TP.HCM tăng tốc hội nhập giáo dục – Kỳ cuối: Quả ngọt đổi mới

Trong nhiều năm qua, tuyển sinh vào lớp 10 luôn là một trong những vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm. Ở nhiều địa phương, nhất là các đô thị lớn, số lượng học sinh có nguyện vọng học tại các trường THPT công lập luôn vượt quá khả năng tiếp nhận. Điều này khiến kỳ tuyển sinh lớp 10 trở thành một kỳ thi có áp lực rất lớn đối với học sinh, phụ huynh, giáo viên và cả hệ thống giáo dục.

Vấn đề đặt ra hiện nay là không chỉ là giảm áp lực của một kỳ thi, mà sâu xa hơn là đổi mới cách thức kiểm tra, đánh giá để phản ánh đúng năng lực của học sinh, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản trị giáo dục trong giai đoạn mới.

Đặc biệt, sau buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với ngành giáo dục, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã yêu cầu Bộ GD-ĐT khẩn trương nghiên cứu đổi mới kiểm tra, đánh giá cuối cấp THCS và phương án tuyển sinh lớp 10 theo hướng giảm áp lực, bảo đảm công bằng, minh bạch; đồng thời rà soát cơ chế đánh giá học sinh, giáo viên, nhà trường, thi cử và thi đua, khen thưởng nhằm khắc phục bệnh thành tích và nâng cao chất lượng giáo dục.

Trong nhiều cuộc trao đổi, câu hỏi thường được đặt ra là nên tiếp tục thi tuyển hay chuyển sang xét tuyển vào lớp 10. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở việc lựa chọn giữa hai phương thức này thì chưa chạm đến bản chất của vấn đề.

Điều quan trọng hơn là phải xây dựng được một hệ thống đánh giá lớp cuối cấp phản ánh đúng mức độ yêu cầu cần đạt của học sinh sau khi hoàn thành chương trình THCS. Khi hệ thống đánh giá đủ độ tin cậy, độ giá trị và tính công bằng, kết quả của nó có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau.

Trước hết đây là căn cứ để xác nhận mức độ hoàn thành chương trình giáo dục THCS của mỗi học sinh. Thay vì chỉ phản ánh điểm số của từng môn học, hệ thống đánh giá cần cho thấy học sinh đã đạt đến mức nào so với yêu cầu cần đạt của cấp học, ở cả phương diện kiến thức, kỹ năng và năng lực vận dụng.

Thứ hai, kết quả đánh giá cuối cấp có thể được sử dụng làm căn cứ chủ yếu trong tuyển sinh vào lớp 10. Khi được chuẩn hóa, kết quả này sẽ giúp giảm sự phụ thuộc vào một kỳ thi diễn ra trong thời gian ngắn, đồng thời giảm áp lực thi cử nhưng vẫn bảo đảm tính công bằng và minh bạch.

Như vậy tuyển sinh vào lớp 10 chỉ là một trong nhiều mục đích sử dụng của hệ thống đánh giá cuối cấp. Giá trị lớn hơn của hệ thống này là tạo lập một cơ sở dữ liệu tin cậy phục vụ nâng cao chất lượng giáo dục trung học phổ thông và quản trị hệ thống giáo dục.

Một băn khoăn thường gặp là nếu đổi mới đánh giá thì liệu có làm tăng thêm áp lực cho học sinh và giáo viên hay không. Câu trả lời là không, nếu mô hình được thiết kế hợp lý.

Học sinh vẫn thực hiện các bài kiểm tra định kỳ theo kế hoạch giáo dục hiện hành. Giáo viên vẫn thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, đánh giá theo quy định. Điểm khác biệt là các bài kiểm tra này sẽ được chuẩn hóa về yêu cầu cần đạt, ma trận đề, ngân hàng câu hỏi, quy trình tổ chức và phân tích chất lượng để kết quả có thể sử dụng cho những quyết định giáo dục quan trọng.

