Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) đã xây dựng một danh sách mang tên “8 thiết yếu cho cuộc sống” (Life’s Essential 8), định nghĩa đây là “các thước đo chính để cải thiện và duy trì sức khỏe tim mạch”. Năm 2023, tổ chức phi lợi nhuận này đã công bố một báo cáo dựa trên phân tích hơn 6.500 người trưởng thành, kết luận rằng việc tuân thủ các hướng dẫn này có thể giảm “tuổi sinh học” – hay còn gọi là tuổi kiểu hình của một người lên đến 5 năm.
“Tuổi thực của một người có thể tính bằng năm, tháng, ngày; nhưng tuổi sinh học là sự phản chiếu của tuổi thực kết hợp với các yếu tố như di truyền, lối sống và môi trường”, tiến sĩ Satyajit Reddy, bác sĩ tim mạch tại Mayo Clinic Arizona, chia sẻ.
Ví dụ, một người 27 tuổi hút thuốc, lười vận động và ăn uống kém khoa học có thể sở hữu tuổi sinh học là 32. Ngược lại, một người 49 tuổi ngủ đủ giấc và có chế độ ăn lành mạnh có thể chỉ có tuổi sinh học ở mức 44.
Theo tiến sĩ Reddy, có những yếu tố góp phần vào tuổi sinh học mà chúng ta không thể thay đổi như di truyền và đôi khi là môi trường sống. Tuy nhiên, có rất nhiều khía cạnh lối sống có thể điều chỉnh để giảm thiểu con số này.
“Sức khỏe tim mạch tốt có thể làm chậm tốc độ lão hóa sinh học, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và các bệnh liên quan đến tuổi tác, đồng thời kéo dài tuổi thọ”, trích thông cáo chính thức của AHA.
Dưới đây là danh mục kiểm tra sức khỏe từ Hiệp hội Tim mạch Mỹ:
Chế độ ăn uống giàu năng lượng lành mạnh
Hãy ưu tiên tiêu thụ thực phẩm nguyên bản (whole foods), trái cây, rau củ, protein nạc, các loại hạt và hạt giống.
“Tôi khuyên mọi người nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt là tinh bột tinh chế và đường”, tiến sĩ Reddy nói, thêm rằng thực phẩm chế biến sẵn thường được thiết kế để gây nghiện. Đường có mặt ở khắp mọi nơi, vì vậy cần cảnh giác để tránh tiêu thụ quá mức.
Vị bác sĩ tim mạch cũng gợi ý cách kiểm tra đơn giản: Hãy chú ý cảm giác của bạn sau bữa ăn. Nếu trong vòng 1-2 giờ sau khi ăn mà bạn cảm thấy đói lại hoặc mệt mỏi, đó có lẽ không phải là một bữa ăn tối ưu.
Tăng cường vận động
AHA phân biệt mức độ vận động giữa người lớn và trẻ em. Người lớn nên tập luyện 75 phút cường độ cao hoặc 150 phút cường độ trung bình mỗi tuần. Trẻ em cần vận động khoảng 60 phút mỗi ngày, bao gồm cả các hoạt động có cấu trúc và vui chơi tự do.
Dù việc đi tập gym rất tốt, nhưng nhiều người cảm thấy áp lực vì thiếu thời gian. Tiến sĩ Reddy khuyên: “Hãy làm những gì bạn có thể. Tìm một hoạt động bạn yêu thích như nhảy, yoga, đi bộ nghe podcast… điều đó quan trọng cho sự bền vững”. Quan trọng nhất là tránh lối sống tĩnh tại: hãy đỗ xe xa cửa hàng hơn, đi thang bộ thay vì thang máy, hoặc đi dạo cùng con thay vì xem TV.
Từ bỏ thuốc lá
Hút thuốc là “kẻ thù” của tim mạch. Tuy nhiên, AHA cảnh báo khói thuốc thụ động và thuốc lá điện tử (vaping) cũng nguy hiểm không kém.
Tiến sĩ Leslie Cho, Trưởng khoa Tim mạch dự phòng tại Cleveland Clinic, nhấn mạnh: “Nhiều người tin rằng vaping tốt hơn hút thuốc lá truyền thống, nhưng thực tế không phải vậy”. Vaping gây ra các vấn đề về phổi, ung thư và gây nghiện nicotine.
Ngủ đủ giấc
Các nghiên cứu chỉ ra rằng người trưởng thành nên ngủ từ 7-9 tiếng mỗi đêm. Việc ngủ quá ít hoặc quá nhiều đều liên quan đến các bệnh lý về tim mạch.
Kiểm soát cân nặng
Duy trì mức cân nặng phù hợp với thể trạng giúp tăng tuổi thọ. Điều này không có nghĩa là ăn kiêng cực đoan hay ám ảnh về ngoại hình. Thay vào đó, hãy tập trung vào thực phẩm giàu dinh dưỡng và vận động theo cách khiến cơ thể thấy thoải mái. Mỗi cơ thể là một bản thể khác biệt.
