Tại khu chợ trời nằm ở trung tâm thủ đô Seoul vào mỗi cuối tuần, hàng nghìn người đổ xô đến và cố gắng tìm kiếm những “món hời” như quần áo, đồng hồ, trang sức, biển số xe, thực phẩm tồn kho, những bao thuốc lá vài chục năm tuổi và đủ loại sản phẩm “chỉ có trên TV”.
Khu chợ trời không chính thức này dài 5,5 km, cùng vô số ngõ ngách, diễn ra vào mỗi cuối tuần quanh năm tại Seoul, bất chấp thời tiết. Ngày nhộn nhịp nhất diễn ra vào mỗi Chủ nhật.
Hàng hóa tràn từ trong cửa hàng ra vỉa hè và cả các dải phân cách, nơi người bán đổ thành từng đống quần áo, đồ gia dụng, thiết bị điện tử, mỹ phẩm và nước hoa – cả mới lẫn cũ – để người mua thoải mái bới tìm những thứ họ gọi là “kho báu này.
Chính quyền đôi khi điều xe phát loa yêu cầu người bán dọn dẹp lại quầy hàng. Tuy nhiên sức hút của “chợ săn kho báu” ngày Chủ nhật quá lớn, cảnh sát chỉ có thể kiểm soát trong chốc lát.
Nguồn gốc của khu chợ bắt đầu từ khu phố Sinseol-dong, nơi có chợ trời Dân Gian Seoul, không gian rộng hơn 5.000 m2 với 868 cửa hàng. Nơi đây vốn là một trường học cũ, được chính quyền thành phố cải tạo thành chợ vào năm 2008, khi các tiểu thương được di dời từ khu vực khác trong quá trình cải tạo đô thị.
Sau đó, chợ bắt đầu mở thêm phiên bán ngoài trời vào Chủ nhật. Nhận thấy lượng khách đông đúc, các tiểu thương xung quanh tự phát mở gian hàng vỉa hè, dần lan sang các khu lân cận, tạo thành khu chợ đường phố khổng lồ như ngày nay.
Dù địa điểm mua sắm này mới hình thành chưa đến hai thập kỷ, văn hóa chợ đường phố ở Seoul đã có từ thập niên 1960. Thời điểm đó, nhiều người gặp khó khăn kinh tế, phải bán đồ đạc để mưu sinh. Một số người lập quầy bán đồ cũ, di chuyển qua nhiều khu vực khác nhau.
Changhoon Han, chủ một cửa hàng đồ cũ, đang bày các món nổi bật ra ngoài cửa, cố gắng làm đồ tràn xuống lòng đường, tránh sự chú ý của lực lượng chức năng. Ông nói những bao thuốc lá đã vài chục năm tuổi không phải để hút, mà để sưu tầm.
Không chỉ bán, tại đây, Han còn mua mọi thứ. Theo ông, nhiều nhà sưu tầm từng rất đam mê đã bán lại bộ sưu tập của mình. Khi sự quan tâm giảm đi, đồ vật được bán, và những xu hướng, người sưu tầm mới lại xuất hiện.
“Đó là một vòng lặp”, ông nói.
Chỉ cách cửa hàng của Han khoảng 10 bước chân là một con ngõ cụt, nơi người mua chen chúc quanh những thùng đồ lẫn lộn: dây điện, đồng hồ, sơn móng tay, ấm đun nước điện, vài chai phấn hoa. Nơi này không có tên chính thức, nhưng ai cũng biết đến qua vị trí, một nhân viên cửa hàng cho biết. Điều giữ chân khách chính là sự thân thiện của người bán.
Một khách quen khác, Lee Si Hwa, cho biết bà đã đến khu chợ trời này vào mỗi Chủ nhật sau giờ đi lễ suốt 10 năm qua. “Cảm giác gây nghiện” và “đầy phấn khích” khi có thể tìm thấy những thứ bất ngờ là điều khiến Lee cảm thấy không bao giờ thấy chán khi đến nơi này.
Lee đã lập một nhóm trò chuyện với những người bạn quen tại chợ, nơi họ chia sẻ các món đồ độc lạ vừa mua được và hẹn nhau đi ăn. Những người yêu thích chợ trời Chủ nhật ở Seoul tin rằng: tìm đủ lâu rồi cũng sẽ gặp kho báu.
