‘Đón xe buýt bất tiện nên nhiều người vẫn đi xe máy’

Ngày nay, không khó để bắt gặp cảnh một hành khách trên phương tiện công cộng thản nhiên bật loa ngoài để "cày" TikTok với các bản nhạc EDM giật cục liên tục, hay một người khách tại quán cà phê vô tư mở video Youtube với âm lượng cực đại, hoặc một người nhà bệnh nhân bật loa ngoài nói chuyện oang oang trong hành lang bệnh viện.

Những người ấy, dù vô tình hay hữu ý, đều đang biến không gian chung thành phòng khách của riêng mình, bất chấp sự chịu đựng của những người xung quanh. Sau tiếng ồn từ karaoke và loa kéo, thì tiếng ồn phát ra từ những chiếc điện thoại cá nhân đã và đang trở thành một vấn nạn thực sự.

Chúng ta đang sống trong thời đại công nghệ, nơi chiếc điện thoại là vật bất ly thân. Nhưng dường như, cùng với sự tiện lợi của công nghệ, khái niệm về "không gian chung’", về "việc tránh làm phiền người khác" và về "phép lịch sự" lại có vẻ đang dần trở nên mờ nhạt.

Nhiều người có thể biện minh rằng: "Tôi có quyền dùng điện thoại". Đúng, không ai có thể tước đi quyền sử dụng thiết bị của bạn. Nhưng, quyền tự do cá nhân chỉ thực sự văn minh khi nó không xâm phạm đến không gian riêng tư, sự nghỉ ngơi và nhu cầu tĩnh lặng của người khác.

Khi bạn bật loa ngoài ở nơi công cộng, bạn không chỉ đang nghe một mình, mà bạn đang ép cả những người xung quanh - những người vốn không có nhu cầu nghe thứ bạn đang nghe - phải "thưởng thức" cùng bạn. Đó là sự chịu đựng bất đắc dĩ khi không gian vốn của chung lại bị chiếm dụng bởi sự ồn ào của một số ít người.

Đã có nhiều lần tôi tự hỏi: Tại sao một số người lại khó chấp nhận việc đeo tai nghe - một thiết bị nhỏ bé nhưng chứa đựng sự tử tế tối thiểu? Phải chăng sự tiện lợi cá nhân đã lấn át đi ý thức cộng đồng?

Để thay đổi thực trạng này, tôi cho rằng cần bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhưng quyết liệt:

Xây dựng "văn hóa tai nghe": Đây cần trở thành một quy tắc ứng xử cơ bản, giống như việc không chen lấn hay không xả rác. Mỗi người hãy tự giác sử dụng tai nghe khi xem video, nghe nhạc hay gọi điện ở nơi công cộng. Đó là biểu hiện của cư xử văn minh.

Sự chung tay của các cơ sở dịch vụ: Các quán cà phê, đơn vị vận tải công cộng hay các đơn vị cung cấp phòng chờ nên mạnh dạn đặt những tấm biển nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng rõ ràng: "Vui lòng sử dụng tai nghe", "Vui lòng giữ yên lặng" hoặc in rõ các lời nhắc nhở này trên vé hoặc menu.

Ngoài ra, có thể in poster hoặc chiếu các đoạn clip nhắc nhở về việc không làm ồn trên các màn hình công cộng như cách các hãng hàng không nhắc nhở về quy tắc an toàn đầu các chuyến bay.

Khi người dùng mua dịch vụ, họ đã chấp nhận quy tắc này. Nhân viên phục vụ khi nhắc nhở không còn là "người đi dạy đời", mà chỉ đơn thuần là "người thực thi nội quy". Điều này có thể bảo vệ nhân viên khỏi sự phản kháng của khách hàng.

Dù sao, đừng ngại nhắc nhở khách hàng ồn ào, vì chính những người khách văn minh khác sẽ ủng hộ bạn.

- Chia vùng: Tại các không gian công cộng nhất định, hãy chia thành các khu vực khác nhau: vùng Yên tĩnh (Quiet Zone) là vùng tập trung, yêu cầu tuyệt đối tai nghe và vùng Giao lưu (Social Zone) là vùng có thể thoải mái trò chuyện.

