Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi đang trải qua giai đoạn thành công về mặt ngoại giao. Sau khi kết thúc chuyến thăm Mỹ kéo dài một tuần vào ngày 19/7, ông al-Zaidi dự kiến sẽ tới Tehran để gặp gỡ các nhà lãnh đạo mới của Iran. Các chuyến thăm Qatar, Ả rập Xê út, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria cũng nằm trong lịch trình sắp tới của ông.
Chuyến thăm Mỹ là điểm dừng chân đầu tiên và được cho là quan trọng nhất trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao vị thế của Iraq tại Trung Đông.
Bên cạnh việc thúc đẩy quan hệ với Washington, Baghdad cũng muốn duy trì mối quan hệ lâu năm với Tehran trong bối cảnh căng thẳng Mỹ – Iran leo thang trở lại và các gián đoạn tại eo biển Hormuz gây tác động mạnh đến nền kinh tế.
Việc trở thành cầu nối giữa Mỹ và Iran sẽ giúp Iraq giữ được vị thế ngoại giao đặc biệt. Điều này phản ánh sự nổi lên của Iraq như một mắt xích chiến lược trong một Trung Đông ngày càng được định hình bởi mạng lưới năng lượng, hạ tầng, thương mại và đầu tư.
Vị thế đặc biệt
Tầm quan trọng ngày càng lớn của Iraq với tư cách là trung tâm kết nối ngoại giao và thương mại phản ánh cả những thay đổi trong nước lẫn chuyển biến của khu vực.
Việc tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) bị suy yếu nghiêm trọng tại Iraq và khu vực, tình hình an ninh được cải thiện cùng chính sách đối ngoại chủ động hơn của Baghdad đã mở rộng không gian hành động cho nước này.
Trong khi đó, sự suy giảm ảnh hưởng của các lực lượng do Tehran hậu thuẫn trong khu vực và cuộc chiến Mỹ – Iran đã làm gia tăng giá trị chiến lược về địa lý, thể chế và các mối quan hệ của Iraq.
Việc ông al-Zaidi chọn Mỹ là chuyến công du nước ngoài đầu tiên sau khi nhậm chức cũng cho thấy Washington đang đánh giá lại vai trò của Iraq, trong bối cảnh hầu như mọi cường quốc trong khu vực và thế giới đều đang làm điều tương tự.
Iran, các quốc gia Ả rập vùng Vịnh và Trung Quốc đều tăng cường quan hệ với Baghdad, mỗi bên theo đuổi mục tiêu riêng nhưng đều nhận thấy Iraq có vị trí chiến lược đặc biệt.
Đối với Washington, sự thay đổi này đánh dấu việc Mỹ không còn nhìn Iraq chủ yếu dưới góc độ chống khủng bố và ổn định quân sự như thời hậu chiến Iraq.
Thay vào đó, hai bên đang hướng tới một quan hệ đối tác toàn diện hơn. Các thỏa thuận kinh tế mới cho thấy nỗ lực củng cố ngành năng lượng Iraq, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và mở rộng đầu tư của khu vực tư nhân.
Iran, các nước Ả rập Vùng Vịnh và Trung Quốc đều có lợi ích riêng. Đối với Tehran, Iraq là mắt xích trung tâm trong chiến lược khu vực vào thời điểm Iran đang phải đối mặt với nhiều thách thức hơn. Iraq đóng vai trò vùng đệm chiến lược, là đối tác thương mại quan trọng và là hành lang kết nối Iran với các đồng minh ở khu vực Levant.
Các quốc gia Ả rập vùng Vịnh cũng đã điều chỉnh chính sách đối với Baghdad, coi hợp tác với Iraq thời hậu IS là cơ hội để tăng cường đầu tư, phát triển hạ tầng và hội nhập kinh tế.
Trong khi đó, Trung Quốc nhìn nhận Iraq dưới một góc độ khác. Một Iraq ổn định và phát triển kinh tế cũng là đối tác năng lượng đáng tin cậy và có thể trở thành trung tâm kết nối khu vực trong tương lai, hỗ trợ cho các khoản đầu tư của Bắc Kinh vào Trung Đông.
Vai trò cầu nối
Điểm khác biệt của Iraq không chỉ nằm ở vị trí địa lý mà còn ở việc nước này duy trì được quan hệ với hầu hết các trung tâm quyền lực tại Trung Đông.
Baghdad có thể hợp tác với Washington về an ninh và năng lượng, với Tehran về chính trị và thương mại, với Bắc Kinh về hạ tầng và đầu tư, đồng thời thúc đẩy kết nối với các nước Vùng Vịnh.
Điều này khiến Iraq mang đặc điểm của một “quốc gia trung gian”, quốc gia có ảnh hưởng nhờ khả năng duy trì quan hệ với các mạng lưới chính trị, kinh tế và an ninh đang cạnh tranh lẫn nhau, đồng thời góp phần định hình cách các mạng lưới này tương tác.
Sức mạnh quân sự và các liên minh truyền thống vẫn quan trọng, nhưng ảnh hưởng ngày càng được quyết định bởi những hệ thống kết nối các nền kinh tế và xã hội, như hạ tầng năng lượng, lưới điện, hành lang logistics, hệ thống tài chính và mạng lưới đầu tư.
Những quốc gia kiểm soát hoặc định hình các mạng lưới này sẽ có khả năng ảnh hưởng lớn hơn tới tương lai khu vực.
Dù giới quan sát nhận định Iraq vẫn đối mặt với thách thức, nhưng họ cho rằng nếu Baghdad có thể nắm được thời cơ, họ có thể củng cố vai trò và đạt được thành tựu tại một khu vực đang phủ bóng bởi những biến động cả về chính trị và quân sự.
Tin Gốc: Dân Trí
