Căng thẳng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Giáo hoàng Leo XIV gần đây gia tăng, khi hai bên bất đồng quan điểm về chiến sự Iran. Lãnh đạo Vatican trước đó thường xuyên chỉ trích cuộc chiến Iran và kêu gọi chấm dứt xung đột.
Tổng thống Trump tối 12/4 chỉ trích Giáo hoàng Leo XIV bằng những lời lẽ gay gắt bất thường, cho rằng ông là người Mỹ nhưng “không có tinh thần Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) và rất tệ trong chính sách đối ngoại”.
Ngày 13/4, Giáo hoàng trả lời phóng viên rằng thông điệp kêu gọi hòa bình và hòa giải của Vatican bắt nguồn từ Phúc âm và ông “không e sợ chính quyền Trump”. Tổng thống Trump sau đó nhắc lại những lời công kích lãnh đạo Vatican và tuyên bố sẽ không xin lỗi.
Cuộc đối đầu chưa từng có giữa lãnh đạo một cường quốc với người đứng đầu 1,4 tỷ tín đồ Công giáo toàn cầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chứng kiến những lời lẽ của ông Trump, nhiều người Công giáo ở Mỹ đã bày tỏ nỗi bất bình, điều có thể gây bất lợi lớn cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, theo các bình luận viên David Crary, Peter Smith và Steve Peoples của AP.
Tổng thống Trump đắc cử nhiệm kỳ hai hồi tháng 11/2024 phần nào nhờ sự ủng hộ từ cộng đồng Công giáo Mỹ, với 55% cử tri nhóm này bỏ phiếu cho ông, theo Trung tâm Nghiên cứu Pew. Đây cũng là nhóm cử tri quan trọng mà đảng Cộng hòa cần dựa vào nếu muốn duy trì thế đa số sít sao tại lưỡng viện trong bầu cử giữa kỳ.
Tuy nhiên, sự ủng hộ này đang có dấu hiệu giảm xuống. Kết quả thăm dò thực hiện trong tháng 2 của Pew, trước khi chiến sự Iran bùng phát, cho thấy tỷ lệ ủng hộ cách ông Trump lãnh đạo đất nước giảm từ 59% xuống 52% trong nhóm Công giáo da trắng, từ 31% xuống 23% trong nhóm Công giáo gốc Latin. Tỷ lệ ủng hộ toàn bộ hoặc phần lớn chương trình nghị sự của ông Trump cũng lần lượt giảm từ 51% xuống 46% và từ 20% xuống 18%.
Trong khi đó, sự ủng hộ dành cho Giáo hoàng gia tăng trên toàn nước Mỹ. Khảo sát cuối tháng 2, đầu tháng 3 của NBC News cho thấy cử tri Mỹ hiện có thiện cảm với Giáo hoàng nhiều hơn Tổng thống Trump. 42% người được hỏi cho biết họ nhìn nhận lãnh đạo Vatican tích cực, và chỉ 8% có cái nhìn tiêu cực, chênh lệch ròng 34 điểm phần trăm.
Nhà phân tích dữ liệu Harry Enten của CNN cho biết mức chênh lệch giữa cái nhìn tích cực và tiêu cực với ông Trump trong cộng đồng người Công giáo Mỹ đã lao dốc từ +20 điểm hồi tháng 11/2024 xuống còn -4 điểm vào tháng 3.
“Tôi tin rằng Tổng thống đang mắc sai lầm lớn khi nhắm vào người đàn ông được yêu mến và nổi tiếng nhất nước Mỹ”, ông Enten nói, thêm rằng ông Trump có thể “đang ghen tị” với Giáo hoàng. “Từ quan điểm chuyên môn của mình, tôi không chắc việc công kích Giáo hoàng là cách để lấy lại sự ủng hộ từ cử tri Công giáo. Điều này sẽ không giúp ích gì cả”.
