Trong số đó, bộ ảnh dưới đây của một nữ sinh đến từ Mỹ đang khiến mạng xã hội xôn xao vì độ "độc lạ" và liều lĩnh hiếm thấy.
Nhân vật chính là Kat Daley, 22 tuổi, đến từ bang Texas, Mỹ, khi cô quyết định chụp ảnh cùng một con cá sấu khổng lồ dài hơn 4 mét thậm chí còn thực hiện khoảnh khắc "đụng chạm" đầy thót tim với loài bò sát nguy hiểm này.
Theo truyền thông Mỹ, Kat Daley vừa tốt nghiệp ngành khoa học tự nhiên tại McNeese State University. Thay vì chọn concept chụp ảnh cử nhân quen thuộc, cô tạo dấu ấn riêng bằng cách xuất hiện bên cạnh "Big Al" một con cá sấu nổi tiếng tại địa phương.
Trong loạt ảnh được chia sẻ, Kat Daley diện váy xanh đậm kết hợp áo cử nhân, đứng sát mép nước cạnh con cá sấu dài khoảng 4,2 mét. Khoảnh khắc gây chú ý nhất là khi cô cúi sát xuống, gần như chạm vào miệng cá sấu. Không dừng lại ở đó, cô còn đặt mũ tốt nghiệp lên mũi con vật, tạo nên những khung hình vừa độc đáo vừa khiến người xem "nín thở".
Ngay sau khi xuất hiện, bộ ảnh nhanh chóng lan truyền mạnh trên mạng xã hội. Nhiều người bày tỏ sự kinh ngạc trước sự gan dạ của nữ sinh 22 tuổi.
Một số bình luận hài hước cho rằng: "Đây là ảnh tốt nghiệp hay thử thách sinh tồn?", "Chỉ cần cá sấu nhúc nhích là khỏi nhận bằng luôn!" hay "Suýt nữa thì lỡ luôn ngày bước vào đời".
Tuy nhiên, trái với lo lắng của cộng đồng mạng, Kat Daley lại khá bình thản. Cô cho biết mình đã tiếp xúc với động vật hoang dã từ nhỏ và bắt đầu tham gia công tác bảo tồn từ năm 7 tuổi. Hiện tại, cô làm việc tại Gator Country khu bảo tồn cá sấu nổi tiếng ở Texas nên việc tiếp xúc với cá sấu đã trở thành điều quen thuộc.
Kat Daley chia sẻ rằng bộ ảnh không chỉ để ghi dấu khoảnh khắc tốt nghiệp theo cách đặc biệt, mà còn nhằm thay đổi góc nhìn của mọi người về cá sấu.
Theo cô, loài vật này thường bị gán mác hung dữ, nhưng thực tế chúng không chủ động tấn công con người nếu không bị đe dọa hay khiêu khích.
Điều thú vị nhiếp ảnh gia Laura Oglesbee, người thực hiện bộ ảnh, cũng cho biết toàn bộ quá trình diễn ra an toàn nhờ kinh nghiệm làm việc với động vật hoang dã của Kat Daley. Con cá sấu xuất hiện trong ảnh được nuôi dưỡng và huấn luyện trong môi trường chuyên nghiệp, không phải cá thể hoang dã ngoài tự nhiên.
Được biết, Gator Country là khu bảo tồn rộng khoảng 15 mẫu Anh, hiện chăm sóc khoảng 450 con cá sấu, đồng thời là một trong những trung tâm tiếp nhận cá sấu "có vấn đề" lớn nhất bang Texas.
Nhắc đến dự định sau khi tốt nghiệp, Kat Daley hài hước cho biết cô chưa có ý định thay đổi công việc, bởi hiện tại đó chính là giấc mơ mà cô đã theo đuổi từ thuở nhỏ.
Với nhiều người, bộ ảnh này có thể giống như một "màn đánh cược mạo hiểm", nhưng với Kat Daley, đó chỉ đơn giản là cách cô ghi dấu cột mốc trưởng thành theo đúng cá tính và lựa chọn của riêng mình.
