Bộ Y tế đề xuất mô hình chăm sóc người cao tuổi trong dự thảo hướng dẫn thi hành Luật Dân số. Trong đó, Bộ Y tế đề xuất tận dụng nhà văn hóa, tổ dân phố để chăm sóc ban ngày, kèm theo đó là nâng cao đội ngũ chăm sóc tại chỗ cho người cao tuổi.
Đề xuất này được nhiều người quan tâm, đón nhận, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào thời kỳ già hóa dân số.
Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Ở tuổi ngoài 70, bà Nguyễn Thị Hòa (Thanh Liệt, Hà Nội) trước đây có thể tự đi chợ, tập thể dục nhưng khoảng một năm trở lại đây sức khỏe bà yếu dần.
“Hiện tôi đang điều trị đái tháo đường, cao huyết áp, tiền đình. Con cháu đi làm suốt ngày, nhiều khi tôi ở nhà một mình, có hôm mệt cũng không biết nhờ ai. Muốn đi khám bệnh thì phải đợi con cháu sắp xếp đưa đi, khá bất tiện”, bà Hòa bộc bạch.
Còn anh Khoa (Hà Đông, Hà Nội) đang chăm sóc mẹ đã gần 80 tuổi. “Bà bị tăng huyết áp và đi lại khó khăn. Trước đây gia đình có thể thay nhau chăm sóc nhưng hiện giờ vợ chồng tôi đi làm cả ngày, con cái đi học nên phần lớn thời gian bà ở nhà một mình.
Dù đã lắp camera và nhờ hàng xóm để ý giúp, chúng tôi vẫn rất lo, nhất là khi bà có thể té ngã hoặc quên uống thuốc. Những lúc cần đưa đi khám cũng phải xin nghỉ làm, khá áp lực”, anh Khoa nói.
Bà Hòa chia sẻ người cao tuổi đặc biệt tại TP thường xuyên phải ở nhà một mình, ít tham gia các hoạt động. “Nếu khu dân cư có điểm chăm sóc ban ngày ngay tại nhà văn hóa hoặc tổ dân phố thì rất thuận tiện. Chúng tôi vừa được theo dõi sức khỏe định kỳ vừa có nơi gặp gỡ, tập thể dục nhẹ, trò chuyện cho đỡ cô đơn”, bà Hoa nói.
Anh Khoa cũng cho rằng nếu có mô hình chăm sóc người cao tuổi ngay tại khu dân cư sẽ giảm gánh nặng rất lớn cho gia đình. Gia đình có thể yên tâm gửi ông bà vào ban ngày, có người hỗ trợ ăn uống, theo dõi sức khỏe.
“Tuy vậy điều tôi quan tâm là chi phí có phù hợp hay không và chất lượng dịch vụ phải ổn định, an toàn. Nếu làm tốt, đây sẽ là mô hình rất thiết thực, vừa hỗ trợ cho người già vừa giúp các gia đình an tâm hơn”, anh Khoa chia sẻ.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Trung Anh – Giám đốc Bệnh viện Lão khoa trung ương – cho hay Việt Nam là một trong 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Nếu không có những thay đổi đáng kể, đến khoảng năm 2036 Việt Nam sẽ chính thức trở thành một quốc gia có dân số già.
“Cùng với xu hướng này, số lượng người cao tuổi cần được chăm sóc sẽ gia tăng nhanh chóng. Điều đó đặt ra nhu cầu cấp thiết về việc chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời cho người bệnh và chăm sóc thường xuyên”, ông Trung Anh nhận định.
Liên quan đến mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi tại cộng đồng, tận dụng các tổ dân phố, nhà văn hóa, ông Trung Anh cho rằng đây là một hướng đi rất đáng quan tâm.
