Dù vậy, cho tới nay, tuy luật có quy định nội dung trên giấy xác nhận khuyết tật, quy chuẩn vẫn đang mỗi nơi mỗi khác, đôi khi gây chuyện dở khóc dở cười.
Một ví dụ với anh Hoàng, một người khiếm thính, khi làm thủ tục ưu tiên cho người khuyết tật, anh xuất trình giấy xác nhận khuyết tật đầy đủ, nhưng trên giấy lại không có ảnh. Nhân viên nghi ngờ anh dùng giấy giả nên yêu cầu anh xuất trình thêm cả căn cước công dân.
Những tình huống dở khóc dở cười tại các điểm tham quan, dịch vụ công cộng, hay thậm chí trong các giao dịch hành chính như vậy không hiếm, cho thấy giấy xác nhận khuyết tật ở nhiều nơi cấp bị thiếu tính nhận diện và tiện dụng.
Luật Người khuyết tật năm 2010 dành hẳn Chương II (từ Điều 15 đến Điều 20) quy định về việc xác nhận khuyết tật. Cụ thể, Điều 19 nêu rõ giấy xác nhận khuyết tật phải có các nội dung cơ bản như: Thông tin nhân thân (họ tên, ngày sinh, giới tính), nơi cư trú, dạng khuyết tật, mức độ khuyết tật. Đây là những yếu tố cốt lõi để làm căn cứ hưởng chính sách.
Tuy nhiên, luật lại không quy định về các yếu tố hình thức, nên kích thước giấy xác nhận khuyết tật mỗi tỉnh, thành, thậm chí là phường, xã hiện nay lại một dạng khác nhau, chất liệu cũng đủ màu bằng bìa xanh, đỏ, trắng…
Ảnh nhận diện trên giấy có nơi yêu cầu, có nơi không yêu cầu. Yếu tố bảo mật, chống giả rất thấp.
Khoảng trống này dẫn đến một thực tế là một loại giấy tờ pháp lý nhưng lại thiếu tính chuẩn hóa tối thiểu của một công cụ nhận diện.
Khi giấy xác nhận khuyết tật không có ảnh, không có yếu tố nhận diện rõ ràng, việc kiểm tra trở nên khó khăn. Nhân viên dịch vụ buộc phải đặt câu hỏi: “Liệu người sử dụng có đúng là người được cấp giấy?”.
Từ đó phát sinh yêu cầu xuất trình thêm căn cước công dân, thậm chí là tranh cãi, giải thích mất thời gian và đã có trường hợp bị từ chối quyền lợi vì nghi ngờ.
Ở góc độ quản lý dịch vụ, phản ứng này dễ hiểu nhằm tránh gian lận. Nhưng ở góc độ người khuyết tật, đó lại là một trải nghiệm bị tổn thương và thiếu tôn trọng.
Đáng chú ý, nhiều người khuyết tật thừa nhận họ không mang theo giấy xác nhận khuyết tật vì đa số giấy xác nhận khuyết tật kích thước lớn khổ 12x15cm (thậm chí là 15x20cm) nên không vừa ví. Chất liệu bìa rất dễ hỏng khi liên tục phải mang theo, gây bất tiện khi sử dụng thường xuyên.
Điều này khiến đôi khi một giấy tờ quan trọng trở nên… “có cũng như không”.
Một ví dụ đáng chú ý đến từ chính sách giao thông công cộng tại Hà Nội, đó là thẻ xe buýt miễn phí dành cho người khuyết tật được thiết kế nhỏ gọn (kích thước tương đương thẻ ATM), có ảnh nhận diện, có mã số cá nhân và được làm bằng chất liệu nhựa bền.
Không chỉ vậy, từ cuối năm 2024, thành phố đã quyết định bỏ thời hạn sử dụng thẻ đối với người khuyết tật, người cao tuổi và người có công – một cải cách mang tính nhân văn và giảm thủ tục hành chính đáng kể.
Tại Hà Nội, thực tế cho thấy nhiều người khuyết tật sử dụng thẻ xe buýt miễn phí như một công cụ thay thế giấy xác nhận khuyết tật trong các tình huống cần xác nhận. Điều này đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Vì sao một loại thẻ dịch vụ lại được thiết kế tối ưu hơn cả giấy tờ pháp lý gốc?
Theo Công ước Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật (CRPD), người khuyết tật được nhìn nhận không chỉ qua khiếm khuyết cơ thể, mà còn qua sự tương tác với các rào cản xã hội.
Điều này dẫn đến một nguyên tắc quan trọng: mọi công cụ hành chính liên quan đến người khuyết tật phải hướng tới việc giảm rào cản, không tạo thêm rào cản.
Trong khi đó, cách tiếp cận hiện nay của Việt Nam vẫn thiên về xác nhận tình trạng y tế, chưa chú trọng đầy đủ đến tính thuận tiện và khả năng sử dụng trong đời sống xã hội.
