Dù vậy, cho tới nay, tuy luật có quy định nội dung trên giấy xác nhận khuyết tật, quy chuẩn vẫn đang mỗi nơi mỗi khác, đôi khi gây chuyện dở khóc dở cười.
Một ví dụ với anh Hoàng, một người khiếm thính, khi làm thủ tục ưu tiên cho người khuyết tật, anh xuất trình giấy xác nhận khuyết tật đầy đủ, nhưng trên giấy lại không có ảnh. Nhân viên nghi ngờ anh dùng giấy giả nên yêu cầu anh xuất trình thêm cả căn cước công dân.
Những tình huống dở khóc dở cười tại các điểm tham quan, dịch vụ công cộng, hay thậm chí trong các giao dịch hành chính như vậy không hiếm, cho thấy giấy xác nhận khuyết tật ở nhiều nơi cấp bị thiếu tính nhận diện và tiện dụng.
Luật Người khuyết tật năm 2010 dành hẳn Chương II (từ Điều 15 đến Điều 20) quy định về việc xác nhận khuyết tật. Cụ thể, Điều 19 nêu rõ giấy xác nhận khuyết tật phải có các nội dung cơ bản như: Thông tin nhân thân (họ tên, ngày sinh, giới tính), nơi cư trú, dạng khuyết tật, mức độ khuyết tật. Đây là những yếu tố cốt lõi để làm căn cứ hưởng chính sách.
Tuy nhiên, luật lại không quy định về các yếu tố hình thức, nên kích thước giấy xác nhận khuyết tật mỗi tỉnh, thành, thậm chí là phường, xã hiện nay lại một dạng khác nhau, chất liệu cũng đủ màu bằng bìa xanh, đỏ, trắng…
Ảnh nhận diện trên giấy có nơi yêu cầu, có nơi không yêu cầu. Yếu tố bảo mật, chống giả rất thấp.
Khoảng trống này dẫn đến một thực tế là một loại giấy tờ pháp lý nhưng lại thiếu tính chuẩn hóa tối thiểu của một công cụ nhận diện.
Khi giấy xác nhận khuyết tật không có ảnh, không có yếu tố nhận diện rõ ràng, việc kiểm tra trở nên khó khăn. Nhân viên dịch vụ buộc phải đặt câu hỏi: “Liệu người sử dụng có đúng là người được cấp giấy?”.
Từ đó phát sinh yêu cầu xuất trình thêm căn cước công dân, thậm chí là tranh cãi, giải thích mất thời gian và đã có trường hợp bị từ chối quyền lợi vì nghi ngờ.
Ở góc độ quản lý dịch vụ, phản ứng này dễ hiểu nhằm tránh gian lận. Nhưng ở góc độ người khuyết tật, đó lại là một trải nghiệm bị tổn thương và thiếu tôn trọng.
Đáng chú ý, nhiều người khuyết tật thừa nhận họ không mang theo giấy xác nhận khuyết tật vì đa số giấy xác nhận khuyết tật kích thước lớn khổ 12x15cm (thậm chí là 15x20cm) nên không vừa ví. Chất liệu bìa rất dễ hỏng khi liên tục phải mang theo, gây bất tiện khi sử dụng thường xuyên.
Điều này khiến đôi khi một giấy tờ quan trọng trở nên… “có cũng như không”.
Một ví dụ đáng chú ý đến từ chính sách giao thông công cộng tại Hà Nội, đó là thẻ xe buýt miễn phí dành cho người khuyết tật được thiết kế nhỏ gọn (kích thước tương đương thẻ ATM), có ảnh nhận diện, có mã số cá nhân và được làm bằng chất liệu nhựa bền.
Không chỉ vậy, từ cuối năm 2024, thành phố đã quyết định bỏ thời hạn sử dụng thẻ đối với người khuyết tật, người cao tuổi và người có công – một cải cách mang tính nhân văn và giảm thủ tục hành chính đáng kể.
Tại Hà Nội, thực tế cho thấy nhiều người khuyết tật sử dụng thẻ xe buýt miễn phí như một công cụ thay thế giấy xác nhận khuyết tật trong các tình huống cần xác nhận. Điều này đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Vì sao một loại thẻ dịch vụ lại được thiết kế tối ưu hơn cả giấy tờ pháp lý gốc?
Theo Công ước Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật (CRPD), người khuyết tật được nhìn nhận không chỉ qua khiếm khuyết cơ thể, mà còn qua sự tương tác với các rào cản xã hội.
Điều này dẫn đến một nguyên tắc quan trọng: mọi công cụ hành chính liên quan đến người khuyết tật phải hướng tới việc giảm rào cản, không tạo thêm rào cản.
Trong khi đó, cách tiếp cận hiện nay của Việt Nam vẫn thiên về xác nhận tình trạng y tế, chưa chú trọng đầy đủ đến tính thuận tiện và khả năng sử dụng trong đời sống xã hội.