Khi một người chọn ngồi vào khu vực Yên tĩnh, họ đã tự ký một "hợp đồng ngầm" là họ sẽ tôn trọng không gian chung. Khi đó, nếu họ bật loa ngoài hoặc gây ồn ào, những người xung quanh có quyền nhắc nhở cực kỳ hợp lý dựa trên quy định của khu vực đó, không còn là sự can thiệp cá nhân có thể dẫn tới gây gổ nữa.

- Sự dũng cảm lên tiếng: Nếu chúng ta cứ im lặng chịu đựng, hành vi này sẽ trở thành bình thường mới. Một ánh mắt ngạc nhiên hoặc một lời nhắc nhở lịch sự: "Bạn có thể vặn nhỏ âm lượng được không?", đôi khi đã đủ để người kia giật mình nhận ra hành vi của họ đang gây phiền toái.

Tin Gốc: Vnexpress

Tôi xem video ghi lại cảnh xe khách giường nằm chạy trên quốc lộ 1 bốc cháy dữ dội sau khi va chạm với taluy, khiến 7 người tử vong, 5 nạn nhân bị thương, rạng sáng 21/7 mà không khỏi xót xa, ám ảnh khi lửa cháy ở phần đầu xe. Như vậy là không lối thoát.

Những lần đi xe giường nằm, tôi không tìm thấy búa để đập cửa kính thoát hiểm khi có bất trắc xảy ra ở đâu cả. Hỏi nhân viên xe thì ậm ờ cho qua. Lúc đó lỡ lên xe rồi thì phải chịu và tự nhủ: "Chắc không có chuyện gì xảy ra đâu". Bạn tôi, thường đi công tác bằng xe giường nằm, phải lên sàn thương mại điện tử mua một cây búa bỏ vào balô cho chắc ăn.

Mà nếu có búa, những chuyến xe đêm, lúc hành khách say ngủ, lửa bùng lên ngay phía cửa trước, sức nóng, không khí ngộp... con người cũng không đủ tỉnh táo để ứng phó với tình huống.

Chiếc xe giường nằm chỉ có một cửa lên xuống, bên trong kín như một chiếc hộp. Chỉ cần cửa chính bị biến dạng hoặc lửa chặn lại, hàng chục con người phía sau gần như bị nhốt bên trong.

Điều khiến tôi lo hơn là đây không phải lần đầu xảy ra tai nạn kiểu này. Sau mỗi vụ việc, người ta lại nhắc đến cửa thoát hiểm, búa phá kính, bình chữa cháy, kỹ năng ứng phó. Nhưng rồi vài tháng sau, rất ít người còn nhớ kiểm tra những thứ đó trước khi xe lăn bánh.

Không ít nhà xe coi chiếc búa thoát hiểm là vật trang trí. Có xe thì thất lạc, có xe bị tháo mất, có xe để ở vị trí mà hành khách không thể nhìn thấy. Thậm chí nhiều người đi xe cả chục năm cũng chưa từng được hướng dẫn cửa thoát hiểm nằm ở đâu, mở như thế nào nếu xe bị lật hoặc bốc cháy.

Chúng ta vẫn có thói quen kiểm tra dây an toàn khi đi máy bay. Nhưng khi bước lên xe khách, phương tiện gắn với mình nhiều hơn rất nhiều, lại gần như phó mặc tất cả cho tài xế và nhà xe. Hiếm ai dành một phút quan sát xem cửa thoát hiểm ở đâu, búa phá kính có còn không, bình chữa cháy có hay không...

Đó không phải lỗi của hành khách. Bởi trách nhiệm bảo đảm các thiết bị an toàn luôn đầy đủ và hoạt động được thuộc về đơn vị kinh doanh vận tải. Nếu một chiếc xe được phép lăn bánh nhưng búa thoát hiểm không có, cửa thoát hiểm không sử dụng được hoặc nhân viên không biết hướng dẫn hành khách, thì rõ ràng đã có lỗ hổng trong khâu kiểm tra và giám sát.