Dữ liệu từ chuỗi siêu thị Waitrose cho thấy phong cách nấu ăn "tận dụng mọi bộ phận của con vật" (nose-to-tail) đang giúp các mặt hàng thực phẩm "bị lãng quên" phục hồi mạnh mẽ.
Doanh số bán tim động vật tăng 91%, gan tăng 33% và thận tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái. Trên các nền tảng trực tuyến, lượt tìm kiếm "gan cừu" tăng 54%, "đuôi bò" tăng 76% và "cổ cừu" tăng 28%.
Nguyên nhân chính dẫn đến sự thay đổi này là áp lực chi phí sinh hoạt. Trong bối cảnh giá thực phẩm tăng theo lạm phát, nội tạng vốn ít được ưa chuộng nay trở thành lựa chọn tiết kiệm. Theo dữ liệu năm 2025, giá thịt tại Anh tăng trung bình 15,9%, trong đó thịt bò tăng mạnh nhất ở mức 32,3%.
Nội tạng còn được ưa chuộng nhờ giá trị dinh dưỡng cao. Chuyên gia Emer Lowry của Waitrose phân tích, tim, gan và thận cừu là nguồn cung cấp tự nhiên các vi chất như vitamin B12, sắt, giúp bổ sung năng lượng và hỗ trợ hệ miễn dịch. Đây cũng là nguồn protein dồi dào cho những người muốn đa dạng hóa chế độ ăn uống bằng thực phẩm chất lượng cao.
Sự bùng nổ này còn đi kèm phong cách "nấu ăn kiểu bà ngoại" (Granny cooking) - ưu tiên nguyên liệu đơn giản, tận dụng tối đa thực phẩm tạo ra bữa ăn thịnh soạn với chi phí thấp. Cách tiếp cận này gợi nhớ đến các kỹ thuật truyền thống từng phổ biến tại Anh, được các nhà hàng nổi tiếng như St John ở London tích cực đưa vào thực đơn, hay được tài tử Stanley Tucci quảng bá qua các video nấu ăn trên mạng xã hội.
Trên thực tế, nội tạng động vật từng là một phần quen thuộc trong ẩm thực của người Anh. Tuy nhiên, sự phát triển của nền công nghiệp chế biến thịt và xu hướng chuộng các phần thịt cắt sẵn, tiện lợi đã dần đẩy những nguyên liệu này ra khỏi bàn ăn. Ví dụ, khảo sát Thực phẩm Quốc gia Anh chỉ ra lượng tiêu thụ gan trung bình hàng tuần giảm từ 50 gr một người năm 1974 xuống 5 gr năm 2014.
Khi trở lại, thực phẩm từ nội tạng động vật vẫn đối mặt với rào cản tâm lý của những người có khẩu vị nhạy cảm. Các chuyên gia ẩm thực Anh gợi ý người tiêu dùng kết hợp nội tạng băm nhỏ vào những món quen thuộc như mì Ý sốt Bolognese, thịt viên hoặc bánh mì kẹp để làm quen dần.
Để cải thiện hương vị, Paul Gamble, bếp trưởng sáng tạo tại Waitrose, khuyên người tiêu dùng nên ướp nguyên liệu từ hai tiếng đến qua đêm với hỗn hợp dầu ô liu, nước cốt chanh và thảo mộc. Axit tự nhiên sẽ làm mềm các sợi cơ và tăng độ đậm đà, giúp nội tạng có hương vị "chuẩn nhà hàng" ngay tại gia.
Tại Việt Nam, trước khi vắc-xin viêm não Nhật Bản được triển khai rộng rãi, mỗi năm ghi nhận từ 2.000 đến 3.000 ca mắc viêm não Nhật Bản. Năm 1985, số ca bệnh từng lên tới gần 5.000 trường hợp. Đến năm 1995, viêm não Nhật Bản chiếm tới 61% các ca viêm não do virus.
Nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng, số ca mắc đã giảm mạnh xuống còn khoảng 100-200 trường hợp mỗi năm. Tuy nhiên, ngành y tế vẫn ghi nhận các ca bệnh ở những người không tiêm chủng, tiêm không đủ liều hoặc bỏ quên mũi tiêm nhắc.
