Ung thư đại trực tràng không phải là căn bệnh hình thành chỉ sau một đêm. Bác sĩ Liêu Kế Đỉnh, chuyên khoa Huyết học và Ung thư (Đài Loan, Trung Quốc), vừa chia sẻ trường hợp một nam kỹ sư dù còn trẻ nhưng qua nội soi đã phát hiện nhiều polyp nguy hiểm trong đại tràng. Nguyên nhân được xác định bắt nguồn từ thói quen ăn uống “tiện lợi” với bánh mì xúc xích và cơm hộp kèm thịt nguội mỗi ngày.
Thủ phạm gây bệnh từ những bữa ăn “siêu chế biến”
Chia sẻ trên kênh YouTube cá nhân, bác sĩ Liêu Kế Đỉnh cho biết bệnh nhân là một kỹ sư làm việc trong lĩnh vực công nghệ. Do đặc thù công việc bận rộn, anh thường xuyên duy trì thực đơn: sáng ăn bánh mì kẹp xúc xích, trưa ăn cơm hộp với thịt nguội và tối muộn lại “lót dạ” bằng mì ăn liền sau khi tăng ca. Khi đi kiểm tra sức khỏe, bác sĩ ngỡ ngàng khi thấy đại tràng của anh đã mọc đầy polyp – những tổn thương tiền ung thư cực kỳ đáng ngại.
Thực tế, các loại thịt chế biến sẵn như thịt nguội, xúc xích đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào Nhóm 1 các tác nhân gây ung thư. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, nếu tiêu thụ khoảng 50 g thịt chế biến sẵn mỗi ngày – tương đương với 2 cây xúc xích nhỏ – nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng có thể tăng lên khoảng 18%. Trong khi đó, các loại thịt đỏ như thịt lợn, thịt bò được xếp vào nhóm 2A (có thể gây ung thư).
Mối nguy từ vi khuẩn đường ruột và độc tố
Giải thích sâu hơn về cơ chế gây bệnh, bác sĩ Liêu dẫn chứng trong niêm mạc đại tràng tồn tại một loại vi khuẩn thường trú mang tên PKS+ E. coli. Loại vi khuẩn này có khả năng giải phóng độc tố, trực tiếp phá hủy DNA của gene ức chế khối u “APC”.
Tại Nhật Bản – quốc gia có nền văn hóa ẩm thực khá tương đồng với các nước trong khu vực châu Á, nghiên cứu cho thấy khoảng 50% bệnh nhân ung thư đại trực tràng được phát hiện có dấu vết DNA bị độc tố này phá hủy. “Dù hiện tại chưa có số liệu cụ thể, nhưng với thói quen ăn uống tương tự, chúng ta cần đặc biệt coi trọng việc cân bằng hệ vi sinh đường ruột”, bác sĩ Liêu nhấn mạnh.
Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm siêu chế biến, chứa phụ gia và chất nhũ hóa sẽ làm suy yếu lớp màng bảo vệ niêm mạc ruột, tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại xâm nhập và gây bệnh.
Ăn uống thế nào để bảo vệ đại tràng?
Theo bác sĩ Liêu Kế Đỉnh, việc tiêu thụ lượng lớn thịt đỏ giàu chất béo động vật sẽ kích thích cơ thể tiết ra nhiều axit mật hơn. Khi xuống đến đại tràng, chúng bị vi khuẩn chuyển hóa thành axit mật thứ cấp, gây tổn thương niêm mạc và viêm mãn tính, dẫn đến sự bùng phát của vi khuẩn xấu.
Để bảo vệ sức khỏe, chuyên gia đưa ra lời khuyên:
Không loại bỏ hoàn toàn nhưng cần tiết chế: Không nên ăn thịt đỏ trong mọi bữa ăn. Lượng thịt đỏ đã nấu chín khuyến nghị chỉ nên ở mức 500 g/tuần.
Thay thế nguồn đạm: Ưu tiên bổ sung protein từ cá, thịt trắng (gia cầm) hoặc các loại đậu.
Tăng cường “lá chắn”: Kết hợp ăn nhiều rau xanh và các thực phẩm lên men (như sữa chua, kim chi…) để duy trì môi trường đường ruột khỏe mạnh.
Đây là dấu mốc tiếp theo trong chiến lược đưa các thuốc hiếm và thuốc thế hệ mới trên thế giới đến gần hơn với người bệnh Việt Nam, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận các liệu pháp điều trị hiện đại, đặc biệt đối với nhóm bệnh nhân suy tim, bệnh thận mạn và các đối tượng có nguy cơ tăng kali máu.
Vừa qua, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu tiên phong giới thiệu một đột phá y khoa giúp kiểm soát tăng kali máu cho bệnh nhân suy tim, bệnh thận mạn và nhóm nguy cơ cao. Qua đó, đưa Việt Nam trở thành một trong những thị trường sớm tiếp cận liệu pháp thế hệ mới này chỉ sau Nhật Bản và Úc.
Tăng kali máu là tình trạng nồng độ kali trong máu vượt quá 5 mmol/l (trong khi giá trị bình thường là từ 3,5 đến 5 mmol/l) thường gặp ở người bệnh thận mạn và suy tim, nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.
