“Mẹ đã được giải thoát khỏi những cơn đau, nhưng khi bà mất tôi nhận ra mình thực sự cô độc trên đời”, chị My, 37 tuổi, ở Bắc Ninh nói.
Năm 2023, mẹ chị phát hiện ung thư giai đoạn ba trên nền bệnh Parkinson. Chị My nghỉ việc tại Hà Nội, chuyển sang làm tự do để vừa chăm con nhỏ, vừa lo cho mẹ. Thời điểm bà bị bệnh viện trả về, con thứ hai của chị mới ba tháng tuổi. Một mình chị xoay xở với 5 cữ thuốc, bơm cháo qua ống sonde, thay băng và xử lý dịch khối u mỗi ngày.
Chồng đi làm xa đến khuya, họ hàng chỉ hỗ trợ được lúc ngặt nghèo. Mẹ chị không nói được nên mỗi khi cần con gái trợ giúp, bà vỗ tay. “Có những đêm vừa chợp mắt đã bật dậy vì tiếng vỗ tay. Mọi thứ cứ lặp lại đến kiệt sức”, chị kể.
Anh Trần Quốc Trung, 26 tuổi, ở Ninh Bình cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Hai năm trước, anh nghỉ việc ở nước ngoài về chăm mẹ đột quỵ nằm liệt giường. Không có anh chị em, Trung vừa làm việc tự do, vừa hỗ trợ bố chăm mẹ. Để duy trì tài chính chi trả viện phí của mẹ, anh làm hai, ba công việc một lúc, mỗi ngày chỉ ngủ 4 tiếng.
“Một bên là mẹ bệnh, một bên là bố đã già yếu. Nhiều lúc tôi muốn trốn đi đâu đó nhưng không thể vì mình là điểm tựa duy nhất”, Trung nói.
Theo tiến sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh, Học viện Chính trị Khu vực II, những người con một phải gánh chịu áp lực như Hà My, Quốc Trung không hiếm, tương lai sẽ tăng lên bởi quy mô gia đình Việt Nam có xu hướng ít người hơn.
Theo thống kê của Bộ Y tế, mức sinh toàn quốc đang giảm mạnh, từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 1,91 vào năm 2024 và tiếp tục xu hướng giảm. Báo cáo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 cho thấy nhóm hộ gia đình từ 1 đến 3 người chiếm 50% trên cả nước. Đây là sự dịch chuyển cấu trúc xã hội rất lớn khi mô hình gia đình truyền thống (4-5 người trở lên) không còn áp đảo. Điều này đồng nghĩa số gia đình một con, trong đó người con phải gánh toàn bộ trách nhiệm chăm sóc cha mẹ, ngày càng tăng.
GS TS Giang Thanh Long, chuyên gia về dân số, nhận định hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào gia đình. Khi quy mô gia đình thu hẹp theo mô hình “1-2-4” (một người con phải lo cho hai bố mẹ và bốn ông bà), gánh nặng sẽ dồn lên vai từng cá nhân. “Khoảng trống giữa nhu cầu chăm sóc và hệ thống hỗ trợ cộng đồng đang ngày càng lớn”, ông Long nhấn mạnh.
Nghiên cứu từ Đại học Missouri (Mỹ) trên 1.800 người cũng chỉ ra con một có mức độ căng thẳng cao hơn hẳn khi chăm sóc người thân. Họ thường rơi vào tình trạng “caregiver burnout” (người chăm sóc kiệt sức) nhanh hơn vì không có người cùng chia sẻ những ký ức gia đình hay cùng bàn bạc trước các quyết định sinh tử của cha mẹ.
Tuy vậy, giáo sư Long cho rằng không nên nhìn vấn đề một chiều. Sinh nhiều con không đồng nghĩa cha mẹ sẽ được chăm sóc tốt. Trong những gia đình khó khăn, sự thiếu thốn có thể kéo dài qua nhiều thế hệ. Ngược lại, nếu con một được đầu tư tốt về giáo dục, sức khỏe và tài chính, việc chăm sóc cha mẹ sẽ được thực hiện tốt trong khả năng.
