Bác sĩ chỉ cách theo dõi đường huyết tại nhà

Phía sau câu chuyện "thuốc ung thư đắt đỏ" không chỉ là giá bán của một viên thuốc mà là những chi phí nghiên cứu của thuốc phát minh, thủ tục cấp phép, đấu thầu… và danh mục bảo hiểm y tế chưa cập nhật. Tất cả khiến gánh nặng về chi phí điều trị vẫn đè nặng lên vai người bệnh.

Chồng bà N.T.Q. (phường Trị An, Đồng Nai) ung thư phổi giai đoạn cuối, đã di căn sang tuyến thượng thận và não. Sau khi có kết quả xét nghiệm đột biến gene, các bác sĩ tại bệnh viện tuyến cuối TP.HCM chỉ định ông dùng thuốc điều trị trúng đích thế hệ 3 (Tagrisso).

Dù có bảo hiểm y tế đúng tuyến nhưng chi phí thuốc lại không nằm trong danh mục bảo hiểm y tế chi trả. Chi phí cho mỗi hộp thuốc lên tới 84 triệu đồng/hộp/tháng, chưa kể chi phí đi lại, ăn uống, xét nghiệm gene…).

Để níu kéo sự sống cho chồng, bà Q. dốc cạn toàn bộ số tiền tích góp cả đời để dưỡng già của hai vợ chồng. May mắn thay, cơ thể ông đáp ứng thuốc tốt, giúp giảm nhẹ hẳn các triệu chứng đau đớn của bệnh nhưng cũng chỉ kéo dài được khoảng 12 tháng với chi phí gần 1 tỉ đồng.

Nhớ lại những ngày tháng cùng chồng giành giật sự sống, bà Q. thở dài xót xa. Với người bệnh ở tỉnh xa, rào cản không chỉ là số tiền gần 100 triệu đồng mỗi tháng mà còn là những quy định cứng nhắc từ phía hãng dược.

Bà chia sẻ chương trình hỗ trợ "Mua 1 tháng tặng 2, 3 tháng" áp dụng từ tháng thứ 4, 5 trở đi. Dù giúp giảm bớt gánh nặng nhưng quy trình này lại vô tình đẩy người bệnh khó khăn vào thế ngặt nghèo ở những tháng cuối như tháng 9-10, khi họ phải đứng giữa lựa chọn ngưng lại hay tiếp tục đánh cược.

Bà Q. tâm sự: "Lúc đó chúng tôi không hề biết thể trạng chồng tôi có thể cầm cự được nữa không. Nhưng còn nước còn tát, gia đình vẫn cố gắng bỏ ra 84 triệu đồng để mua thuốc với hy vọng kéo dài sự sống cho chồng. Thế nhưng, trớ trêu thay khi chưa kịp uống hết hộp đầu tiên thì chồng tôi đã mãi mãi ra đi".

Bà mong rằng có những chương trình hỗ trợ thuốc dễ tiếp cận, thủ tục dễ dàng hơn để người bệnh ung thư nghèo có thể thêm cơ hội được cứu sống.

Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, thị trường hiện nay có hàng chục hãng dược trong và ngoài nước đang có thuốc điều trị trúng đích, miễn dịch hoặc sinh học trị ung thư được lưu hành tại Việt Nam.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam đang có khoảng 100 thuốc và sinh phẩm điều trị ung thư đã được cấp phép lưu hành. Trong đó các hãng lớn có thuốc trúng đích ung thư đang hiện diện ở Việt Nam như AstraZeneca (các thuốc như Tagrisso/Osimertinib, Iressa…); Roche (thuốc Herceptin, Alecensa…); Pfizer (Ibrance, Xalkori…)… Nhiều thuốc giá rất cao, có loại 40-150 triệu đồng/tháng điều trị.

Theo một đại diện Ủy ban dược phẩm thuộc Hiệp hội Các doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (đại diện cho các hãng dược phát minh đa quốc gia tại Việt Nam), một lộ trình nghiên cứu phát triển, thử nghiệm lâm sàng để kiểm chứng thuốc, vắc xin an toàn và hiệu quả để đưa ra thị trường thì quá trình này cần 10-15 năm và đầu tư trung bình 2,6 tỉ đôla Mỹ.

