Cuốn sách Chariots of the Gods? xuất bản năm 1968. Tác giả qua đời tháng 1/2026 ở tuổi 90, nhưng ảnh hưởng từ học thuyết “nhà du hành cổ đại” mà ông khởi xướng vẫn tiếp tục thu hút hàng triệu người trên thế giới.
Trong các lập luận của mình, von Däniken coi kim tự tháp Ai Cập cùng nhiều hiện vật cổ bí ẩn là dấu vết cho thấy sinh vật ngoài Trái Đất từng can thiệp, góp phần định hình những nền văn minh đầu tiên của nhân loại.
Dù nhiều lần bị giới khoa học bác bỏ là giả khoa học, các ý tưởng này vẫn sống mạnh trong văn hóa đại chúng, đặc biệt qua những chương trình như Ancient Aliens của History Channel.
Các giả thuyết của von Däniken xuất hiện đúng vào một thời điểm rất đặc biệt của lịch sử nhân loại: thời kỳ Chiến tranh Lạnh, khi nỗi lo hủy diệt hạt nhân song hành với cuộc chạy đua không gian và tốc độ phát triển công nghệ chưa từng có.
Khi con người chuẩn bị rời khỏi Trái Đất, đồng thời phải đối diện khả năng tự hủy diệt chính mình, hình ảnh về những “nhà du hành cổ đại” mang lại một kiểu an ủi mang màu sắc vũ trụ. Quá khứ, từ đó, trở thành nơi phản chiếu những hy vọng lẫn bất an của thời hiện đại.
Một phần sức hút của những giả thuyết vô căn cứ này đến từ chính bản chất của khảo cổ học. Đây là ngành khoa học làm việc với các mảnh bằng chứng rời rạc, những lớp trầm tích chồng lấp và các cách diễn giải hiếm khi đưa ra câu trả lời tuyệt đối.
Kết quả của hàng chục năm khai quật
Những địa danh như Giza ở Ai Cập, Göbekli Tepe hay thành Troy không phải là “bí ẩn chưa lời giải”, mà là kết quả của hàng chục năm khai quật, đối chiếu và phân tích có hệ thống.
Tại Giza, giới khảo cổ đã tìm thấy cả khu định cư của công nhân, lò nướng bánh mì và hệ thống phân phối thực phẩm được tổ chức chặt chẽ. Những phát hiện này cho thấy hàng nghìn lao động hoàn toàn có thể cùng nhau xây dựng kim tự tháp trong nhiều thập kỷ.
Ở Göbekli Tepe, những cột đá khổng lồ được dựng nên bởi các cộng đồng săn bắt hái lượm hàng nghìn năm trước khi chữ viết ra đời. Đó là thành quả của sự phối hợp lao động, niềm tin nghi lễ và đổi mới xã hội, chứ không phải dấu vết của sự can thiệp ngoài hành tinh.
Tương tự, các lớp cư trú nối tiếp ở Troy phản ánh nhiều thế kỷ tái thiết, thích nghi và giao thương khu vực, thay vì một bước nhảy công nghệ đột ngột nào đó.
Khảo cổ học luôn thận trọng, dựa trên xác suất và bằng chứng vật chất. Nhưng với công chúng, sự thận trọng ấy đôi khi bị hiểu nhầm thành sự lưỡng lự.
Chính khoảng trống đó tạo đất sống cho giả khoa học: người ngoài hành tinh xây kim tự tháp, sức mạnh bí ẩn nâng đỡ Göbekli Tepe, hay siêu công nghệ thất truyền tạo nên tường thành Troy. Khi bị tách khỏi bối cảnh, bằng chứng dễ biến thành một màn trình diễn hấp dẫn hơn là tri thức.
Một lập luận quen thuộc của thuyết “người ngoài hành tinh cổ đại” là: kim tự tháp được xây quá chính xác, mà độ chính xác ấy đòi hỏi công nghệ cao, nên con người thời xưa không thể tự làm được.
Nghe qua có vẻ hợp lý, nhưng đó là một ngụy biện. Điều bị bỏ quên chính là thứ khảo cổ học nghiên cứu sâu nhất: hậu cần, tổ chức lao động, bộ công cụ, tri thức nghề thủ công tích lũy qua nhiều thế hệ và cả những sai số nhỏ rất “con người” còn lưu lại trên công trình.
Sức hấp dẫn của điều phi thường
Những cách lý giải kiểu này đánh trúng một nhu cầu tâm lý rất sâu: thành tựu phi thường phải đến từ nguyên nhân phi thường.