Nếu khu Sinseol-dong vẫn còn phần nào trật tự, đi về phía tây đến khu Dongmyo, không khí trở nên hỗn loạn hơn khi nằm ở nơi giao nhau của hai tuyến tàu điện ngầm lớn. Không gian bụi bặm, đông đúc càng làm tăng cảm giác săn tìm “điên cuồng” lan khắp các con phố.
Chỉ riêng việc chọn rẽ vào con đường nào cũng đã là thử thách, khi mọi ngã rẽ đều chất đầy hàng hóa. Nhưng chính trong những đống đồ hỗn độn ấy lại có thể ẩn chứa “viên ngọc” giúp chuyến săn trở nên thành công.
Ngoài sự đa dạng của hàng hóa, người bán ở đây cũng rất “chịu chơi” trong cách mời chào. Có người quảng cáo sản phẩm của mình sẽ mang lại “niềm vui trong phòng ngủ”, người khác lại khẳng định món đồ của họ giúp giữ cơ bắp bắp chân săn chắc.
Khu Dongmyo còn nổi tiếng với thời trang vintage, thu hút người mua ở mọi độ tuổi. Park, sinh viên 22 tuổi, đến để tìm đồ họa tiết rằn ri. Anh chọn Dongmyo vì nơi này được xem là cái nôi của xu hướng vintage đang lan rộng ở Seoul, và cũng vì bị thuyết phục bởi các video trên Instagram về những “kho báu” mà người khác tìm được.
Dù có thể tạo ra xu hướng, khu chợ này cũng đi ngược lại một điều: ở đây có quá nhiều thứ để nhìn và dễ bỏ lỡ nếu lơ đãng nên rất ít người dán mắt vào điện thoại khi đi dạo.
Khi trời dần tối vào một tối Chủ nhật, hai cậu thiếu niên dùng đèn pin điện thoại soi vào đống mặt đồng hồ và dây đeo, hy vọng tìm được một chiếc Louis Vuitton, một “kho báu” thực sự. Hai cô gái trẻ khác cũng ngồi xổm, chăm chú lục tìm giữa hàng nghìn chiếc đồng hồ.
Không khí đôi khi cũng trở nên căng thẳng. Người mua có thể tranh giành hàng, người bán đôi khi cũng xung đột với khách.
Ha Tae-sung đã quen với những khách hàng thiếu lịch sự. Khi một người ném chiếc vape dùng một lần xuống đất, ông lập tức nhắc nhở. Cư xử tốt lại giúp mua được giá hời. Một người phụ nữ đã mặc cả thành công chiếc chảo rán trứng chỉ bằng cách nói chuyện nhẹ nhàng.
Những món hàng của Ha, từ chảo rán đến chiếc rìu cao gần 2 m, phần nào phản ánh tinh thần của “chợ Chủ nhật Seoul”: hỗn độn, ngẫu nhiên và không thể đoán trước. Chính sự pha trộn kỳ lạ ấy đã khiến nơi đây trở thành một trải nghiệm độc nhất vô nhị.
Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận sự thống trị của bánh mì Việt trên các bảng xếp hạng ẩm thực toàn cầu. Bánh mì liên tục xuất hiện trong danh sách "các món sandwich ngon nhất thế giới" của CNN, trong top đầu các món ăn đường phố phải thử của TasteAtlas.
Tại tọa đàm "Bánh mì Việt Nam: Từ giá trị di sản ẩm thực đến định vị thương hiệu toàn cầu" thuộc khuôn khổ Lễ hội Bánh mì lần 4 tổ chức sáng 25/4, các chuyên gia đã tìm hướng đi để bánh mì xác lập vị thế thương hiệu bền vững toàn cầu.
Các chuyên gia cho rằng "món ăn mang tính di sản" này cần một lộ trình đầu tư chuyên nghiệp thay vì chỉ dựa vào hiệu ứng truyền thông.