Tổng thống Trump còn gây tranh cãi khi đăng lên Truth Social tối 12/4 một bức ảnh chế thể hiện ông trong trang phục dài màu trắng với áo choàng đỏ, đặt bàn tay phát sáng lên trán một người nằm trên giường bệnh, tay còn lại cũng phát ra ánh sáng. Bức ảnh đã thu hút nhiều chú ý, khi một số người cho rằng nó cho thấy ông Trump “có hiện thân như Chúa Jesus”.
“Hãy gỡ cái này xuống, thưa ngài Tổng thống”, David Brody, bình luận viên nổi tiếng của tổ chức truyền thông tôn giáo Christian Broadcasting Network, người có quan điểm ủng hộ ông Trump, viết trên X. “Ngài không phải là Chúa. Không ai trong chúng ta là như vậy. Điều này đã đi quá xa, vượt lằn ranh đỏ”.
Caleb Collier, người dẫn chương trình podcast Church and State, thừa nhận “hối tiếc” vì đã bỏ phiếu cho ông Trump năm 2024. Collier từng là quản lý cấp cao tại TPUSA Faith, bộ phận của tổ chức bảo thủ Turning Point USA có quan điểm ủng hộ ông Trump.
Collier cho biết ông không phải là người hâm mộ Giáo hoàng, nhưng cũng cảm thấy bất an trước các cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela và Iran. Ông thấy “đau lòng” khi chứng kiến nhiều tín hữu lại cổ vũ cho sự tàn phá đang diễn ra ngoài kia, cho rằng Giáo hoàng đang lên tiếng cho những điều cần thiết.
“Tôi thực sự mệt mỏi khi quá nhiều người ở Mỹ, đặc biệt là phe MAGA, không phản biện, không đặt câu hỏi về bất cứ điều gì mà ông Trump đã làm hoặc đang làm”, Collier nói, mô tả ảnh chế mà ông Trump đăng tải là “báng bổ”. “Thật khó tin là ông ấy có thể đi xa đến mức đó”.
Trước loạt phản ứng, ông Trump ngày 13/4 cho biết đã xóa bức ảnh khỏi tài khoản để tránh gây hiểu nhầm. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, Tổng thống Trump bác bỏ những bình luận cho rằng ông cố ý “hiện thân giống Chúa Jesus”, nói rằng “chỉ có truyền thông tin giả mới nghĩ đến điều này”.
“Tôi là người đăng hình ảnh đó. Tôi nghĩ bức ảnh thể hiện tôi là bác sĩ. Trong ảnh cũng có nhân viên Chữ thập Đỏ, tổ chức mà chúng tôi ủng hộ. Thông điệp của bức ảnh là tôi làm bác sĩ giúp mọi người tốt hơn và đó thật sự là những gì tôi đang làm, giúp mọi người tốt lên”, ông Trump nói.
Trong khi đó, một số đồng minh của ông Trump vẫn lạc quan rằng tranh cãi này sẽ sớm bị lãng quên.
“Có một nguồn ủng hộ rất sâu rộng dành cho Tổng thống và các chính sách dựa trên đức tin của ông, đủ để vượt lên trên bất kỳ bất đồng nào xoay quanh một bài đăng trên mạng xã hội”, Ralph Reed, thành viên hội đồng cố vấn tôn giáo của tổng thống, nói với AP.
Trong lịch sử Mỹ, nhiều tổng thống từng có bất đồng chính sách với các giáo hoàng. Tuy nhiên, giới chuyên gia về Vatican và lịch sử tôn giáo cho biết họ chưa từng thấy “cuộc đấu khẩu” nào giống như những gì đang xảy ra giữa ông Trump và Giáo hoàng Leo XIV.
“Đây là mức độ chỉ trích chưa từng có từ một tổng thống Mỹ đối với giáo hoàng”, David Campbell, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Notre Dame, cho biết.
Ông Schröder không phù hợp để đại diện cho châu Âu trong bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào nhằm chấm dứt chiến sự Nga - Ukraine, đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas cho biết hôm 11/5.