Giấy xác nhận khuyết tật nếu không được thiết kế phù hợp có thể vô tình trở thành một “rào cản mềm”. Vấn đề chuẩn hóa không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà là phục vụ cho quyền con người.
• Tôn trọng: sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, không kỳ thị
Ngoài ra, trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, cần hướng tới:
• Tích hợp giấy xác nhận khuyết tật vào cơ sở dữ liệu dân cư
• Liên thông với căn cước công dân
• Cho phép xác thực điện tử khi cần thiết
Ban hành chuẩn quốc gia về giấy xác nhận khuyết tật
• Kích thước thống nhất (đề xuất 8cm x 5cm)
• Bắt buộc có ảnh
• Chất liệu nhựa cứng
• Tích hợp định danh cá nhân
• Sử dụng mã số định danh để đồng bộ dữ liệu
• Chuẩn hóa ngôn ngữ mô tả khuyết tật, loại bỏ các thuật ngữ mang tính kỳ thị, dân dã
• Xem xét thời hạn sử dụng linh hoạt, đối với khuyết tật vĩnh viễn, có thể cấp thẻ không thời hạn
• Đẩy mạnh số hóa:
Phát triển phiên bản điện tử của giấy xác nhận khuyết tật
Kết nối với các hệ thống dịch vụ công
Đồng bộ hóa giấy xác nhận khuyết tật không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là bước đi cần thiết để chuyển từ tư duy “quản lý đối tượng” sang “phục vụ công dân”, ở đây là những công dân dễ bị tổn thương.
Ngày 15-4, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc, sau cuộc hội đàm và cùng chứng kiến lễ ký kết các văn kiện hợp tác, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đã cùng gặp gỡ thanh niên Trung Quốc và Việt Nam tham gia chương trình "Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập".
Hoạt động thể hiện sự coi trọng đặc biệt của lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước trong việc vun đắp và bồi dưỡng giáo dục thế hệ trẻ hai nước, tiếp tục kế thừa truyền thống cách mạng của các thế hệ đi trước.
Tuổi Trẻ Online trân trọng giới thiệu với bạn đọc toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc gặp ý nghĩa này:
Thưa đồng chí Tập Cận Bình, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa,
Thưa các đồng chí, các bạn thanh thiếu niên hai nước thân mến,
Hôm nay, tôi rất vui mừng cùng đồng chí Tập Cận Bình gặp gỡ thanh thiếu niên tiêu biểu đại diện cho thế hệ trẻ hai nước tham gia chương trình gặp gỡ hữu nghị thế hệ trẻ Việt Nam - Trung Quốc. Trước hết, tôi trân trọng gửi đến các bạn, và qua các bạn gửi đến thanh thiếu niên hai nước lời chào thân ái và những tình cảm nồng nàn, thắm thiết nhất.
Tôi được biết các bạn thanh niên có mặt tại đây đã tham dự chương trình "Hành trình đỏ" mà tôi và đồng chí Tập Cận Bình tuyên bố khởi động trong chuyến thăm Việt Nam của đồng chí vào tháng 4-2025. Chỉ sau một năm, đã có hàng nghìn lượt thanh niên Việt Nam theo dấu chân các nhà lãnh đạo cách mạng tiền bối của hai nước thăm các "địa chỉ đỏ" tại Trung Quốc để học tập, tăng cường hiểu biết về truyền thống cách mạng và quan hệ hữu nghị bền chặt giữa hai Đảng, hai nước.
Tôi tin tưởng rằng, mỗi bạn thanh niên ở đây đều rất tự hào và trân trọng mối quan hệ "vừa là đồng chí, vừa là anh em" giữa hai Đảng và Nhân dân hai nước do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Mao Trạch Đông cùng các thế hệ cách mạng tiền bối hai nước đã dày công vun đắp.
Ngay từ những năm 20 của thế kỷ trước, với sự giúp đỡ của Trung Quốc, Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập tại Quảng Châu đã giác ngộ lý tưởng cách mạng, rèn luyện về kỷ luật và ý chí đấu tranh cho nhiều lớp thanh niên Việt Nam, tạo nền tảng vững chắc cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Ngày nay, thanh niên hai nước tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong công cuộc xây dựng đất nước, là cầu nối quan trọng vun đắp tình hữu nghị, hợp tác giữa hai Đảng, hai nước Việt - Trung.
Thưa các bạn thanh thiếu niên hai nước,
Ngay trước hoạt động này, tôi và đồng chí Tập Cận Bình đã tiến hành hội đàm và đạt nhiều nhận thức chung về các chủ trương lớn làm sâu sắc và nâng tầm kết nối chiến lược giữa hai Đảng, hai nước trong tình hình mới.
