Đợt khảo sát hang động tháng 4 của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh (BCRA) đã công bố phát hiện 26 hang động mới tại tỉnh Quảng Trị. Trong đó, hang Chả Nghéo trở thành tâm điểm chú ý nhờ cấu trúc thác nước đổ thẳng vào lòng vực sâu. Tuy nhiên, đằng sau sự kỳ vĩ là những giới hạn nghiêm ngặt về tính an toàn.
Theo thông số khảo sát của đoàn BCRA, hang Chả Nghéo sở hữu một hố sụt thẳng đứng (vertical shaft) sâu 350 m, kết nối với một đoạn hang ngang dài 600 m ở dưới đáy. Đây là hố sụt thẳng đứng đơn lẻ sâu nhất mà đoàn từng ghi nhận tại Việt Nam sau hơn 36 năm thám hiểm. Cấu trúc này khác biệt hoàn toàn với các hang ngang ổn định thường thấy tại khu vực này như Sơn Đoòng hay hang Én.
Ông Howard Limbert, Trưởng đoàn thám hiểm BCRA, đánh giá độ sâu 350 m khiến hang Chả Nghéo khó tiếp cận, đòi hỏi kỹ thuật đi dây phức tạp và tiêu tốn nhiều sức lực hơn so với thám hiểm các hang động nằm ngang. Nhìn từ dưới đáy lên rất ấn tượng, nhưng không có cách nào để xuống đó được. Chỉ có một vài người trên thế giới đủ khả năng xuống hang này an toàn. Dù đoàn có 10 người dày dạn kinh nghiệm, nhưng chỉ hai chuyên gia kỹ thuật tốt nhất được phép đu dây xuống tiếp cận lòng hang.
“Rất ít chuyên gia có đủ kỹ năng để xuống và leo lên an toàn, thậm chí là đi bộ đến cửa hang cũng khó khăn, chắc chắn không dành cho khách du lịch”, ông Howard nói.
Anh Phạm Hồng Đại, chuyên gia an toàn của đoàn, cho biết thông tin về hang Chả Nghéo thực chất đã được tiếp cận từ năm 2024 dựa trên chỉ dẫn của người dân địa phương. Để xác định dòng chảy, người dân bản địa từng dùng phương pháp dân gian là viết tên lên quả bưởi rồi ném xuống hố sụt, nhưng không tìm thấy dấu vết nổi lên của chúng.
Ban đầu, hang được dự đoán chỉ sâu khoảng 50 m. Năm 2024, đoàn mang theo 250 m dây chuyên dụng nhưng xuống hết dây vẫn chưa chạm đáy. Đợt thám hiểm năm nay, đoàn mang gần 500 m dây mới có thể tiếp cận lòng hang sau hành trình băng rừng 1,5 ngày từ trung tâm xã.
Theo chuyên gia an toàn Phạm Hồng Đại, Chả Nghéo nguy hiểm do tình trạng đá mẻ và đá mồ côi thường xuyên rơi tự do từ vách hố sụt xuống đáy. Vào đợt thám hiểm năm 2024, một chuyên gia thám hiểm người Australia đã gặp sự cố đá đè gãy tay trong quá trình khảo sát hang Chả Nghéo. Anh Đại nhớ lại khoảnh khắc tảng đá bất ngờ đổ sập, đè lên cánh tay nhà thám hiểm ngay tại điểm tiếp cận vào lúc 15h chiều. Trong lúc đội porter đang dựng trại và chuẩn bị bữa tối, nhóm chuyên gia buộc phải chuyển sang chế độ cứu hộ khẩn cấp. Sau khi nhấc tảng đá ra, tay nhà thám hiểm gãy hoàn toàn, vết cắt sâu và máu chảy nhiều.
Sau khi sơ cứu và kết nối điện thoại vệ tinh về bộ phận điều hành, anh Đại đã yêu cầu nhóm thám hiểm di tản ngay lập tức. “Lúc đó sức khỏe ông ấy vẫn còn đủ để gắng gượng và chưa mất máu quá nhiều, nếu để đến sáng hôm sau, khi vết thương có nguy cơ nhiễm trùng và cơ thể kiệt sức vì mất ngủ, hành trình đi bộ xuyên rừng sẽ nguy hiểm hơn”, anh Đại nói.
