Trong lần khám sức khỏe đầu tháng 3.3026, chị Phạm Thị Diễm Lệ (ở TP.HCM) bất ngờ nhận kết quả có khối u ở thận trái. Điều khiến chị càng lo lắng là chỉ 4 tháng trước đó, kết quả kiểm tra vẫn hoàn toàn bình thường.
“Tôi khá sốc khi nhận được kết quả siêu âm. Nhờ gia đình có người thân làm trong ngành y nên tôi nhanh chóng bình tĩnh lại để tập trung tìm cách điều trị tốt nhất”, chị chia sẻ.
Sau khi tìm hiểu, chị và gia đình quyết định lựa chọn Bệnh viện FV để điều trị.
Qua thăm khám kết hợp với các chẩn đoán hình ảnh, ThS-BS.CKII Đỗ Quang Minh – Trưởng khoa Tiết niệu, Bệnh viện FV – kết luận khối u 3,4 cm ở thận trái, giai đoạn T1a. Bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật cắt bướu bảo tồn thận – phương pháp tối ưu trong giai đoạn sớm.
“Chúng tôi lên kế hoạch cắt trọn khối u và sau đó phục hồi phần thận còn lại. Thách thức là phải thực hiện ca mổ nhanh và chính xác nhất có thể bởi trong quá trình cắt bướu buộc phải tạm ngưng dòng máu nuôi thận. Nếu thời gian này kéo dài, các tế bào thận sẽ bắt đầu bị tổn thương”, bác sĩ Minh cho biết.
Để tối ưu hiệu quả điều trị và mang lại trải nghiệm nhẹ nhàng nhất cho bệnh nhân, ê-kíp quyết định thực hiện ca mổ bằng robot da Vinci Xi – hệ thống phẫu thuật hiện đại giúp nâng cao độ chính xác và khả năng bảo tồn thận.
Chiều 25.3, ê-kíp phẫu thuật do ThS-BS.CKII Đỗ Quang Minh đảm trách đã thực hiện thành công ca cắt bướu thận cho bệnh nhân bằng robot da Vinci Xi. Ca mổ có sự giám sát của chuyên gia quốc tế người Pháp – bác sĩ Jean-Luc Hoepffner (Trung tâm Groupe Urologie Saint Augustin).
Ca mổ diễn ra trong chưa đầy 2 giờ. Nhờ cánh tay robot xoay linh hoạt đến 540 độ, phẫu thuật viên có thể tiếp cận khối u ở nhiều góc độ phức tạp. Đặc biệt, thời gian phải tạm ngưng dòng máu nuôi thận – trong lúc mổ khối bướu – được rút ngắn xuống chỉ còn 18 phút, thấp hơn đáng kể so với ngưỡng an toàn (30 phút). Điều này giúp đảm bảo tính an toàn cao nhất có thể cho bệnh nhân.
Ngay ngày hôm sau, chị Lệ đã có thể đi lại, tự ăn uống và sinh hoạt bình thường. “Điều khiến tôi bất ngờ nhất là ca mổ rất nhẹ nhàng, không hề đau như tôi hình dung”, chị vui mừng chia sẻ.
Kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác nhận khối u ác tính. Với biên phẫu thuật an toàn (cắt sạch bướu và không có chỉ định điều trị thêm), bệnh nhân được xuất viện chỉ 2 ngày sau mổ. Gia đình cho biết, FV áp dụng thanh toán cộng gộp quyền lợi bảo hiểm y tế nhà nước và bảo hiểm sức khỏe tư nhân, nên chị Lệ được bảo hiểm chi trả 100% chi phí cho ca phẫu thuật công nghệ cao này.
“Từ trường hợp của mình, tôi mong mọi người chủ động khám sức khỏe định kỳ để phát hiện ra bệnh ở giai đoạn sớm”, chị Lệ chia sẻ.
Công nghệ robot nâng tầm chuẩn mực trong phẫu thuật niệu khoa
Sự phát triển của công nghệ robot đang mở ra bước tiến mới trong phẫu thuật niệu – lĩnh vực thách thức hàng đầu trong ngoại khoa.
