Mỗi tháng gia đình anh chi 20-25 triệu đồng nuôi con, gồm học phí chính khóa, tiếng Anh, năng khiếu, ăn uống và giải trí cuối tuần. Con số này vượt quá thu nhập của một người trụ cột. Gánh nặng tiền bạc kéo theo căng thẳng trong đời sống vợ chồng. Vợ anh hay ghen, giảm ham muốn và liên tục than phiền tác dụng phụ của thuốc tránh thai.
“Quá nhiều áp lực bủa vây khiến tôi sợ đẻ. Tôi muốn triệt sản để giải tỏa gánh nặng tài chính và để vợ yên tâm”, anh kể với bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E.
Dù vậy, bác sĩ khuyên người bệnh rằng tâm lý ngại sinh, sợ vất vả ở tuổi 30-35 thường mang tính thời điểm. Khi con lớn, kinh tế ổn định, nhiều người lại khao khát thêm con.
“Lúc ấy, nối lại ống dẫn tinh rất phức tạp, tỷ lệ thành công không đạt tuyệt đối, chi phí cho các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như thụ tinh ống nghiệm rất lớn”, ông Khải phân tích.
Quyết định thuyết phục hơn ở những gia đình đông con. Một người đàn ông 38 tuổi cũng tìm đến Bệnh viện E, mang theo áp lực “tam nam bất phú” và ba đứa con. Hai vợ chồng bàn bạc, đồng thuận triệt sản để nuôi dạy con đầy đủ. Ca thắt ống dẫn tinh của anh kéo dài 15 phút.
Tổng cục Thống kê ghi nhận tổng tỷ suất sinh của Việt Nam năm 2023 rơi xuống 1,96 con trên mỗi phụ nữ, mức thấp nhất trong lịch sử và tiếp tục giảm còn khoảng 1,91 con năm 2024, thấp hơn mức sinh thay thế 2,1 con. Người trẻ lười kết hôn, ngại sinh con hoặc chỉ sinh một con vì áp lực nhà ở, học phí, y tế và sự nghiệp. Trong bối cảnh đó, triệt sản nam trở thành lựa chọn dài hạn mà nhiều người chồng chủ động chọn để san sẻ với vợ.
Triệt sản nam, hay thắt ống dẫn tinh, ngăn khả năng sinh sản bằng cách cắt hoặc bịt hai ống dẫn tinh. Đây là đường dẫn tinh trùng từ mào tinh hoàn đến ống phóng tinh, nơi tinh trùng hòa cùng dịch tiết từ túi tinh và tuyến tiền liệt để tạo thành tinh dịch.
Sau thủ thuật, nam giới vẫn quan hệ và xuất tinh bình thường, nhưng tinh dịch không còn tinh trùng nên không thể thụ thai. So với triệt sản nữ, thủ thuật này đơn giản hơn, ít xâm lấn, hồi phục nhanh và không tác động đến nội tiết hay chức năng sinh lý. Một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân có thể gặp hội chứng đau mạn tính sau thắt ống dẫn tinh, song trường hợp này hiếm.
Nhiều nước áp dụng thủ thuật rộng rãi. Tại Mỹ, sau khi Tòa án Tối cao lật ngược án lệ Roe kiện Wade năm 2022 và thu hẹp quyền phá thai, nhu cầu thắt ống dẫn tinh tăng đột biến. Nghiên cứu dựa trên dữ liệu bảo hiểm công bố trên tạp chí JAMA Health Forum năm 2024 ghi nhận số ca ở nam giới trẻ tăng gấp nhiều lần ngay sau phán quyết. Theo Khảo sát Quốc gia về Tăng trưởng Gia đình (NSFG) của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), khoảng 5-6% nam giới tuổi 18-45 từng triệt sản.
Việt Nam chưa có thống kê chính thức, nhưng các bệnh viện ghi nhận xu hướng tăng, nhất là ở người trẻ có tư tưởng cởi mở và tiếp cận đầy đủ thông tin. Phần lớn quyết định xuất hiện khi hoàn cảnh thay đổi là sinh đủ con, áp lực cơm áo dồn nén. Họ xem thủ thuật như cách chặn nguy cơ vỡ kế hoạch, đôi khi mang tính bộc phát.