Sự thay đổi về vị thế thương hiệu bắt đầu từ cách thế giới định danh món ăn này. Từ "Bánh mì" được đưa vào từ điển Oxford từ năm 2011, trong nhiều thập kỷ, truyền thông phương Tây vẫn thường gọi món ăn này bằng những tên mô tả như "Sandwich kiểu Pháp - Việt" hay "sandwich Việt Nam". Đến nay, tên gọi chính danh "bánh mì" đã xuất hiện phổ biến trên các kênh truyền thông quốc tế.
Theo GS. TS. Eric Olmedo, Trưởng khoa Quản trị Du lịch và Khách sạn Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM (UEF), trước đây thế giới thường nhìn bánh mì Việt qua lăng kính của người Pháp. Hiện, tên gọi "bánh mì" được sử dụng độc lập trên các tờ báo lớn như Le Monde hay Vogue chính là sự thừa nhận bánh mì đã thoát ly hoàn toàn khỏi cái bóng của phương Tây.
"Người Việt đã thành công trong việc khẳng định chủ quyền đối với món ăn này, biến nó thành một thực thể di sản riêng biệt trên bản đồ thế giới", ông Olmedo nói.
Ông cho biết sự dịch chuyển này thể hiện rõ ở Pháp, khi bánh mì không còn bó hẹp trong các khu phố người Hoa dành cho tầng lớp lao động, mà tiến thẳng vào những quận trung tâm sầm uất của Paris, hiện diện trong các nhà hàng cao cấp.
Sức mạnh giúp bánh mì "phủ sóng" nhanh chóng chính là khả năng thích ứng tốt. TS. Lê Thị Thanh Thủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TP HCM nhận định bánh mì phù hợp với mọi nhóm khách hàng và mọi thời điểm trong ngày. Trong nhịp sống hiện đại, đặc tính gọn nhẹ, dễ đóng gói giúp bánh mì giữ được chất lượng tốt nhất khi tiếp cận thực khách qua các dịch vụ giao hàng trực tuyến.
Tuy nhiên, bà Thủy chỉ ra thực trạng bánh mì hiện nay phát triển rời rạc, thiếu một sự thống nhất về cách làm thương hiệu và quản lý chất lượng. "Muốn đi đường dài, cần xóa bỏ tính tự phát, tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình và ứng dụng công nghệ để kiểm soát chất lượng đồng nhất", bà Thủy nói.
Thực tế tại thị trường quốc tế cho thấy, khi quy trình được làm kỹ lưỡng, bánh mì Việt hoàn toàn chinh phục những thực khách khó tính. Câu chuyện của những người Việt mang bánh mì ra thế giới là minh chứng cụ thể cho cách vận hành bài bản.
Tại New York, tiệm Bánh Anh Em của chị Hồng Như đã tạo nên hiện tượng khi thực khách chấp nhận xếp hàng chờ đợi 2-3 tiếng đồng hồ. Thành công này đến từ quy trình thủ công khắt khe. Bột được ủ qua đêm, bánh nướng liên tục từng mẻ nhỏ tại chỗ. Từng nguyên liệu như pate Hải Phòng, tương ớt hay thịt nướng đều được chế biến tại bếp thay vì nhập hàng công nghiệp.
Tại Singapore, chị Hà Lâm Tú Quỳnh, chủ tiệm Bánh Mì Society, cho biết để mở một tiệm bánh, chị phải nộp tới 6 bản vẽ kỹ thuật về điện, nước, phòng cháy chữa cháy với chi phí hàng nghìn USD cho mỗi bản. Không gian bếp phải đáp ứng những chi tiết nhỏ nhất như bồn rửa riêng cho thịt và rau, tủ lạnh hiển thị nhiệt độ rõ ràng. Quy định đóng gói kín hoàn toàn khi vận chuyển khiến bánh dễ bị mất phom dáng hoặc ỉu. Để giữ chất lượng, chị Quỳnh chấp nhận chi phí cao hơn để đóng bánh trong thùng carton và chấp nhận bỏ đi 20% mỗi mẻ bánh chỉ vì hình dáng không đạt chuẩn.
