Hôm qua (14.4), CNN dẫn một số nguồn tin thân cận chính phủ Mỹ cho hay nước này vẫn đang để ngỏ khả năng đàm phán vòng hai với Iran. Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ J.D Vance tuyên bố “bóng đang ở phía sân Iran”, nhằm ám chỉ việc Tehran chỉ cần đồng ý với các điều kiện của Washington thì hai bên có thể khởi động đàm phán trở lại.
Viết trên mạng xã hội Truth Social nửa đêm 13.4 (theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ngày 12.4, có tổng cộng 34 tàu đã vượt qua eo biển Hormuz. Đây là số lượng tàu vượt qua Hormuz nhiều nhất trong một ngày kể từ khi bùng nổ chiến sự. Tuy nhiên, con số này chưa được kiểm chứng.
Trong khi đó, tình hình thực địa ở khu vực Trung Đông vẫn căng thẳng. Cũng viết trên mạng xã hội, Tổng thống Trump đe dọa sẽ bắn hạ các tàu tấn công nhanh của Iran nếu tiếp cận cự ly gần các tàu chiến Mỹ ở vịnh Ba Tư. Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết đã nhận được thông báo rằng kể từ 21 giờ ngày 13.4 (giờ VN), hạn chế tiếp cận hàng hải được áp dụng đối với các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm các địa điểm dọc theo vịnh Ba Tư, vịnh Oman và eo biển Hormuz. Theo đó, sự hạn chế này không có ngoại lệ đối với các tàu mang cờ của bất kỳ quốc gia nào khi tham gia vào các cảng, bến dầu hoặc cơ sở ven biển của Iran.
Những diễn biến trên khiến cho xung đột ở Trung Đông tiếp tục khó lường, gây tác động lớn đến toàn thế giới, đặc biệt là khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Liên quan vấn đề này, Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) hôm qua công bố báo cáo về ảnh hưởng của chiến sự Trung Đông đối với các nền kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Theo đó, sự leo thang quân sự ở Trung Đông có thể gây ra tổn thất sản lượng từ 97 – 299 tỉ USD cho kinh tế châu Á – Thái Bình Dương. Mức độ này tương ứng với từ 0,3-0,8% GDP toàn khu vực. UNDP dự đoán rằng cuộc chiến khiến 32 triệu người có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói trên toàn cầu, và 8,8 triệu người trong số này nằm ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Nguyên nhân là chi phí vận chuyển, năng lượng và thực phẩm tăng cao gây căng thẳng cho thu nhập, tiêu dùng, việc làm và an sinh xã hội trên toàn khu vực. Các hộ gia đình có thu nhập thấp, lao động phi chính thức, người di cư và doanh nghiệp nhỏ là những đối tượng có nguy cơ cao nhất.
Trong báo cáo vừa công bố, Tập đoàn tài chính S&P Global đánh giá tình trạng nhập khẩu năng lượng của châu Á – Thái Bình Dương khiến các nền kinh tế khu vực này dễ bị gián đoạn nguồn cung cấp năng lượng kéo dài. Giá năng lượng cao hơn đang làm tăng chi phí và lạm phát, cũng như xói mòn sức mua, do đó làm giảm tăng trưởng. Ở một số nền kinh tế, tình trạng thiếu khí đốt hóa lỏng và các biện pháp tiết kiệm năng lượng của các chính quyền làm gián đoạn hoạt động kinh tế. Nhiều nền kinh tế dù duy trì dự trữ dầu thô chiến lược ở mức cao, nhưng nếu cuộc chiến kéo dài thì sẽ vẫn bị gián đoạn về năng lượng.
Thực tế, nhiều quốc gia ở khu vực đang bị ảnh hưởng sâu sắc, điển hình là Hàn Quốc. Theo một phân tích của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), tính đến đầu tháng 4, tổng cộng 26 tàu treo cờ Hàn Quốc vẫn bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, trong khi dự trữ dầu mỏ chiến lược của nước này có thể chỉ đủ để trang trải 26 ngày tiêu thụ thực tế. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã hạ 0,4 điểm phần trăm trong dự báo tăng trưởng của Hàn Quốc, và nâng dự báo lạm phát nước này lên 2,7%. Hiệu ứng gợn sóng lạm phát dự kiến ảnh hưởng đến giao thông vận tải, hậu cần, hóa dầu, nông nghiệp, thực phẩm và đồ uống trong 2 đến 6 tháng tới. Các quan chức cảnh báo về 3 cú sốc đối với nền kinh tế Hàn Quốc: lạm phát cao, lãi suất tăng cao và tiền won suy yếu.