Một ưu điểm nổi bật của mô hình này là có thể triển khai theo lộ trình ngay trên cơ sở các quy định hiện hành, không cần tạo thêm kỳ kiểm tra hay thay đổi căn bản hệ thống pháp luật về giáo dục.

Hiện nay các trường trung học cơ sở đã tổ chức kiểm tra định kỳ theo quy định của Bộ GD-ĐT. Điều cần đổi mới không phải là bổ sung thêm hoạt động đánh giá, mà là chuẩn hóa chất lượng của các bài kiểm tra hiện có và nâng cao giá trị sử dụng của kết quả đánh giá.

Trong giai đoạn đầu, Bộ GD-ĐT có thể ban hành hướng dẫn thống nhất về ma trận đề, ngân hàng câu hỏi, quy trình xây dựng đề, tổ chức kiểm tra, chấm điểm và phân tích chất lượng đối với các bài kiểm tra định kỳ lớp 9.

Trên cơ sở đó, các địa phương chủ động tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế nhưng vẫn bảo đảm các yêu cầu chung về chất lượng và tính tương đương.

Điều này cũng phù hợp với cơ chế phân cấp hiện nay trong tuyển sinh vào lớp 10. Khi hệ thống đánh giá đã được chuẩn hóa, các địa phương có thêm một căn cứ khoa học để lựa chọn phương thức tuyển sinh phù hợp mà vẫn bảo đảm công bằng, minh bạch và khách quan.

Xa hơn, việc chuẩn hóa đánh giá sẽ tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi số trong giáo dục. Khi ngân hàng câu hỏi được chuẩn hóa, các đề kiểm tra có thể được sinh tự động theo đúng ma trận, bảo đảm tương đương về độ khó và khả năng phân hóa.

Đổi mới kiểm tra, đánh giá lớp cuối cấp THCS không đơn thuần là thay đổi cách tuyển sinh vào lớp 10. Đây là cơ hội để chuyển từ tư duy quản lý dựa trên một kỳ thi sang tư duy quản lý dựa trên một hệ thống đánh giá có chất lượng.

Khi kết quả đánh giá phản ánh trung thực mức độ đạt của yêu cầu cần đạt, hệ thống giáo dục sẽ có trong tay một nguồn dữ liệu đáng tin cậy phục vụ đồng thời nhiều mục tiêu: công nhận hoàn thành cấp học, tuyển sinh vào lớp 10, cung cấp thông tin đầu vào cho các trường THPT, phân luồng học sinh, theo dõi chất lượng giáo dục và hoạch định chính sách.

Đổi mới không phải là làm nhiều hơn, mà là làm tốt hơn những gì đang có. Giá trị của mô hình không nằm ở việc thay thế kỳ thi tuyển sinh bằng một hình thức xét tuyển đơn giản, mà ở việc nâng tầm chất lượng của hệ thống kiểm tra, đánh giá để kết quả của nó đủ độ tin cậy phục vụ nhiều quyết định giáo dục quan trọng.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 2.4, Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo "Sửa đổi luật Thủ đô: Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho TP.Hà Nội".

Phát biểu tại đây, ông Nguyễn Hải Nam, Hiệu trưởng Trường đại học Dược Hà Nội, bày tỏ đồng tình với các đề xuất theo hướng tăng thẩm quyền cho TP.Hà Nội, nhằm tạo hành lang ưu thế để phát triển.

Tuy vậy, vị hiệu trưởng còn băn khoăn xung quanh một số nội dung liên quan đến lĩnh vực giáo dục - đào tạo.

Theo dự thảo, chủ tịch UBND TP.Hà Nội có thẩm quyền quyết định thành lập trường đại học công lập do thành phố quản lý, cho phép thành lập trường đại học tư thục, trường đại học có vốn đầu tư nước ngoài, liên kết đào tạo với cơ sở nước ngoài.

