Theo Tencent News, lối sống hiện đại với nhịp sống nhanh và nhiều thói quen thiếu lành mạnh đang khiến thận phải chịu áp lực ngày càng lớn. Ngoài ra, còn có những thực phẩm quen thuộc hằng ngày lại có thể âm thầm làm tổn thương thận nếu tiêu thụ quá mức trong thời gian dài.
Nhịn tiểu thường xuyên: Trong sinh hoạt hàng ngày, không ít thói quen tưởng chừng vô hại lại âm thầm tạo áp lực lên thận. Một trong những hành vi phổ biến là nhịn tiểu. Khi nước tiểu bị giữ lại quá lâu trong bàng quang, môi trường này trở nên thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
Từ đây, vi khuẩn có thể đi ngược dòng lên niệu quản và thận, gây viêm đường tiết niệu, thậm chí viêm bể thận. Nếu tình trạng nhiễm trùng tái diễn nhiều lần, nhu mô thận có thể bị tổn thương, làm suy giảm dần chức năng lọc, về lâu dài có thể tiến triển thành suy thận.
Ăn mặn: Chế độ ăn nhiều muối cũng là yếu tố nguy cơ đáng chú ý nhưng thường bị xem nhẹ. Khi lượng natri đưa vào cơ thể vượt quá nhu cầu, cơ thể có xu hướng giữ nước, làm tăng thể tích tuần hoàn và kéo theo tăng huyết áp. Điều đáng nói là muối không chỉ đến từ gia vị nêm nếm mà còn “ẩn” trong nhiều thực phẩm quen thuộc như đồ chế biến sẵn, thức ăn nhanh, mì ăn liền hay các loại nước chấm.
Uống không đủ nước: Song song đó, việc uống không đủ nước hoặc thay nước lọc bằng các loại đồ uống có đường cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của thận. Khi cơ thể thiếu nước, lượng nước tiểu giảm và trở nên cô đặc, tạo điều kiện cho các tinh thể khoáng chất lắng đọng, hình thành sỏi. Về lâu dài, điều này ảnh hưởng đến chức năng thận.
Dùng thuốc giảm đau: Một yếu tố khác không thể bỏ qua là thói quen tự ý sử dụng thuốc. Nhiều loại thuốc, đặc biệt là thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs), một số kháng sinh hoặc các chế phẩm đông y chứa hoạt chất độc có thể gây tổn thương trực tiếp đến mô thận nếu sử dụng kéo dài hoặc không đúng chỉ định.
Lối sống thiếu điều độ: Lối sống thiếu điều độ, đặc biệt là thức khuya và ngủ không đủ giấc, cũng góp phần làm suy giảm chức năng thận. Khi cơ thể thiếu ngủ, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích kéo dài, làm tăng huyết áp và gây rối loạn dòng máu đến thận.
Không kiểm soát tốt bệnh nền: Ngoài những yếu tố từ lối sống, việc không kiểm soát tốt các bệnh lý nền cũng là nguyên nhân quan trọng dẫn đến suy giảm chức năng thận. Các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường hay tăng acid uric máu có thể gây tổn thương hệ thống mạch máu nhỏ trong thận, làm giảm khả năng lọc và bài tiết.
Đồ uống có đường: Những loại đồ uống ngọt như nước ép đóng chai, nước có gas hay nước tăng lực là lựa chọn rất phổ biến, đặc biệt vào mùa nóng. Tuy nhiên, chúng lại chứa nhiều fructose và axit photphoric. Đây là hai thành phần có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận và ảnh hưởng tới chức năng thận nếu dùng quá nhiều.
Thịt đỏ: Thịt đỏ như thịt bò, thịt cừu hay thịt lợn là nguồn cung cấp đạm quen thuộc trong bữa ăn. Tuy vậy, nếu ăn với lượng lớn, nhóm thực phẩm này có thể làm tăng gánh nặng cho thận do chứa nhiều protein và chất béo.