Hay Indonesia đã phải áp dụng nhiều biện pháp hạn chế tiêu thụ xăng dầu. Từ ngày 31.3, Reuters dẫn lời quan chức nước này thông báo giới hạn bán nhiên liệu ở mức 50 lít mỗi ngày cho một chiếc ô tô. Chính phủ Indonesia cũng thực hiện chính sách vào thứ sáu hằng tuần, các công chức, ngoại trừ các lĩnh vực y tế và an ninh, sẽ làm việc tại nhà. Điều này được đánh giá giúp Indonesia tiết kiệm 6,2 triệu tỉ rupiah (364,92 triệu USD) trong việc trợ cấp nhiên liệu.
Giữa bối cảnh như vậy, giá dầu vẫn khó đoán định và có thể duy trì ở mức cao. S&P Global dự báo các kịch bản giá dầu thô. Theo đó, nếu cường độ chiến sự dần hạ nhiệt và vấn đề eo biển Hormuz được giải quyết ngay trong tháng 4, thì dù một số gián đoạn vẫn tiếp diễn, giá dầu Brent sẽ đạt trung bình 92 USD/thùng trong quý 2/2026 và trung bình khoảng 80 USD/thùng cho cả năm 2026.
S&P Global cũng dự báo một kịch bản xấu hơn là chiến sự kéo dài, giá dầu Brent đạt đỉnh ở mức 200 USD/thùng và tính trung bình cả năm ở mức 130 USD/thùng. Khi đó, lạm phát dự kiến đều tăng thêm từ 1 – 1,6 điểm phần trăm ở các nền kinh tế trong khu vực. Điều này dẫn đến việc tăng trưởng của các nền kinh tế châu Á có thể bị mất đi từ 0,3 – 0,7 điểm phần trăm. Vì thế, các nền kinh tế cần điều chỉnh một số chính sách để hạn chế rủi ro.
Tại họp báo ở Lầu Năm Góc ngày 16.4, có sự tham gia của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine, các lãnh đạo quân đội Mỹ ra những cảnh báo mới với Iran, AP đưa tin.
Ông Hegseth cho biết Mỹ đang kiểm soát việc giao thương qua eo biển Hormuz, do Iran đã mất đi năng lực hải quân. Ông tuyên bố thêm Mỹ sẽ duy trì lệnh phong tỏa với các cảng của Iran chừng nào còn cần thiết. “Phép toán khá rõ ràng. Chúng tôi sử dụng 10% năng lực hải quân hùng mạnh nhất thế giới, còn các vị (Iran) thì có 0% hải quân”, theo ông Hegseth.
Người đứng đầu Lầu Năm Góc khẳng định Iran đang tái bố trí khí tài quân sự, tuy nhiên không thể bổ sung. “Các vị có thể di chuyển mọi vật xung quanh, thế nhưng không thể xây dựng lại từ đầu. Chúng tôi đang dõi theo các vị. Chúng tôi đã sẵn sàng tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran, vào các nhà máy phát điện còn lại và vào ngành công nghiệp năng lượng của các vị”, ông Hegseth nói.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ còn cho rằng người Mỹ đang “chứng kiến sự thành công” trong cuộc chiến Iran, trái ngược với thông tin phần lớn mang tính chỉ trích của báo chí.
“Họ thấy thành công. Họ thấy sự thật và họ không yêu cầu sự hoàn hảo. Các vị chỉ tìm những điều tiêu cực”, ông Hegseth nói với các phóng viên.
Cũng trong họp báo trên, ông Dan Caine tuyên bố Mỹ sẽ tích cực truy đuổi bất kỳ tàu nào mang cờ Iran, hoặc tàu hỗ trợ vật chất cho Iran “ở bất cứ đâu trên thế giới”. Ông cũng cảnh báo đến các tàu muốn né phong tỏa của Mỹ tại Hormuz: “Hãy quay đầu hoặc sẵn sàng để bị đột kích. Chúng tôi sẽ dùng vũ lực. Có 13 tàu đã sáng suốt khi quay đầu”.
Theo Al Jazeera ngày 16.4, quân đội Mỹ đã mở rộng lệnh phong tỏa ở Hormuz, theo đó sẽ bao gồm các tàu bị nghi chở hàng lậu. Ngoài ra, tàu nào bị nghi tiếp cận lãnh thổ Iran “sẽ bị kiểm tra và khám xét và tịch thu”.
Bộ trưởng Hegseth cũng kêu gọi Iran nhanh chóng đạt thỏa thuận, đồng thời nói rằng Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei nhiều khả năng đã bị thương.