Đoàn thám hiểm rời vị trí lúc 17h30 sau khi sơ cứu cho nạn nhân. Băng rừng suốt 6 tiếng trong bóng tối, ra đến đường lớn lúc 12h đêm và mất thêm 3 giờ chạy xe để đến bệnh viện Cuba – Đồng Hới. “3 giờ sáng tới bệnh viện chụp X-quang, kết quả xác nhận chấn thương nghiêm trọng”, anh Đại kể lại.
Bên cạnh rủi ro địa chất, hệ thống thác nước dội trực tiếp vào hố sụt cũng là thách thức lớn. Anh Đại cho biết, việc lắp dây dọc theo đường nước chảy không đảm bảo an toàn do dây bị trơn và người thám hiểm dễ bị cảm lạnh nếu tiếp xúc với nước quá lâu. Vì vậy, đoàn quyết định lắp đường dây đi ngang qua vách hang khô phía đối diện thác nước nhằm hạn chế tiếp xúc với nước ở mức tối thiểu.
Anh Đại cho biết một số porter địa phương bày tỏ mong muốn xuống thám hiểm hang, đoàn khảo sát đã từ chối để đảm bảo an toàn.
“Nếu người leo núi không nắm vững kỹ thuật đi dây lên và xuống, khi xảy ra sự cố, công tác cứu hộ sẽ rất khó khăn”, anh Đại nói.
Khi thám hiểm, công việc được phân công cụ thể và đặt tiêu chí an toàn lên hàng đầu. Các thành viên phải nắm vững kỹ năng sơ cứu, biết sử dụng các loại thuốc kháng sinh, giảm đau và cầm máu. Đoàn thực hiện quy tắc kiểm tra chéo: mỗi loại dây và thiết bị do một người lắp đặt sẽ được người khác kiểm tra lại; khi mặc đồ bảo hộ, các thành viên cũng kiểm tra lẫn nhau để tránh mọi sai sót trước khi xuống hang.
Về điều kiện sinh hoạt trong chuyến đi, đoàn hoàn toàn không ngủ trong hang. Hằng ngày, các thành viên đu dây xuống thám hiểm rồi leo ngược lên mặt đất để ngủ võng trong rừng. Mọi hoạt động hậu cần, nấu ăn và mang vác thiết bị đều có sự hỗ trợ từ các porter địa phương, những người nắm rõ lối vào hang nhất hiện nay.
Theo ông Howard Limbert, tại đoạn hang ngang dài 600 m dưới đáy hang Chả Nghép, đoàn đã phát hiện một dòng sông ngầm nhưng buộc phải dừng lại và lên kế hoạch quay lại vào năm sau để tiếp tục khám phá. Hang Chả Nghéo có thác nước nhưng lại sự thiếu vắng thạch nhũ hay măng đá. Ông Howard giải thích, do lượng nước đổ xuống hang quá lớn và mạnh nên đã phá hủy mọi cấu trúc địa chất bên trong. Vào mùa mưa, nước từ núi đổ về tạo thành những thác nước hung dữ cuốn theo đá, khiến thạch nhũ không thể hình thành ở đoạn hố sụt này.
Vị trưởng đoàn BCRA cũng nhấn mạnh sự quý hiếm của Chả Nghéo. Tại Việt Nam, việc tìm thấy một hố sụt thẳng đứng sâu kèm thác nước như vậy là rất hiếm. Đa số hang động ở Quảng Bình là hang ngang, trong khi dạng hang đứng này thường chỉ thấy ở Hà Giang hay Sơn La.
“Nó rất thú vị cho các nhà thám hiểm, nhưng vô giá trị với du khách vì quá rủi ro”, ông Limbert nói.
Trong đợt khảo sát 26 hang động lần này, ngoài Chả Nghéo, các chuyên gia xác định có hai địa điểm sở hữu giá trị khai thác du lịch cao nhờ vị trí gần trung tâm Phong Nha và khả năng tiếp cận thuận tiện là hang Tối Khô và một nhánh mới của hang Tiên Sơn.
Từ năm 1990 đến nay, định kỳ vào tháng 3 hoặc đầu tháng 4 hằng năm, đoàn thám hiểm BCRA dành khoảng hơn một tháng để khảo sát các hang động mới dựa trên thông tin cung cấp từ người dân địa phương. Anh Phạm Hồng Đại cho biết, công việc này sẽ tiếp tục được triển khai vào năm sau khi có những manh mối mới về các hệ thống hang chưa được khám phá.