Tôi nghĩ đã đến lúc việc kiểm tra thiết bị an toàn trên xe khách cần được coi trọng như kiểm tra phanh hay lốp xe. Thiếu búa phá kính, cửa thoát hiểm không hoạt động thì không được xuất bến. Không thể để những thiết bị quyết định sự sống còn của hàng chục con người chỉ được kiểm tra khi tai nạn đã xảy ra.

Về phía hành khách, nên thay đổi một thói quen, hãy dành vài chục giây nhìn xem búa thoát hiểm ở đâu, cửa thoát hiểm nằm chỗ nào. Hy vọng sẽ không bao giờ phải dùng đến chúng.

Tai nạn có thể không báo trước. Nhưng việc chuẩn bị một con đường sống cho hành khách thì hoàn toàn có thể làm trước và điều đó không nên phụ thuộc vào sự may mắn.

Tin Gốc: Vnexpress

Câu chuyện về quan điểm chi tiêu trong các bài viết: "Vợ chồng lương 30 triệu vẫn tiết kiệm được 15 triệu một tháng ở Sài Gòn", "Tôi chi vài triệu mua sắm trong ngày còn chồng chẳng dám ăn tiêu", "Chồng keo kiệt với bản thân vì mặc cảm làm ra ít tiền", ‘Làm đồng nào tiêu đồng đó giúp tôi lạc quan, thoải mái đầu óc’, ‘Nhiều người bảo tôi 'điên' vì mua máy tính 3000 USD cho con chơi game’ thu hút được nhiều sự quan tâm của độc giả với nhiều ý kiến trái chiều.

Cá nhân tôi lựa chọn lối sống đơn giản, duy trì kỷ luật tài chính, tiết kiệm để phòng thân mặc dù tôi có thu nhập khá so với mặt bằng chung.

Cũng nhờ thói quen tiết kiệm và có kế hoạch chi tiêu phù hợp nên ngay từ thời sinh viên tôi đã không phải sống trong cảnh thiếu trước hụt sau. Khi ra trường, đi làm tôi cũng tự tay mua xe sắm nhà mà không phải chạy vạy vay mượn bạn bè, người thân.

Ở độ tuổi 40 tôi vẫn sử dụng chiếc ô tô sedan hạng B mua từ 10 năm trước trong khi bạn bè, đồng nghiệp có nhiều người đã lên đời Camry, Mercedes, mẫu SUV sang trọng.

Với tôi, chiếc xe là một phần kỷ niệm trong cuộc đời, nó được bảo dưỡng định kỳ, vẫn sử dụng tốt, tiết kiệm nhiên liệu và vẫn phù hợp với nhu cầu sử dụng của tôi.

Còn khi đi công tác hay tiếp khách tôi đã có xe của công ty đưa đón. Khi có việc cần di chuyển từ nội thành ra ngoại thành vào cuối tuần, nếu không có việc gấp tôi sẽ lựa chọn đi xe bus, vừa ngồi trên xe vừa đọc báo, ngắm phố phường qua khung cửa kính cũng là một thú vui nhẹ nhàng.

Tôi không mua sắm theo cảm hứng, do đặc thù công việc, tôi thường xuyên mặc đồng phục công ty khi đi làm. Tủ quần áo của tôi chỉ khoảng sáu, bảy bộ đồ để thay đổi. Ngoài ra có hai bộ vest: Một bộ công ty cấp, một bộ đối tác tặng.

Tôi vẫn mặc chiếc áo len mà học trò tặng cách đây 6 năm. Gia đình tôi ăn cơm nhà là chính, tôi sắp xếp công việc để phụ giúp vợ cùng nấu cơm, dọn nhà. Mỗi tháng cả nhà mới ra ăn ngoài đổi gió một, hai bữa.

Khoảng hai, ba tháng chúng tôi tổ chức picnic, dã ngoại hoặc đi chơi xa một chuyến với bán kính cách Hà Nội khoảng 100 km trở lại. Khi tổ chức dã ngoại, gia đình tôi thường chuẩn bị sẵn thực phẩm từ nhà.