Không ít trường hợp tìm đến với động cơ lệch lạc. Có người thắt xong để quan hệ bên ngoài mà không lo hậu quả. Nhiều bà vợ ép chồng đi triệt sản vì sợ chồng ngoại tình rồi có con riêng. Bác sĩ nhấn mạnh mục đích của triệt sản là kế hoạch hóa gia đình khi hai vợ chồng chuẩn bị sẵn sàng về tâm lý, hoàn cảnh và trách nhiệm. Thủ thuật ngăn thụ thai chứ không ngăn các bệnh lây qua đường tình dục.
Xét về kinh tế, triệt sản tiết kiệm hơn nếu tính đường dài. Bao cao su tốn 1-1,5 triệu đồng mỗi năm, tương đương 20-30 triệu trong hai thập kỷ. Thuốc tránh thai hàng ngày tốn 1-2 triệu mỗi năm, lên tới 20-40 triệu sau 20 năm, chưa kể chi phí điều trị tác dụng phụ. Que cấy khoảng 3 triệu cho 3 năm, vòng tránh thai tới 2 triệu cho 5-10 năm, đều yêu cầu thay thế định kỳ.
“Nam giới chủ động tránh thai cũng là cách bảo vệ và thể hiện tình yêu với người phụ nữ của mình”, bác sĩ Lê Duy Thảo, Khoa Nam học, Bệnh viện Hồng Ngọc, nói.
Bác sĩ khuyên mọi người cân nhắc kỹ để tránh hối hận. Người muốn có con trở lại có thể phẫu thuật nối ống dẫn tinh, song kết quả phụ thuộc nhiều yếu tố. Theo tổng hợp nghiên cứu trên Journal of Urology, tỷ lệ tìm thấy tinh trùng trong tinh dịch sau nối đạt 80-90%, nhưng tỷ lệ thụ thai tự nhiên chỉ 50-70%. Thời gian từ lúc triệt sản đến khi nối càng dài, khả năng thành công càng giảm.
Với người đàn ông 35 tuổi mới có một con, bác sĩ Khải giữ nguyên lời từ chối. Ông muốn anh về nhà, đợi qua giai đoạn áp lực này rồi hãy quyết định điều không dễ đảo ngược.
Sáng 24-4, bếp ăn 0 đồng do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau tổ chức phát suất ăn miễn phí cho học sinh Trường tiểu học Nhụy Cầm. Khoảng 2 giờ sau khi ăn, nhiều em có biểu hiện mệt mỏi, nôn ói kèm đau bụng. Nhà trường đã thông báo cho phụ huynh và cơ quan chức năng.
Tổng cộng 46 học sinh được đưa đến Trung tâm Y tế khu vực Hồng Dân để thăm khám, theo dõi sức khỏe.
Một lãnh đạo xã Vĩnh Lộc cho biết bếp ăn 0 đồng do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã chủ trì, với sự tham gia của giáo viên và hội viên, đã duy trì trong thời gian dài nhằm hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Kinh phí chủ yếu từ sự đóng góp của các cá nhân hảo tâm.
Theo vị này, thường ngày các suất ăn do lực lượng tại chỗ tự nấu. Tuy nhiên những ngày gần đây do bận việc, bếp ăn đặt mua các phần gồm bánh bao, bánh mì, bún, cơm từ bên ngoài. Trong ngày, hơn 100 suất ăn được phát, nhưng chỉ một số học sinh xuất hiện triệu chứng nên chưa xác định được nguyên nhân từ món ăn nào.
"Ngay sau khi xảy ra vụ việc, lực lượng chức năng đã có mặt hỗ trợ, đồng thời phối hợp các đơn vị y tế chăm sóc học sinh, nhất là các trường hợp chưa có phụ huynh đến kịp thời. Cơ quan chức năng đã lấy mẫu thức ăn để xét nghiệm, làm rõ nguyên nhân. Đến chiều cùng ngày, sức khỏe các học sinh cơ bản ổn định, nhiều em đã được cho về nhà, số còn lại tiếp tục theo dõi", lãnh đạo xã cho hay.
Bước đầu nghi các trường hợp liên quan đến ngộ độc thực phẩm, tuy nhiên nguyên nhân cụ thể đang chờ kết luận từ cơ quan chức năng.