“Mô hình này có thể đóng vai trò như một điểm sinh hoạt cộng đồng, nơi truyền thông, giáo dục sức khỏe cho người cao tuổi, đồng thời cung cấp các hoạt động chăm sóc cơ bản với sự tham gia của nhân viên y tế trong ngày. Theo tôi, đây là mô hình hoàn toàn có tiềm năng triển khai tại Việt Nam.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cần đảm bảo một số yếu tố. Đó là sự phối hợp giữa ngành y tế và chính quyền địa phương, đào tạo đội ngũ nhân lực phù hợp, xây dựng quy trình chăm sóc, theo dõi rõ ràng. Đồng thời lồng ghép với các hoạt động truyền thông và tầm soát sớm.
Nếu được triển khai bài bản, mô hình này không chỉ giúp nâng cao sức khỏe cho người cao tuổi mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống y tế và hỗ trợ gia đình trong việc chăm sóc người thân”, ông Trung Anh chia sẻ.
Theo ThS Lê Văn Thành – nguyên trưởng Phòng nghiên cứu văn hóa – xã hội, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, hiện nay loại hình chăm sóc người cao tuổi tại gia đình chiếm tuyệt đại bộ phận, ở TP.HCM tỉ lệ này là trên 99,5%.
Nói cách khác, mô hình chăm sóc người cao tuổi hiện nay chủ yếu là ở gia đình. Tuy nhiên, bản thân nguồn lực chăm sóc của gia đình có chiều hướng suy giảm vì nhu cầu tham gia vào thị trường lao động xã hội. Ngay cả với mô hình chăm sóc người cao tuổi tại gia đình cũng không thể duy trì phương thức như lâu nay, cần được nâng cao chất lượng và thay đổi phương thức chăm sóc.
Việc phát triển mở rộng mạng lưới với các hình thức và loại hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi đã được xác định là cần thiết. Cần tạo điều kiện thuận lợi để người cao tuổi tham gia các hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao và tham gia các tổ chức xã hội, các hoạt động thiết thực.
Các chuyên gia cho biết nhiều người không hề biết về choline và chức năng của nó. Tiến sĩ Kelly Gonderman, Giám đốc lâm sàng tại Trung tâm Chăm sóc sức khỏe tâm thần We Conquer Together (Mỹ), cho biết: Hầu hết mọi người chưa từng nghe nói về choline, nhưng chất này rất quan trọng với trí nhớ, sự chú ý và tâm trạng, theo trang tin sức khỏe Real Simple.
Chuyên gia Erin Clifford, huấn luyện viên sức khỏe của Mỹ, cho biết: Choline giúp điều chỉnh tâm trạng và sửa chữa tế bào não, từ đó giảm lo âu. Chất này có trong mọi tế bào cơ thể, rất quan trọng với não bộ, hỗ trợ sản xuất acetylcholine, chất dẫn truyền tín hiệu từ não đến cơ thể.
Chuyên gia dinh dưỡng Chacha Miller, người sáng lập Trung tâm Tư vấn dinh dưỡng The Cardamom Nutrition (Mỹ), cho biết: Choline là chất dinh dưỡng vô cùng quan trọng đối với não bộ ở mọi giai đoạn cuộc đời.
Chuyên gia Miller cho biết: Rất nhiều nghiên cứu chứng minh lợi ích của choline đối với não bộ, từ làm chậm suy giảm nhận thức đến cải thiện trí nhớ và tâm trạng. Nghiên cứu cho thấy lượng choline hấp thụ cao hơn có liên quan đến trí nhớ ngôn ngữ và hình ảnh tốt hơn, đồng thời, mức choline thấp hơn liên quan đến lão hóa não.
Giảm trầm cảm. Tiến sĩ Gonderman cho biết: Nghiên cứu bao gồm hơn 12.900 người tham gia đã phát hiện những người có lượng choline tiêu thụ cao nhất đã giảm đến 43% tỷ lệ trầm cảm, theo Real Simple.
Giảm lo âu. Chuyên gia Clifford dẫn nghiên cứu được công bố trên tạp chí Molecular Psychiatry, phân tích dữ liệu từ 25 nghiên cứu, cho thấy những người bị rối loạn lo âu có mức choline thấp hơn khoảng 8%, nhất là ở vỏ não trước trán, phần não giúp kiểm soát suy nghĩ, cảm xúc và hành vi. Tiêu thụ thực phẩm chứa choline hoặc bổ sung có thể giúp ích và giảm lo âu.