Nếu nạp quá nhiều protein sẽ gây ra những vấn đề về thận, hoặc có thể làm bệnh thận trở nên trầm trọng hơn. Vì việc chuyển hóa protein sẽ hạn chế quá trình bài tiết chất cặn bã, nên điều này gây tác động không nhỏ đối với thận. Quá trình trao đổi protein từ thịt động vật còn để lại lượng axit đáng kể trong cơ thể.
Thực phẩm nhiều muối: Bên cạnh thực phẩm chế biến sẵn, những món vốn có hàm lượng muối cao như dưa chua, ô liu hay các loại hạt rang muối cũng cần được chú ý. Ngoài ra, các món ăn được nêm quá nhiều muối trong quá trình nấu nướng hoặc chế biến cũng có thể gây tác động tương tự.
Thực phẩm nhiều caffeine: Tiêu thụ caffeine ở mức vừa phải thường được xem là an toàn với đa số người khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu dùng quá nhiều, chất này có thể làm cơ thể mất nước và làm tăng huyết áp, từ đó ảnh hưởng không tốt tới chức năng thận.
Nguồn caffeine không chỉ đến từ cà phê mà còn có trong một số loại trà và đồ uống khác. Vì vậy, việc sử dụng quá thường xuyên hoặc với lượng lớn cũng là điều nên cân nhắc.
Các loại đồ uống chứa cồn: Việc uống rượu, bia kéo dài có thể khiến cơ thể rơi vào tình trạng mất nước và làm rối loạn cân bằng điện giải, qua đó tạo thêm áp lực cho thận. Không chỉ vậy, rượu còn ảnh hưởng tới quá trình điều hòa huyết áp, yếu tố có liên quan chặt chẽ tới sức khỏe của thận.
Chất tạo ngọt nhân tạo: Một số nghiên cứu cho thấy các chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame và saccharin có thể tác động không tốt tới chức năng thận theo thời gian. Những thành phần này thường có mặt trong nước ngọt ăn kiêng, đồ ăn không đường và một số thực phẩm chế biến sẵn.
Dù được dùng để thay thế đường, nhóm chất này không đồng nghĩa với việc hoàn toàn vô hại nếu tiêu thụ kéo dài.
Thực phẩm giàu kali: Kali là khoáng chất cần thiết cho hoạt động của thần kinh và cơ bắp. Tuy nhiên, với những người đã bị suy giảm chức năng thận, việc nạp quá nhiều kali có thể trở thành vấn đề.
Những thực phẩm giàu kali như chuối, cam hay khoai tây trong trường hợp này cần được kiểm soát ở mức phù hợp. Điều đó không có nghĩa đây là thực phẩm xấu, mà là cần dùng có chừng mực khi chức năng thận đã bị ảnh hưởng.
Điều R.4228-19 trong Bộ luật Lao động Pháp cấm nhân viên dùng bữa ngay tại bàn. Pháp là một trong số ít quốc gia có quy định khắt khe về vấn đề này.
Theo nhà sử học ẩm thực Martin Bruegel, quy định xuất phát từ những năm 1890, khi môi trường làm việc có rủi ro sức khỏe. Quá trình đô thị hóa khiến công nhân đi làm xa, mang theo hộp cơm và ngồi ăn trực tiếp trên sàn nhà máy. Môi trường xưởng bấy giờ chứa vi khuẩn lao và khói phốt pho nên thói quen dùng tay bốc thức ăn tại chỗ mất vệ sinh.
Năm 2021, Bộ Lao động Pháp nới lỏng quy định do Covid-19, nhưng luật vẫn giữ mục tiêu bảo đảm quyền nghỉ ngơi cho người lao động.
Nhiều nghiên cứu chứng minh những khoảng nghỉ ngắn giúp duy trì năng suất hiệu quả hơn việc nhìn màn hình liên tục. Việc rời khỏi chỗ ngồi mang lại tác dụng thư giãn, đồng thời cải thiện trực tiếp tâm lý và dinh dưỡng.