Người dân tại xã Bắc Tân Uyên và khu vực lân cận sẽ được tiếp cận nhiều kỹ thuật chuyên sâu ngay tại địa phương thay vì phải chuyển lên tuyến trên, sau khi Trung tâm Y tế khu vực Bắc Tân Uyên chính thức trở thành cơ sở 2 của Bệnh viện Đa khoa Bình Dương ngày 18/7.
Theo mô hình mới, cơ sở này được quản lý thống nhất với Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, áp dụng chung quy trình chuyên môn, hệ thống quản trị và tiêu chuẩn chất lượng. Bác sĩ, chuyên gia của bệnh viện sẽ luân phiên về khám chữa bệnh, đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, triển khai bệnh án điện tử và chuyển đổi số.
Cơ sở 2 sẽ từng bước phát triển thành bệnh viện đa khoa hoàn chỉnh với các chuyên khoa Nội, Ngoại, Sản, Nhi, hệ thống cận lâm sàng; triển khai các kỹ thuật như cấp cứu, hồi sức tích cực, điều trị đột quỵ, chấn thương chỉnh hình, lọc máu nhân tạo và chăm sóc giảm nhẹ. Đơn vị cũng sẽ hỗ trợ chuyên môn cho các trạm y tế trong khu vực.
Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết việc tổ chức lại trung tâm y tế không đơn thuần là đổi tên hay mở thêm cơ sở cho bệnh viện, mà nhằm đưa năng lực của bệnh viện đa khoa hạng một đến gần người dân hơn, giúp người bệnh được tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao ngay tại địa phương.
Ông cho biết đây là mô hình đầu tiên được triển khai sau khi TP HCM hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Thay vì xây mới nhiều bệnh viện, ngành y tế lựa chọn nâng cấp các trung tâm y tế hiện có, đặt dưới sự hỗ trợ trực tiếp của các bệnh viện mạnh để rút ngắn khoảng cách chất lượng giữa tuyến cơ sở và tuyến cuối.
Trong 13 trung tâm y tế khu vực có giường bệnh, Bắc Tân Uyên là đơn vị đầu tiên được chuyển thành cơ sở trực thuộc của một bệnh viện đa khoa hạng một. Theo lộ trình, Trung tâm Y tế khu vực Phú Mỹ sẽ tiếp tục được tổ chức lại thành cơ sở 3 của Bệnh viện Nhân Dân Gia Định.
Cùng ngày, Sở Y tế TP HCM cũng ký kết chương trình hỗ trợ toàn diện giữa 7 bệnh viện đa khoa và 7 trung tâm y tế khu vực phía Bắc. Theo đó, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức hỗ trợ Trung tâm Y tế khu vực Thuận An, Bệnh viện Đa khoa Bình Tân hỗ trợ Dĩ An, Bệnh viện Đa khoa Lãnh Binh Thăng hỗ trợ Tân Uyên, Bệnh viện Đa khoa khu vực Củ Chi hỗ trợ Bến Cát, Bệnh viện Đa khoa Trung Mỹ Tây hỗ trợ Dầu Tiếng, Bệnh viện Đa khoa Tân Phú hỗ trợ Phú Giáo và Bệnh viện Đa khoa Nguyễn Thị Thập hỗ trợ Bàu Bàng.
Đến nay, toàn bộ 13 trung tâm y tế khu vực trên địa bàn TP HCM sau sáp nhập đều đã được tăng cường năng lực theo các mô hình khác nhau. Trong đó, hai đơn vị tại Hồ Tràm và Côn Đảo được luân phiên bác sĩ từ các bệnh viện tuyến cuối, hai trung tâm được chuyển thành cơ sở của bệnh viện đa khoa hạng một. 9 trung tâm còn lại được các bệnh viện đa khoa đồng hành hỗ trợ toàn diện về chuyên môn và quản trị.
Theo ông Thượng, mục tiêu của mô hình là xây dựng mạng lưới khám chữa bệnh liên thông, để người dân ở các khu vực xa trung tâm vẫn được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao mà không phải chuyển lên tuyến trên trong những trường hợp có thể điều trị tại địa phương.
Xương thường chỉ được chú ý khi xuất hiện cảm giác đau nhức, loãng xương hoặc gãy xương ở tuổi trung niên. Tuy nhiên, mật độ xương thực tế bắt đầu suy giảm từ sau tuổi 40, đặc biệt ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh.