Giấy xác nhận khuyết tật nếu không được thiết kế phù hợp có thể vô tình trở thành một “rào cản mềm”. Vấn đề chuẩn hóa không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà là phục vụ cho quyền con người.
• Nhận diện rõ ràng: có ảnh, thông tin định danh
• Bền vững: chất liệu phù hợp với sử dụng lâu dài
• Tiện dụng: kích thước nhỏ gọn, dễ mang theo
• Thống nhất: áp dụng trên toàn quốc
• Tôn trọng: sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, không kỳ thị
Ngoài ra, trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, cần hướng tới:
• Tích hợp giấy xác nhận khuyết tật vào cơ sở dữ liệu dân cư
• Liên thông với căn cước công dân
• Cho phép xác thực điện tử khi cần thiết
Ban hành chuẩn quốc gia về giấy xác nhận khuyết tật
• Kích thước thống nhất (đề xuất 8cm x 5cm)
• Bắt buộc có ảnh
• Chất liệu nhựa cứng
• Tích hợp định danh cá nhân
• Sử dụng mã số định danh để đồng bộ dữ liệu
• Chuẩn hóa ngôn ngữ mô tả khuyết tật, loại bỏ các thuật ngữ mang tính kỳ thị, dân dã
• Xem xét thời hạn sử dụng linh hoạt, đối với khuyết tật vĩnh viễn, có thể cấp thẻ không thời hạn
• Đẩy mạnh số hóa:
Phát triển phiên bản điện tử của giấy xác nhận khuyết tật
Kết nối với các hệ thống dịch vụ công
Đồng bộ hóa giấy xác nhận khuyết tật không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là bước đi cần thiết để chuyển từ tư duy “quản lý đối tượng” sang “phục vụ công dân”, ở đây là những công dân dễ bị tổn thương.
Gia đình tiền đạo 19 tuổi Lamine Yamal gồm mẹ, anh trai, bạn gái luôn có mặt trên khán đài trong các trận đấu của tuyển Tây Ban Nha tại World Cup 2026. Tuy nhiên, cha anh, ông Mounir Nasraoui (35 tuổi), phải vắng mặt.
Trong chương trình truyền hình "Y ahora Sonsoles" của Tây Ban Nha mới đây, ông Mounir cho biết bản thân mắc bệnh động kinh và phải uống thuốc hàng ngày. Bác sĩ khuyên ông tránh các chuyến đi xa và dài ngày do căn bệnh.
Theo đó, nếu theo chân con trai, ông phải bay chặng đường dài từ Tây Ban Nha đến Mỹ, sau đó tiếp tục di chuyển nội địa vì tuyển Tây Ban Nha thi đấu ở nhiều thành phố cách xa nhau như Atlanta, Dallas, Los Angeles (Mỹ) và Guadalajara (Mexico).
Ông Mounir cho biết mức độ căng thẳng từ các trận đấu cũng có thể kích hoạt cơn co giật. Do đó, ông ưu tiên sự ổn định thể chất và chọn theo dõi giải đấu tại nhà.
Lamine Yamal sẽ thi đấu trận chung kết World Cup đầu tiên vào chủ nhật, ngày 19/7 (2h ngày 20/7 theo giờ Việt Nam), khi Tây Ban Nha đối đầu Argentina. Tại giải đấu năm nay, Yamal đã ghi bàn trong trận bán kết gặp Pháp.
Nếu Tây Ban Nha giành chức vô địch, tiền đạo 19 tuổi sẽ ghi danh vào lịch sử với tư cách cầu thủ trẻ thứ tư nâng cao cúp vàng, sau Giuseppe Bergomi, Ronaldo Nazário và Pelé.
Tại thành phố Vận Thành ở phía bắc tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc), các tòa chung cư cao tầng được lắp đặt hệ thống phun sương trên mái. Hệ thống phun những hạt nước li ti vào không khí giúp hạ nhiệt độ, mang lại cảm giác dễ chịu cho cư dân giữa thời tiết oi bức.
Đoạn video ghi lại hoạt động của hệ thống lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội cho thấy những đám sương dày đặc từ mái nhà phun trào từ trên xuống, làm mát các con đường và lối đi bên dưới.
Những hình ảnh ấn tượng này đã thu hút sự chú ý trên toàn thế giới, trong bối cảnh nhiều thành phố đang tìm kiếm các giải pháp mới để ứng phó với nhiệt độ ngày càng tăng. Đồng thời, chúng cũng làm nổi bật nhu cầu phải thay đổi cách quy hoạch đô thị nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hệ thống làm mát này hoạt động dựa trên một nguyên lý khoa học quen thuộc gọi là làm mát bằng bay hơi.
Cụ thể, các đầu phun áp suất cao được lắp trên mái nhà sẽ phun những hạt nước cực nhỏ vào không khí. Khi các hạt nước này bốc hơi, chúng hấp thụ nhiệt từ không khí xung quanh, từ đó làm giảm nhiệt độ. Cơ chế này tương tự như cách mồ hôi giúp làm mát cơ thể con người.