Nếu tôn giáo từng lý giải mục đích tồn tại, thì giả thuyết “nhà du hành cổ đại” mang lại cho con người hiện đại một vũ trụ quan mới, nơi nhân loại được dẫn dắt bởi những thực thể tối cao ngoài không gian.
Khi đó, các di tích khảo cổ không còn là sản phẩm của sức lao động con người, mà trở thành “đạo cụ” trong một vở kịch vũ trụ.
Điều đáng nói là niềm tin vào sự sống ngoài hành tinh không hề vô lý. Xét quy mô của vũ trụ, nhiều nhà khoa học cũng cho rằng khả năng tồn tại sự sống ngoài Trái Đất là rất lớn.
Tuy nhiên, khả năng có sự sống không đồng nghĩa với bằng chứng cho thấy họ từng can thiệp vào lịch sử cổ đại của loài người.
Sự hoài nghi với các thể chế học thuật cũng góp phần làm giả khoa học lan rộng. Đại học, bảo tàng hay tạp chí khoa học đôi khi bị mô tả như những “người gác cổng” che giấu sự thật. Khi đó, việc bác bỏ khoa học lại bị diễn giải thành bằng chứng của âm mưu.
Trong khi văn phong học thuật luôn cẩn trọng và dè dặt, các tuyên bố giật gân lại mang tới cảm giác chắc chắn, dễ lan truyền hơn nhiều trên môi trường số.
Khảo cổ học nói về tiến trình tích lũy chậm rãi của tri thức. Giả khoa học hứa hẹn một cú “khám phá chấn động”.
Không chỉ là niềm tin, đây còn là một ngành công nghiệp sinh lợi. Sách, phim tài liệu, chương trình truyền hình và các diễn giả hàng đầu về “nhà du hành cổ đại” thu hút hàng triệu khán giả, tạo doanh thu khổng lồ. Trong khi đó, các công trình học thuật thường chỉ in với số lượng nhỏ và ít tiếp cận công chúng.
Đó không chỉ là cuộc chiến về ý tưởng, mà còn là cuộc cạnh tranh giành sự chú ý. Sự phổ biến của giả khoa học không đơn thuần phản ánh thiếu hiểu biết. Nó cho thấy con người luôn khao khát ý nghĩa, thích những câu chuyện lớn và dễ bị cuốn theo sức mạnh của truyền thông.
Theo www.livescience.com
Hầu hết những người nuôi mèo đều quen thuộc với động tác lắc đầu ngộ nghĩnh mà thú cưng của họ thường làm sau khi ăn, uống hoặc được gãi má. Chó và các loài động vật có vú khác cũng có những hành vi tương tự.
Vậy tại sao những người bạn bốn chân của chúng ta lại lắc đầu như vậy, và liệu điều đó có nghĩa là có vấn đề gì không?
Theo các chuyên gia, thông thường, việc lắc đầu này hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, nguyên nhân có thể khác nhau một chút giữa mèo và chó.
Vì sao mèo lắc đầu?
Giáo sư Sarah Crowley, nhà nhân chủng học động vật tại Trường đại học Exeter, Anh, cho biết mèo lắc đầu khi các đầu dây thần kinh trên đầu chúng bị kích thích. "Nguyên nhân sinh lý dẫn đến hành vi này là do sự kích thích các sợi lông và đầu dây thần kinh rất nhạy cảm xung quanh đỉnh đầu, đặc biệt là quanh tai", bà nói.
Giáo sư Amy Miele, giảng viên về hành vi động vật lâm sàng tại Trường Nghiên cứu Thú y Hoàng gia thuộc Đại học Edinburg, Anh, bổ sung rằng những đầu dây thần kinh này có thể bị kích thích bởi một cái gãi thỏa mãn, khiến mèo con lắc đầu để loại bỏ vật gây kích ứng.
"Nếu người chăm sóc chạm vào một vùng nhạy cảm ví dụ xung quanh tai hoặc ria mép, "điều này có thể dẫn đến việc mèo lắc đầu", GS cho biết.
Động tác lắc đầu nhanh này rất hiệu quả trong việc loại bỏ các vật cản, chẳng hạn như thức ăn hoặc nước uống, khỏi tai hoặc ria mép của mèo. Nó cũng có thể giúp sắp xếp lại bộ lông của chúng. "Thông thường, sau khi lắc đầu, mèo sẽ chải chuốt mặt hoặc tai", Giáo sư Miele nói.
Động tác lắc đầu nhanh cũng có thể biểu hiện sự khó chịu, thường là phản ứng khi bị thổi vào tai - điều bạn không nên cố tình làm, vì chúng không thích. May mắn thay, chuyển động lắc lư thất thường này thường không gây chóng mặt. "Động vật (bao gồm cả con người) dễ bị chóng mặt hơn khi xoay tròn", Giáo sư Miele nói.