Tuy nhiên, chuẩn hóa quy trình mới chỉ là điều kiện cần. Để thực sự định vị thương hiệu bền vững tại toàn cầu, các chuyên gia cho rằng cần một chiến lược thích nghi thông minh để món ăn trở nên gần gũi nhưng không mất chất. GS. Eric Olmedo gợi dẫn bài học từ món California Roll của người Nhật. Việc thay cá sống bằng bơ và thanh cua vào những năm 1970 đã giúp Sushi vượt qua rào cản văn hóa để phù hợp với khẩu vị người Mỹ mà vẫn giữ được vị thế của một món ăn tinh tế.
Từ ví dụ này, ông Eric cho rằng bánh mì Việt cũng cần một chiến lược thích nghi linh hoạt. Sẵn sàng biến tấu một phần nguyên liệu phụ để hòa nhập với văn hóa địa phương nhưng tuyệt đối giữ vững các thành phần cốt lõi như đồ chua, rau thơm và pate đặc trưng.
"Điều này có thể giúp bánh mì xác lập vị thế riêng biệt giữa hàng loạt loại thức ăn nhanh khác, trở thành một thương hiệu ẩm thực có bản sắc trên toàn cầu", ông Eric nói.
Cùng với chiến lược thích nghi về khẩu vị, TS. Lê Thị Thanh Thủy đề xuất lộ trình dựa trên 5 trụ cột mang tính hệ thống để bánh mì tạo ra lợi ích thực tế và có chỗ đứng vững chắc trên thế giới.
Theo bà, cần hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Bánh mì Việt Nam là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại để định vị giá trị di sản. Bước đi chiến lược này tạo ra "tấm hộ chiếu" quyền lực giúp bánh mì vươn tầm thành thương hiệu quốc gia mang sức mạnh ngoại giao văn hóa.
Chú trọng nghệ thuật kể chuyện (storytelling) để truyền tải lịch sử và sự sáng tạo của món ăn lên không gian số. Việc xây dựng câu chuyện văn hóa sẽ tạo kết nối cảm xúc với thực khách toàn cầu hơn là việc chỉ bán một sản phẩm thuần túy.
Số hóa và ứng dụng công nghệ là trụ cột tạo niềm tin và sự lan tỏa rộng rãi. Việc xây dựng Bản đồ số bánh mì Việt Nam và các tour tham quan ảo toàn cầu sẽ giúp thực khách hình dung rõ về quy trình chế biến, trải nghiệm thực tế ảo về không gian văn hóa bánh mì dù đang ở bất cứ đâu.
Tính minh bạch cũng được đặt lên hàng đầu thông qua việc ứng dụng Blockchain để truy xuất nguồn gốc. Giải pháp này giúp công khai mọi thông tin về nguyên liệu từ trang trại đến ổ bánh, tạo niềm tin tuyệt đối với những thị trường khắt khe.
Trụ cột tiếp theo là tối ưu hóa vận hành bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Các ứng dụng AI đảm nhiệm vai trò dự báo nhu cầu thị trường và xu hướng tiêu dùng, giúp các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất chủ động điều chỉnh chiến lược, nâng cao hiệu quả kinh tế.
Theo bà Thủy, khi giá trị di sản được cộng hưởng cùng sức mạnh số hóa, bánh mì Việt Nam sẽ trở thành một thương hiệu toàn cầu chuyên nghiệp và bền vững trong tương lai.
Sáng 23-4, phường Sa Huỳnh (tỉnh Quảng Ngãi) tổ chức hội nghị tái khởi động dự án "Bảo tồn đồng muối truyền thống Sa Huỳnh gắn với phát triển du lịch cộng đồng".
Dự án do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc và Quỹ Môi trường toàn cầu hỗ trợ.
Dự án được triển khai từ tháng 5-2024, từng tạm dừng vào tháng 6-2025 do sáp nhập đơn vị hành chính, nay được khởi động lại và dự kiến hoàn thành vào tháng 9-2026.
Theo kế hoạch, dự án tập trung nâng cao nhận thức cộng đồng trong bảo tồn đồng muối truyền thống, bảo vệ môi trường và hệ sinh thái, đồng thời phát triển du lịch cộng đồng.