Xương là mô sống, liên tục được tái tạo. Chế độ ăn uống, vận động và lối sống hàng ngày đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe xương. Đặc biệt duy trì những thói quen tốt mỗi ngày cũng có thể giúp giảm nguy cơ loãng xương.
Theo Verywell Health, vận động là một trong những cách đơn giản hỗ trợ tăng cường mật độ xương mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào thực phẩm bổ sung.
Các bài tập chịu trọng lượng như đi bộ nhanh, chạy bộ, nhảy dây hoặc khiêu vũ tạo áp lực tích cực lên hệ xương, kích thích cơ thể hình thành mô xương mới. Trong khi đó, các bài tập sức mạnh như squat, plank, chống đẩy hoặc tập tạ giúp cơ và xương phối hợp hoạt động tốt hơn.
Trang Times of India cũng nhấn mạnh vai trò của tập luyện thường xuyên không chỉ giúp tăng khối lượng xương mà còn cải thiện khả năng giữ thăng bằng và phối hợp vận động - yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ té ngã ở người lớn tuổi.
Ăn đủ thực phẩm giàu canxi
Canxi là khoáng chất quan trọng nhất đối với hệ xương vì phần lớn lượng canxi trong cơ thể được lưu trữ ở xương và răng. Thiếu canxi kéo dài có thể làm tăng nguy cơ loãng xương, xương giòn yếu, dễ gãy.
Các nguồn thực phẩm giàu canxi gồm sữa, sữa chua, phô mai. Một cốc sữa ít béo có thể chứa hơn 300 mg canxi, trong khi một cốc sữa chua không béo nguyên chất có thể cung cấp gần 500 mg canxi.
Ngoài thực phẩm từ sữa, các loại rau lá xanh như cải xoăn, cải thìa, cải bẹ xanh, cùng đậu phụ và hạnh nhân cũng chứa lượng canxi đáng kể. Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) khuyến nghị người trưởng thành nên bổ sung khoảng 1.000-1.200 mg canxi mỗi ngày.
Bổ sung vitamin D để tăng hấp thụ canxi
Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong quá trình hấp thụ canxi và khoáng hóa xương. Nếu thiếu vitamin D, cơ thể có thể không tận dụng được lượng canxi nạp vào dù chế độ ăn đầy đủ. Ánh nắng mặt trời là nguồn vitamin D tự nhiên. Chỉ cần tiếp xúc ánh nắng nhẹ khoảng 10-15 phút mỗi ngày cũng có thể hỗ trợ cơ thể tự tổng hợp vitamin D.
Ngoài ra, các thực phẩm như cá hồi, cá mòi, cá ngừ, lòng đỏ trứng hoặc sữa tăng cường vitamin D cũng giúp cải thiện lượng vitamin D trong cơ thể. Trang Prevention lưu ý rằng nhiều người hiện nay khó bổ sung đủ vitamin D từ ánh nắng vì phần lớn thời gian trong ngày đều ở trong nhà hoặc làm việc văn phòng.
Hạn chế rượu bia, thuốc lá và quá nhiều caffeine
Lối sống có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mật độ xương. Hút thuốc lá có liên quan đến giảm khối lượng xương và tăng nguy cơ gãy xương, đặc biệt ở người lớn tuổi. Uống quá nhiều rượu bia có thể cản trở hấp thụ canxi và ảnh hưởng đến hormone tham gia quá trình tạo xương. Ngoài ra, tiêu thụ quá nhiều caffeine cũng có thể làm tăng đào thải canxi nếu chế độ ăn thiếu dưỡng chất.
Các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế rượu bia, tránh hút thuốc và duy trì lượng caffeine ở mức hợp lý để bảo vệ sức khỏe xương lâu dài.
Ngủ đủ giấc và duy trì tư thế đúng
Giấc ngủ cũng liên quan đến mật độ xương. Theo Times of India, thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng hormone cortisol - yếu tố cản trở quá trình tái tạo xương. Các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành nên ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm và kiểm soát căng thẳng bằng thiền, hít thở sâu hoặc vận động nhẹ.
Duy trì tư thế đúng và khả năng giữ thăng bằng tốt cũng góp phần bảo vệ hệ xương khi tuổi tác tăng lên. Mỗi người nên giữ dáng đứng thẳng, mở vai và tập những bài cải thiện thăng bằng như tập yoga hoặc đứng một chân để giảm nguy cơ té ngã, chấn thương.