Cú lắc toàn thân
Mèo không phải là loài động vật duy nhất có những cú lắc ngớ ngẩn này. "Nhiều loài động vật có vú có phản xạ lắc đầu khi có thứ gì đó ở trong hoặc xung quanh tai", Giáo sư Crowley cho biết. "Bạn thấy chuột và chuột cống làm điều đó khi chúng ăn và uống".
Ở chó, các giống chó có tai dựng đứng, như chó chăn cừu Đức, có nhiều khả năng lắc đầu hơn những chú chó tai cụp như chó săn vua Charles vì dễ bị mắc kẹt vật gì đó (như hạt cỏ hoặc côn trùng) trong tai đang mở.
Những người nuôi chó có thể nhận ra các kiểu lắc người khác: kiểu lắc người săn mồi (khi chú chó của bạn cố gắng "giết" đồ chơi một cách vui vẻ bằng cách lắc đầu từ bên này sang bên kia trong khi "con mồi" đang ở trong miệng) và kiểu lắc người toàn thân, đôi khi được gọi là "kiểu lắc người khi chó ướt".
Kiểu lắc toàn thân bắt đầu từ đầu rồi lan xuống toàn thân và kết thúc ở đuôi. Đây là kiểu lắc người sau khi tắm khiến mọi thứ trong phòng tắm của bạn đều ướt sũng trước khi bạn kịp lau khô bằng một chiếc khăn bông mềm mại.
Hành động lắc toàn thân cũng có thể là dấu hiệu của sự chuyển đổi giữa các địa điểm hoặc trạng thái hành vi; ví dụ, nếu chú chó vừa trải qua điều gì đó căng thẳng hoặc phấn khích. "Hành động này là cách giúp động vật giải tỏa căng thẳng và thiết lập lại trạng thái cảm xúc và thể chất", Giáo sư Miele cho biết.
"Nó có thể xảy ra sau một buổi chơi đùa khá sôi nổi với một con chó khác và rất vui vẻ," Crowley nói thêm. "Bạn thường thấy cả hai con chó chơi xong, sau đó chúng sẽ lắc người, rồi chúng sẽ đi làm việc khác".
Mặc dù lắc đầu có thể là bình thường, nhưng nếu thú cưng của bạn bắt đầu làm điều đó thường xuyên hơn, trong những trường hợp bất thường, hoặc trong khi gãi hoặc nghiêng đầu, nó có thể là dấu hiệu của một vấn đề y tế, chẳng hạn như nhiễm trùng, ký sinh trùng, kích ứng, vấn đề thần kinh hoặc vật gì đó mắc kẹt trong tai.
"Nó gây đau đớn và khó chịu, và đó là điều duy nhất chúng có thể làm, ngoài việc thọc chân vào tai," Giáo sư Crowley nói.
Nếu bạn lo lắng về việc thú cưng của mình lắc đầu, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y. Nếu nhiễm trùng tai không được điều trị, điều này có thể dẫn đến mất thính lực và nguy cơ nhiễm trùng lan rộng ra ngoài màng nhĩ vào tai giữa, gây ra các vấn đề về thăng bằng và khiến con vật trở nên rất yếu.
Tuy nhiên, phần lớn, lắc đầu chỉ là một hành vi bình thường đáng yêu giúp thú cưng của bạn giữ sạch sẽ và thoải mái.
Chỉ còn ít tuần trước thời điểm ra mắt chính thức vào ngày 21/4, Oppo Find X9 Ultra đã bất ngờ lộ diện trên nền tảng đo hiệu năng Geekbench, qua đó hé lộ hàng loạt thông tin quan trọng về cấu hình cũng như sức mạnh phần cứng của mẫu flagship được chờ đợi này.
Theo dữ liệu xuất hiện trên Geekbench, thiết bị mang số model CPH2841, qua đó xác nhận đây là phiên bản quốc tế của Oppo Find X9 Ultra, nhiều khả năng sẽ được phân phối tại nhiều thị trường ngoài Trung Quốc, bao gồm cả Ấn Độ.
Việc phiên bản toàn cầu xuất hiện sớm cho thấy Oppo đang trong giai đoạn hoàn thiện cuối cùng trước khi chính thức trình làng sản phẩm.
Điểm nhấn lớn nhất của Oppo Find X9 Ultra nằm ở vi xử lý Snapdragon 8 Elite Gen 5, con chip mới nhất đến từ Qualcomm. Đây được xem là nền tảng phần cứng cao cấp, hứa hẹn mang lại hiệu năng vượt trội cho các tác vụ nặng.
