PGS-TS Trần Đắc Phu, cố vấn Trung tâm Đáp ứng khẩn cấp sự kiện y tế công cộng VN, nguyên Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), lưu ý người dân không tiếp xúc trực tiếp với chuột, nếu phải tiếp xúc cần đeo khẩu trang, găng tay, rửa tay với xà phòng. Người có thể nhiễm bệnh do hít phải bụi chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt khô của chuột nhiễm virus, hoặc tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột, rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng, bị chuột cắn (ít gặp hơn), song các loài chuột mang virus thường không biểu hiện bệnh. Một số chủng hiếm có thể lây từ người sang người.
Theo PGS-TS Trần Đắc Phu, ngành y tế cần tăng cường kiểm dịch y tế biên giới như kiểm tra tàu bè tránh lây lan theo đường chuột từ nước ngoài vào VN, diệt chuột trên các tàu bè nếu có… “Nguy cơ ca bệnh từ nước ngoài vào VN cũng như nguy cơ xuất hiện, gia tăng các ca bệnh do virus Hanta trong nước là rất thấp”, PGS Phu nhận định.
Trong nước, theo thông tin từ hệ thống giám sát, virus Hanta thuộc nhóm bệnh giám sát, có ghi nhận trên chuột tại một số thời điểm nhưng Hanta có các nhóm khác nhau. Chưa khẳng định virus Hanta tại VN cùng nhóm với virus gây bệnh cho hành khách trên du thuyền MV Hondius (khởi hành từ Argentina ngày 1.4).
Theo Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Hà Nội), virus Hanta (Hantavirus) là một nhóm các virus RNA thuộc họ Hantaviridae, nằm trong bộ Bunyavirales, đại diện cho một trong những thách thức y tế công cộng nghiêm trọng nhất liên quan đến các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người. Sự phân loại của virus Hanta có mối liên hệ mật thiết với khu vực địa lý và đặc điểm lâm sàng mà chúng gây ra.
Các chủng virus “Thế giới cũ” (Old World Hantaviruses), phổ biến tại châu Á và châu Âu, bao gồm các chủng: Hantaan (HTNV), Seoul (SEOV), Puumala (PUUV) và Dobrava (DOBV), chủ yếu gây ra hội chứng sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS).
Ngược lại, các chủng “Thế giới mới” (New World Hantaviruses) tại khu vực châu Mỹ tiêu biểu có: Sin Nombre (SNV) và Andes (ANDV), là tác nhân gây ra hội chứng phổi do virus Hanta (HPS hoặc HCPS).
Sự đa dạng này phản ánh quá trình đồng tiến hóa lâu dài giữa virus và các loài vật chủ đặc hiệu, nơi mỗi chủng virus Hanta thường gắn liền với một loài gặm nhấm cụ thể.
Biểu hiện lâm sàng phụ thuộc vào chủng virus mắc phải:
Hội chứng HFRS diễn tiến qua 5 giai đoạn điển hình: 1/ Sốt: sốt cao đột ngột, đau đầu, đau lưng, đỏ mặt; 2/ Hạ huyết áp: xuất hiện tình trạng sốc, giảm tiểu cầu; 3/ Thiểu niệu: suy thận cấp, protein niệu cao; 4/ Đa niệu: lượng nước tiểu tăng mạnh khi chức năng thận hồi phục. 5/ Hồi phục: có thể kéo dài nhiều tháng.
Hội chứng HCPS diễn tiến: giai đoạn đầu triệu chứng giống cúm (sốt, đau cơ); giai đoạn kịch phát: suy hô hấp cấp diễn tiến cực nhanh, phù phổi không do tim, hạ huyết áp và sốc tim. Tỷ lệ tử vong lên tới 40 – 50%.
Bài toán mức sinh thấp của siêu đô thị hơn 14 triệu dân được nêu ra tại tập huấn Luật Dân số 2025 do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy phối hợp Chi cục Dân số TP HCM tổ chức ngày 9/4. Tổng tỷ suất sinh năm 2025 chỉ đạt 1,51 con/phụ nữ, thấp hơn nhiều so với mức thay thế 2,1. Hơn 20 năm qua, tỷ suất sinh của thành phố luôn thấp nhất cả nước, để lại nhiều hệ lụy như già hóa dân số nhanh, thiếu hụt nguồn lao động, ảnh hưởng đến an sinh xã hội.
Theo đại diện Chi cục Dân số TP HCM, áp lực chi phí sống, nhà ở, nuôi dạy con khiến nhiều người trẻ kết hôn muộn, sinh ít hoặc không muốn sinh con; trong khi hạ tầng y tế, giáo dục, môi trường sống chưa đáp ứng kỳ vọng nuôi con tốt.