Tổng thống Nga Vladimir Putin cuối tuần qua đã đề xuất rằng ông Schröder, người giữ chức Thủ tướng Đức từ năm 1998 đến 2005, có thể đại diện cho các nước châu Âu trong các cuộc đàm phán hòa bình. Trước đây, ông Schröder từng nắm vai trò trong một số công ty năng lượng quốc doanh của Nga.
“Thứ nhất, nếu chúng ta trao cho Nga quyền chỉ định một nhà đàm phán thay mặt chúng ta thì điều đó sẽ không khôn ngoan chút nào”, bà Kallas phát biểu khi tới dự cuộc họp các ngoại trưởng tại Brussels.
Ngoài ra, bà cho rằng ông Schröder từng là một nhà vận động hành lang cấp cao cho các công ty quốc doanh của Nga và đó là lý do ông Putin muốn ông ấy là trung gian đàm phán.
Cho đến nay, Mỹ đóng vai trò trung gian chính trong các cuộc đàm phán Nga - Ukraine, trong khi châu Âu phần lớn đứng ngoài cuộc, dù một số lãnh đạo đã kêu gọi châu Âu đóng vai trò tích cực hơn.
Cuối tuần qua, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cho biết châu Âu nên tham gia đàm phán, với đại diện là các quan chức từ nhóm cường quốc E3 gồm Đức, Pháp và Anh.
Khi được hỏi trong điều kiện nào EU có thể chấp nhận tham gia đàm phán trực tiếp với ông Putin, bà Kallas nói rằng Moscow cần phải có các động thái nhượng bộ.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đã tới Kiev hôm 11/5 để thảo luận về việc sản xuất vũ khí chung và mở rộng hợp tác quốc phòng. Các cuộc thảo luận dự kiến tập trung vào các dự án UAV mới, các liên doanh quốc phòng Đức - Ukraine và hỗ trợ cho lĩnh vực công nghệ quân sự của Ukraine thông qua nền tảng Brave One.
Theo bà Kallas, các ngoại trưởng EU dự kiến sẽ tiếp tục thảo luận vấn đề trên tại cuộc họp vào cuối tháng 5 khi khối này xây dựng cách tiếp cận trước bất kỳ cuộc đàm phán tiềm năng nào với Moscow.
Trước đó, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cho biết EU nhìn thấy “tiềm năng” cho các cuộc đàm phán trong tương lai với ông Putin. Ông nói thêm rằng khối này đang chuẩn bị cho khả năng đàm phán và nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Volodymyr Zelensky.
Ngày 9/5, ông Costa nói EU sẽ chỉ trao đổi với ông Putin vào “thời điểm thích hợp”.
“Sẽ có lúc EU cần nói chuyện với Nga vì đây là vấn đề mang tính sống còn đối với châu Âu. Nhưng hiện tại chưa phải lúc", ông giải thích.
Trong khi đó, ngày 11/5, Tổng thống Zelensky cho biết ông Putin “đã tuyên bố sẵn sàng cho các cuộc đàm phán thực sự”.
“Giờ đây chính ông Putin nói rằng cuối cùng ông ấy đã sẵn sàng cho các cuộc gặp thực sự. Chúng tôi đã thúc đẩy ông ấy một chút, và chúng tôi đã chuẩn bị cho các cuộc gặp từ lâu, vì vậy chúng tôi cần tìm ra một hình thức phù hợp. Chúng tôi cần chấm dứt cuộc chiến này và bảo đảm an ninh một cách đáng tin cậy”, ông Zelensky nói.
Tuy nhiên sau đó, Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã làm rõ thêm tuyên bố của ông Trump. Theo đó, Mỹ sẽ thực hiện phong tỏa toàn bộ giao thông đường biển "đi và đến các cảng của Iran", bắt đầu từ 9h tối ngày 13-4 (giờ Việt Nam), nhưng lệnh phong tỏa sẽ không ảnh hưởng đến tàu thuyền sử dụng eo biển Hormuz để đi và đến các cảng không thuộc Iran.
Cuộc hội đàm kéo dài 21 tiếng đồng hồ trong hai ngày 11 và 12 tháng 4 ở Islamabad đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance và các quan chức Iran cho biết sau đó rằng giữa hai bên vẫn còn nhiều khác biệt đáng kể.