Ông Nam đặt vấn đề quy định như trên có cần thiết hay không, bởi điều này liên quan đến quy hoạch các trường đại học trong toàn quốc.

Vị hiệu trưởng cho hay, TP.Hà Nội hiện chỉ có 1 trường đại học công lập do thành phố quản lý (Trường đại học thủ đô Hà Nội) và một số trường cao đẳng.

"Nếu chủ tịch thành phố có thẩm quyền như dự thảo, liệu có dẫn tới tình trạng Hà Nội sẽ có quá nhiều trường đại học hay không, trong khi tinh thần hiện nay đang hướng tới tinh gọn và giảm bớt các đầu mối, để thành lập các trường đại học quy mô lớn", ông Nam nói.

Vẫn theo vị hiệu trưởng, Hà Nội đã và đang có rất nhiều trường đại học nổi tiếng, hàng đầu trong nhiều lĩnh vực như Bách khoa, Kinh tế quốc dân, Ngoại thương, Y Hà Nội và Dược Hà Nội…

Thành phố nên tận dụng và hợp tác với các trường này để phục vụ sự phát triển của thủ đô, không nhất thiết phải thành lập riêng các trường mới ở tất cả các lĩnh vực, dẫn đến lãng phí nguồn lực của Hà Nội nói riêng và quốc gia nói chung.

Phản hồi sau đó, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nói "rất chia sẻ" với quan điểm của ông Nam.

Theo thứ trưởng, Hà Nội hiện có sẵn nhiều trường đại học uy tín. Vì thế, việc thành lập thêm trường mới hay mở rộng thẩm quyền thành lập cho UBND TP.Hà Nội cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Ông Hiếu nói từng có thời gian chúng ta chạy theo thương mại hóa hoạt động giáo dục - đào tạo, cho thành lập rất nhiều trường đại học, và dẫn tới những hệ lụy nhất định.

Do đó, nếu có chính sách phù hợp thì Hà Nội hoàn toàn có thể thu hút nguồn lực chất lượng cao từ các cơ sở đào tạo sẵn có trên địa bàn, thay vì xây dựng một trường mới cần tới vài chục năm "mới có thể có những sản phẩm chất lượng đầu tiên".

Dự thảo luật Thủ đô còn đề xuất UBND TP.Hà Nội quy định về yêu cầu, điều kiện, hồ sơ quản lý, biện pháp bảo vệ, trùng tu, tôn tạo, cải tạo, cơ chế hợp tác công - tư trong quản lý, khai thác, sử dụng công trình kiến trúc có giá trị.

Góp ý nội dung này, ông Nguyễn Hải Nam kiến nghị bổ sung theo hướng "bảo tồn trên cơ sở giá trị sử dụng gốc".

Hiệu trưởng Trường đại học Dược Hà Nội dẫn chứng thời gian qua quy hoạch thủ đô có đề xuất di dời Trường đại học Dược Hà Nội cùng một số công trình để làm bảo tàng. Đề xuất này nhận được sự quan tâm của rất đông trí thức và sinh viên. Nhiều ý kiến mong muốn bảo tồn giá trị sử dụng gốc của công trình, chứ không di dời.

Theo ông Nam, rất nhiều trường đại học trên thế giới vẫn duy trì cơ sở gốc trong nội đô, song song với việc mở cửa như bảo tàng, vì đó chính là "linh hồn" của thủ đô.

Do đó, ông đề nghị bổ sung thêm ý "trên cơ sở giá trị sử dụng gốc", để vừa duy trì hoạt động của trường, vừa bảo tồn di sản và phát huy giá trị phục vụ thủ đô.