Phân tích dịch tễ cho thấy một số trường hợp mắc bệnh xảy ra ở những người từng được tiêm chủng nhưng miễn dịch suy giảm theo thời gian hoặc chưa hoàn thành lịch tiêm nhắc theo khuyến cáo.
Theo chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ cần tiêm 3 mũi cơ bản gồm mũi đầu tiên lúc 1 tuổi, mũi thứ hai sau 1-2 tuần và mũi thứ ba sau mũi thứ hai một năm. Sau đó, cần tiêm nhắc lại mỗi 3-5 năm cho đến khi đủ 15 tuổi để duy trì miễn dịch bảo vệ.
Các chuyên gia nhấn mạnh, không ít phụ huynh thường nhớ lịch tiêm cơ bản nhưng lại quên các mũi nhắc. Đây là khoảng trống miễn dịch khiến trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh dù đã từng được tiêm chủng.
Nói thêm về vắc-xin viêm não Nhật Bản, theo BS.Nguyễn Tuấn Hải - Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, vắc-xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản. Việc tiêm chủng đầy đủ giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus, từ đó ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong.
Nhiều phụ huynh cho rằng, trẻ đã được bảo vệ suốt đời sau khi hoàn thành 3 mũi vắc-xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy lượng kháng thể phòng bệnh có thể suy giảm theo thời gian, khiến trẻ lớn và cả người trưởng thành vẫn có nguy cơ mắc viêm não Nhật Bản.
Để duy trì khả năng bảo vệ bền vững, WHO và Hội Y học Dự phòng Việt Nam khuyến cáo người dân nên tiêm nhắc bằng vắc-xin thế hệ mới sau khi hoàn thành phác đồ 3 mũi cơ bản trong chương trình tiêm chủng mở rộng.
Mũi tiêm nhắc này được xem như "chìa khóa" kích hoạt lại hệ miễn dịch, giúp cơ thể tạo ra lượng kháng thể cao và bền vững hơn trước sự tấn công của virus. Đối tượng được khuyến cáo tiêm nhắc bao gồm trẻ lớn và người trưởng thành chưa được củng cố miễn dịch đầy đủ.
Trong bối cảnh viêm não Nhật Bản vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và có thể để lại di chứng thần kinh suốt đời, việc tiêm chủng đầy đủ và tiêm nhắc đúng lịch không chỉ bảo vệ mỗi cá nhân mà còn góp phần xây dựng lá chắn miễn dịch cho cộng đồng.
Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần chủ động phòng chống muỗi đốt bằng cách ngủ màn, vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và bảo vệ trẻ em trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm.
Điều khiến viêm não Nhật Bản trở thành nỗi lo của ngành y tế là bệnh thường khởi phát với các dấu hiệu khá giống cảm cúm hoặc sốt virus thông thường như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, mệt mỏi.
Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, virus có thể tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây viêm não, phù não, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê và suy đa cơ quan.
Các chuyên gia cho biết tỉ lệ tử vong do viêm não Nhật Bản có thể lên tới 20-30%. Ngay cả trong số những người may mắn sống sót, khoảng 30-50% phải gánh chịu các di chứng thần kinh và tâm thần kéo dài như liệt vận động, co cứng cơ, động kinh, giảm trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển trí tuệ hoặc suy giảm khả năng học tập và lao động.
Nhiều trường hợp phải sống chung với di chứng suốt đời, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và gia đình.
Đáng lo ngại hơn, đến nay viêm não Nhật Bản vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Các biện pháp điều trị hiện nay chủ yếu là hồi sức tích cực, kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ chức năng sống.
Chính vì vậy, phát hiện sớm chỉ giúp tăng cơ hội cứu sống người bệnh, còn biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh vẫn là tiêm chủng.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính có khoảng 3 tỷ người đang sinh sống trong vùng nguy cơ tại 24 quốc gia châu Á, trong đó khoảng 700 triệu là trẻ em dưới 15 tuổi.
Đáng lo ngại hơn, khoảng một nửa số bệnh nhân sống sót phải mang các di chứng thần kinh kéo dài như động kinh, rối loạn vận động, suy giảm trí nhớ, giảm khả năng học tập, rối loạn hành vi hoặc mất khả năng lao động.