Phát biểu sau cuộc hội đàm, ông Vance nói Mỹ cần một cam kết rằng Iran sẽ không tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân.
Nhưng ngay cả khi đàm phán không đưa đến thỏa thuận, có vẻ như nguy cơ hai bên trở lại với một cuộc chiến tranh tổng lực ít ra đã được ngăn chặn. Trước khi đàm phán có thể tiến hành, Washington và Tehran đã nhất trí với nhau về một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần lễ bắt đầu từ ngày 7-4.
Chính phủ Iran gọi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng, tiếp tục phô trương sức mạnh ở trong và ngoài nước, đồng thời khẳng định không còn lòng tin với Mỹ sau cuộc gặp ở Islamabad và tỏ ra cương quyết không chấp nhận bất cứ điều gì khác ngoài việc đòi hỏi Mỹ và Israel chấm dứt hoàn toàn và ngay lập tức các hành động thù địch.
Những gì diễn ra ở Islamabad cũng cho thấy cục diện chiến lược đã thay đổi. Cuộc chiến cho tới nay không đi đến đâu của Mỹ và Israel đã làm yếu đi sức nặng của các mối đe dọa quân sự.
Washington vẫn có thể phô trương lực lượng, nhưng sau một cuộc xung đột tốn kém và cơ bản là vô ích, những cảnh báo như vậy không còn mang sức nặng như trước. Tương tự, tuyên bố phong tỏa Hormuz của ông Trump không đồng nghĩa với việc an ninh hay lưu thông bình thường đã trở lại với tuyến đường thủy huyết mạch này.
Một thực tế mới hiện đang hình thành ở Trung Đông: Washington không còn có thể áp đặt các điều khoản. Bất kỳ thỏa thuận nào giờ cũng đòi hỏi thỏa hiệp thực sự thông qua hoạt động ngoại giao kiên nhẫn, kỷ luật và chấp nhận tình trạng mơ hồ.
Vấn đề là những phẩm chất này cũng là điều ông Trump thiếu. Ngoài ra, các cuộc thương lượng mở ra khả năng những cường quốc khác sẽ tham gia, đặc biệt là các bên có ảnh hưởng với Iran như Trung Quốc và Nga, để giúp ổn định quá trình và giảm thiểu rủi ro tái diễn xung đột.
Tuy nhiên, ngay cả khi các cuộc đàm phán đổ vỡ và thậm chí khi Israel tiếp tục các cuộc tấn công vào Iran, điều đó không tự động khiến Mỹ sẽ bị kéo trở lại cuộc chiến.
Kết quả khả thi hơn là một hiện trạng bế tắc mới không qua đàm phán - một trạng thái không được pháp điển hóa qua thỏa thuận chính thức, mà được duy trì bằng sự kiềm chế lẫn nhau trên thực tế.
Mỹ sẽ đứng ngoài cuộc chiến, Iran sẽ tiếp tục quyền kiểm soát với giao thông qua eo biển Hormuz, Israel và Iran sẽ tiếp tục cuộc xung đột ở mức độ thấp. Một cuộc chiến toàn diện Mỹ - Iran, vào lúc này, sẽ được ngăn chặn.
Tehran có thể tuyên bố họ đã đánh bại sức mạnh kết hợp của Israel và Mỹ trong khi vẫn giữ nguyên vị thế địa chính trị và chế độ thần quyền, thậm chí là đã củng cố thêm những điều đó.
Về phần mình, ông Trump có thể khoe ông đã tránh được một cuộc chiến sa lầy khác cho nước Mỹ, trong khi vẫn làm suy yếu nghiêm trọng năng lực quân sự của đối thủ, giúp ổn định thị trường năng lượng, và hỗ trợ thành công Israel.