Tehran chưa bình luận thông tin này, cũng như không lập tức phản hồi thông tin trong buổi họp báo của Lầu Năm Góc.
Hồi đầu ngày 16.4, cố vấn quân sự cho Lãnh tụ tối cao Iran Khamenei, ông Mohsen Rezaei, cảnh báo Tehran sẽ đánh chìm tàu Mỹ ở eo biển Hormuz, nếu Washington quyết định điều tàu kiểm soát tuyến đường này.
Ông Rezaei cũng dọa bắt giữ binh sĩ Mỹ nếu họ đổ bộ lên Iran và “đòi 1 tỉ USD cho mỗi con tin”. “Cá nhân tôi nghĩ gia hạn ngừng bắn không có lợi cho chúng tôi. Một lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa khi các điều khoản và quyền của chúng tôi được đáp ứng. Áp lực phải được tăng cường. Tên lửa của chúng tôi đã sẵn sàng và sẽ đánh chìm tất cả”, The Guardian dẫn lời ông Rezaei.
Trong diễn biến liên quan, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf ngày 16.4 đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Lebanon Nabih Berri. Ông Qalibaf khẳng định lệnh ngừng bắn tại Lebanon cũng quan trọng với Tehran tương tự lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiết lộ lãnh đạo Israel và Lebanon sẽ có cuộc thảo luận trong ngày 16.4, tuy nhiên truyền thông đưa tin Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã từ chối điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
"Chúng tôi sẽ không phê chuẩn bất kỳ thỏa thuận nào cho đến khi chắc chắn rằng các quyền lợi của người dân Iran được tôn trọng... Tiêu chí duy nhất của chúng tôi là phải đạt được các kết quả cụ thể trước khi chúng tôi thực hiện các cam kết đáp lại", Chủ tịch Quốc hội và cũng là trưởng đoàn đàm phán của Iran Mohammad Bagher Ghalibaf phát biểu trên đài truyền hình quốc gia ngày 31/5.
Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh New York Times và trang Axios đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chuyển cho Iran một đề xuất hòa bình mới có phần cứng rắn hơn so với các phiên bản trước đó. Tuy nhiên, chi tiết cụ thể của đề xuất này vẫn chưa được làm rõ.
Nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố các ưu tiên của ông bao gồm việc ngăn chặn Iran phát triển bất kỳ loại vũ khí hạt nhân nào và mở lại tuyến đường hàng hải Hormuz đang bị phong tỏa.
"Một sự đảm bảo duy nhất mà tôi phải có được là Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân. Họ đã đồng ý với điều đó, và điều này rất thú vị”, ông Trump chia sẻ trong một cuộc trả lời phỏng vấn phát sóng trên chương trình Fox News vào ngày 30/5.
Tuy nhiên, Tehran trước đó đã bày tỏ sự hoài nghi đối với những khẳng định của ông Trump, và hai bên vẫn còn khoảng cách rất lớn trong các vấn đề cốt lõi.
Theo thông tin từ hãng thông tấn Tasnim, "các cuộc trao đổi giữa Iran và Mỹ liên quan đến văn bản của một biên bản ghi nhớ tiềm năng vẫn đang tiếp diễn, khi cả hai bên đều thường xuyên đề xuất các sửa đổi”. Tasnim cho biết thêm: "Chưa có thỏa thuận nào được hoàn tất và bất kỳ thỏa thuận nào cũng có thể bị bác bỏ”.
Giới quan sát nhận định, bất kỳ sự điều chỉnh bổ sung nào đối với bản dự thảo đều có thể khiến thỏa thuận nhằm chấm dứt chính thức cuộc chiến ở Trung Đông và mở cửa trở lại eo biển Hormuz tiếp tục bị trì hoãn, sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng với những phát ngôn gay gắt và các vụ đụng độ bạo lực lẻ tẻ.
Trước đó, Iran đã bước vào các cuộc đàm phán với Mỹ về số phận chương trình hạt nhân của mình vào tháng 2, thời điểm mà Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích và tấn công tên lửa vào Iran.
Mặc dù Tehran từ lâu luôn khẳng định chương trình hạt nhân của họ hoàn toàn phục vụ cho các mục đích dân sự, Mỹ và các đồng minh phương Tây lại nghi ngờ quốc gia này có mục tiêu phát triển vũ khí hạt nhân.
