Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng – Phó giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai – có những phân tích dựa trên thực tế khám chữa bệnh và đưa ra khuyến cáo quan trọng để người dân bảo vệ sức khỏe trong kỳ nghỉ lễ và trong những tháng hè nắng nóng cao điểm.
Thực tế tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận không ít trường hợp bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nguy kịch chỉ vì thói quen tắm ngay sau khi hoạt động ngoài trời nắng.
Theo bác sĩ Dũng, nắng nóng cực đoan là mối nguy hiểm đặc biệt với nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người có nhiều bệnh nền tim mạch, huyết áp, tiểu đường và đặc biệt là người từng có tiền sử đột quỵ.
Bác sĩ Dũng nêu rõ có hai cơ chế chính khiến cơ thể dễ gặp biến cố khi thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Thứ nhất do huyết áp tăng vọt bởi “phản xạ sốc lạnh”. Theo đó, khi cơ thể đang ở nhiệt độ cao, các mạch máu ngoại vi giãn ra để thải nhiệt. Việc tiếp xúc đột ngột với nước lạnh kích thích hệ thần kinh giao cảm, khiến mạch máu co lại tức thì để giữ nhiệt.
Điều này làm tăng áp lực lên thành mạch, khiến huyết áp tăng vọt – có thể dẫn tới chảy máu não hoặc nhồi máu não.
Thứ hai là máu cô đặc, dễ tạo cục máu đông do mất nước. Nắng nóng khiến cơ thể mất nước và điện giải nhanh qua mồ hôi. Tình trạng này làm tăng độ nhớt của máu, giảm thể tích tuần hoàn. Khi máu trở nên “đặc” và lưu thông chậm, kết hợp với nhịp tim thay đổi, các cục máu đông rất dễ hình thành, gây tắc mạch não ngay sau đó.
Trong thời tiết nắng nóng, nếu xuất hiện các triệu chứng sau, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay theo quy tắc FAST:
F (Face): Méo miệng
A (Arm): Yếu hoặc liệt một bên tay/chân
S (Speech): Nói ngọng, nói khó, không hiểu lời người khác
T (Time): Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức – mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể phục hồi
Bên cạnh đó cần cảnh giác với các dấu hiệu sốc nhiệt như thân nhiệt trên 40°C, da nóng khô, lú lẫn, mất phương hướng hoặc co giật.
Để có kỳ nghỉ lễ an toàn, bác sĩ Dũng khuyến cáo người dân không nên tắm ngay sau khi đi nắng, cần nghỉ ở nơi thoáng mát để cơ thể hạ nhiệt tự nhiên. Có thể làm quen với nước bằng cách lau người bằng khăn ẩm hoặc rửa chân tay trước khi tắm.
Bên cạnh đó ưu tiên nước lọc, nước điện giải; hạn chế rượu bia, cà phê; tránh nắng giờ cao điểm, hạn chế ra ngoài từ 10h đến 16h.
“Đặc biệt, người có bệnh nền cần theo dõi huyết áp, dùng thuốc đúng chỉ định. Đột quỵ không chừa một ai, kể cả người trẻ nếu chủ quan với thói quen sinh hoạt. Hãy để kỳ nghỉ lễ là thời gian tái tạo năng lượng, không phải đối mặt với những biến cố sức khỏe đáng tiếc”, bác sĩ Dũng khuyến cáo.
Tuy nhiên, nếu so sánh về giá trị dinh dưỡng, tỏi nhỉnh hơn gừng ở một số thành phần như protein, carbohydrate, vitamin C và selen, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, trong 100 g thực phẩm tươi, tỏi cung cấp 143 kcal, cao hơn gừng với 80 kcal. Tỏi cũng chứa 6,62 g protein, trong khi gừng chỉ có 1,82 g. Hàm lượng carbohydrate của tỏi đạt 28,2 g, còn gừng là 17,8 g.
Về vi chất, tỏi cung cấp 10 mg vitamin C và 9,8 mcg selen trong mỗi 100 g. Hai chỉ số này ở gừng lần lượt là 5 mg và 0,7 mcg. Hàm lượng chất xơ của 2 loại thực phẩm không chênh lệch nhiều, với tỏi là 2,7 g và gừng là 2 g.