Dù cho những tuyên bố "chiến thắng" đấy có gần (hay xa) sự thực đến đâu, một tình thế cân bằng, tuy mong manh, đã ít nhiều được xác lập. Trong tình thế này, cả hai bên đều không đủ ý chí chính trị để đạt được một giải pháp toàn diện, nhưng đủ lợi ích chung để tránh một cuộc hủy diệt lẫn nhau lan rộng.
Bà Ngô Phương Ly sáng 30/5 tới thăm cô, trò lớp tiếng Việt Lạc Hồng, bày tỏ tự hào khi giữa nhịp sống hiện đại và bận rộn của Singapore lại có một lớp học tiếng Việt dành cho các cháu thiếu nhi, theo TTXVN.
Bà cho rằng đây không chỉ là lớp học đơn thuần, mà còn là mái nhà nhỏ đong đầy tình yêu với tiếng Việt, với quê hương và tình cảm gắn bó với cội nguồn dân tộc.
Lớp Lạc Hồng mới được hình thành, chủ yếu gồm các học sinh có bố hoặc mẹ là người nước ngoài, theo phu nhân Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Thanh Phương Nghi. Mục tiêu của lớp là tạo không gian giao lưu, gìn giữ văn hóa, thúc đẩy hoạt động dạy và học tiếng Việt trong cộng đồng.
Ngoài việc bảo trợ cho lớp Lạc Hồng, đại sứ quán Việt Nam tại Singapore đã hỗ trợ cấp miễn phí giáo trình dạy tiếng Việt cho các gia đình có nhu cầu dạy học cho con em. Các lớp dạy tiếng Việt trực tuyến, hoạt động giao lưu, kết nối thế hệ trẻ cũng được khuyến khích tổ chức.
Bà Ngô Phương Ly đánh giá cao tâm huyết của các giáo viên và mong muốn phụ huynh tiếp tục đồng hành để gìn giữ tiếng mẹ đẻ cho con em. Bà nhấn mạnh đây chính là cách để giữ gìn bản sắc văn hóa và là sợi dây gắn kết các thế hệ trong gia đình.
Bà đã trao tặng lớp Lạc Hồng tủ sách gồm 100 đầu sách bằng tiếng Việt và song ngữ về văn hóa, lịch sử và sách học tiếng Việt.
Hiện có khoảng 34.000 người Việt Nam đang học tập, làm việc, sinh sống tại Singapore, phần lớn là trí thức, thế hệ trẻ. Trong đó, hầu hết đều có gia đình, họ hàng đang sinh sống tại Việt Nam nên nhu cầu duy trì văn hóa, ngôn ngữ mẹ đẻ cho con cái để tiếp nối sự gắn kết với gia đình, quê hương ngày càng cao.
Chiều cùng ngày, bà Ngô Phương Ly cùng bà Loo Tze Lui, phu nhân Thủ tướng Singapore Lawrence Wong, thăm Temasek Shophouse, trung tâm tạo tác động xã hội của Singapore.
Tòa nhà có từ năm 1928 đã được cải tạo thành nơi vừa để bảo tồn, vừa phục vụ người dân như không gian kết nối cho các tổ chức thiện nguyện, doanh nghiệp xã hội, công ty khởi nghiệp vì cộng đồng, các nhà hoạt động xã hội và những cá nhân mong muốn tạo ra tác động tích cực cho xã hội.
Bà Ngô Phương Ly bày tỏ ấn tượng về sự kết nối sáng tạo của Singapore giữa kiến trúc lịch sử với phát triển cộng đồng, đổi mới xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững. Bà mong muốn hai bên tiếp tục tăng cường giao lưu, hiểu biết và thúc đẩy hơn nữa các hoạt động hợp tác, gắn kết giữa nhân dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân thăm cấp nhà nước tới Singapore ngày 29-31/5 theo lời mời của Tổng thống Tharman Shanmugaratnam và phu nhân.
Việt Nam và Singapore thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973, nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2025. Kim ngạch thương mại hai chiều đạt gần 12 tỷ USD năm 2025. Singapore hiện là đối tác đầu tư lớn thứ hai tại Việt Nam, với tổng vốn đầu tư lũy kế gần 100 tỷ USD.