Đi kèm với đó là GPU Adreno 840, giúp thiết bị có thể xử lý tốt các nhu cầu đồ họa cao như chơi game cấu hình cao hoặc xử lý video độ phân giải lớn.
Phiên bản xuất hiện trên Geekbench được trang bị 12GB RAM và chạy sẵn Android 16 ngay khi xuất xưởng. Điều này cho thấy Oppo đang hướng đến trải nghiệm phần mềm mới nhất, đồng thời đảm bảo khả năng đa nhiệm mượt mà trong quá trình sử dụng.
Về hiệu năng, thiết bị đạt 3.584 điểm đơn nhân và 10.812 điểm đa nhân trên Geekbench. Dù các bài kiểm tra tổng hợp không phải lúc nào cũng phản ánh hoàn toàn trải nghiệm thực tế, nhưng các con số này vẫn phần nào cho thấy sức mạnh xử lý đáng chú ý của Oppo Find X9 Ultra trong phân khúc cao cấp.
Không chỉ mạnh về hiệu năng, Oppo Find X9 Ultra còn được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì thế mạnh về hiển thị. Theo các thông tin rò rỉ, máy sẽ sở hữu màn hình OLED kích thước 6,82 inch với độ phân giải 2K, tương tự thế hệ tiền nhiệm. Đây là thông số quen thuộc trên các dòng flagship, hứa hẹn mang lại trải nghiệm hình ảnh sắc nét và sống động.
Ở mảng camera, Oppo dường như tiếp tục đẩy mạnh chiến lược nâng cấp phần cứng. Thiết bị được cho là sẽ sở hữu cảm biến chính lên tới 200MP, đi kèm ống kính góc siêu rộng 50MP.
Đáng chú ý hơn, hệ thống camera tele bao gồm một ống kính tiềm vọng 200MP hỗ trợ zoom quang 3x dành cho chụp chân dung, cùng một camera tele 50MP khác hỗ trợ zoom quang 10x. Ở mặt trước, máy sử dụng camera selfie 50MP, hứa hẹn đáp ứng tốt nhu cầu chụp ảnh và gọi video.
Dung lượng pin cũng là một điểm nâng cấp đáng kể. Oppo Find X9 Ultra được đồn đoán sẽ sở hữu viên pin khoảng 7.050mAh, lớn hơn đáng kể so với mức 6.100mAh trên thế hệ trước.
Nếu thông tin này chính xác, đây sẽ là một trong những mẫu flagship có dung lượng pin lớn trên thị trường. Bên cạnh đó, máy có thể hỗ trợ sạc nhanh 80W có dây và 50W không dây, giúp rút ngắn thời gian sạc trong quá trình sử dụng.
Dù Oppo vẫn chưa chính thức công bố toàn bộ thông tin, nhưng với những gì đã xuất hiện trên Geekbench, có thể thấy Find X9 Ultra đang dần lộ diện với cấu hình mạnh mẽ và nhiều nâng cấp đáng chú ý.
Trong bối cảnh thị trường smartphone cao cấp ngày càng cạnh tranh, những cải tiến về hiệu năng, camera và pin sẽ là yếu tố quan trọng giúp thiết bị này thu hút sự quan tâm từ người dùng.
Theo thông lệ, thông tin về giá bán thường sẽ được giữ kín cho đến gần ngày ra mắt. Tuy nhiên, với việc các thông số kỹ thuật đã dần được hé lộ, giới công nghệ kỳ vọng mức giá của Oppo Find X9 Ultra cũng sẽ sớm được công bố trong thời gian tới, hoàn thiện bức tranh tổng thể về mẫu flagship này trước khi chính thức lên kệ.
Theo www.gizmochina.com
Một nghiên cứu từ Nhật Bản cho thấy cảm giác thô ráp hay mịn màng khi cầm cốc có thể khiến não bộ "điều chỉnh" cách con người cảm nhận vị chua của cà phê.
Phát hiện này mở ra hướng tiếp cận mới trong thiết kế trải nghiệm đồ uống mà không cần thay đổi công thức pha chế.
Đối với những người yêu cà phê, hương vị hoàn hảo thường được quyết định bởi chất lượng hạt, nhiệt độ nước, độ mịn khi xay hay kỹ thuật chiết xuất. Thế nhưng, các nhà khoa học vừa phát hiện một yếu tố tưởng như không liên quan lại có thể âm thầm thay đổi cảm nhận của người uống: giấy quấn quanh ly cà phê.