Tôi mong thế hệ trẻ hai nước hãy xây dựng cho mình bản lĩnh chính trị vững vàng, lý tưởng sống đúng đắn; không ngừng nâng cao nhận thức về ý nghĩa quan trọng và tầm cao chiến lược của quan hệ Việt - Trung; tăng cường học hỏi, phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ, nêu cao tinh thần xung kích tình nguyện, đóng góp xứng đáng cho sự phát triển của mỗi nước và quan hệ hữu nghị hai nước.
Để đạt được những mục tiêu trên, tôi đề nghị các cơ quan, đoàn thể hai nước bám sát nhận thức chung cấp cao, tăng cường đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục thế hệ trẻ về hữu nghị truyền thống giữa hai Đảng, hai nước; nâng cao chất lượng giao lưu hợp tác thanh niên; làm phong phú hơn nữa các hoạt động giao lưu thiếu niên giữa hai nước, coi đây là bước đi có ý nghĩa chiến lược để bồi dưỡng nền tảng hữu nghị từ sớm giữa thế hệ tương lai hai nước, tiếp tục triển khai tốt chương trình "Hành trình đỏ" để thanh thiếu niên hai nước hiểu rõ hơn về lịch sử cách mạng hào hùng, tinh thần quốc tế cộng sản trong sáng, tương trợ lẫn nhau giữa hai Đảng, hai nước.
Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình từng khái quát rất sâu sắc: "Tình hữu nghị Trung - Việt có nền tảng nằm ở Nhân dân và tương lai nằm ở thanh niên". Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội, là sức sống của dân tộc, là đội dự bị tin cậy của Đảng, là chủ nhân tương lai của đất nước.
Tôi tin tưởng sâu sắc rằng thanh thiếu niên hai nước sẽ tiếp tục viết nên những trang mới của tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc bằng trí tuệ, tinh thần tiên phong sáng tạo, khát vọng cống hiến và trách nhiệm với tương lai đất nước của chính mình, tiếp bước cha anh, mang đến sức sống và tương lai tươi sáng cho quan hệ Việt - Trung.
Chúc quan hệ Việt - Trung mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững.
Chúc đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình và các bạn thanh niên hai nước luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công.
Truyền thông Mỹ đưa tin, vụ mất tích của Christina Marie Plante tại thị trấn Payson (bang Arizona) vào năm 1994 từng làm dấy lên một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn với sự tham gia của nhiều tình nguyện viên.
Hồ sơ ghi lại, ngày 15/5/1994, Plante (khi đó 13 tuổi) rời khỏi nhà ở thị trấn Payson để đi bộ đến một chuồng ngựa gần đó rồi không quay trở lại.
Sau khi bé gái “biến mất không dấu vết”, lực lượng chức năng cùng các tình nguyện viên đã tổ chức tìm kiếm trên diện rộng. Tuy nhiên, dù tiến hành nhiều cuộc phỏng vấn và các biện pháp điều tra, vụ án vẫn không có manh mối rõ ràng.
Vụ mất tích của Plante vì thế được xếp vào diện “nguy cấp và có dấu hiệu đáng ngờ”. Hồ sơ sau đó được đưa vào cơ sở dữ liệu quốc gia về trẻ em mất tích, nhưng theo thời gian, vụ việc rơi vào bế tắc.
Tuy nhiên, trong thông báo ngày 1/4, văn phòng cảnh sát địa phương cho biết, vụ việc đã có kết quả giải quyết thành công: Christina được tìm thấy còn sống sau 32 năm.
Theo đó, bước ngoặt xuất hiện khi các điều tra viên tận dụng những tiến bộ về công nghệ và kỹ thuật điều tra hiện đại để xác nhận danh tính của Plante.
Tuy nhiên, nhằm "tôn trọng quyền riêng tư và đảm bảo sức khỏe tinh thần" cho nạn nhân, giới chức địa phương từ chối công bố các chi tiết liên quan đến thời gian, địa điểm tìm thấy nạn nhân.
“Vì sự riêng tư và sức khỏe của Plante, chúng tôi sẽ không công bố thêm thông tin vào thời điểm này”, thông báo nêu rõ.
Trong các chia sẻ, cơ quan chức năng cũng ghi nhận vai trò của các chương trình rà soát án tồn, giúp “mang lại câu trả lời được chờ đợi từ lâu cho gia đình và cộng đồng”.
Cơ quan này cũng khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi các vụ án chưa được giải quyết, đồng thời kêu gọi bất kỳ ai có thông tin liên quan đến các vụ án tồn khác hãy cung cấp cho cơ quan chức năng.
Nhân dịp kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (15-5-1941 - 15-5-2026), chiều 14-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt 85 Đội viên tiêu biểu toàn quốc.