Kiểm soát Cholesterol
Mức LDL (cholesterol xấu) cao liên quan trực tiếp đến đau tim và đột quỵ. Bạn nên xét nghiệm máu ít nhất mỗi năm một lần.
Để kiểm soát chỉ số này, tiến sĩ David Samadi gợi ý tăng cường thực phẩm giàu chất xơ hòa tan và phytosterol như: các loại hạt, bơ, dầu ô liu, đậu, đậu nành, táo, nho, dâu tây và trái cây họ cam quýt. Các thực phẩm bổ sung chất xơ cũng có thể hỗ trợ hiệu quả.
Kiểm soát đường huyết
Về mặt sinh học, hầu hết thực phẩm chúng ta ăn đều chuyển hóa thành glucose (đường huyết) để tạo năng lượng. Tuy nhiên, đường huyết cao kéo dài sẽ phá hủy tim, thận, mắt và hệ thần kinh. Việc theo dõi chỉ số HbA1c là cách tốt nhất để kiểm soát đường huyết dài hạn, đặc biệt với người tiền tiểu đường hoặc tiểu đường.
Kiểm soát huyết áp
Huyết áp tối ưu là dưới 120/80 mmHg. Để duy trì mức này, ngoài ăn uống và tập luyện, hãy giảm lượng muối trong khẩu phần, hạn chế rượu bia và giảm căng thẳng (stress). Bạn nên tự theo dõi huyết áp tại nhà và khám sức khỏe định kỳ.
Nếu bạn chưa thực hiện được những thói quen này, đừng quá lo lắng. Tiến sĩ Reddy khẳng định luôn có thời gian để thay đổi.
“Chính việc tiếp xúc với thuốc lá, lối sống ít vận động, huyết áp cao… trong nhiều năm mới dẫn đến tổn hại tích lũy”, ông chia sẻ.
Mặc dù di truyền đóng vai trò quan trọng như một câu châm ngôn nổi tiếng: “Di truyền học nạp đạn, nhưng lối sống mới là kẻ bóp cò”. Bạn có thể mang gene di truyền về bệnh tim, nhưng lối sống sẽ quyết định liệu căn bệnh đó có khởi phát hay không.
Hãy thực hiện nhiều thói quen lành mạnh nhất có thể và duy trì chúng càng lâu càng tốt – mọi nỗ lực nhỏ của bạn đều tạo nên sự khác biệt cho tuổi thọ.
Ngay sau tai nạn người bệnh được sơ cứu, do kích thước dị vật quá lớn, thanh xà beng đã được cắt ngắn để thuận tiện cho việc vận chuyển, bệnh nhân sau đó được chuyển ngay đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trong tình trạng nguy kịch sốc chấn thương.
Ngay sau khi tiếp nhận, các bác sĩ khẩn trương hồi sức cấp cứu, giảm đau, chống sốc, cố định chi tổn thương, đồng thời thực hiện nhanh các chỉ định cận lâm sàng cần thiết.
Sau khi đánh giá tình trạng người bệnh, ê kíp quyết định chuyển bệnh nhân vào phòng mổ cấp cứu để kiểm tra mức độ tổn thương và phẫu thuật lấy dị vật.
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Tiến, khoa phẫu thuật chi dưới, chia sẻ thách thức lớn nhất của ca bệnh này là dị vật đâm xuyên qua vùng đùi, nơi tập trung nhiều mạch máu lớn và các bó thần kinh quan trọng.
Chỉ một thao tác thiếu thận trọng trong quá trình xử trí cũng có thể gây tổn thương thứ phát, dẫn đến chảy máu ồ ạt hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng vận động của người bệnh.
Trong quá trình phẫu thuật, ê kíp đã kiểm soát tổn thương, đánh giá toàn diện đường đi của dị vật và cẩn trọng lấy thanh xà beng ra khỏi cơ thể bệnh nhân.
Ca mổ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa nhằm hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng, đồng thời bảo tồn các cấu trúc giải phẫu quan trọng của chi thể.
Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng cùng quá trình xử trí kịp thời, ca phẫu thuật đã diễn ra thuận lợi. Dị vật được lấy bỏ thành công, không ghi nhận tổn thương nghiêm trọng đến các mạch máu lớn hay các dây thần kinh chính vùng đùi.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân tiếp tục được theo dõi sát và điều trị tích cực, sử dụng kháng sinh liều cao nhằm phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng và các biến chứng hậu phẫu.
Các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức khuyến cáo người dân khi gặp tai nạn có dị vật đâm xuyên cơ thể, đặc biệt là các dị vật lớn như thanh sắt, thanh gỗ hoặc xà beng, tuyệt đối không tự ý rút dị vật tại hiện trường.
Hành động này có thể làm mất tác dụng cầm máu tạm thời của dị vật, dẫn đến chảy máu nghiêm trọng và làm gia tăng mức độ tổn thương các cơ quan, mạch máu, thần kinh xung quanh.