Một số nghiên cứu quốc tế chỉ ra tình trạng này khiến người bệnh nhập viện nhiều hơn và là nguyên nhân gây tử vong ở 3,1% trường hợp suy thận giai đoạn cuối.
Trên thực tế, việc điều trị đang gặp nhiều thách thức khi đây là tình trạng mạn tính và dễ tái phát. Các nghiên cứu cho thấy, 56% bệnh nhân thận mạn tăng kali máu tái phát trong vòng 6 tháng.
Bên cạnh đó, theo chuyên gia y tế, tăng kali máu còn ảnh hưởng đến việc tối ưu điều trị bệnh nền. Do đây là nguyên nhân thường gặp khiến bệnh nhân phải giảm liều hoặc ngừng điều trị với các thuốc ức chế RAAS - nhóm thuốc có vai trò thiết yếu trong việc cải thiện tình trạng tim mạch và thận.
Trong bối cảnh nhu cầu kiểm soát tăng kali máu còn chưa được đáp ứng đầy đủ, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân suy tim và bệnh thận mạn, Long Châu giới thiệu giải pháp y khoa từ Anh quốc ứng dụng hoạt chất sodium zirconium cyclosilicate (SZC).
Giải pháp này đang được sử dụng ở các nước tiên tiến, giúp cộng đồng có thêm "chìa khóa" hỗ trợ kiểm soát chỉ số kali máu theo hướng bền vững.
Nghiên cứu lâm sàng trên 1.760 bệnh nhân trưởng thành cho thấy, hoạt chất này đã chứng minh khả năng giảm lượng kali trong máu sau 1 giờ, giúp 92% bệnh nhân đạt được nồng độ kali bình thường trong vòng 48 giờ. Hiệu quả điều trị ổn định trong vòng 1 năm.
Đáng chú ý, việc kiểm soát tốt tăng kali máu có thể hỗ trợ duy trì điều trị bằng thuốc ức chế RAAS. Bệnh nhân được tối ưu bảo vệ tim - thận mà không cần phải ngưng thuốc nền tảng để đạt được mục tiêu ổn định chỉ số kali máu.
Việc bổ sung giải pháp kiểm soát tăng kali máu tiếp tục hiện thực hóa chiến lược của Long Châu trong việc đưa các thuốc thế hệ mới đến gần hơn với người bệnh Việt Nam. Bước đi này đồng thời góp phần hoàn thiện mô hình chăm sóc tim - thận tại cộng đồng thông qua việc mở rộng khả năng tiếp cận các liệu pháp điều trị hiện đại.
Việc nhanh chóng bổ sung danh mục thuốc mới là một phần trong chiến lược dài hạn vì sức khỏe cộng đồng của Long Châu, nhằm đưa các phát minh y khoa mới trên thế giới đến gần hơn với hàng triệu người bệnh trong nước. Tính đến nay, 12 loại thuốc hiếm, thuốc mới đã có mặt trên toàn hệ thống.
Theo báo cáo của tổ chức nghiên cứu ngành y dược, trong giai đoạn 2012 - 2021, thế giới có khoảng 460 thuốc phát minh, nhưng người dân Việt Nam chỉ đang tiếp cận khoảng 9% - thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới.
Từ thực tế này, Long Châu xác định sứ mệnh là "cánh tay nối dài" đưa các nhóm thuốc phát minh, thuốc điều trị bệnh hiếm và các bệnh lý phức tạp cần giải pháp chuyên sâu đến gần người dân.
Theo đó, người bệnh gia tăng cơ hội được điều trị tiên tiến ngay trong nước mà không cần đi ra nước ngoài, giảm gánh nặng tài chính. Quan trọng hơn, việc được chăm sóc trong môi trường quen thuộc còn giúp cải thiện tinh thần và chất lượng sống của bệnh nhân.
Trên hành trình này, hệ thống 2.678 nhà thuốc phủ rộng khắp 34 tỉnh thành sẽ tiếp tục phát huy vai trò điểm chạm y tế "gần dân, sát dân", nâng cao khả năng tiếp cận các giải pháp thế hệ mới, chất lượng và công bằng.
Ngày 20-7, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho hay trong 6 tháng đầu năm 2026, TP.HCM ghi nhận 5 trường hợp tử vong do bệnh dại, gồm 3 trường hợp tại xã Long Hải (huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây), 1 trường hợp tại xã Củ Chi và 1 trường hợp tại xã Hòa Hiệp (huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây).
Đáng chú ý, 100% nạn nhân đều không tiêm vắc xin phòng bệnh dại và huyết thanh kháng dại sau khi bị chó, mèo nghi mắc bệnh dại cắn.
Bên cạnh đó, 40% nạn nhân áp dụng các phương pháp xử lý không đúng như: tự lấy nọc độc, bôi dầu gió, đắp thuốc nam, bỏ lỡ thời gian vàng để được điều trị dự phòng.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM, bệnh dại khi đã phát bệnh sẽ gây tử vong 100%, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu xử trí đúng và tiêm phòng kịp thời.