Theo bác sĩ Đỗ Quang Minh, robot được ứng dụng trong hầu hết các phẫu thuật niệu khoa, từ cắt thận toàn phần, bán phần, cắt thận – niệu quản – bàng quang, cắt tuyến tiền liệt đến nạo hạch ung thư. Những ca bệnh khó và phức tạp trước đây buộc phải mổ hở (như bướu thận giai đoạn muộn có xâm lấn tĩnh mạch hay các khối u bàng quang) nay cũng có thể thực hiện bằng robot. Mổ nội soi với sự hỗ trợ của Robot có những ưu điểm vượt trội sau:
Bác sĩ Jean-Luc Hoepffner – chuyên gia đã thực hiện hơn 3.000 ca phẫu thuật robot – nhấn mạnh tầm quan trọng của công nghệ này trong các ca mổ vùng sâu như xương chậu: “Việc loại bỏ u tuyến tiền liệt bằng phương pháp cũ thường để lại di chứng về chức năng như rò rỉ nước tiểu hay rối loạn cương dương. Nay nhờ robot, chúng tôi dễ dàng bảo tồn các mô xung quanh, giúp cuộc mổ an toàn và bảo toàn chất lượng sống tốt hơn rất nhiều so với mổ hở”.
Bác sĩ Jean-Luc Hoepffner cũng đánh giá cao năng lực của đội ngũ FV: “Bác sĩ Minh là một phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm, anh ấy kiểm soát rất tốt toàn bộ quy trình. Tôi đặc biệt ấn tượng với sự phối hợp nhịp nhàng của ê-kíp FV, một quy trình vận hành chuẩn quốc tế”.
Để được tư vấn về phẫu thuật niệu khoa bằng robot da Vinci Xi, bạn đọc có thể liên hệ khoa Tiết niệu, Bệnh viện FV tại địa chỉ số 06 Nguyễn Lương Bằng, phường Tân Mỹ (Quận 7 cũ), TP.HCM ĐT: (028) 3511 3333.
Dẫn tin từ BBC ngày 29/4, các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu Ung thư (ICR) và Đại học Hoàng gia London (Anh) đã phân tích xu hướng sức khỏe cộng đồng trong nhiều thập kỷ. Kết quả chỉ ra tỷ lệ hút thuốc, sử dụng rượu bia, lười vận động hay ăn ít chất xơ đều giảm hoặc duy trì ổn định. Trong khi đó, tình trạng thừa cân liên tục tăng từ thập niên 1990, tỷ lệ thuận với đà bùng phát số ca ung thư khởi phát sớm. Mô mỡ dư thừa làm thay đổi nồng độ các hormone như insulin, từ đó thúc đẩy tế bào ác tính phát triển.
Nghiên cứu ghi nhận 11 loại ung thư có xu hướng tăng mạnh ở người trẻ, gồm: đại trực tràng, tuyến giáp, đa u tủy xương, gan, thận, túi mật, tuyến tụy, nội mạc tử cung, khoang miệng, vú và buồng trứng. Trong đó, ung thư vú và đại trực tràng chiếm số lượng lớn nhất với khoảng 11.500 ca mỗi năm; ung thư tuyến tụy và túi mật chiếm tỷ lệ thấp hơn. Hiện nay, cứ 1.000 người từ 20 đến 40 tuổi lại có một người mắc ung thư mỗi năm, thấp hơn mức một ca trên 100 người ở nhóm 50-70 tuổi.
Sự trẻ hóa của bệnh ung thư khiến giới y khoa lúng túng và thường bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm. Bà Caroline Mousdale kể con trai bà, Bradley Coombes (23 tuổi, sống tại Portsmouth), từng có thể trạng rất tốt và chuẩn bị đá bóng bán chuyên. Khi Bradley sụt cân nhanh, đau bụng, tiêu chảy và đại tiện ra máu, bác sĩ không nghĩ đến ung thư vì bệnh nhân còn quá trẻ. Mất 18 tháng kể từ lúc khởi phát triệu chứng, bác sĩ mới chẩn đoán đúng bệnh. Khối u đại tràng lúc đó đã lớn đến mức làm kẹt camera nội soi. Bradley tử vong sau đó dù bác sĩ đã can thiệp phẫu thuật và hóa trị.