Để có được một viên thuốc trúng đích đến tay bệnh nhân, các tập đoàn dược phẩm lớn phải chấp nhận một cuộc chơi mang tính "sinh tử" ngay từ phòng thí nghiệm. Đây là một sự đánh cược tài chính cực kỳ rủi ro: giữa ma trận 10.000 hợp chất tiềm năng, tỉ lệ sống sót để trở thành sản phẩm thực tế chỉ dao động từ 0,01-0,02%.

Việc phải đầu tư hàng tỉ đô la vào những thử nghiệm thất bại chính là lý do vì sao thuốc luôn có chi phí cao trong thời gian bảo hộ độc quyền, biến thuốc chính hãng thành món hàng xa xỉ.

"Nhiều người thường lầm tưởng giá thuốc cao chỉ vì chi phí nghiên cứu ban đầu nhưng thực chất, gánh nặng tài chính còn nằm ở "hậu trường" kiểm soát chất lượng sau khi thuốc ra thị trường. Giai đoạn đưa sản phẩm đến với người bệnh qua các cơ chế mua sắm, đấu thầu, đưa thuốc vào chuỗi cung ứng, công việc không dừng lại ở đây.

Trách nhiệm của họ kéo dài suốt vòng đời sản phẩm thông qua việc theo dõi phản ứng có hại, cập nhật dữ liệu toàn cầu và tối ưu hóa lâm sàng. Những phản hồi từ thực tế điều trị chính là chất liệu quý báu để có các thế hệ thuốc ưu việt hơn", vị này phân tích.

Bác sĩ Nguyễn Duy Anh, chuyên khoa ung bướu tại Hà Nội, cho biết các thuốc điều trị thế hệ mới đã làm thay đổi căn bản tiên lượng của nhiều loại ung thư, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân giai đoạn tiến xa hoặc di căn. Chi phí điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích hoặc miễn dịch hiện dao động khoảng 30-100 triệu đồng mỗi tháng tùy loại thuốc.

Trong khi đó thời gian điều trị có thể kéo dài từ 12-24 tháng hoặc lâu hơn khiến tổng chi phí lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hơn 1 tỉ đồng cho một bệnh nhân.

"Không hiếm trường hợp bệnh nhân có chỉ định rất rõ ràng, có khả năng đáp ứng tốt về mặt sinh học nhưng cuối cùng buộc phải chọn phác đồ kém hiệu quả hơn vì điều kiện kinh tế", bác sĩ Duy Anh chia sẻ.

Để cải thiện khả năng tiếp cận thuốc điều trị ung thư thế hệ mới, bác sĩ Duy Anh cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như cập nhật danh mục bảo hiểm y tế, ưu tiên các thuốc có bằng chứng mạnh về hiệu quả sống còn, đàm phán giảm giá thuốc giữa cơ quan quản lý và các hãng dược, đồng thời khuyến khích sử dụng thuốc tương đương sinh học.

Ngoài ra cần mở rộng các chương trình hỗ trợ bệnh nhân, chuẩn hóa và giảm chi phí xét nghiệm gene, tăng khả năng tiếp cận xét nghiệm tại tuyến dưới cũng như tăng cường đào tạo để bác sĩ và bệnh nhân lựa chọn đúng đối tượng điều trị.

Bên cạnh đó các chuyên gia cũng cho rằng hiện nay Việt Nam còn chậm tiếp cận thuốc mới. Điều này khiến người bệnh mất cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến hơn. Thậm chí người bệnh tìm ra nước ngoài chữa bệnh. Người bệnh vừa phải chịu chi phí điều trị đắt đỏ, tốn thời gian vừa gây chảy máu ngoại tệ trong y tế.

"Chúng ta cần tập trung vào ba trụ cột chính. Đầu tiên là đẩy nhanh quy trình đăng ký, cấp phép thuốc mới. Thứ hai là cải thiện cơ chế đấu thầu, mua sắm và đàm phán giá theo hướng minh bạch nhưng phải có tính dự báo để doanh nghiệp yên tâm đưa thuốc vào thị trường.