Nghiên cứu trên tạp chí Immunology Research vào năm 2015 về hợp chất alliin trong tỏi cho thấy loại thực phẩm này có tiềm năng hỗ trợ hệ miễn dịch.
Khi tỏi được nhai, cắt hoặc giã, alliin sẽ chuyển thành allicin. Đây là hợp chất chứa lưu huỳnh tạo nên mùi đặc trưng của tỏi. Các hợp chất chứa lưu huỳnh trong tỏi được cho là có thể giúp cơ thể tăng khả năng chống lại virus gây cúm và cảm lạnh thông thường.
Nghiên cứu trên Frontiers in Nutrition vào năm 2024 cho thấy gừng chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào trước tác động của stress oxy hóa. Nhờ đó, gừng có thể góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và một số loại ung thư.
Hoạt chất gingerol có trong củ gừng cũng có thể giúp làm dịu các triệu chứng như cảm lạnh và đau họng.
Ngoài tác dụng hỗ trợ miễn dịch, tỏi còn có đặc tính kháng khuẩn, chống oxy hóa, chống viêm và kháng nấm. Tỏi cũng có thể giúp giảm cholesterol, hỗ trợ kiểm soát huyết áp, hạn chế tiểu cầu kết dính và góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Trong khi đó, gừng có thể giúp giảm buồn nôn, hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi, táo bón và các khó chịu ở đường tiêu hóa. Gừng cũng có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, giảm đau do viêm khớp, giảm đau bụng kinh khi sử dụng lâu dài và góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Tỏi sống có thể gây đau bụng, đầy hơi, trào ngược axit và buồn nôn. Khi bôi trực tiếp lên da, tỏi tươi có thể gây kích ứng nghiêm trọng.
Tỏi cũng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng cùng thuốc chống đông máu, gây hôi miệng và có nguy cơ gây dị ứng.
Gừng có thể gây đau bụng, tiêu chảy, ợ nóng hoặc kích ứng miệng và họng. Thực phẩm này cũng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng liều cao cùng thuốc chống đông máu.
Gừng có thể làm giảm đường huyết nên người mắc bệnh tiểu đường không nên tự ý dùng thực phẩm bổ sung từ gừng, trong khi lượng gừng dùng trong bữa ăn hằng ngày nhìn chung vẫn an toàn.
Bên cạnh việc bổ sung tỏi và gừng vào chế độ ăn, việc duy trì dinh dưỡng cân đối, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, không hút thuốc... cũng giúp tăng cường sức khỏe của hệ miễn dịch.
Mới đây, Viện sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Maii) tiếp nhận nữ sinh viên đại học ở Hà Nội đang bảo lưu kết quả học, được gia đình đưa đến khám tại Viện Sức khỏe tâm thần do có ý tưởng tự sát, sau khi sinh con đầu lòng.
Khoảng 3 tuần trước vào viện, tại nhà, bệnh nhân bế con (6 tháng tuổi) đứng trên ban công với ý định tự sát, nhưng gia đình phát hiện kịp thời.
Tại Viện Sức khỏe tâm thần, qua khám và các test chuyên khoa, bệnh nhân được chẩn đoán rối loạn hành vi và tâm thần nặng kết hợp với thời kỳ sinh đẻ (trầm cảm sau sinh có triệu chứng loạn thần).
Chia sẻ về bệnh trầm cảm sau sinh, thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Phương Linh, Viện Sức khỏe tâm thần, cho biết tỷ lệ mắc trầm cảm sau sinh khoảng 10 - 15% bà mẹ mới sinh; nguy cơ suốt đời là 10 - 25%; nguy cơ 2 tháng sau sinh là 5,7% và 6 tháng sau sinh là 5,6%.
Trầm cảm sau sinh chủ yếu liên quan đến rối loạn nội tiết do sự thay đổi hormone đột ngột sau khi sinh con. Sự suy giảm nhanh chóng estrogen và progesterone sau sinh làm mất ổn định hệ thống dẫn truyền thần kinh, rối loạn điều hòa cảm xúc. Ngoài ra còn có yếu tố gen, gia đình.