Bên cạnh đó, thay đổi quan điểm sống, trình độ học vấn tăng cùng tình trạng vô sinh, phá thai gia tăng cũng góp phần kéo mức sinh xuống thấp. Năm 2025, tuổi kết hôn trung bình lần đầu tại TP HCM là 29,8, cao hơn mức 27,3 của cả nước.
GS.TS Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP HCM, cho rằng sinh con trong thế kỷ 21 không còn là chuyện riêng mà liên quan đến vận mệnh quốc gia. Theo ông, nguyên nhân cốt lõi khiến người trẻ đô thị e ngại lập gia đình và sinh con là áp lực tài chính, đặc biệt chi phí nhà ở, giáo dục và y tế.
"Họ làm như vậy là phù hợp với thực tế, khi cho rằng nếu không nuôi con tử tế thì không nên sinh", ông nói, thêm rằng quan niệm này khác xa tư duy "trời sinh voi, trời sinh cỏ" trước đây.
Ông cảnh báo việc thiếu điều kiện nuôi dạy con có thể dẫn đến hệ quả lâu dài như những gì Hàn Quốc và Nhật Bản từng dự báo, khi dân số suy giảm mạnh nếu không có thay đổi đột phá về chính sách việc làm và điều kiện sống. Dân số trong độ tuổi lao động giảm là một trong những nguyên nhân khiến kinh tế Nhật Bản trì trệ 30 năm (1996-2025) sau 33 năm tăng trưởng vượt bậc.
Khoảng cách giữa "lương tối thiểu" và "lương đủ sống" là rào cản lớn. Lương tối thiểu chỉ đảm bảo mức sống cá nhân, trong khi quyết định sinh và nuôi con đòi hỏi thu nhập đủ để trang trải chi phí dài hạn. Khảo sát tại TP HCM cho thấy nhiều lao động thu nhập thấp không muốn sinh con hoặc phải trì hoãn kế hoạch làm cha mẹ.
Để giải quyết vấn đề, ông Nhân đề xuất cần đảm bảo các điều kiện nền tảng như nhà ở, dịch vụ giữ trẻ từ 6 tháng tuổi, bảo hiểm y tế, thu nhập đủ sống, bảo hiểm xã hội và sự đồng thuận xã hội trong việc coi sinh con là yếu tố quan trọng với tương lai quốc gia.
TP HCM đang triển khai nhiều giải pháp nhằm cải thiện mức sinh theo hướng kết hợp chính sách hỗ trợ và truyền thông. Thành phố đã ban hành chính sách khuyến khích sinh đủ hai con, như hỗ trợ 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, đồng thời triển khai đề án chăm sóc sức khỏe toàn diện giai đoạn 2025-2030.
Song song, các đề xuất tập trung giảm gánh nặng cho gia đình trẻ như hỗ trợ nhà ở, thuế, thu nhập, thời gian nghỉ thai sản, dịch vụ giữ trẻ và chi phí nuôi con. Về lâu dài, giải pháp cốt lõi là tạo môi trường sống đủ tốt để người dân yên tâm sinh và nuôi con, đồng thời thu hút lao động nhập cư để bù đắp thiếu hụt nhân lực.
Một sản phụ tại miền Đông Trung Quốc tình nguyện nhường phòng mổ đã chuẩn bị sẵn của mình để cứu một thai phụ khác đang bị băng huyết nguy kịch. Video ghi lại cuộc "tiếp sức sinh tử" mới đây tại Duy Phường, tỉnh Sơn Đông, được chia sẻ khắp mạng xã hội Trung Quốc, thu hút sự chú ý lớn của công chúng, SCMP đưa tin ngày 29/5.
Theo People's Daily, sự việc diễn ra tại Bệnh viện Nhân dân Duy Phường. Khi đó, một sản phụ đang nằm trong phòng mổ, mọi công tác chuẩn bị cho ca phẫu thuật của cô đều hoàn tất. Cô đã phải nhịn ăn gần hai tiếng trước khi tiến hành thủ thuật, trong khi em bé trong bụng liên tục cựa quậy.
Cùng lúc đó, chiếc taxi chở theo một thai phụ trong tình trạng nguy kịch lao nhanh vào cổng cấp cứu của bệnh viện. Bên trong xe, một phụ nữ trẻ đang nằm co quắp ở ghế sau, mất ý thức và người sũng máu. Các bác sĩ phát hiện cô đến bệnh viện một mình, không có người nhà đi cùng, không mang theo giấy tờ tùy thân, hồ sơ bệnh án hay tiền đặt cọc viện phí.