Nguồn: https://thanhnien.vn/ha-noi-rat-nhieu-dai-hoc-noi-tieng-co-nhat-thiet-lap-them-truong-moi-185260402171716719.htm

Nhóm nghiên cứu tại Đại học Texas Austin, Mỹ, tuần trước công bố bài báo "Convergence Rates for Latent Mixing Measures in Infinite Homoscedastic Location-Scale Mixture Models" (tạm dịch: Tốc độ hội tụ của các thước đo pha trộn tiềm ẩn trong các mô hình hỗn hợp vị trí-tỷ lệ đồng nhất vô hạn).

Đây là nghiên cứu về bài toán giới hạn thông tin trong nhánh phi tham số Bayesian, mà Dũng là đồng tác giả chính, với sự hướng dẫn của anh Hồ Phạm Minh Nhật, giáo sư bậc hai (associate professor) tại Đại học Texas Austin. Dũng hiện là nghiên cứu sinh năm thứ hai ở trường này.

Bài này mở đầu cho chuỗi công trình dự kiến gồm 10 bài của nhóm, giải quyết trọn vẹn một bài toán lớn bỏ ngỏ từ những năm 70, trong nhánh phi tham số Bayesian.

"Nghiên cứu này sử dụng công cụ toán thuần túy, nhưng rất quan trọng để hiểu các mô hình ứng dụng trong thống kê. Việc giải quyết được vấn đề này sẽ dẫn đến nhiều kết quả thú vị khác", Dũng đánh giá.

Theo các tác giả, bài toán liên quan việc bóc tách các thông số ẩn bên trong dữ liệu trong máy học, gồm trọng tâm và độ phân tán. Trước đây, các nhà nghiên cứu phải giả định đã biết trước độ phân tán để giải quyết bài toán. Tuy nhiên, khi gặp thực tế cả hai thông số đều ẩn, các công cụ toán học truyền thống hoàn toàn sụp đổ, khiến bài toán đi vào ngõ cụt trong nhiều năm.

Nguyên nhân sâu xa là do các phân phối dữ liệu như Gaussian có đặc tính "siêu mịn" (super-smooth), hoạt động giống như một hố đen nuốt chửng và xóa nhòa thông tin gốc. Khi cố gắng giải mã ngược các thông số này, nhiễu thống kê sẽ bùng nổ theo cấp số nhân, khiến việc học của máy trở nên bất khả thi.

Để tháo gỡ nút thắt, Dũng và cộng sự kết hợp các công cụ mạnh mẽ từ nhiều phân nhánh toán học. Điểm khác biệt chính trong hướng đi của anh là vận dụng linh hoạt kỹ thuật, từ giải tích hàm (functional analysis), giải tích Fourier (Fourier analysis) và lý thuyết hàm suy rộng (distribution theory).

Các kỹ thuật này khá kinh điển và quen thuộc với giới toán học, nhưng việc nhìn ra mối liên hệ với bài toán đã đưa ra góc nhìn mới, từ đó giải quyết được các vấn đề cốt lõi. Khi đã có định hướng, Dũng cùng nhóm mất 5 tháng để hoàn thành.

"Dũng có sự kiên định với tính chặt chẽ tuyệt đối của toán học, không bao giờ thỏa hiệp với những lập luận xấp xỉ hay phỏng đoán lỏng lẻo. Mọi nút thắt đều được Dũng đào sâu, giải quyết triệt để và chứng minh kín kẽ đến từng dòng", anh Hồ Phạm Minh Nhật nhận xét.

Hiện, bài báo trong quá trình bình duyệt để được đăng tải trên các tạp chí toán học.

Lê Quang Dũng là cựu học sinh chuyên Toán, trường THPT chuyên Lam Sơn, Thanh Hóa. Thời phổ thông, anh hai lần đạt giải nhất môn Toán trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, huy chương vàng Olympic Toán quốc tế (IMO) năm 2017.

Dũng tốt nghiệp xuất sắc hệ cử nhân tài năng Toán ở trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2021. Anh sau đó giành học bổng theo học thạc sĩ tại Đại học Bách khoa Paris (École Polytechnique) trước khi đến Mỹ.

Tin Gốc: Vnexpress