Tình trạng này đặc trưng bởi cảm giác buồn bã, lo âu, cùng với các triệu chứng như mất ngủ, cảm giác vô dụng và đôi khi có ý nghĩ tự tử.
Bác sĩ Linh chia sẻ, trầm cảm sau sinh gây ảnh hưởng trực tiếp sức khỏe bà mẹ, chăm sóc em bé. Người chồng cũng gián tiếp chịu áp lực tâm lý, mối quan hệ vợ chồng dễ mất sự kết nối khiến nguy cơ chồng lo âu, thậm chí khởi phát rối loạn sức khỏe tâm thần.
"Nhiều chồng băn khoăn 'không biết tôi có lỗi gì không' và tâm trạng rất buồn, lo lắng khi đưa vợ đi khám trầm cảm sau sinh. Có không ít cặp vợ chồng cùng điều trị rối loạn sức khỏe tâm thần, sau khi vợ bị trầm cảm sau sinh", PGS-TS, bác sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện sức khỏe tâm thần, cho biết thêm.
Với ca bệnh nêu trên, bác sĩ Linh cho biết, bệnh nhân được điều trị kết hợp các biện pháp: thuốc, điều biến não (kích thích từ xuyên sọ) và liệu pháp tâm lý.
Ngày 8/7, Bệnh viện 19-8, Bộ Công an thông tin về trường hợp tai nạn rất dễ gặp phải trong mùa hè được điều trị thành công.
Người đàn ông 62 tuổi được đưa vào viện cấp cứu trong tình trạng đau liệt hoàn toàn hai chi dưới; tê bì, mất cảm giác hai chân. Bệnh nhân không thể tự đứng và mất khả năng đi lại.
Người nhà bệnh nhân cho biết, ông bị rơi từ độ cao 3m, khi cố hái xoài trước sân.
Xác định bệnh nhân bị chấn thương cột sống nghiêm trọng, ảnh hưởng tủy sống, các bác sĩ đã phẫu thuật bắt vít cố định cột sống và giải ép tủy sống. Khi tình trạng ổn định, ông được chuyển đến Khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện 19-8.
BSCKII Nguyễn Thị Bích, Khoa Phục hồi chức năng cho biết, đánh giá cơ lực hai chi dưới của bệnh nhân chỉ còn khoảng bậc 2-3/5, phải phụ thuộc hoàn toàn vào xe lăn.
"Người bệnh cần một chương trình phục hồi chức năng bài bản, cá thể hóa để sớm hòa nhập cuộc sống", BS Bích nói.
ThS Nguyễn Thị Hồng Hậu đã xây dựng phác đồ tập luyện nghiêm ngặt theo từng giai đoạn cho người bệnh.
Theo đó, bệnh nhân được tập mạnh cơ lõi (core muscles) để giữ thăng bằng thân mình và ổn định cột sống; tăng tầm vận động các khớp và tăng cuờng sức mạnh cơ hai chân; luyện tập thay đổi tư thế, dịch chuyển an toàn từ giường sang xe lăn; tập đứng và tập đi từng bước dưới sự hỗ trợ của kỹ thuật viên.
Chỉ sau 2 tuần kiên trì, bệnh nhân đã có sự phục hồi ngoạn mục. Ông đã có thể đeo đai cột sống, tự ngồi dậy vững vàng và bắt đầu những bước đi đầu tiên với dụng cụ hỗ trợ.
Bác sĩ khuyến cáo, tai nạn sinh hoạt có thể xảy ra bất cứ lúc nào, từ việc trèo cây hái quả, sửa mái nhà hay leo thang.
Vì thế, người dân không nên trèo cây hoặc làm việc trên cao khi không có đồ bảo hộ chuyên dụng. Người cao tuổi có nguy cơ gãy xương rất cao, nên hạn chế tối đa việc leo trèo.
Khi xảy ra tai nạn nghi ngờ chấn thương cột sống, tuyệt đối không tự ý bế, cõng hay di chuyển nạn nhân bằng xe máy. Cần giữ cố định cột sống thẳng và gọi ngay cấp cứu để đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
