Những năm gần đây, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy luôn được lực lượng công an triển khai quyết liệt trên phạm vi cả nước.
Nhiều chuyên án, vụ án phức tạp về tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy đã bị triệt phá, với số lượng người vi phạm liên quan rất lớn.
Đáng chú ý một số vụ việc liên quan đến nghệ sĩ, người nổi tiếng sử dụng ma túy đã thu hút sự quan tâm của dư luận, cho thấy tệ nạn ma túy đang len lỏi vào nhiều tầng lớp trong đời sống xã hội.
Xung quanh thực trạng này, Tuổi Trẻ Online có cuộc trao đổi với thượng tá Lê Bá Long, Phó trưởng Phòng Phòng ngừa, Hướng dẫn điều tra tội phạm tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy (Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Bộ Công an).
* Một số nghệ sĩ, người nổi tiếng và người có ảnh hưởng trên mạng xã hội thời gian qua bị phát hiện liên quan đến ma túy. Theo ông, những vụ việc này phản ánh điều gì về mức độ thâm nhập của ma túy vào đời sống xã hội hiện nay?
- Thượng tá Lê Bá Long: Khi chất cấm chạm tới những người thuộc tầng lớp có điều kiện kinh tế, có danh tiếng, sức ảnh hưởng sâu rộng, không còn là câu chuyện sa ngã của một vài cá nhân. Hiện tượng này phản ánh những mảng tối đáng báo động về mức độ, tính chất thâm nhập của ma túy vào đời sống xã hội.
Cách đây khoảng 20 năm, chúng ta thường coi người nghiện ma túy là những kẻ lang thang, trộm cắp, nghèo khổ ở các góc tối xã hội.
Nhưng hiện nay một số ngôi sao, người nổi tiếng hay KOL dính líu chất ma túy, điều này phản ánh thực trạng các chất ma túy như nước vui, ketamine, thuốc lắc đang làm lệch chuẩn các cuộc vui chơi. Một số người coi sử dụng chất cấm này mới thể hiện đẳng cấp, độ chịu chơi riêng tư, sang trọng.
Các vụ án bắt giữ cho thấy hành vi sử dụng trái phép chất ma túy không còn là sự bột phát lẻ tẻ, mà được tổ chức bài bản.
Những người nổi tiếng, nghệ sĩ thường là người có nhận thức pháp luật, thường xuyên tiếp xúc với truyền thông, nhận thức rõ hậu quả khủng khiếp khi liên quan ma túy nhưng vẫn "lao vào".
Điều này nói lên sức cám dỗ, độ phủ của ma túy hiện nay cực rộng. Ma túy hiện nay có khả năng len lỏi vào bất kỳ tầng lớp nào, không phân biệt trình độ, địa vị xã hội.
Tội phạm ma túy cũng rất tinh vi khi nó chủ động nhắm vào giới có tiền, giới nghệ thuật - nơi có áp lực công việc cao, tâm lý nhạy cảm dễ cô đơn hoặc thích tìm cảm giác mạnh - kích thích sáng tạo để tiếp thị các loại chất hướng thần dưới danh nghĩa không gây nghiện, giúp giải tỏa stress.
Ngoài ra việc nhiều nghệ sĩ, người nổi tiếng sa vào chất cấm trong thời gian gần đây cho thấy nguy cơ "dịch bệnh kép" về nhận thức đối với giới trẻ rất nguy hiểm.
Nghệ sĩ không chỉ bán sản phẩm giải trí, họ còn "bán" lối sống, phong cách và hình mẫu cho hàng triệu người hâm mộ trẻ tuổi.
Tuy nhiên khi một người nổi tiếng, thần tượng sử dụng ma túy mà vẫn xuất hiện trước công chúng với vẻ hào nhoáng, giàu sang, người trẻ rất dễ nảy sinh tâm lý chủ quan, coi nhẹ nguy hiểm.
Từ đó xem việc sử dụng ma túy là sành điệu, là lối sống của người thành công, dẫn đến sự lệch chuẩn nghiêm trọng trong nhận thức và hành vi.
* Theo ông, vì sao ngay cả người có trình độ học vấn, điều kiện kinh tế hoặc sức ảnh hưởng xã hội vẫn có thể sa vào ma túy? Đây có phải là dấu hiệu cho thấy thủ đoạn lôi kéo, ngụy trang ngày càng tinh vi?
- Đúng là như vậy, đây là hai mặt của một vấn đề đang rất nhức nhối.
Một bên là lỗ hổng tâm lý của những người tưởng chừng hoàn hảo, một bên là chiến lược săn mồi cực kỳ tinh vi của tội phạm ma túy.
Chúng ta thường nghe những câu như tại sao giàu có, thông minh, thành đạt như vậy mà dại thế?
Ma túy thế hệ mới bây giờ không tiếp cận bằng con đường cưỡng ép, bạo lực, mà được tiếp thị một cách tinh vi đến nhận thức, cảm xúc của giới nhà giàu.