Hệ lụy của việc ăn tại bàn
Khi làm việc từ xa hoặc ở văn phòng, nhiều người giữ thói quen giải quyết công việc ngay trong lúc ăn. Nhà tâm lý học lâm sàng Sam Von Reiche cho biết, nhiều người làm việc ở nhà tận dụng thời gian nấu nướng và bỏ được thói quen ăn tại bàn. Tuy nhiên, khoảng cách gần nhà bếp lại dễ dẫn đến tình trạng "ăn vô thức".
Bà Leanne Redman, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Y sinh Pennington (Mỹ), cho biết "ăn vô thức" xảy ra khi một người liên tục nạp thức ăn và phớt lờ tín hiệu no. Bác sĩ dinh dưỡng lâm sàng Brooke Scheller bổ sung, việc tiếp cận đồ ăn vặt tiện lợi ngay tại bàn khiến lượng calo nạp vào tăng cao.
Lợi ích của việc rời chỗ ngồi
Bác sĩ Scheller nói việc nghỉ ngơi 30-60 phút giúp ngăn ngừa kiệt sức và tăng năng suất. Quá trình này cắt đứt nguyên nhân gây căng thẳng do tiếp xúc với ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử.
Bà Von Reiche cho biết việc nạp năng lượng giúp não bộ khởi động, tăng sự tập trung và sáng tạo. Giờ nghỉ trưa cũng giải quyết nhu cầu giao tiếp xã hội. Bà nói việc lướt mạng xã hội trong lúc ăn không thể thay thế tương tác trực tiếp. Người lao động có thể ra không gian chung hoặc công viên dùng bữa và hít thở không khí.
Giải pháp thay đổi thói quen
Để cải thiện sức khỏe, nhân viên cần đưa giờ nghỉ trưa vào lịch trình cố định. Bà Redman nói thói quen này giúp tạo ra những lựa chọn ăn uống có ý thức. Các chuyên gia gợi ý một số biện pháp:
Thay đổi không gian: Di chuyển đến bàn ăn hoặc khu vực khác, tạo môi trường tách biệt với góc làm việc.
Loại bỏ cám dỗ: Cất đồ ăn vặt khỏi tầm mắt để hạn chế nhấm nháp.
Mô phỏng ngày đi làm: Nếu làm việc tại nhà, hãy đóng gói bữa trưa và tuân thủ giờ giải lao như thời điểm làm việc tại văn phòng.
Cách phân bổ thời gian nghỉ trưa tác động đến chất lượng sống. Bà Von Reiche cho biết giới văn phòng Mỹ cần học cách nghỉ ngơi của châu Âu, từ bỏ thói quen làm việc liên tục tại bàn để tăng mức độ hài lòng với cuộc sống.
Viết trên tạp chí khoa học BMC Nutrition, nhóm nghiên cứu từ Đại học Khoa học và công nghệ Kwame Nkrumah (Ghana) chỉ ra rằng trà xanh có thể giúp giảm nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới.
Theo các tác giả, ung thư tuyến tiền liệt là loại ung thư được chẩn đoán nhiều thứ 2 ở nam giới trên toàn cầu và là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 5 trên toàn thế giới.
Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã thu thập dữ liệu từ nam giới sinh sống tại thị trấn Ayigya của Ghana, tuổi từ 40 trở lên, chưa có tiền sử mắc ung thư tuyến tiền liệt, một nửa uống trà xanh thường xuyên và một nửa không uống.
Họ được phân thành các nhóm tuổi 40-49, 50-59, 60-69 và 70 tuổi trở lên.
Kết quả cho thấy so với những người không uống trà xanh, người dùng thức uống này thường xuyên nhận được 3 lợi ích rõ rệt.
Thứ nhất, người hay uống trà xanh bị thừa cân, béo phì ít hơn đáng kể so với người không uống.
Thứ hai, họ ít bị tình trạng máu nhiễm mỡ và xơ vữa động mạch hơn, nhờ các chỉ số triglyceride, cholesterol toàn phần và cholesterol xấu LDL thấp hơn đáng kể. Các yếu tố trên được coi là yếu tố nguy cơ của ung thư tuyến tiền liệt. Viêm mạn tính do mô mỡ, rối loạn nội tiết và các yếu tố khác liên quan đến béo phì tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển và lây lan của tế bào ung thư. Trong khi đó, một số nghiên cứu cho thấy cholesterol có thể làm tăng tính di động và xâm lấn của tế bào ung thư.