Ở góc nhìn khác, tiến sĩ Nguyễn Thị Minh cho biết rằng con một không chỉ gánh trách nhiệm tài chính, thể chất mà còn gánh toàn bộ kỳ vọng tình cảm. Trong khi những gia đình đông con có thể bù đắp cho nhau (người góp tiền, người góp công sức), con một hoàn toàn không có “hệ thống dự phòng” này.
Một bất lợi nữa là mối gắn kết sâu sắc giữa con một và cha mẹ. Khi cha mẹ yếu, họ không chỉ mất người thân mà còn mất luôn chỗ dựa tinh thần. Đồng thời, họ cũng thiếu người cùng chia sẻ ký ức gia đình, yếu tố giúp giảm cảm giác cô lập trong quá trình chăm sóc.
Trường hợp của Diệu Linh, 40 tuổi, ở Hưng Yên là minh chứng. Năm năm trước, mẹ chị mắc Alzheimer ở tuổi 54, không còn nhận ra người thân. Tài chính không phải vấn đề, nhưng Linh dần đối diện mất mát lớn hơn khi mẹ, chỗ dựa tinh thần quan trọng nhất, không còn như trước. “Tôi mất hai năm để làm quen với cú sốc này”, chị nói. Chị đón mẹ về sống cùng để tiện chăm sóc.
Nhưng khi mẹ bệnh, bố chị sống một mình tại Thái Nguyên cũng bắt đầu yếu. Ông từng đi phẫu thuật một mình vì không muốn con gái thêm gánh nặng. “Những lúc đó, tôi thấy mình bất lực vì không thể phân thân để ở bên cả hai”, chị Linh nói.
Để giảm bớt áp lực này, các chuyên gia cho rằng cần có sự chuẩn bị từ cả hai phía. Cha mẹ cần xây dựng nền tảng tài chính và sức khỏe độc lập sớm nhất có thể. Với những người con, thay vì tâm lý “tự mình phải làm tất cả”, cần chủ động kết nối với các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp hoặc mạng lưới họ hàng ngay từ khi cha mẹ còn minh mẫn.
Ở tầm vĩ mô, GS. Giang Thanh Long cho rằng Việt Nam cần sớm hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội toàn diện, phát triển các mô hình dưỡng lão cộng đồng và dịch vụ chăm sóc tại nhà chuyên nghiệp để giải phóng sức lao động cho “thế hệ bánh mì kẹp”.
Một câu chuyện tình đặc biệt tại Nhật Bản đang thu hút sự chú ý của dư luận khi một cô gái trẻ quyết định kết hôn với người bạn thân lâu năm của mẹ mình người hơn cô tới 30 tuổi. Mối quan hệ tưởng chừng khó có thể xảy ra đã làm dấy lên nhiều tranh luận về khoảng cách tuổi tác, định kiến xã hội và quyền lựa chọn hạnh phúc của mỗi người.
Nhân vật chính là Mitsuki (53 tuổi), sống tại tỉnh Kagawa (Nhật Bản), và Megumi con gái của người bạn thân mà ông đã quen biết suốt hơn hai thập kỷ. Sau khi về chung một nhà, cả hai chọn cuộc sống giản dị: Megumi chăm lo tổ ấm, còn Mitsuki tiếp tục điều hành quán bar nhỏ của mình.
Điều khiến nhiều người xúc động không chỉ là sự chênh lệch tuổi tác, mà còn là cách họ vun đắp hôn nhân mỗi ngày. Trước khi đi ngủ, Mitsuki luôn hỏi vợ: "Hôm nay anh yêu điều gì ở em nhất?" một câu hỏi giản dị nhưng trở thành thói quen thể hiện sự trân trọng và gắn kết của cả hai.