Và quan trọng nhất là cập nhật danh mục thuốc được bảo hiểm y tế chi trả thường xuyên hơn", một chuyên gia y tế đề xuất và cho rằng nếu chính sách đủ thông thoáng, doanh nghiệp sẽ tự nhìn thấy lợi ích và ưu tiên đưa thuốc mới vào Việt Nam.

---------------

Kỳ 4: Đừng cố mua "vũ khí" đắt nhất, hãy chọn phác đồ phù hợp nhất

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 21/5, trang Mothership đưa tin một nam hành khách trung niên ngất xỉu trên chuyến bay của hãng HK Express từ Hong Kong (Trung Quốc) đi Fukuoka (Nhật Bản). Tổ bay lập tức sơ cứu và phát loa tìm chuyên gia y tế.

Bác sĩ Trương Hải Kiệt (31 tuổi, công tác tại khoa Hồi sức tích cực ở Hong Kong) nhanh chóng tiếp cận, phối hợp cùng phi hành đoàn điều trị cho người bệnh vượt qua cơn nguy kịch. Một hành khách khác quay lại sự việc và chia sẻ lên mạng xã hội Xiaohongshu. Bác sĩ Kiệt từng tốt nghiệp Đại học Hong Kong, làm việc tại Bệnh viện Queen Mary, đồng thời tham gia làm nhạc sĩ tự do và đại sứ thể thao HYROX.

Trước đó, ngày 4/5, sự cố tương tự diễn ra trên chuyến bay VN19 từ Hà Nội đi Paris. Bốn giờ sau khi cất cánh, một nam hành khách nước ngoài xuất hiện triệu chứng đau vùng tai, liệt nửa mặt trái và nói khó. Phi hành đoàn phát loa tìm bác sĩ và cân nhắc phương án hạ cánh khẩn cấp.

Giáo sư Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai), lập tức thăm khám lâm sàng. Ông chẩn đoán bệnh nhân mắc chứng liệt dây thần kinh số VII ngoại biên và loại trừ hoàn toàn nguy cơ đột quỵ cấp tính. Bác sĩ Tôn dùng thuốc corticoid mang theo để điều trị tại chỗ, liên tục theo dõi dấu hiệu sinh tồn và tư vấn cơ trưởng tiếp tục hành trình.

Nam hành khách ổn định sức khỏe hoàn toàn khi máy bay đáp xuống sân bay Charles de Gaulle. Thông qua ca bệnh này, các chuyên gia y tế cảnh báo người dân tránh thói quen thay đổi nhiệt độ đột ngột vào mùa hè nhằm phòng ngừa nguy cơ co thắt mạch máu gây liệt mặt.

Hồi cuối tháng 3, tờ The Chosun Daily cũng ghi nhận trường hợp 7 chuyên gia y học gia đình Hàn Quốc cấp cứu một nữ hành khách ngoại quốc trên chuyến bay từ Incheon đi Manila. Ngày 24/3, người phụ nữ này ngã gục trước cửa nhà vệ sinh, nhịp thở yếu dần, huyết áp tụt dưới 80 mmHg. Phi hành đoàn phát thông báo tìm kiếm nhân viên y tế. Giám đốc Hiệp hội Y học Gia đình Hàn Quốc Kim Cheol-min nhanh chóng mở đường thở bằng mặt nạ thanh quản (LMA) có sẵn trên khoang. Giáo sư Kim Jeong-hwan dùng ống nghe theo dõi sát sao tiếng thở, trong khi các đồng nghiệp luân phiên bóp bóng Ambu hỗ trợ hô hấp. Bệnh nhân tự thở trở lại, phục hồi ý thức sau ít phút. Nhóm chuyên gia tiếp tục theo dõi người bệnh suốt ba giờ rưỡi cho đến khi bàn giao cho lực lượng y tế địa phương tại Manila.