Khi bị chó, mèo cắn hoặc cào, cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn bằng cồn 45-70% hoặc dung dịch povidone-iodine.
Người bị phơi nhiễm cần đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm vắc xin phòng bệnh dại, huyết thanh kháng dại theo chỉ định của nhân viên y tế.
Tuyệt đối không lấy nọc, bôi dầu gió, đắp lá hoặc tự điều trị bằng thuốc nam lên vết cắn, cào, vì có thể làm mất thời gian vàng để điều trị dự phòng bệnh dại.
Trước đó, Sở Y tế TP.HCM cũng đã ban hành công văn về việc tăng cường công tác phòng, chống bệnh dại.
HCDC đã xây dựng kế hoạch phối hợp liên ngành với Chi cục Chăn nuôi và Thú y nhằm triển khai đồng bộ các hoạt động giám sát dịch tễ, truyền thông giáo dục sức khỏe và xử lý triệt để các ổ dịch, quyết tâm ngăn chặn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây truyền từ động vật sang người.
Để bảo vệ bản thân và cộng đồng, người dân cần lưu ý các dấu hiệu nhận biết bệnh sớm. Động vật, chó mèo sắp bị dại thường có biểu hiện sợ ánh sáng, hay trốn vào góc tối, ăn uống bất thường và đi lại loạng choạng. Khi phát bệnh, chúng sẽ trở nên hung dữ, sủa khàn tiếng, chảy nước dãi và tấn công bừa bãi.
Dù đã gần 100 tuổi, bác sĩ Đông y Li Liangcai tại Từ Tây, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc vẫn khám bệnh 4 ngày mỗi tuần. Theo Nhân dân Nhật báo, ông đã hành nghề hơn 70 năm sau khi tốt nghiệp Học viện Y học Cổ truyền Thượng Hải năm 1948.
Ở tuổi nhiều người đã nghỉ ngơi, bác sĩ Li vẫn duy trì lịch làm việc đều đặn, mỗi ngày tiếp nhận hơn 30 bệnh nhân. Dù mái tóc đã bạc trắng, ông vẫn tràn đầy năng lượng nhờ ba bí quyết sống khỏe cốt lõi.
Thói quen đầu tiên được ông coi trọng là sinh hoạt đúng giờ. Trong nhiều thập kỷ, bác sĩ Li thức dậy lúc 6 giờ sáng, vận động nhẹ bằng một vài động tác thái cực quyền, ăn sáng rồi đến phòng khám Đông y của Trung tâm Y tế thị trấn Quan Hải Vệ, thành phố Từ Khê.
Ông bắt đầu khám bệnh lúc 8 giờ, nghỉ ngơi vào khoảng 10 giờ và uống một ly sữa để bổ sung năng lượng.
Đến 11 giờ, ông về nhà ăn trưa, vận động nhẹ nhàng rồi dành thời gian cho một giấc ngủ ngắn để hồi phục sức khỏe. Theo ông, giấc ngủ ngắn giữa ngày giúp cơ thể phục hồi sau nhiều giờ tập trung. Buổi chiều, ông ăn tối sớm, vận động nhẹ, xem tin tức rồi đi ngủ đúng giờ.
Thói quen thứ hai là ăn uống điều độ. Nguyên tắc của bác sĩ Li là ăn đa dạng nhưng không ăn quá nhiều. Do mắc một số bệnh mạn tính như tăng huyết áp và tiểu đường, ông hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, nhiều muối và nhiều đường. Ngay cả trong các buổi gặp mặt, ông cố gắng tránh không ăn quá đà.
Dù ăn uống tiết chế, ông vẫn chú ý cân bằng dinh dưỡng. Bữa ăn của ông có thể có hải sản, trứng và các món thanh đạm.
Để làm phong phú thêm thực đơn hàng ngày, bác sĩ còn tự sáng chế ra món canh bổ dưỡng 10 thành phần để giới thiệu cho mọi người xung quanh, với các nguyên liệu như đậu đỏ, bách hợp, hạt sen và mộc nhĩ đen. Ông cho hay món canh này không chỉ ngon miệng mà còn hỗ trợ tiêu hóa.
Bí quyết cuối cùng của bác sĩ Li Liangcai nằm ở việc tu dưỡng tâm tính để luôn giữ được sự bình thản và điềm tĩnh trong tâm hồn. Phòng khám của ông tràn ngập những bức trướng và món quà tri ân từ bệnh nhân treo kín các bức tường.
Cuộc sống của bác sĩ Li khá giản dị. Hai niềm vui lớn nhất của ông là chăm sóc vườn tược và thăm khám cho người bệnh. Ngay cả khi từng bị ngã gãy xương đòn, ông vẫn trở lại phòng khám sau khi sức khỏe cho phép.
Khi được hỏi về động lực tiếp tục làm việc ở tuổi 99, bác sĩ Li nói việc giúp người bệnh giảm đau là niềm hạnh phúc lớn nhất của ông. Chừng nào sức khỏe còn cho phép và bệnh nhân còn cần, ông vẫn muốn tiếp tục công việc quen thuộc của mình.