Ít ai biết rằng mối lương duyên này đã được gieo từ nhiều năm trước. Hơn 20 năm trước, Mitsuki quen mẹ của Megumi khi cả hai thường gặp nhau tại một quán bar. Vì tin tưởng người bạn thân, mẹ Megumi nhiều lần nhờ ông trông giúp cô con gái mới 5 tuổi trong lúc bận rộn. Những buổi chiều đưa cô bé đi công viên khi ấy chỉ đơn thuần là sự giúp đỡ giữa bạn bè, không ai ngờ sau này lại trở thành ký ức mở đầu cho một câu chuyện tình đặc biệt.
Đến năm 2022, Megumi trưởng thành và phụ mẹ bán hàng tại quán ăn. Là bạn cũ của gia đình, Mitsuki thường xuyên ghé thăm, trò chuyện. Một lần cả ba dự định đi xem phim nhưng mẹ Megumi bất ngờ ngủ quên, khiến buổi hẹn chỉ còn lại hai người. Chính cuộc gặp tưởng như tình cờ ấy đã giúp họ có cơ hội hiểu nhau nhiều hơn.
Megumi kể rằng cô luôn cảm nhận ở Mitsuki sự điềm đạm, ấm áp và đáng tin cậy, giống như một "chú gấu lớn". Những bữa tối hằng tuần dần trở thành thói quen, và theo thời gian, sự quý mến chuyển thành tình yêu. Chỉ đến khi cảm thấy ghen khi thấy Mitsuki trò chuyện thân thiết với một người phụ nữ khác, cô mới nhận ra tình cảm của mình đã vượt xa sự ngưỡng mộ thông thường.
Sau lời tỏ tình, cả hai chính thức bước vào mối quan hệ yêu đương. Tuy nhiên, chuyện tình này ngay lập tức vấp phải sự phản đối quyết liệt từ mẹ Megumi. Bà không chỉ sốc khi con gái yêu người bạn thân của mình mà còn cảm thấy như đánh mất một tình bạn đã gắn bó suốt nhiều năm.
Bất chấp những khó khăn, Mitsuki và Megumi vẫn kiên trì bên nhau gần một năm. Cuối cùng, ông quyết định cầu hôn với lý do giản dị: ông không muốn tiếp tục che giấu tình yêu của mình. Đến tháng 1 vừa qua, cặp đôi âm thầm hoàn tất thủ tục đăng ký kết hôn.
Xuất hiện trên truyền hình, Mitsuki đã công khai gửi lời xin lỗi và cảm ơn mẹ vợ vì cuối cùng cũng chấp nhận quyết định của hai người. Dù sự đồng thuận đến khá muộn, đó vẫn là cái kết giúp phần nào hàn gắn những tổn thương trong gia đình.
Câu chuyện nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, tạo nên nhiều ý kiến trái chiều. Có người bày tỏ sự đồng cảm với người mẹ khi phải đối diện cú sốc quá lớn, trong khi nhiều người khác lại cho rằng tình yêu chân thành không nên bị giới hạn bởi tuổi tác hay những khuôn mẫu truyền thống. Dẫu còn nhiều tranh cãi, cặp đôi vẫn lựa chọn bước tiếp cùng nhau, tin rằng hạnh phúc là điều chỉ người trong cuộc mới có thể quyết định.
Ông Shen ở xã Changfeng, huyện Đức Giang, thành phố Đồng Nhân, tỉnh Quý Châu cho biết từ nhỏ đã chăn trâu, bắt cá và chơi đùa quanh khu vực này nên luôn xem hang động là "chốn đào nguyên" trong tâm tưởng.
Khi địa phương có chủ trương phát triển du lịch sinh thái, ông đã ký hợp đồng thuê lại quyền sử dụng và thầu phát triển sinh thái khu vực này với thời hạn dài, làm điểm du lịch kết hợp nơi ở.