Tiến sĩ Eric Ciappio, chuyên gia dinh dưỡng, quản lý cấp cao về khoa học dinh dưỡng tại Trung tâm Dinh dưỡng Balchem Human Nutrition & Health (Mỹ), giải thích: Choline thúc đẩy trí nhớ, tâm trạng, kiểm soát cơ bắp và nhiều chức năng tế bào khác.
Chuyên gia Miller lưu ý có đến 90% người thiếu choline, một số có nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng. Bổ sung choline đặc biệt quan trọng đối với những người kiêng ăn trứng và thịt, vì đó là những nguồn cung cấp choline chính trong chế độ ăn uống.
Chuyên gia Clifford nói: Choline chủ yếu có trong trứng, thịt bò, cá, sữa và thịt gà. Ngoài ra, choline cũng có trong đậu nành, đậu phộng và một số loại rau như bông cải xanh.
Chuyên gia Miller khuyên nên ăn trứng thường xuyên vì đó là một trong những nguồn choline dễ tiếp cận nhất. Trung bình một người trưởng thành cần khoảng 425 - 500 mg choline mỗi ngày, theo Real Simple.
Tổ chức từ thiện y tế Bác sĩ không biên giới (MSF) hôm 30/5 cảnh báo tốc độ lây lan của dịch bệnh đang ở mức đáng báo động và chưa từng có tiền lệ khi số ca mắc bệnh lại gia tăng nhanh như vậy chỉ trong một thời gian ngắn. Ông Alan Gonzalez, Phó Giám đốc MSF, cho biết các đội ngũ của tổ chức đang "chứng kiến một quy trình ứng phó chưa bắt kịp tốc độ lây lan nhanh chóng của dịch bệnh".
"Thực tế hiện nay là không một ai nắm rõ quy mô và mức độ nghiêm trọng thực sự của đợt bùng phát này. Các ca nghi nhiễm mới vẫn được báo cáo hàng ngày, song hàng trăm mẫu bệnh phẩm vẫn đang trong tình trạng chờ xét nghiệm", ông cho biết thêm.
Tính đến nay, WHO ghi nhận 906 trường hợp nghi nhiễm và 223 ca tử vong nghi do Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC). Trong khi đó, Bộ Truyền thông nước này xác nhận 282 ca dương tính, bao gồm 42 ca tử vong.
Dịch bệnh cũng bắt đầu lan sang các nước láng giềng khi Uganda báo cáo 9 ca nhiễm và một người chết. Tại Brazil, nhà chức trách đang cách ly nghiêm ngặt hai nam giới trở về từ vùng dịch có triệu chứng sốt, ho, tiêu chảy, dù kết quả xét nghiệm ban đầu âm tính.
Quá trình khống chế dịch bệnh hiện vấp phải rào cản lớn từ các cuộc giao tranh vũ trang tại vùng Ituri và sự bất hợp tác của người dân. Trong chuyến thăm tâm dịch ở miền đông Congo hôm 31/5, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đã kêu gọi các bên ngừng bắn để ưu tiên cứu mạng người dân.
Lực lượng cứu trợ không chỉ thiếu hụt vật tư cơ bản như khẩu trang mà còn đối mặt với bạo lực. Sự bất mãn với quy trình xử lý thi thể trái phong tục truyền thống đã kích động người dân địa phương thực hiện ít nhất ba vụ tấn công nhằm vào các cơ sở điều trị.
Trước tình hình này, ông Ghebreyesus nhấn mạnh cuộc chiến chống Ebola là trách nhiệm của toàn xã hội, đồng thời khẳng định bệnh nhân hoàn toàn có thể bình phục nếu đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện triệu chứng.