"Đi thi quốc tế, thấy đội nào kéo thùng xốp quấn băng keo là biết đội Việt Nam", đầu bếp Trịnh Tuấn Dũng nhớ lại những ngày sang xứ Wales dự chung kết Global Chefs Challenge 2026.
Trong khi nhiều đội tuyển xuất hiện với dàn thiết bị hiện đại và đội hậu cần hùng hậu, đoàn Việt Nam chỉ có hai thành viên là Trịnh Tuấn Dũng (sinh năm 1999) và phụ bếp Lê Đắc Minh Quân (sinh năm 2005). Hành lý của họ gồm năm kiện đồ nặng khoảng 115 kg, chứa xoong nồi và đặc biệt là thùng xốp đựng nông sản bản địa như xoài cát Hòa Lộc, tỏi Lý Sơn, nước mắm Phú Quốc.
Kết quả chung cuộc được công bố hôm 19/5, đội xếp thứ 8 trên tổng số 15 và giành huy chương bạc, ghi dấu lần đầu tiên Việt Nam có đại diện góp mặt và giành giải tại vòng chung kết toàn cầu của cuộc thi này.
Global Chefs Challenge được ví như "Olympic" của ngành bếp toàn cầu, do Hiệp hội Đầu bếp Thế giới (Worldchefs) tổ chức định kỳ hai năm một lần. Cuộc thi quy tụ các đầu bếp xuất sắc đại diện cho các châu lục, trải qua quy trình chấm điểm nghiêm ngặt từ kỹ thuật chế biến, hương vị đến việc kiểm soát rác thải theo tiêu chuẩn quốc tế.
Đằng sau thành tích này là 9 tháng chuẩn bị đầy thử thách. Tại vòng bán kết châu Á ở Malaysia đầu năm 2025, Dũng từng nghĩ không thể đi tiếp khi nhìn thấy sự hoành tráng của các đội bạn. Tuy nhiên, sau khi cùng Singapore giành vé vào chung kết, anh quyết định hoãn học thạc sĩ để tập trung luyện tập.
Từ tháng 9/2025, anh bắt đầu xây thực đơn, tháng 12 tìm được phụ bếp phù hợp là Nguyễn Minh Quân, thí sinh dưới 25 tuổi theo quy định cuộc thi.
Cuộc thi yêu cầu mỗi đội thực hiện 4 món, 12 phần ăn trong 7 giờ. Thực đơn của đội Việt Nam được xây dựng từ ẩm thực truyền thống nhưng trình bày theo kỹ thuật hiện đại.
Món khai vị lấy cảm hứng từ bánh xèo. Món cá mang phong vị miền Trung với sả, lá chanh. Món chính phát triển từ phở và tráng miệng sử dụng xoài cát Hòa Lộc, bưởi da xanh, đường thốt nốt. Đội cũng sử dụng nước mắm Phú Quốc xuyên suốt để giữ bản sắc.
"Nông sản và ẩm thực Việt Nam đủ chất lượng để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe tại những sân chơi chuyên nghiệp quốc tế, có khả năng đứng ngang hàng với nguyên liệu cao cấp của các quốc gia khác", Dũng nói.
Rào cản lớn nhất của đội Việt Nam là việc bắt buộc sử dụng nhiều nguyên liệu cao cấp từ nhà tài trợ quốc tế. "Có những nguyên liệu mình chưa từng được chạm tay vào", Dũng cho hay.
Điển hình là cá bơn halibut cỡ 5-6 kg, có giá lên tới vài triệu đồng mỗi kg tại Việt Nam. Trong nhiều tháng, hai người chỉ có thể dùng cá chim, cá lóc để tưởng tượng kết cấu thịt. Sát ngày thi, họ mới dám bỏ tiền túi mua một con halibut nhỏ tại siêu thị ở Anh.
Một nguyên liệu khác là tuyến cật bê, Dũng và Quân chỉ biết xem video trên mạng để tưởng tượng. Tại phòng thi, Dũng phải nhớ lại chỉ dẫn của các tiền bối về việc cật bê "có độ mềm tương tự não heo" để tự điều chỉnh lực dao trong lần đầu tiên sơ chế thực tế.
Thời tiết lạnh giá tại xứ Wales cũng làm đảo lộn mọi tính toán. Ở Việt Nam, nguyên liệu từ nhiệt độ phòng lên 100 độ C chỉ mất vài phút. Nhưng tại xứ Wales, mọi thứ bắt đầu từ dưới 10 độ C, kéo dài đáng kể thời gian nấu.