Người bị nạn cần được nhanh chóng đưa tới cơ sở y tế có khả năng cấp cứu ngoại khoa trong thời gian sớm nhất.
Trong quá trình vận chuyển, cần cố định vùng tổn thương và dị vật để hạn chế sự di lệch, qua đó giảm nguy cơ gây thêm các tổn thương thứ phát, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và tiên lượng cho người bệnh.
Lá ổi chứa flavonoid, tannin và các chất chống ô xy hóa, mang lại một số lợi ích tiềm năng:
Các hợp chất trong thảo dược như lá ổi có hoạt tính sinh học đáng chú ý, nhưng cần thêm nghiên cứu để khẳng định hiệu quả khi dùng lâu dài, theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ.
Có thể có lợi nếu dùng hợp lý:
Tuy nhiên, không nên lạm dụng lâu dài, vì có thể gây:
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), việc sử dụng thảo dược cần thận trọng, đặc biệt khi dùng thường xuyên hoặc kết hợp với thuốc điều trị.
Chuyên gia dinh dưỡng Joe Leech (Úc) cho biết chiết xuất lá ổi có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết và tiêu hóa, nhưng không nên xem là giải pháp thay thế điều trị y khoa, theo Healthline.
Chuyên gia dinh dưỡng Katherine Marengo (Mỹ) lưu ý rằng các loại trà thảo dược nếu dùng quá mức có thể gây tác dụng phụ, đặc biệt với người có bệnh nền, theo WebMD.
Ngoài ra, việc sử dụng các sản phẩm thảo dược hằng ngày cần được cân nhắc về liều lượng và tương tác thuốc, bởi “tự nhiên” không đồng nghĩa với hoàn toàn an toàn, theo Mayo Clinic.
Uống nước lá ổi có thể mang lại lợi ích nhất định, nhưng không nên uống mỗi ngày trong thời gian dài. Dùng đúng cách mới giúp tận dụng lợi ích mà không gây hại cho sức khỏe, theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ.
Theo báo cáo công tác y tế trong tháng 6 do Bộ Y tế vừa công bố, từ ngày 18-5 đến ngày 18-6 trên cả nước ghi nhận gần 9.900 ca mắc bệnh tay chân miệng, trong đó có 1 ca tử vong. Như vậy, từ ngày 14-12-2025 đến nay, cả nước có gần 55.000 trường hợp mắc, 10 ca tử vong.
So với cùng kỳ năm ngoái (28.081 ca mắc), số mắc cao hơn 2 lần, số tử vong tăng 10 trường hợp.
Cùng với đó, dịch sốt xuất huyết vẫn tiếp tục có xu hướng gia tăng so với cùng kỳ năm ngoái. Từ ngày 14-12-2025 đến nay, số mắc cao hơn 1,7 lần (hơn 55.000 ca bệnh so với hơn 32.500 ca), số tử vong tăng 2 trường hợp.
Tương tự, trong khoảng thời gian trên, số ca mắc sốt rét cũng cao hơn 30 trường hợp so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong khi đó, số mắc các bệnh khác như viêm não vi rút, COVID-19, dại, sốt phát ban nghi sởi đều có xu hướng giảm.
Trong tháng, nước ta cũng không ghi nhận trường hợp mắc các bệnh như bạch hầu, Chikungunya, cúm A(H5N1), cúm A(H9N2), tả.
Về bệnh viêm gan, từ đầu năm đến nay, cả nước đã ghi nhận 9.510 trường hợp. Trong đó, có 55 ca mắc viêm gan A, 8.504 mắc viêm gan B và 951 ca mắc viêm gan C. Khu vực miền Nam ghi nhận nhiều ca nhất là 5.508 ca (khoảng 58%); đứng thứ 2 là khu vực miền Bắc 3.045 ca (32%); tiếp đến là miền Trung và Tây Nguyên.
Bộ Y tế sẽ tiếp tục theo dõi, giám sát chặt chẽ tình hình các bệnh truyền nhiễm, nhất là sốt xuất huyết, tay chân miệng, COVID-19 và các bệnh truyền nhiễm mới nổi, tái nổi.
Hướng dẫn các địa phương tăng cường giám sát, chủ động phòng, chống dịch bệnh do vi rút Hanta, vi rút Ebola và chuẩn bị các điều kiện đáp ứng công tác phòng, chống dịch tại cửa khẩu.
Bộ Y tế cho hay thời gian tới sẽ tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các hướng dẫn chuyên môn về phòng, chống bệnh không lây nhiễm, dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng.
Trong đó tập trung hoàn thiện hướng dẫn khám sàng lọc lồng ghép miễn phí một số bệnh không lây nhiễm phổ biến và rối loạn tâm thần, hướng dẫn phòng, chống đột quỵ, dinh dưỡng trong tình huống khẩn cấp, phòng chống thừa cân, béo phì ở trẻ em và hướng dẫn hoạt động thể lực nhằm nâng cao sức khỏe cộng đồng.