Đợt bùng phát thứ 17 tại Congo này do biến thể Bundibugyo gây ra, hiện giới khoa học chưa tìm ra vaccine hay phương pháp điều trị đặc hiệu. Virus lây từ dơi ăn quả sang người, sau đó phát tán mạnh qua tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể. Người mắc ủ bệnh 2-21 ngày, khởi phát bằng triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ trước khi nhanh chóng tiến triển thành nôn mửa, tiêu chảy và suy đa tạng.
Nhằm hỗ trợ khống chế dịch bệnh, Liên minh châu Âu đã chuyển vật tư y tế đến Ituri, trong khi Mỹ công bố tài trợ bổ sung, nâng tổng mức cam kết lên 112 triệu USD.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế đánh giá nguy cơ Ebola xâm nhập ở mức thấp do virus chỉ lây qua tiếp xúc trực tiếp, song cơ quan này đã phát đi cảnh báo và chủ động chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó.
Một bác sĩ khuyến khích mọi người nên thực hiện thói quen sau đây vì nó có thể giúp giảm thiểu rủi ro tim mạch, đột quỵ mà mọi người phải đối mặt ngay khi vừa thức dậy.
Hầu hết mọi người đều bắt tay ngay vào các hoạt động hằng ngày khi ngủ dậy, nhưng đây chính là thời điểm quy trình sinh học nguy hiểm bắt đầu vận hành. Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể trải qua sự chuyển đổi đột ngột làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim.
Bác sĩ Alberto Sanagustín, đang làm việc tại Tây Ban Nha, giải thích tại sao vào sáng sớm, đặc biệt là từ 6 đến 10 giờ sáng, lại ghi nhận số lượng lớn các biến cố tim mạch. Nguyên nhân là do một chuỗi các phản ứng nội bộ được kích hoạt khi thức dậy.
Chính vì vậy, bác sĩ khuyên hãy đặt 1 ly nước hoặc một chai nước ngay cạnh giường, điều này sẽ giúp ích rất nhiều cho bạn, theo tờ Express (Anh).
Bác sĩ Sanagustín giải thích: Có thể giúp ngăn ngừa mối nguy hiểm này bằng cách uống một ly nước ở nhiệt độ phòng ngay khi thức dậy, thậm chí trước cả khi ra khỏi giường. Bước đơn giản này có tác dụng tích cực ngay lập tức đối với hệ tuần hoàn. Nước hỗ trợ bù nước cho cơ thể và khuyến khích máu lưu thông được thông suốt hơn. Quan trọng hơn, theo bác sĩ, điều này "gửi tín hiệu ngay lập tức" đến cơ thể để điều chỉnh các mạch máu và tăng huyết áp vừa đủ để chống lại việc mất thăng bằng. Ông mô tả đây là cách không chỉ giúp lưu thông máu an toàn mà còn tăng cường quá trình hydrat hóa tổng thể cho các cơ quan, theo Express.
Khi vừa thức dậy, não bộ giải phóng một lượng lớn cortisol và adrenaline để “đánh thức” cơ thể và chuẩn bị cho ngày mới. Tuy nhiên, đây cũng là các hormone gây căng thẳng. Theo bác sĩ Sanagustín, sự gia tăng đột ngột này có thể khiến động mạch trở nên cứng hơn, co lại, làm tim phải chịu áp lực tăng lên. Chính sự tăng huyết áp vào buổi sáng này được xem là một trong những yếu tố nguy cơ đầu tiên trong ngày.
Cùng lúc đó, cơ thể còn giải phóng một chất gọi là PAI-1. Theo bác sĩ Sanagustín, chất này làm suy giảm cơ chế “tự làm sạch” của cơ thể - vốn có nhiệm vụ phá vỡ các cục máu đông nhỏ có thể hình thành khi dòng máu đang ở trạng thái nhạy cảm nhất. Vì vậy, uống một cốc nước ngay sau khi thức dậy được xem là bước khởi đầu đơn giản nhưng quan trọng, giúp bảo vệ hệ tim mạch trước những biến đổi sinh học bất lợi này.