Nghiên cứu do nhóm chuyên gia tại Đại học Chuo (Nhật Bản), đứng đầu là giáo sư tâm lý học nhận thức Atsunori Ariga, vừa công bố trên tạp chí Multisensory Research cho thấy xúc giác từ bàn tay có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách não bộ cảm nhận vị chua của cà phê.
Bí mật nằm ở giấy quấn cốc
Từ trước đến nay, nhiều nghiên cứu đã chứng minh màu sắc của chiếc cốc, hình dáng ly hay chất liệu sứ, thủy tinh đều có thể tác động đến trải nghiệm thưởng thức đồ uống.
Tuy nhiên, ảnh hưởng riêng của cảm giác từ bàn tay vẫn chưa được làm rõ bởi rất khó loại bỏ tác động đồng thời của thị giác và cảm giác khi môi chạm vào thành cốc.
Để giải quyết vấn đề này, nhóm nghiên cứu đã thiết kế một thí nghiệm nhằm tách biệt hoàn toàn yếu tố xúc giác.
Hai loại quấn cốc (cup sleeve) được chuẩn bị với kết cấu đối lập. Một loại sử dụng giấy nhám tạo cảm giác thô ráp, loại còn lại làm từ giấy kraft với bề mặt mịn.
Cả hai đều được quấn quanh những ly cà phê đen nóng có nhiệt độ khoảng 68°C.
Điều đặc biệt là 92 tình nguyện viên tham gia đều được bịt mắt trong suốt quá trình thử nghiệm để loại bỏ hoàn toàn ảnh hưởng của thị giác.
Kết quả thu được khiến chính các nhà nghiên cứu cũng bất ngờ.
Những người cầm chiếc cốc có giấy quấn nhám trước, sau đó chuyển sang cốc bọc giấy mịn, đều cho rằng ly cà phê thứ hai có vị ít chua hơn rõ rệt.
Trong khi đó, nhóm trải nghiệm theo chiều ngược lại - từ giấy quấn mịn sang giấy quấn nhám - gần như không cảm nhận được sự thay đổi về độ chua.
Não bộ "nếm" bằng cả đôi tay
Theo giáo sư Atsunori Ariga, hiện tượng này bắt nguồn từ cơ chế liên kết đa giác quan của não bộ.
Trong nhận thức của con người, các bề mặt thô ráp thường được liên tưởng với cảm giác mạnh, sắc và chua. Ngược lại, bề mặt mịn màng lại gợi đến những hương vị dịu nhẹ, êm ái hơn.
Khi người tham gia chuyển từ việc cầm chiếc cốc có bề mặt nhám sang chiếc cốc mịn, não bộ vô thức hình thành kỳ vọng rằng vị chua sẽ giảm xuống.
Hiệu ứng này kết hợp với cơ chế thích ứng vị giác tự nhiên - khi cùng một vị được nếm liên tiếp sẽ dần trở nên ít rõ rệt hơn - khiến ly cà phê thứ hai thực sự được cảm nhận là thanh hơn và dễ uống hơn.
Ở chiều ngược lại, việc chuyển từ bề mặt mịn sang nhám lại kích hoạt cảm giác "vị chua mạnh", làm triệt tiêu hiệu ứng thích ứng của vị giác. Vì vậy, người uống gần như không cảm thấy ly cà phê thứ hai bớt chua.
Các tác giả cho rằng đây là minh chứng rõ ràng cho việc trải nghiệm ăn uống không chỉ phụ thuộc vào vị giác mà còn là kết quả của sự phối hợp giữa nhiều giác quan khác nhau.
Có thể thay đổi trải nghiệm mà không cần đổi công thức
Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện này mở ra hướng tiếp cận mới cho ngành đồ uống.
Thay vì điều chỉnh tỷ lệ rang, thay đổi loại hạt hoặc công thức pha chế, các quán cà phê hoàn toàn có thể cá nhân hóa trải nghiệm bằng cách thiết kế chất liệu của cốc hoặc giấy quấn phù hợp với từng phong cách hương vị mong muốn.
Một chiếc quấn cốc có kết cấu khác nhau có thể khiến cùng một loại cà phê đem lại cảm nhận hoàn toàn khác biệt cho người thưởng thức.
Không chỉ vậy, nghiên cứu còn gợi mở một lợi ích về môi trường.
Nếu người dùng quen sử dụng một chiếc cốc hoặc giấy quấn cá nhân có kết cấu phù hợp với sở thích của mình, họ sẽ có thêm động lực mang theo cốc tái sử dụng khi mua đồ uống.
Điều này vừa giúp cá nhân hóa trải nghiệm thưởng thức, vừa góp phần giảm lượng cốc giấy và rác thải dùng một lần phát sinh mỗi ngày.