Nhiều nội dung cụ thể sẽ được triển khai như xây dựng mô hình phân loại rác tại nguồn, chăm sóc cây ngập mặn, hình thành đội ngũ tuyên truyền, phát triển mô hình homestay, lắp đặt bản đồ du lịch cộng đồng và tạo các điểm check-in phục vụ du khách.
Bên cạnh đó địa phương cũng hướng đến xây dựng sản phẩm "hoa muối", đăng ký đạt chuẩn OCOP nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.
Hiện đồng muối Sa Huỳnh có diện tích khoảng 115ha, là một trong những làng nghề làm muối lâu đời của miền Trung, hình thành từ thế kỷ XIX. Nghề làm muối nơi đây vẫn chủ yếu theo phương thức thủ công, phụ thuộc vào nắng gió tự nhiên, gắn bó với đời sống của nhiều thế hệ diêm dân.
Điểm nổi bật khiến đồng muối Sa Huỳnh ngày càng được chú ý là vẻ đẹp độc đáo của cảnh quan. Những ô ruộng muối vuông vức xếp nối nhau như bàn cờ, mặt nước phản chiếu ánh nắng tạo nên hiệu ứng lấp lánh như những tấm gương khổng lồ.
Vào buổi sớm, hình ảnh diêm dân tất bật cào muối trong ánh bình minh tạo nên khung cảnh lao động bình dị nhưng đầy sức sống.
Còn khi hoàng hôn buông xuống, các ụ muối trắng nổi bật trong ánh chiều vàng cam trở thành điểm nhấn thị giác ấn tượng, thu hút nhiếp ảnh gia và du khách.
Chính sự kết hợp giữa thiên nhiên, ánh sáng và con người đã tạo nên một "bức tranh sống" hiếm có.
Với những giá trị đó, đồng muối Sa Huỳnh đang được xem là điểm đến giàu tiềm năng để phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng.
Du khách có thể tham gia các hoạt động như cào muối, gánh muối, tìm hiểu quy trình sản xuất truyền thống, qua đó hiểu hơn về cuộc sống của diêm dân.
Bên cạnh đó, vị trí gần biển Sa Huỳnh, làng du lịch Gò Cỏ và không gian văn hóa Sa Huỳnh… cũng tạo điều kiện thuận lợi để kết nối thành các tour du lịch đa dạng.
Nếu được đầu tư bài bản, gắn bảo tồn làng nghề với khai thác du lịch, đồng muối Sa Huỳnh không chỉ giữ được giá trị truyền thống mà còn trở thành điểm nhấn đặc sắc trên bản đồ du lịch Quảng Ngãi.
Việc tái khởi động dự án được kỳ vọng sẽ góp phần bảo tồn làng nghề truyền thống, nâng cao chất lượng môi trường, đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch trải nghiệm, từng bước đưa đồng muối Sa Huỳnh trở thành điểm đến đặc sắc trên bản đồ du lịch Quảng Ngãi.
Tôi sắp sang Australia du lịch vào tháng 10 tới theo diện visa 600. Tôi đi tự túc và có bạn bên đó hỗ trợ chỗ ở và dẫn đi tham quan.
Tôi muốn được tư vấn những vấn đề sau: Đầu tiên, về việc kiểm tra thiết bị cá nhân, hải quan thường dựa trên cơ sở nào để yêu cầu hành khách mở điện thoại hoặc máy tính? Việc này diễn ra ngẫu nhiên hay chỉ khi hành khách bộc lộ những dấu hiệu bất thường cụ thể trong quá trình trả lời phỏng vấn?
Thứ hai, việc tôi kém tiếng Anh, được bạn bên Australia hỗ trợ toàn bộ ăn ở, đi lại có bị coi là dấu hiệu nghi vấn không?
Thứ ba, các yếu tố nào khác thường khiến nhân viên an ninh nghi ngờ mục đích nhập cảnh?
Cuối cùng, nếu không may bị đưa vào phòng thẩm vấn và không thể giải trình rõ ràng do rào cản ngôn ngữ, tôi có quyền yêu cầu gọi điện trực tiếp cho người bạn đang đón ở ngoài để đối chứng ngay tại chỗ không? Quy trình này thường diễn ra như thế nào và tôi cần lưu ý gì để không vô tình rơi vào tình thế bất lợi?