Phát biểu tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phải tạo dựng môi trường an toàn, công bằng cho mọi trẻ em, an toàn trong gia đình, nhà trường, xã hội, trên không gian mạng.
Đồng thời tạo dựng sự công bằng trong cơ hội học tập, vui chơi, chăm sóc, bảo vệ, phát triển, dù các cháu sinh ra ở đâu, trong hoàn cảnh nào.
Trên hết, phải nuôi dưỡng trong các cháu khát vọng Việt Nam - khát vọng học tốt hơn, sống tốt hơn, làm việc tốt hơn, phụng sự đất nước tốt hơn, niềm tin rằng người Việt Nam có thể vươn lên, sáng tạo, đóng góp xứng đáng cho nhân loại.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ bên cạnh niềm vui hôm nay cũng không quên rằng vẫn còn những trẻ em chưa được học hành, vui chơi, chăm sóc đầy đủ, còn thiếu thốn, cơ nhỡ, phải lao động sớm, thậm chí bị bạo lực, xâm hại, bỏ rơi.
Những vụ việc đau lòng gần đây nhắc nhở chúng ta rằng bảo vệ trẻ em không thể chỉ xử lý khi sự việc đã xảy ra, mà phải phòng ngừa từ sớm, phát hiện kịp thời, hỗ trợ đến nơi đến chốn và xử lý nghiêm mọi hành vi xâm hại, bạo lực, bao che, thờ ơ.
Một xã hội văn minh thể hiện ở cách xã hội ấy bảo vệ những người yếu thế, nhất là trẻ em, như thế nào.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn các cháu thiếu niên, nhi đồng chăm học, chăm làm, rèn đạo đức, giữ gìn sức khỏe, nuôi dưỡng ước mơ và làm việc tốt mỗi ngày.
Hãy học để hiểu biết, rèn để trưởng thành, sống để yêu thương, biết tự bảo vệ mình, tránh xa bạo lực, tệ nạn, thông tin xấu độc, phấn đấu hôm nay là đội viên tốt, mai sau là công dân tốt của đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tổ chức Đoàn, tổ chức Đội và đội ngũ cán bộ phụ trách thiếu nhi cần làm cho Đội mãi là mái nhà thân yêu, an toàn, sinh động, sáng tạo, gần gũi với các cháu.
Nơi nuôi dưỡng lòng yêu nước, tình yêu truyền thống, văn hóa đọc, kỹ năng sống, tinh thần sáng tạo, trách nhiệm xã hội và khả năng hội nhập.
Cần quan tâm, đào tạo, động viên đội ngũ tổng phụ trách Đội, cán bộ phụ trách thiếu nhi để các cán bộ yên tâm, tận tụy với công việc đầy ý nghĩa này.
Nhà trường và ngành giáo dục phải là không gian an toàn, nhân văn và hạnh phúc, không chỉ dạy chữ mà phải dạy làm người, bồi đắp nhân cách, kỷ luật, lòng nhân ái, trách nhiệm công dân.
Kịp thời nhận diện, nâng đỡ những học sinh khó khăn, bị tổn thương, bị cô lập hoặc có nguy cơ bỏ học, tuyệt đối không để bạo lực, xúc phạm, kỳ thị, bắt nạt trong trường học.
Với gia đình, mỗi ông bà, cha mẹ, người chăm sóc trẻ em hãy là điểm tựa yêu thương đầu tiên của các cháu. Trẻ em cần được lắng nghe, tôn trọng, hướng dẫn và bảo vệ.
Kỷ luật không đồng nghĩa với bạo lực. Dạy con không thể bằng chửi mắng, hay bỏ mặc. Mỗi gia đình phải là nơi trẻ em được lớn lên trong tình thương, sự chăm sóc, niềm tin và trách nhiệm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em phải là ưu tiên thực chất, bằng chính sách, nguồn lực và trách nhiệm cụ thể.
Chính sách phải đến được từng trường học, khu dân cư, gia đình khó khăn, tạo điều kiện tốt hơn về học tập, y tế, dinh dưỡng, vui chơi, không gian an toàn, cần bảo vệ kịp thời trẻ em bị bạo lực, xâm hại, bỏ rơi.
Đặc biệt quan tâm trẻ em vùng sâu, vùng xa, khuyết tật, mồ côi, cơ nhỡ, có nguy cơ bỏ học hoặc lao động sớm, để không trẻ em nào bị bỏ lại phía sau.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định buổi gặp mặt hôm nay là niềm vui, sự ghi nhận, nhưng cũng là sự gửi gắm niềm tin của Đảng, Nhà nước, gia đình, thầy cô và toàn xã hội đối với các cháu.
Niềm tin ấy không phải là áp lực, mà là lời động viên để mỗi ngày các cháu cố gắng thêm một chút. Mỗi bước tiến nhỏ hôm nay sẽ góp thành sự trưởng thành lớn mai sau...