Shen gọi đây là "Dương động" vì hang tự nhiên thông hai đầu, đón được cả gió, ánh sáng mặt trời và có suối chảy, khác với "Âm động" chỉ để tham quan. Cửa hang cao xấp xỉ 100 m, phần đáy có bãi đất phẳng rộng tương đương một sân bóng rổ.
Để cải tạo khu vực này, ông chi khoảng 6 triệu tệ (khoảng 850.000 USD) trích từ số tiền tích cóp được sau hàng chục năm kinh doanh trong ngành khoáng sản và xây dựng. Giai đoạn đầu, do không có đường sá, toàn bộ gạch, cát, xi măng phải dùng sức người cõng lên núi.
Trong hang trước kia đá tảng ngổn ngang, nước chảy tràn lan. Ông Shen phải san phẳng nền, dẫn nước quy về một mối và xây đê chống ngập. Ông cũng cho xây cầu, mở đường kết nối hang với bên ngoài. Riêng quá trình định hình không gian kéo dài 7 năm.
Dưới các vách đá, ông dựng các dãy nhà gỗ lợp mái tranh gồm phòng ngủ, nhà bếp rộng khoảng 50 m2, kho chứa và khu sinh hoạt chung. Cơ ngơi này được kéo điện lưới, phủ sóng wifi và lắp tivi, máy giặt. Dòng suối tự nhiên chảy xuyên qua hang cung cấp nguồn nước sinh hoạt quanh năm, đồng thời được cải tạo thành bể bơi nhỏ.
Khi ông quyết định chi số tiền lớn để dọn vào hang đá, vợ con ông phản đối kịch liệt vì cho rằng ý tưởng này lập dị và lãng phí. Sau 7 năm, thấy ông khỏe mạnh và hang động trở thành điểm văn hóa, gia đình đã chuyển sang ủng hộ, cuối tuần vẫn lên hang thăm ông.
Không gian sống cũng được ông biến thành nơi lưu giữ văn hóa truyền thống. Dọc các lối đi là nhiều tượng và mặt nạ Nuo - di sản văn hóa phi vật thể của người Thổ Gia - nhằm giới thiệu nét văn hóa địa phương với du khách.
Nhịp sinh hoạt hàng ngày của ông Shen diễn ra đều đặn. Mỗi buổi sáng ông leo núi, dọn dẹp vệ sinh; trưa đọc tin tức; chiều luyện thư pháp; tối xem tivi. "Nếu có khách thì tôi sẽ tiếp", ông nói. Ông Shen từng đạt giải thưởng trong top 100 tại các cuộc thi thơ văn và thư pháp toàn quốc.
Nguồn thực phẩm chủ yếu đến từ khu vườn nhỏ quanh hang và người dân trong vùng.
Từ nhiều năm nay, Động Đào Nguyên là điểm sinh hoạt cộng đồng. Nơi đây thu phí tham quan 10 tệ hoặc 120 tệ cho dịch vụ nướng đồ ăn, riêng người dân bản địa được miễn phí. Cuối tuần, người dân và du khách thường xuyên ghé thăm để trải nghiệm không gian.
Vụ việc xảy ra tại một khu dân cư ở quận Linping, thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Một người đàn ông họ Zhang cho biết con gái 9 tuổi của ông và một bé gái khác cùng tuổi đang đi thang máy thì thang đột nhiên bị hỏng và dừng lại, khiến cả 2 bị mắc kẹt trong không gian kín gần 2 tiếng đồng hồ. Trong thời gian đó, vì sợ hãi, các em liên tục nhấn nút gọi khẩn cấp với hy vọng có người đến cứu.
Sau khi xem lại đoạn phim giám sát, người ta phát hiện ra rằng 2 cô gái đã nhấn nút khẩn cấp ít nhất 35 lần trong suốt sự việc, một số phụ huynh cho rằng con số thực tế có thể lên tới 50 lần.