Nhóm từ 60 tuổi trở lên nhận được lợi ích thứ 3 đó là mức kháng nguyên đặc hiệu PSA thấp hơn đáng kể so với người không uống trà xanh.
PSA là một protein do các tế bào tuyến tiền liệt sản xuất. Mức PSA trong máu thường thấp ở nam giới khỏe mạnh, nhưng sẽ tăng khi tuyến tiền liệt có vấn đề. Đó có thể là tình trạng phì đại hoặc viêm lành tính, nhưng cũng có thể là ung thư.
Các hợp chất chống oxy hóa dồi dào thuộc nhóm polyphenol trong trà xanh được cho là những thứ giúp tạo nên các tác dụng đặc biệt nói trên.
Trong đó, nổi bật nhất là nhóm catechin, đặc biệt là epigallocatechin gallate (EGCG), thứ từng được chứng minh là đem lại nhiều lợi ích cho quá trình chuyển hóa trong cơ thể, giúp ngăn ngừa nhiều bệnh.
Ngoài ra uống trà xanh mỗi ngày mang lại nhiều lợi ích bao gồm:
Theo một nghiên cứu năm 2023, các nhà nghiên cứu Hoa Kỳ phát hiện ra rằng polyphenol trong trà xanh có thể giúp bảo vệ làn da chống lại tia UVB do ánh sáng gây ra.
Một báo cáo năm 2012 cũng cho thấy bổ sung trà xanh có tác dụng giúp trị mụn trứng cá, bệnh Rosacea và các biến chứng khác liên quan đến da.
Một trong những lợi ích được ghi nhận nhiều nhất của trà xanh là đặc tính chống ung thư. Hơn 5.000 nghiên cứu đã được công bố về trà xanh và bệnh ung thư, bao gồm các thử nghiệm lâm sàng ở người, nghiên cứu dựa trên dân số và phân tích trong phòng thí nghiệm.
Hàng ngàn nghiên cứu này chứng minh rằng polyphenol trong trà xanh và các hợp chất hoạt tính sinh học khác có trong trà xanh có thể giúp ngăn ngừa một số loại ung thư bao gồm ung thư vú, đại trực tràng, gan, buồng trứng, tuyến tiền liệt, miệng và da.
Theo Katherine Brooking - chuyên gia dinh dưỡng có trụ sở tại New York, một số nghiên cứu dựa trên dân số cho thấy rằng cả trà xanh và trà đen đều giúp bảo vệ các tế bào khỏe mạnh khỏi các nguy cơ gây ung thư.
Một số nghiên cứu lâm sàng sơ bộ cho thấy rằng polyphenol trong trà - đặc biệt là epigallocatechin gallate (EGCG) đóng một vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa ung thư.
Nếu bạn đang tìm cách giữ cho bộ não luôn nhạy bén khi về già, hãy cân nhắc việc bổ sung trà xanh vào chế độ ăn uống. Trong một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi ở người được công bố trên Tạp chí Thực phẩm và Thuốc Hoa Kỳ, những người tham gia uống trà xanh hoặc bổ sung L-theanine chiết xuất từ trà đã cải thiện được tình trạng suy giảm nhận thức nhẹ.
Trong một thử nghiệm về khả năng chú ý và mức độ tỉnh táo tự báo cáo, trí nhớ được cải thiện sau khi uống trà so với giả dược.
Theo một nghiên cứu khác, trà xanh đã được chứng minh là cải thiện trí nhớ và chức năng điều hành ở người cao tuổi và cũng được phát hiện là giúp giảm căng thẳng oxy hóa.
Nhiều nghiên cứu tiết lộ rằng trà xanh giúp giảm lượng đường trong máu lúc đói và nguy cơ phát triển bệnh đái tháo đường type 2.