Bác sĩ Chu Ngọc Xuân, Giám đốc Trung tâm Sản khoa của bệnh viện, ra lệnh đưa bệnh nhân vào phòng mổ gấp, bỏ qua các thủ tục giấy tờ. Bệnh viện cũng sẽ ứng trước toàn bộ chi phí ban đầu. Song một cuộc khủng hoảng khác lại ập đến khi tất cả phòng mổ tại thời điểm đó đều kín chỗ, phải mất ít nhất 40 phút nữa mới có phòng trống tiếp theo. Trong tình thế nguy cấp, bác sĩ Chu đã vào phòng mổ nơi sản phụ đầu tiên đang đợi và giải thích tình hình. "Hãy cứu cô ấy trước đi bác sĩ. Tôi có thể đợi được", người mẹ đó trả lời rồi cùng các nhân viên y tế rời khỏi phòng.
Bệnh nhân hôn mê lập tức được đẩy lên bàn mổ nhưng tim thai của em bé trong bụng cô đã ngừng đập. Cô đã mất 3.500 ml máu trong một thời gian ngắn, gần bằng toàn bộ lượng máu trong cơ thể của một người trưởng thành. Dù trong những tình huống khẩn cấp như này, cắt bỏ tử cung thường là phương án an toàn nhất để giữ mạng sống cho người mẹ nhưng các bác sĩ đã nỗ lực giữ lại được cơ quan này cho cô.
Tuy nhiên, em bé sau khi sinh ra không có dấu hiệu sinh tồn, dù đã được các bác sĩ kiên trì hồi sức cấp cứu. Sau hơn hai tiếng phẫu thuật, người phụ nữ tỉnh lại mới biết con mình đã mất. Ngày hôm sau, cô được chuyển từ phòng chăm sóc tích cực sang phòng bệnh thường.
Về phần sản phụ đã nhường phòng mổ, ca sinh nở sau đó của cô đã diễn ra suôn sẻ. Hiện cả mẹ và bé trai có sức khỏe tốt. Gia đình cô hoàn toàn ủng hộ quyết định này. Chia sẻ với truyền thông, người nhà sản phụ cho biết: "Nếu là tôi trong hoàn cảnh đó, tôi cũng sẽ làm như vậy".
Câu chuyện đã tạo nên một làn sóng lay động mạnh mẽ trên mạng, thu hút hơn 32 triệu lượt xem ở các chủ đề liên quan. Vụ việc cũng một lần nữa dấy lên cảnh báo về những rủi ro, nguy hiểm trong quá trình sinh nở của phụ nữ. Một cuộc khảo sát trên 18.000 thai phụ tại Trung Quốc cho thấy hơn một phần tư số người gặp phải các biến chứng liên quan đến thai kỳ. Đặc biệt, những phụ nữ sinh con nhiều lần phải đối mặt với nguy cơ béo phì và tiểu đường thai kỳ cao hơn rõ rệt.
Sáng 24-4, bếp ăn 0 đồng do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau tổ chức phát suất ăn miễn phí cho học sinh Trường tiểu học Nhụy Cầm. Khoảng 2 giờ sau khi ăn, nhiều em có biểu hiện mệt mỏi, nôn ói kèm đau bụng. Nhà trường đã thông báo cho phụ huynh và cơ quan chức năng.
Tổng cộng 46 học sinh được đưa đến Trung tâm Y tế khu vực Hồng Dân để thăm khám, theo dõi sức khỏe.
Một lãnh đạo xã Vĩnh Lộc cho biết bếp ăn 0 đồng do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã chủ trì, với sự tham gia của giáo viên và hội viên, đã duy trì trong thời gian dài nhằm hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Kinh phí chủ yếu từ sự đóng góp của các cá nhân hảo tâm.
Theo vị này, thường ngày các suất ăn do lực lượng tại chỗ tự nấu. Tuy nhiên những ngày gần đây do bận việc, bếp ăn đặt mua các phần gồm bánh bao, bánh mì, bún, cơm từ bên ngoài. Trong ngày, hơn 100 suất ăn được phát, nhưng chỉ một số học sinh xuất hiện triệu chứng nên chưa xác định được nguyên nhân từ món ăn nào.
"Ngay sau khi xảy ra vụ việc, lực lượng chức năng đã có mặt hỗ trợ, đồng thời phối hợp các đơn vị y tế chăm sóc học sinh, nhất là các trường hợp chưa có phụ huynh đến kịp thời. Cơ quan chức năng đã lấy mẫu thức ăn để xét nghiệm, làm rõ nguyên nhân. Đến chiều cùng ngày, sức khỏe các học sinh cơ bản ổn định, nhiều em đã được cho về nhà, số còn lại tiếp tục theo dõi", lãnh đạo xã cho hay.
Bước đầu nghi các trường hợp liên quan đến ngộ độc thực phẩm, tuy nhiên nguyên nhân cụ thể đang chờ kết luận từ cơ quan chức năng.