Truyền thông Iran cho biết Tehran yêu cầu Mỹ phải giải phóng khoản tài sản bị đóng băng trị giá 12 tỷ USD của Iran trước khi bước vào các cuộc đàm phán thực chất về chương trình hạt nhân. Họ đồng thời bác bỏ những bình luận trước đó của ông Trump về việc kho dự trữ uranium làm giàu của nước này sẽ bị tiêu hủy, coi tuyên bố đó là "vô căn cứ".
Theo các tài liệu tòa án và 2 nguồn tin am hiểu, ông David Rush, người từng giữ một vị trí quản lý tại CIA, đã bị buộc tội trộm cắp hình sự tiền công quỹ theo một đơn khiếu nại được đệ trình vào tuần trước tại Tòa án Quận phía Đông bang Virginia. Luật sư của ông đã không phản hồi yêu cầu bình luận.
Từ tháng 11 năm ngoái đến tháng 3 năm nay, ông Rush đã yêu cầu và nhận được một "số lượng lớn ngoại tệ cùng hàng chục triệu USD dưới dạng vàng thỏi cho các khoản chi phí liên quan đến công việc".
Các quan chức liên bang đã tiến hành khám xét nhà riêng của ông ta vào ngày 18 tháng 5 và thu giữ hơn 300 thỏi vàng với giá trị ước tính hơn 40 triệu USD. Họ cũng tịch thu khoảng 2 triệu USD tiền mặt Mỹ và khoảng 35 chiếc đồng hồ sang trọng, nhiều chiếc trong số đó mang thương hiệu Rolex. Lực lượng FBI cho biết Rush đã bị bắt giữ vào ngày hôm sau.
Khi được hỏi về trường hợp của Rush, một người phát ngôn của CIA cho biết trong một tuyên bố chung với FBI rằng FBI đã bắt giữ một cá nhân sau khi nhận được thông tin chuyển giao từ cơ quan này.
FBI kết luận có đủ căn cứ để tin rằng ông Rush đã "cố tình biển thủ, lấy cắp hoặc cố tình chuyển đổi một tài sản có giá trị của Mỹ" để phục vụ cho mục đích sử dụng cá nhân.
Ông cũng bị cáo buộc đã nói dối các nhà tuyển dụng về lý lịch của mình trong suốt gần 20 năm.
Người đàn ông này đã nộp đơn xin việc vào chính phủ tổng cộng ba lần; trong hồ sơ ứng tuyển đầu tiên, ông tuyên bố tốt nghiệp Đại học Clemson vào năm 2000. Trong hồ sơ thứ hai, ông khai bổ sung rằng mình có bằng thạc sĩ tại Học viện Bách khoa Rensselaer.
Ở lần thử sức thứ ba vào năm 2009, ông đã thành công, và hồ sơ này bao gồm cả các tấm bằng nói trên cùng một chứng chỉ bay thử nghiệm từ Trường Phi công Thử nghiệm Hải quân Mỹ. Trong các đơn xin thăng chức, ông tuyên bố mình từng là người hướng dẫn luận văn tại Học viện Công nghệ Không quân. Ông Rush cũng nói với các nhà tuyển dụng rằng ông là một phi công của lực lượng Hải quân.
Tuy nhiên, theo các cáo trạng, không có điều nào trong số đó là sự thật; ông không hề tốt nghiệp từ các trường này, và các điều tra viên cho biết Cục Hàng không Liên bang (FAA) không hề có bất kỳ chứng chỉ hay giấy phép phi công nào được đăng ký dưới tên của Rush.
Vụ án đã dấy lên những câu hỏi lớn về tính hiệu quả của chương trình thẩm định an ninh của chính phủ liên bang Mỹ, vốn được thiết lập để đảm bảo các sĩ quan tình báo hoặc các nhân viên chính phủ khác không phản bội lòng tin của công chúng hoặc làm gián điệp cho nước ngoài.
Chính phủ Mỹ tiến hành các cuộc điều tra lý lịch đối với mọi ứng viên tiềm năng tại CIA và các cơ quan khác được cấp quyền tiếp cận thông tin nhạy cảm và bí mật. Sau khi nhân viên được tuyển dụng, chính phủ tiếp tục giám sát các hoạt động tài chính, việc đi lại, hồ sơ tín dụng và các thông tin khác của họ thông qua các hệ thống kiểm tra tự động để đảm bảo họ không rơi vào thế yếu trước các hành vi tống tiền.
Cơ quan Phản gián và An ninh Quốc phòng (DCSA), trực thuộc thẩm quyền của Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ (ODNI), là đơn vị giám sát chương trình kiểm tra lý lịch này.
Hiện chưa rõ cuộc điều tra đối với ông Rush đã bắt đầu như thế nào, và cũng chưa rõ ông rời CIA từ khi nào.