Tin Gốc: Vnexpress

Trong những tháng đầu năm 2026, virus cúm đã có những biến đổi đáng chú ý. Cụ thể là ở chủng cúm A/H3N2, với một biến thể mới (variants) - biến thể K (J.2.4.1) - đã được ghi nhận lưu hành ưu thế. Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), biến thể này được phát hiện lần đầu vào tháng 8.2025 và sau đó nhanh chóng được ghi nhận tại hơn 34 quốc gia. Đến cuối năm 2025, biến thể K đã chiếm khoảng 50% số ca cúm tại châu Âu, cho thấy virus cúm vẫn đang tiếp tục thay đổi và lan rộng theo thời gian.

Theo PGS-TS-BS Cao Hữu Nghĩa, Trưởng bộ môn Khoa học y sinh - Viện Pasteur TPHCM, điểm đáng chú ý của biến thể K là có nhiều thay đổi ở gen hemagglutinin (HA) - gen tạo ra các "gai" trên bề mặt virus. Những gai này giúp virus bám và xâm nhập vào tế bào hô hấp ở người. Vì đây là vị trí rất quan trọng, nên khi cấu trúc này thay đổi, virus sẽ khác biệt so với các chủng cúm trước đây làm cho kháng thể của vaccine cúm mùa cũ có thể không nhận diện được. Bên cạnh virus cúm A/H3N2, virus cúm A/H1N1 và B vẫn đồng lưu hành với sự gia tăng của các đột biến mới.

Về mặt lâm sàng, mùa cúm 2025-2026 tại Hoa Kỳ được ghi nhận là một trong những mùa có tỷ lệ mắc bệnh hô hấp cao nhất trong vòng 30 năm qua. Tính đến tháng 12.2025, biến thể K chiếm 89% các virus A/H3N2 được phân tích, gây ra ít nhất 2,9 triệu ca bệnh, khoảng 30.000 ca nhập viện và 1.200 ca tử vong.

Ở châu Á, một số quốc gia cũng ghi nhận những thay đổi trong diễn biến cúm mùa. Nhật Bản ghi nhận mùa cúm nặng và đến sớm từ đầu tháng 10.2025. Úc và New Zealand cũng trải qua mùa cúm kéo dài bất thường do sự xuất hiện của biến thể K vào cuối mùa cúm 2025.

Trong bối cảnh đó, PGS Cao Hữu Nghĩa nhấn mạnh việc cập nhật vaccine cúm hằng năm là một phần quan trọng trong chiến lược phòng bệnh chung. PGS cho biết, hằng năm, Tổ chức Y tế Thế giới dựa trên hệ thống giám sát toàn cầu để khuyến nghị thành phần vaccine cúm phù hợp. Các nhà sản xuất sẽ cập nhật vaccine dựa trên những khuyến nghị này. Vaccine "cập nhật" không có nghĩa là vaccine mới hoàn toàn. Công nghệ sản xuất vẫn sử dụng những phương pháp đã được ứng dụng lâu năm và rộng rãi, vaccine vẫn trải qua các bước kiểm định chất lượng nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc tế, và sau khi đưa vào sử dụng vẫn được theo dõi liên tục về an toàn và hiệu quả.

Hiện nay, vaccine cúm cập nhật chủng mới 2026 đã có mặt tại Việt Nam. Vaccine này đã được điều chỉnh thành phần theo khuyến cáo của WHO để phù hợp hơn với các chủng virus cúm đang lưu hành, trong đó có biến thể K của cúm A/H3N2. Nhờ vậy, hiệu quả bảo vệ dự kiến sẽ được tối ưu hơn trong mùa cúm sắp tới.

Từ góc độ y tế cộng đồng, PGS-TS-BS Cao Hữu Nghĩa cho rằng tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp chủ động và cần thiết, giúp cơ thể duy trì hàng rào bảo vệ trước sự biến đổi không ngừng của virus cúm. Việc tiêm vaccine được cập nhật chủng ngay khi sẵn có giúp giảm nguy cơ mắc cúm, hạn chế biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền và người cao tuổi.

Bên cạnh đó, cần kết hợp các biện pháp nâng cao sức khỏe như duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động thể chất, ngủ đủ giấc, cùng với việc giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống nhằm củng cố hệ miễn dịch, giảm nguy cơ lây nhiễm cúm và các bệnh đường hô hấp khác.

Tin Gốc: Thanh Niên