Một năm tôi đưa gia đình du lịch một, hai lần. Bản thân tôi cũng được hưởng chế độ du lịch, nghỉ mát của công ty mỗi năm hai lần. Sở thích trồng rau, chơi đàn, đọc sách, chạy bộ của tôi cũng không tốn kém nhiều chi phí. Những niềm vui ấy vừa đủ để làm mới cảm xúc mà không biến thành gánh nặng tài chính.

Trái ngược với tôi, vợ tôi mua sắm online rất thoáng tay, có những món đồ vứt trong góc tủ có khi quên chưa đụng tới. Hai tủ quần áo đối với vợ tôi vẫn thấy thiếu; túi xách, giày dép dùng một vài lần rồi bỏ xó. Cô ấy thích dùng hàng hiệu, mỹ phẩm đắt tiền dù lương của vợ không cao.

Tôi có góp ý thì cô ấy đều có lý lẽ riêng: "đời sống được mấy, sao phải khổ", "sống hôm nay đâu biết ngày mai sẽ ra sao", "nhiều người giàu mất vì Covid có đem được tiền đi đâu; có nhu cầu tiêu tiền ắt tạo động lực kiếm tiền, trời sinh voi sinh cỏ, lo chi".

Trong khi tôi vẫn cảm thấy vui vẻ khi mua hàng sale off (khuyến mại sâu), quần áo bình dân, đồ giảm giá trong siêu thị thì cô ấy lại cảm thấy khó chịu. Vợ nhiều lần bóng gió chê tôi chắt bóp hà tiện, tư duy cổ lỗ sĩ, không biết tự thưởng cho bản thân, không biết hưởng thành quả lao động.

Tôi thì chọn cách cười trừ và trêu lại cô ấy: "Em đẹp thì mặc hàng hiệu sẽ tôn lên thương hiệu của nhãn hàng đó, chứ anh xấu trai mặc áo hàng hiệu có khi làm xấu đi hình ảnh của họ".

Có những thời điểm tưởng chừng hôn nhân rạn nứt vì quan điểm tiêu tiền khác nhau của hai vợ chồng. Tôi vẫn giữ thói quen chi tiêu trong khả năng, cân nhắc từng khoản mua sắm vì sau lưng tôi còn cha mẹ già và hai con nhỏ đang tuổi ăn học.

Tôi duy trì kỷ luật chi tiêu cá nhân nhưng cũng sẵn sàng đầu tư các khoản chi phí chăm sóc sức khỏe cho bố mẹ, người thân. Không tiếc tiền đầu tư dinh dưỡng và học tập cho hai con.

Tôi chia thu nhập hàng tháng thành các khoản cố định: Ăn uống, chi phí sinh hoạt của gia đình; điện nước, xăng xe, tiền học của con, chi phí chăm sóc sức khỏe cho bố mẹ, chi tiêu cá nhân, tiền tiết kiệm, quỹ đầu tư. Đồng thời duy trì kỷ luật tài chính để bố mẹ và hai con có điểm tựa vững chắc.

Tôi không cho rằng lựa chọn lối sống tối giản, tiết kiệm là sống khổ là hà tiện, càng không phải là từ chối tận hưởng cuộc sống. Tôi không thấy mình thiệt thòi. Trái lại, tôi cảm nhận rõ sự đủ đầy trong tâm hồn.

Lối sống đơn giản còn giúp tôi tiết kiệm được thứ quý giá hơn tiền bạc: Thời gian và năng lượng. Khi không bị cuốn vào vòng xoáy mua sắm, tôi có nhiều thời gian hơn để học hỏi, chăm sóc sức khỏe, quan tâm đến gia đình và phát triển bản thân.

Tôi không phải làm việc đến kiệt sức chỉ để duy trì một mức sống vượt quá khả năng.

Cuộc sống vốn đầy bất trắc, chúng ta cần chủ động trước những điều bất ngờ. Tiêu tiền cho hiện tại là nhu cầu, nhưng tích trữ một phần cho tương lai là cần thiết.

Trong bối cảnh bất ngờ nào đó xảy ra như dịch Covid bùng phát hay suy thoái kinh tế, chính thói quen tiết kiệm và chi tiêu hợp lý đã giúp nhiều người đứng vững trước sóng gió mà không rơi vào khủng hoảng.

Tin Gốc: Vnexpress