Đoạn clip cho thấy 2 cô bé đi đi lại lại trong thang máy chật hẹp, liên tục cố gắng gọi giúp đỡ, rõ ràng là trong trạng thái vô cùng lo lắng.
Ông Zhang cho biết, sau khi xác nhận các em nhỏ bị mắc kẹt vào tối hôm đó, gia đình đã khẩn trương liên hệ với ban quản lý tòa nhà và nhân viên bảo trì thang máy để xử lý tình huống. Nhân viên bảo trì cuối cùng đã mở cửa thang máy lúc 7h36 tối và giải cứu 2 bé gái.
Theo hồ sơ bảo trì, sự cố xảy ra do bộ tiếp điểm thang máy bị hỏng và ban quản lý tòa nhà chỉ thông báo cho công ty bảo trì lúc 7h17 tối.
Tuy nhiên, điều mà các bậc phụ huynh thực sự không thể chấp nhận được không phải là sự cố thang máy mà là sự thờ ơ rõ ràng đối với con cái họ khi chúng kêu cứu.
Ông Zhang cho biết con gái ông sau đó nói rằng cô bé đã nhiều lần gọi điện cầu cứu thông qua hệ thống gọi khẩn cấp, nhưng không ai đến kiểm tra. Ngày hôm sau, sau khi xem lại đoạn clip giám sát tại văn phòng quản lý tòa nhà, mẹ của 2 cô bé không kìm được nước mắt.
Mẹ của đứa trẻ tiết lộ rằng nhân viên bảo vệ trực ca đã nghe cuộc gọi cầu cứu, nhưng dường như nhầm đó là trò đùa của một đứa trẻ và thậm chí còn cúp máy. Điều đau lòng hơn nữa là khi cha mẹ xem lại đoạn clip trong phòng giám sát sau đó, họ thấy đứa trẻ bị mắc kẹt trong thang máy nghe thấy loáng thoáng tiếng động bên ngoài và vẫy tay về phía màn hình một cách phấn khích, nghĩ rằng gia đình đã tìm thấy mình.
Điều đáng chú ý là thang máy bị hỏng chỉ cách phòng điều khiển cứu hỏa của khu dân cư vài mét, gần như chỉ cách nhau một bức tường. Cha mẹ các bé gái thắc mắc tại sao, kể từ khi tín hiệu cầu cứu được gửi đến trung tâm giám sát không ai đến kiểm tra tình hình trong một thời gian dài như vậy, dẫn đến việc 2 bé gái bị mắc kẹt.
Để trả lời các câu hỏi từ bên ngoài, công ty quản lý bất động sản sau đó đã đưa ra một tuyên bố cho biết cuộc điều tra cho thấy nhân viên trực ca đã nhận được 3 cuộc gọi cầu cứu trong khi 2 bé gái bị mắc kẹt. Tuy nhiên, do tín hiệu liên lạc yếu và micro không được đặt lại đúng vị trí ban đầu sau cuộc gọi, các tín hiệu cầu cứu tiếp theo đã không thể truyền thành công về trung tâm giám sát, dẫn đến việc trì hoãn cứu hộ.
Tuy nhiên, các bậc phụ huynh không chấp nhận lời giải thích này, cho rằng vấn đề cốt lõi là ngay cả khi nhân viên trực ca nhận được cuộc gọi cầu cứu, họ đã không lập tức đánh giá tình hình theo đúng quy trình tiêu chuẩn. Cảnh sát đã đến hiện trường sau khi nhận được báo cáo để điều tra.
Công ty quản lý bất động sản liên quan cho biết người trực ca chịu trách nhiệm về sự cố ngày hôm đó đã bị sa thải. Một cuộc kiểm tra toàn diện thang máy và thiết bị liên lạc khẩn cấp của khu chung cư sẽ được tiến hành để ngăn chặn các sự cố tương tự xảy ra lần nữa.