Tuy nhiên, giới khoa học nhận định béo phì chưa giải thích trọn vẹn nguyên nhân gây bệnh. Đơn cử, trong 100 ca ung thư đại trực tràng mới, béo phì chỉ đóng vai trò nguyên nhân của khoảng 20 ca. Giáo sư Marc Gunter từ Đại học Hoàng gia London cho biết các nhà nghiên cứu đang tiếp tục tìm kiếm những tác nhân khác. Họ đặt nghi vấn vào thực phẩm siêu chế biến, hóa chất vĩnh cửu (PFAS), lạm dụng kháng sinh, nước ngọt, hóa chất diệt cỏ, ô nhiễm môi trường và sự thay đổi hệ vi sinh đường ruột. Việc hệ thống y tế nâng cao năng lực tầm soát cũng góp phần phát hiện sớm nhiều ca bệnh hơn so với trước đây.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân chủ động thay đổi thói quen sống để phòng bệnh thay vì hoang mang trước dữ liệu mới. Giáo sư Montserrat García Closas từ ICR nhấn mạnh mọi người hoàn toàn kiểm soát được rủi ro thông qua việc duy trì cân nặng hợp lý và tích cực tập thể dục. Chỉ tính riêng hành động bỏ hút thuốc lá, cộng đồng đã đẩy lùi gần 40% gánh nặng ung thư toàn cầu.
Bác sĩ Lin Xuanren, Chủ nhiệm Phòng chạy thận nhân tạo thuộc Bệnh viện Đại học châu Á (Đài Loan, Trung Quốc), đưa ra cảnh báo này trong bối cảnh nhu cầu sử dụng thực phẩm giải nhiệt tăng cao vào mùa hè.
Theo ông Lin, sương sáo hay thạch đen nguyên chất vốn là thực phẩm ít calo, ít đường, hàm lượng protein và khoai thấp, an toàn cho người bệnh. Tuy nhiên, các loại đồ ăn kèm (topping) phổ biến lại biến món ăn này thành "bẫy" độc hại với thận.
Nguyên liệu nguy hiểm đầu tiên là nước đường và sữa đặc. Các cơ sở kinh doanh thường thêm lượng lớn đường đậm đặc để tăng hương vị, khiến chỉ số đường huyết của bệnh nhân tăng vọt. Với người bị tổn thương thận do tiểu đường, việc kiểm soát đường huyết kém sẽ đẩy nhanh quá trình suy thận. Thứ hai là đậu đỏ, loại thực phẩm chứa hàm lượng kali và photpho rất cao. Người đang chạy thận nếu nạp quá nhiều các chất này sẽ gây áp lực lớn lên hệ thống lọc của cơ thể. Cuối cùng, các loại khoai dẻo, trân châu làm từ tinh bột và khoai môn cũng chứa nhiều photpho, làm tăng calo và gánh nặng cho thận một cách nhanh chóng.
Chuyên gia thận - tiết niệu giải thích các loại thạch về bản chất là nước được đông đặc. Đối với bệnh nhân tiểu ít hoặc vô niệu, mỗi miếng thạch đều tương đương với việc nạp thêm chất lỏng vào cơ thể. Lượng nước ẩn giấu này tích tụ giữa các ca chạy thận, dẫn đến tình trạng sưng phù mắt cá chân, khó thở và tăng cân đột ngột. Do đó, người bệnh phải tính toán lượng thạch ăn vào tương đương với tổng lượng nước, canh hoặc súp được phép tiêu thụ mỗi ngày để tránh gây quá tải cho hệ tuần hoàn.
Để đảm bảo an toàn, bác sĩ Lin gợi ý người bệnh nên ưu tiên chọn thạch đen nguyên chất không đường. Nếu muốn thay đổi khẩu vị, bệnh nhân có thể sử dụng thạch bông cỏ (aiyu) hoặc một lượng rất nhỏ trân châu để giảm bớt áp lực cho cơ quan bài tiết.
Thống kê tại Đài Loan hiện có khoảng 2 triệu người sống chung với bệnh thận mạn tính. Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng. Người dân cần đi khám ngay nếu phát hiện các dấu hiệu như nước tiểu có máu, có bọt lâu tan, tiểu buốt hoặc sưng phù mí mắt.
Khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, các chất thải tích tụ buộc người bệnh phải phụ thuộc vào chạy thận hoặc ghép tạng để duy trì sự sống. Bốn nhóm nguy cơ cao cần đặc biệt lưu tâm gồm người mắc tiểu đường, cao huyết áp, viêm cầu thận và người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận.
Ngày 15-7, Bộ Y tế tổ chức hội nghị triển khai Chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa dữ liệu của 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế và Chiến dịch 100 ngày tạo lập, cập nhật sổ sức khỏe điện tử trên VNeID.
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế, cho biết hai chiến dịch là nhiệm vụ trọng tâm của ngành y tế trong thời gian tới.
Đối với nhiệm vụ làm sạch dữ liệu, mặc dù về mặt kỹ thuật 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được kết nối thông suốt, nhưng chất lượng dữ liệu vẫn chưa đáp ứng yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống".
Vì vậy cần sự phối hợp chặt chẽ của các sở y tế, cơ sở khám chữa bệnh và đặc biệt là chính quyền cấp xã - nơi trực tiếp tạo lập và cập nhật dữ liệu ban đầu.
Đối với nhiệm vụ tạo lập sổ sức khỏe điện tử toàn dân, đây không chỉ là công việc của ngành y tế mà cần có sự phối hợp chặt chẽ của lực lượng công an các cấp.
"Trước mắt, các địa phương cần khẩn trương tạo lập sổ sức khỏe điện tử cho người dân, sau đó mọi thông tin từ khám sức khỏe định kỳ, khám chữa bệnh sẽ được tự động cập nhật lên hệ thống.
Mục tiêu hoàn thành trong 100 ngày chỉ có thể đạt được nếu có sự vào cuộc quyết liệt của các sở y tế, công an địa phương và chính quyền cơ sở", ông Thức nói.
Ông Nguyễn Trường Nam, Phó giám đốc Trung tâm Thông tin y tế quốc gia, Bộ Y tế, cho biết thông qua khám chữa bệnh, khám sức khỏe định kỳ và các hoạt động chăm sóc sức khỏe sẽ tạo nền tảng để đồng bộ với cơ sở dữ liệu dân cư và tích hợp trên ứng dụng VNeID.
"Khi đó người dân có thể tra cứu ngay kết quả khám bệnh trên VNeID, sử dụng sổ sức khỏe điện tử thay thế nhiều loại giấy tờ khi đi khám. Đồng thời giúp ngành y tế theo dõi tình trạng sức khỏe của mỗi người trong suốt vòng đời", ông Nam nói.
Theo đó, Bộ Y tế sẽ triển khai Chiến dịch 100 ngày tạo lập, cập nhật sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID trên phạm vi toàn quốc, từ ngày 8-7 đến 15-10.
Chiến dịch hướng tới từng bước hình thành cơ sở dữ liệu sức khỏe cá nhân thống nhất và bảo đảm mỗi người dân đều có một sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID.
Theo kế hoạch, chiến dịch sẽ kết nối, liên thông dữ liệu khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc và các dữ liệu sức khỏe liên quan từ các cơ sở khám chữa bệnh, Bảo hiểm xã hội Việt Nam lên Cổng dữ liệu sức khỏe của Bộ Y tế.
Đây sẽ là nền tảng phục vụ quản lý sức khỏe toàn dân theo vòng đời, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành ngành y tế trên nền tảng dữ liệu số.
Chiến dịch được triển khai trên phạm vi toàn quốc với sự tham gia của Bộ Y tế, Bộ Công an và UBND các tỉnh, thành phố, đến tận cấp xã, thôn, tổ dân phố.
Bộ Y tế cũng bổ sung quy định về Cổng dữ liệu sức khỏe của Bộ Y tế - hệ thống có chức năng thu thập, lưu trữ, cập nhật, đồng bộ và chia sẻ dữ liệu sức khỏe của người dân; hỗ trợ tạo lập, cập nhật sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID và kết nối với các cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin liên quan.
Trong quá trình triển khai, các địa phương sẽ phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng VNeID, kích hoạt tài khoản định danh điện tử, đăng ký nhu cầu khám sức khỏe định kỳ và sử dụng sổ sức khỏe điện tử.
Sau khi sổ sức khỏe điện tử được tạo lập thành công, người dân có thể tra cứu các thông tin khám chữa bệnh trên VNeID một cách dễ dàng.