Một số món ăn sử dụng nước sốt có thành phần từ bơ và dầu dừa, nhanh chóng đông đặc. Để xử lý, Dũng phải duy trì làm nóng đĩa liên tục, tính toán tiến độ di chuyển của ban giám khảo, căn chính xác thời gian chuẩn bị đến lượt chấm của đội mình mới tiến hành chan sốt lên đĩa và lên món.
Trái xoài cát Hòa Lộc cũng "suýt trở thành sự cố", bởi điều kiện thời tiết tại xứ Wales ảnh hưởng đến độ chín tự nhiên của trái. Dũng và Quân phải ủ xoài trong gạo đem theo để đảm bảo xoài kịp chín trước ngày thi.
Điều khiến Dũng và Quân áp lực nhất lại là di chuyển. Phần thi bắt đầu lúc 6h trong khi chỗ ở cách địa điểm thi hơn một giờ đi xe. Taxi rất hiếm vào rạng sáng. Hai đầu bếp phải huy động mọi thông tin có được để tìm tài xế, thậm chí còn tính kéo đồ nghề đi bộ đến điểm thi nếu không có xe.
Vòng chung kết có 16 đội tham gia, mỗi ngày 8 đội thi đấu. Một số đội châu Âu như Italy, Hà Lan hay Đan Mạch có người cổ vũ đông đảo, tạo không khí sôi động. Trong khi đội Việt Nam chỉ có hai người, hỗ trợ hạn chế, nhưng Dũng và Quân vẫn hoàn thành bài thi đúng thời gian.
Ban giám khảo quốc tế đánh giá cao sự sáng tạo của đội Việt Nam, đặc biệt là món ăn lấy cảm hứng từ phở khi kết hợp hoàn hảo nguyên liệu bản địa với kỹ thuật chế biến phương Tây.
Do kinh phí có hạn, hai đầu bếp phải tự chi trả gần như toàn bộ chuyến đi. Ban tổ chức chỉ hỗ trợ chỗ ở trong thời gian thi. Họ mang theo mì gói, cá hộp, chà bông từ Việt Nam để ăn trong quá trình tham gia thi, dành dụm 30-40 triệu đồng mua nguyên liệu, dụng cụ.
Theo bà Hiền Minh, Phó chủ tịch Chi hội Đầu bếp chuyên nghiệp Sài Gòn, đội Việt Nam giành huy chương bạc là dấu mốc ý nghĩa, ghi dấu tài năng thế hệ đầu bếp Việt trẻ trên thế giới.
Hành trình của Dũng và Quân cũng phản ánh thực trạng chung của đầu bếp trẻ Việt Nam khi bước ra biển lớn: thiếu cơ sở đào tạo, hạn chế tài chính và thiếu chính sách hỗ trợ.
"Các đầu bếp trẻ muốn tham gia các sân chơi quốc tế trước hết cần nắm vững luật thi, chuẩn bị và luyện tập nghiêm túc, có sự đầu tư thời gian và quyết tâm cao", bà Minh nói.
Nhìn lại hành trình, Dũng cho rằng thành tích anh và Quân đạt được là kết quả sau quá trình chuẩn bị dài và nhiều thử thách. Dũng sẽ tiếp tục hoàn thiện kỹ năng và theo đuổi kế hoạch học tập từng tạm gác.
"Chúng mình vẫn còn khả năng để làm tốt hơn kết quả vừa rồi", Dũng nói.
Ngay khi sân bay mở lại, Vietnam Airlines dự kiến khai thác 6 chuyến khứ hồi mỗi ngày trên các đường bay đến Lâm Đồng bằng tàu bay Airbus A321. Trong đó, đường bay giữa Hà Nội và Lâm Đồng được khai thác 2 chuyến khứ hồi mỗi ngày; TP.HCM và Lâm Đồng 3 chuyến khứ hồi mỗi ngày; Đà Nẵng và Lâm Đồng 1 chuyến khứ hồi mỗi ngày.