Độc giả Hoàng Hương
Ông Phạm Anh Vũ, Phó tổng giám đốc Công ty Du Lịch Việt trả lời:
Dưới góc độ doanh nghiệp lữ hành nhiều năm tổ chức tour Australia, tôi khẳng định nếu dùng visa 600 đúng mục đích du lịch, chuẩn bị kỹ và trả lời trung thực, khả năng bị hủy visa tại cửa khẩu là rất thấp. Rủi ro bị từ chối nhập cảnh chủ yếu đến từ việc lỡ lời, khai sai hoặc lộ bằng chứng vi phạm điều kiện lưu trú.
Luật pháp Australia cho phép sĩ quan nhập cảnh khám điện thoại nếu có nghi ngờ dựa trên dấu hiệu cụ thể. Bước này thường chỉ diễn ra khi hải quan phát hiện các điểm bất thường như lịch sử lưu trú dài, quay lại liên tục, tài chính yếu, trả lời lúng túng hoặc thông tin vé máy bay, phòng ở bất hợp lý.
Chắc chắn không có chuyện bị xem điện thoại là hủy visa mà do thiết bị này làm lộ bằng chứng vi phạm như làm chui, khai gian hay mang hàng cấm.
Bên cạnh đó, nhiều người đi đúng mục đích du lịch nhưng mang theo thực phẩm cấm như thịt heo, sản phẩm có nguy cơ lây dịch nhưng không khai báo, cũng có nguy cơ bị hủy visa và trục xuất.
Việc nhờ người quen tại Australia hỗ trợ chỗ ở, đưa đi chơi là việc bình thường của cộng đồng người Việt. Tuy nhiên, hải quan sẽ nghi ngờ nếu du khách không chứng minh được quan hệ rõ ràng với người bảo trợ, mù mờ về lịch trình với lý do bạn bè lo hết, hoặc tài chính quá yếu nhưng lưu trú dài ngày tại nhà người đang kinh doanh nông trại, nhà hàng.
Để tránh rắc rối, bạn cần chuẩn bị lịch sử trò chuyện bình thường, hình ảnh gặp gỡ, thư mời ghi rõ địa chỉ và cam kết chỉ hỗ trợ ăn ở, không làm việc. Kèm theo đó là sao kê tài chính cá nhân phù hợp với kế hoạch chuyến đi và một bản in lịch trình cơ bản bằng tiếng Anh hoặc tiếng Việt, nêu rõ ngày đi, ngày về và các điểm tham quan.
Du khách có thể bị đưa vào phòng riêng để thẩm vấn thêm nếu sĩ quan nghi ngờ. Tại đây, sĩ quan sẽ yêu cầu nộp hộ chiếu, ngồi chờ và hỏi chi tiết về mục đích chuyến đi, lịch sử lưu trú, người quen, tài chính cùng công việc ở Việt Nam. Nếu nghi ngờ, họ có thể khám hành lý kỹ hơn, kiểm tra tin nhắn, mạng xã hội trên các thiết bị điện tử.
Bạn có thể cung cấp số điện thoại đề nghị họ gọi cho người đón bên ngoài để đối chứng nhưng việc có gọi hay không hoàn toàn do sĩ quan quyết định. Vì vậy, bạn chỉ nên coi đây là một kênh hỗ trợ thêm. Nếu phát hiện vi phạm, họ sẽ cấp thông báo xem xét hủy visa và bạn có quyền giải trình trước khi có phán quyết cuối cùng.
Nếu bị mời vào phòng riêng, hãy giữ bình tĩnh, tuân thủ hướng dẫn và không tranh cãi. Bạn cứ dùng câu ngắn gọn, bám sát sự thật. Nếu không giỏi tiếng Anh, bạn cứ nói thẳng yêu cầu họ nói chậm lại, đồng thời dùng giấy bút hoặc các tài liệu in sẵn để giải thích thay vì cố nghe rồi trả lời sai. Chỉ cần mục đích thực sự là du lịch và không có dấu vết làm chui hay khai gian trong quá khứ, bạn hoàn toàn có thể tự tin qua cửa khẩu.