Theo truyền thông Trung Quốc, khi nhiệt độ ngoài trời vào khoảng 38°C, hệ thống có thể giúp giảm nhiệt độ không khí và bề mặt tại khu vực xung quanh khoảng 5-8°C chỉ trong vài phút.
Do các hạt nước có kích thước rất nhỏ nên chúng bốc hơi nhanh trong điều kiện thời tiết nóng và tương đối khô. Nhờ đó, hiệu quả làm mát đạt được mà không khiến đường sá hay người đi bộ bị ướt.
Bên cạnh đó, hệ thống này cũng tiêu thụ ít điện năng hơn nhiều so với điều hòa không khí truyền thống. Nó chủ yếu chỉ cần nước, máy bơm và các đầu phun áp suất cao để vận hành.
Những hệ thống phun sương ngoài trời tương tự hiện đã được sử dụng tại nhiều thành phố ở Trung Quốc, chẳng hạn như trong các công viên, quảng trường, phố đi bộ và trạm xe buýt vào những tháng cao điểm của mùa hè.
Vì sao Trung Quốc triển khai các giải pháp làm mát này?
Trong những năm gần đây, Trung Quốc phải đối mặt với các đợt nắng nóng xảy ra thường xuyên hơn và kéo dài hơn. Các nhà khoa học cho rằng xu hướng này có liên quan đến biến đổi khí hậu.
Một nguyên nhân khác là hiện tượng đảo nhiệt đô thị. Điều này có nghĩa, các tòa nhà, đường sá và bề mặt bê tông hấp thụ rồi giữ nhiệt, khiến nhiệt độ trong thành phố cao hơn đáng kể so với các khu vực nông thôn lân cận.
Những điều kiện này đặc biệt gây khó khăn cho cư dân sống trong các khu chung cư đông đúc, nhất là những người không có điều kiện làm mát đầy đủ.
Được biết, dự án này là một ví dụ về những nỗ lực nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống hằng ngày của người dân Trung Quốc.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cũng bày tỏ lo ngại về lượng nước tiêu thụ tại các khu vực đang đối mặt với tình trạng khan hiếm nước. Ngược lại, những người ủng hộ cho rằng hệ thống chỉ sử dụng lượng nước tương đối nhỏ vì lớp sương gần như bốc hơi ngay lập tức.
Dự án tại tỉnh Sơn Tây là một phần trong xu hướng ngày càng phổ biến trên thế giới nhằm giúp các thành phố thích ứng với nhiệt độ gia tăng thông qua các giải pháp làm mát thiết thực và tiết kiệm năng lượng.
Các chuyên gia nhận định, giữa bối cảnh các đợt nắng nóng được dự báo sẽ xuất hiện thường xuyên hơn, những sáng kiến như hệ thống phun sương trên mái nhà có thể sẽ trở thành hình ảnh quen thuộc tại các đô thị trong tương lai.
Vào ngày 13/7/2026, một bé gái 14 tuổi đã thể hiện lòng dũng cảm cứu các em họ của mình khỏi một con rắn hổ mang chúa tại một con suối ở Barangay Batian, Maitum, Sarangani, Philippines.
Theo Philnews, khi bé gái chuẩn bị xuống bơi cùng ba người em họ thì một con rắn hổ mang chúa bất ngờ xuất hiện gần con suối. Con rắn tỏ ra hung dữ và có ý định tấn công bọn trẻ.
Trước tình huống nguy hiểm, không màng đến sự an nguy của bản thân, cô bé lập tức ôm lấy các em họ để che chắn cho các em khỏi bị rắn cắn. Lúc này, con rắn hổ mang bất ngờ cắn vào lưng cô bé. Quyết định dũng cảm của cô bé đã giúp các em họ thoát nạn mà không bị thương.
Mặc dù bị rắn cắn, bé gái vẫn có thể trở về nhà và kể lại cho gia đình chuyện đã xảy ra. Người thân nhanh chóng đưa cô bé đến bệnh viện gần nhất, hy vọng các bác sĩ có thể cứu sống em. Tuy nhiên, thật không may, nọc độc đã lan khắp cơ thể và bé gái đã qua đời trước khi được điều trị.
Sau khi nhận được tin báo, chính quyền địa phương đã thăm hỏi và hỗ trợ gia đình nạn nhân. Người dân địa phương cũng bày tỏ sự thương tiếc và ngưỡng mộ đối với hành động quên mình bảo vệ những người thân yêu của cô bé.
Các nhà chức trách nhắc nhở người dân cần giám sát chặt chẽ trẻ em, đặc biệt khi đến các con sông, suối và những khu vực có thể có rắn ẩn náu. Họ cũng nhấn mạnh rằng bất cứ ai bị rắn cắn nên đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.