Ông Nguyễn Quang Trung, Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines, cho biết: "Vietnam Airlines đã chuẩn bị sẵn sàng về nguồn lực khai thác, dịch vụ và phương án thương mại để nhanh chóng nối lại các đường bay đến Lâm Đồng ngay khi sân bay Liên Khương hoạt động trở lại. Việc khôi phục mạng bay không chỉ mang đến cho hành khách thêm nhiều lựa chọn thuận tiện với chất lượng dịch vụ tiêu chuẩn quốc tế, mà còn thể hiện cam kết của hãng hàng không quốc gia trong việc bảo đảm kết nối hàng không thông suốt, an toàn và hiệu quả giữa các địa phương".
Hãng hàng không Vietjet cũng vừa thông báo đồng loạt khôi phục các đường bay kết nối Đà Lạt với nhiều tỉnh, thành phố lớn trên cả nước nhằm tái lập khả năng kết nối giao thương và du lịch sau thời gian gián đoạn phục vụ thi công hạ tầng tại sân bay.
Tần suất khai thác được phân bổ dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường. Trong đó, trục kết nối với Hà Nội chiếm tỷ trọng lớn nhất nhằm phục vụ luồng khách du lịch và công vụ từ phía Bắc.
Ngày 18.5, UBND tỉnh Gia Lai cho biết đã ban hành quyết định phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 đối với Khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng - Vũng Chua.
Khu vực lập quy hoạch nằm trên địa bàn các phường Quy Nhơn Nam, Quy Nhơn Bắc và Quy Nhơn Tây (trước đây thuộc TP.Quy Nhơn, tỉnh Bình Định), tiếp giáp Biển Đông, với tổng diện tích dự kiến khoảng 2.878 ha.
Theo quy hoạch sơ bộ, khu vực này dự kiến có quy mô dân số khoảng 40.000 người. Lượng khách trung bình ước đạt hơn 6.900 người/ngày và có thể tăng lên hơn 17.200 lượt khách vào các giai đoạn cao điểm. Diện tích đất xây dựng đô thị dự kiến khoảng 1.543 ha.
Khu vực quy hoạch được chia thành 2 tiểu khu chính gồm núi Vũng Chua và khu núi Xuân Vân - Quy Hòa.
Tại khu vực núi Vũng Chua, quy hoạch định hướng phát triển các khu nhà ở ven sườn núi, công trình dịch vụ, khu lưu trú nghỉ dưỡng, trung tâm thể thao và sân golf.
Trong khi đó, khu vực Quy Hòa - Xuân Vân sẽ phát triển các tổ hợp lưu trú, vui chơi giải trí, dịch vụ du lịch ven biển, đồng thời kết hợp bảo tồn các công trình di tích, tôn giáo hiện hữu.
Quy hoạch cũng đề cập việc phát triển các loại hình vận tải phục vụ du lịch như taxi bay, thủy phi cơ… Cùng với đó là kế hoạch mở rộng tuyến quốc lộ 1D đoạn qua Quy Hòa kết nối trung tâm Quy Nhơn; xây dựng tuyến đường kết nối đô thị Quy Hòa qua núi Vũng Chua đi Long Vân; quy hoạch đường lên núi Vũng Chua phục vụ tham quan, ngắm cảnh.
Trước đó, ngày 5.5, ông Nguyễn Tự Công Hoàng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, đã chủ trì cuộc họp nghe báo cáo kế hoạch triển khai Khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng - Vũng Chua. Dự án được xác định là một trong những công trình trọng điểm, mang ý nghĩa chiến lược trong định hướng phát triển không gian đô thị, du lịch và dịch vụ chất lượng cao của địa phương.
Một nội dung thu hút sự quan tâm là phương án di dời Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa để phục vụ triển khai dự án. Theo UBND tỉnh Gia Lai, việc di dời phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, xây dựng phương án tổng thể nhằm bảo đảm hoạt động khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho người dân không bị gián đoạn. Việc di dời chỉ được thực hiện sau khi hoàn thiện đầy đủ các điều kiện cần thiết tại địa điểm mới theo đúng quy định.
Ông Nguyễn Tự Công Hoàng giao Sở Tài chính rà soát, đề xuất các nội dung liên quan đến thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hồ sơ về công tác di dời Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa, trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Lãnh đạo UBND tỉnh Gia Lai cũng yêu cầu các sở, ngành liên quan tăng cường phối hợp, chủ động tháo gỡ khó khăn để đẩy nhanh tiến độ dự án, đồng thời bảo đảm sự đồng bộ trong quy hoạch, yêu cầu quốc phòng - an ninh, bảo tồn cảnh quan tự nhiên, di tích lịch sử - văn hóa và hạn chế tác