Ma túy ngụy trang thực phẩm chức năng, được đối tượng gắn mác đẳng cấp, thượng lưu, sành điệu. Đồng thời các đối tượng rỉ tai đánh tráo khái niệm cho rằng sử dụng ma túy đời mới không gây nghiện, kích thích trí thông minh, sáng tạo hơn, năng động hơn.
Ngoài ra xuất phát từ đặc trưng của những người thành công, giàu có thường đi đôi với các áp lực, sự cô đơn, tình cảm nhạy cảm, dễ bị stress.
Để duy trì hào quang đó và hiệu suất công việc, có một số người đã tìm đến giải pháp mạnh, nhanh để giải tỏa. Ma túy tổng hợp là chất mang lại cảm giác hưng phấn tức thì, che lấp sự trống rỗng, cô đơn, áp lực.
Hơn nữa một số người thành đạt, thông minh luôn tự cho mình là người có "sức đề kháng miễn dịch tốt", tự tin không bị lệ thuộc vào chất cấm. Suy nghĩ như vậy chính là con đường dẫn đến thất bại cả cuộc đời của họ.
* Theo ông, người nổi tiếng, nghệ sĩ, KOL cần phát huy vai trò, trách nhiệm như thế nào trong việc lan tỏa lối sống lành mạnh và tuyên truyền phòng, chống ma túy?
- Trước tiên họ phải là tấm gương phản chiếu lối sống lành mạnh mà họ đang có, không dừng lại ở những câu nói sáo rỗng.
Người nổi tiếng, nghệ sĩ, KOL cần phát huy vai trò trách nhiệm của người có khả năng dẫn dắt, định hình xu hướng, tư duy của thế hệ trẻ, họ không chỉ cần giữ mình sạch, mà còn phải là "chiến sĩ" trên mặt trận văn hóa, lối sống.
Đồng thời thượng tôn pháp luật và đạo đức, nói không với ma túy một cách tuyệt đối, phải luôn ý thức được rằng mỗi hành vi, lời nói, hình ảnh của mình dù là vô tình hay trên các diễn đàn đều có thể bị hàng triệu người bắt chước. Việc giữ hình ảnh đẹp, lành mạnh, tích cực chính là lá chắn đầu tiên bảo vệ người hâm mộ, nhất là giới trẻ.
Nghệ sĩ, người nổi tiếng, KOL phải luôn tạo ra năng lượng tích cực bằng cách tạo trend tích cực như tham gia hoạt động thể thao, bảo vệ môi trường, từ thiện….
Bên cạnh đó họ có thể cởi mở chia sẻ đời tư cả thành công và thất bại trong cuộc sống, hướng dẫn các fan vượt qua khó khăn, thách thức.
Ngoài ra tích cực tham gia vào các chiến dịch truyền thông phòng, chống ma túy của Chính phủ, Bộ Công an hoặc của các tổ chức xã hội mà không đặt nặng vấn đề kinh tế. Xây dựng các quỹ hỗ trợ thanh thiếu niên lầm lỡ tái hòa nhập cộng đồng.
Nghệ sĩ, người nổi tiếng, KOL luôn có sức ảnh hưởng xã hội rất lớn và đó là một đặc quyền của họ, bên cạnh đó luôn là trách nhiệm lớn lao đối với xã hội trong dẫn dắt xu hướng.
Khi người nổi tiếng dám đứng lên bài trừ ma túy, sống cuộc đời trong sáng, lành mạnh, tích cực, họ không chỉ bảo vệ danh tiếng của mình mà còn có thể cứu rỗi cuộc đời của hàng nghìn người trẻ đang chới với trước những cám dỗ ngoài xã hội.
* Ông có khuyến cáo gì đối với giới trẻ trước những cám dỗ và biến tướng ngày càng nguy hiểm của các loại ma túy hiện nay?
- Mỗi bạn trẻ phải luôn nhận thức được sự nguy hiểm của ma túy, để từ đó tự trang bị cho mình một tâm lý vững vàng trước mọi cám dỗ, phải biết nói không với ma túy, không thử dù chỉ một lần. Không tin vào những lời nói đường mật của người khác rằng "thử đi cho biết, chất này không gây nghiện đâu….".
Luôn cảnh giác cao độ với các loại thực phẩm, đồ uống lạ, nhất là trong các cuộc chơi, bữa tiệc, liên hoan, sinh nhật. Hãy luôn kiểm soát được đồ ăn, thức uống của mình trong các buổi tiệc tùng đông người tại các điểm nhạy cảm.
Phải biết mình đang chơi với ai, họ là người như thế nào, ông bà ta thường hay nhắc con cháu "chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà đến".
Phải biết tránh xa môi trường nhạy cảm, khép kín, hạn chế tối đa tham gia các buổi tiệc tùng thâu đêm, suốt sáng tại các điểm vui chơi giải trí như bar, homestay, chung cư thuê lại…
Khi gặp khó khăn, áp lực, hãy tìm phương pháp giải tỏa lành mạnh, phải biết chia sẻ với người thân, bạn bè, hoặc tham gia các môn thể thao, nghệ thuật…
Cuối cùng các bạn trẻ phải tự rèn luyện cho mình có bản lĩnh từ chối cám dỗ, giống như tạo ra loại vắc xin nội sinh miễn dịch.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