Trà xanh cũng đã được chứng minh là giúp tăng độ nhạy insulin, do đó insulin mà tuyến tụy sản xuất có thể duy trì lượng đường trong máu bình thường hiệu quả hơn.
Trà xanh giúp bảo vệ các tế bào sản xuất insulin và flavonoid trong trà có thể giúp loại bỏ các gốc tự do có hại và giảm viêm.
Các catechins polyphenolic có trong trà xanh đã được chứng minh là có tác dụng cải thiện mức cholesterol toàn phần và cholesterol LDL (có hại), đây là hai yếu tố nguy cơ chính gây ra bệnh tim.
Trong một nghiên cứu mang tính bước ngoặt dựa trên dân số được báo cáo trên Tạp chí Y khoa Hoa Kỳ với hơn 40.000 người Nhật trưởng thành được theo dõi trong hơn 11 năm, kết quả cho thấy uống hơn 5 tách trà xanh mỗi ngày giúp giảm 26% nguy cơ tử vong do đau tim hoặc đột quỵ so với những đối tượng cho biết uống ít hơn 1 cốc trà xanh mỗi ngày. Một nghiên cứu khác được công bố trên Tạp chí Tim mạch Dự phòng châu Âu cho thấy uống trà xanh 3 lần trở lên mỗi tuần có thể cải thiện đáng kể sức khỏe tim tổng thể.
Marissa Doop làm nhân viên pha chế ở bang Minnesota, còn Zoie Berkley-Andre là kỹ thuật viên phòng thí nghiệm tại thành phố Minneapolis.
Tháng 1/2000, khi 13 tháng tuổi, hai cô gái được hai gia đình tại Minnesota nhận nuôi từ một trại trẻ mồ côi ở. Vài tháng sau, hai gia đình ngẫu nhiên trở thành hàng xóm. Từ đó, Doop và Berkley-Andre lớn lên cùng nhau, chơi thân và cùng tổ chức sinh nhật vào tháng 12.
Quá trình trưởng thành, hai cô gái phát hiện giữa họ có nhiều điểm tương đồng. Họ đạt điểm thi tốt nghiệp trung học bằng nhau, cùng học ngành hóa học ở đại học. Thói quen cư xử, dáng ngồi, tư thế vắt chéo chân, điệu bộ tới cách phát âm của hai người đều trùng khớp.
Sự thật về mối quan hệ được hé lộ vào tiệc sinh nhật 26 tuổi của Doop năm 2024. Thấy ngoại hình giống nhau giữa cháu gái và Berkley-Andre, bà của Doop đặt nghi vấn.
Trước đó, mẹ của cả hai từng nói đùa về khả năng họ có quan hệ ruột thịt. Doop thường gạt đi vì cho rằng nhân viên các trại trẻ mồ côi hay điền ngày sinh giống nhau cho trẻ.
Năm 2025, mẹ của Berkley-Andre liên hệ tiến sĩ Nancy L. Segal, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trẻ song sinh thuộc Đại học Bang California để nhờ giám định. Hai cô gái đồng ý xét nghiệm ADN. "Tôi coi việc xét nghiệm là để chiều lòng người lớn", Berkley-Andre kể.
Kết quả phân tích gen xác nhận hai cô gái là cặp song sinh cùng trứng. Hai gia đình vui mừng, trong khi Doop và Berkley-Andre tiếp nhận thông tin bình thường do đã gắn bó 26 năm.
Berkley-Andre cho biết họ thuộc trường hợp "song sinh cùng trứng soi gương", cơ thể phản chiếu nhau qua các đặc điểm sinh học đối lập. "Tôi thuận tay trái, răng khôn mọc đối xứng ngược và rẽ ngôi tóc sang trái, trong khi Marissa sở hữu các đặc điểm ngược lại", cô nói.
Hiện tại, hai chị em tham gia dự án nghiên cứu những cặp song sinh sống tách biệt từ nhỏ của Tiến sĩ Segal. Berkley-Andre cho biết cô sẽ giữ kín câu chuyện này và dùng làm bí mật trong trò chơi đố vui cùng bạn bè.
