Bài tập Toán gắn yếu tố thực tế là nỗi sợ lớn nhất của Hoài Anh, học sinh lớp 12 ở Hà Nội. Nữ sinh kể với dạng trả lời trắc nghiệm đúng, sai, em thường chỉ mất 5 phút cho cả bài bốn ý, nếu đề gồm các đại lượng thuần Toán học. Song, khi đề thay bằng chất liệu thực tế như tính diện tích, thể tích vật thể, nữ sinh mất gấp 2-3 lần thời gian, cũng hay sai hơn.
Hoài Anh lấy ví dụ với một bài hình học không gian. Nếu đề cho khối trụ có số đo bán kính r, chiều cao h và yêu cầu tính thể tích V, em có thể áp dụng ngay công thức V = pi r^2h. Nhưng nếu đề chuyển thành “thiết kế vỏ lon nước ngọt hình trụ sao cho tốn ít nhôm nhất nhưng vẫn đựng được thể tích V”, nữ sinh không biết đó chính là tính diện tích nhỏ nhất chứa được thể tích V.
“Em khổ sở, đến mức chỉ nhìn thấy một bài nhiều chữ đã lo lắng, ái ngại. Dạng này khiến em khó đạt 8”, Hoài Anh nói.
Không đến mức sợ, nhưng với Nhật Lâm, sinh viên năm thứ nhất ngành Kinh doanh số và Trí tuệ nhân tạo của trường Đại học Kinh tế – Luật, TP HCM, những bài “Toán thực tế” ở phổ thông lại là những thứ quên nhanh nhất. Lý do là em không gặp những bể nước, mảnh vườn, nhà kho… như được học.
Nam sinh lấy ví dụ, dạng bài tính tiền điện thường có bản chất là phép tính nhân, khi cho giá tiền một số điện, rồi nhân với số tiêu thụ. Nhưng khi tính tiền trọ giúp mẹ, Lâm biết được rằng tiền điện thực tế sẽ có nhiều bậc giá, tùy lượng điện đã dùng.
Rồi với chứng chỉ quỹ, khi đầu tư thật, Lâm thấy những cái được học không giúp ích được trong việc hình dung rủi ro và tính toán lãi thực tế. Lý do là giá chứng chỉ sẽ biến động theo ngày, ngoài tiền mua còn cần phí giao dịch, phí lưu giữ, thuế…, trong khi bài học về cơ bản chỉ dạy tính lãi bằng cách nhân tiền gốc với lãi suất.
“Mình cảm giác nhiều bài chỉ đang lấy chuyện ngoài đời để bọc một bài Toán có sẵn, chứ không phải dạy cách giải quyết vấn đề thật”, Lâm nói.
Nhiều năm qua, các chuyên gia nhìn nhận chương trình Toán ở phổ thông còn bất cập vì thiếu liên kết với đời sống. Dù vậy, dạy Toán gắn với thực tế hiện lại khiến nhiều em áp lực, nhanh quên sau khi rời trường học, theo cô Thảo, giáo viên ở một trường THPT tại Hà Nội.
Nhiều năm đứng lớp, cô thấy đa số học sinh lúng túng với dạng này. Các em thường hỏi chúng để làm gì, ngoài đời dùng ở đâu, nhưng nhiều lúc cô “cũng khó lấy ví dụ” hoặc không đủ thời gian để dạy cặn kẽ.
Việc dạy và học Toán thực tế bất cập còn bởi hai lý do chính. Một là những bài Toán chỉ “khoác một vỏ bọc thực tế”, thay vì thực sự có ý nghĩa ứng dụng, theo GS Tôn Thân, nguyên Trưởng phòng Toán – Tin, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.
Ông lấy ví dụ về các đại lượng tỷ lệ thuận, nghịch, dạng bài phổ biến là cho một công trình với x người làm, dự kiến hoàn thành trong y ngày, coi năng suất mỗi người là như nhau. Về lý thuyết, số người tăng gấp đôi thì số ngày giảm đi một nửa. Nhưng ông đặt vấn đề “tăng x gấp 100 lần thì y tiệm cận 0” là vô lý, dù về mặt Toán học vẫn giải ra đáp số.
“Bài này chỉ thuần Toán học chứ không phải thực tế, không có chuyện năng suất mỗi người như nhau và thời gian về 0”, ông nói.
Năm ngoái, đề thi Toán học giỏi quốc gia bị nhiều giáo viên chê vì gượng ép yếu tố thực tế, khi cho bài về các vệ tinh khám phá không gian, đề yêu cầu thí sinh tính khoảng cách giữa hai điểm trong trục tọa độ. Dựa vào dữ kiện được cho, nhiều giáo viên chứng minh được rằng vệ tinh sẽ đâm vào Trái Đất.
“Toán thực tế phải xuất phát từ cuộc sống thật, chứ không phải lấy nội dung Toán học rồi tô vẽ để thành thực tế”, ông Thân nói.
Lý do thứ hai là áp lực thi cử, theo thầy Lâm Vũ Công Chính, giáo viên Toán trường THPT Nguyễn Du, TP HCM.
Thầy Chính thấy rằng hệ thống giáo dục hiện vẫn phụ thuộc lớn vào các kỳ thi để phân loại học sinh, từ chuyển cấp tới xét tuyển đại học, khiến giáo viên và học sinh buộc phải chạy theo đề thi. Giáo viên không chỉ dạy đúng, hay, đủ mà còn làm sao để học sinh thi đỗ. Vì thế, thi cái gì thì thầy trò học cái đó.
“Đề thi không phải để đánh giá, mà là đánh đố học sinh để phân loại”, thầy nói.
Khi đó, giáo viên khó có điều kiện dạy học sinh cách ứng dụng Toán trong đời sống. Thay vào đó, việc học thường xoay quanh nhận dạng dạng bài, luyện mẹo và tối ưu tốc độ làm bài để đạt điểm cao.
Theo các nhà giáo, muốn học sinh bớt sợ và thấy được ý nghĩa của môn Toán, việcthay đổi cần đồng bộ từ cách ra đề, đào tạo giáo viên tới mục tiêu của các kỳ thi.
GS Tôn Thân cho rằng để có những bài Toán thực tế chất lượng, giáo viên, người ra đề cần nắm chắc dạng này. Do đó, ông quan điểm cần có đột phá ở khâu đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và cách xây dựng học liệu. Các chuyên đề tập huấn cũng nên chú trọng vào Toán gắn với đời sống thật, để giáo viên hiểu đúng bản chất, từ đó ra đề mới “hay và hợp lý”.
Theo thầy Chính, việc đổi mới sẽ khó đạt hiệu quả nếu thi cử vẫn đặt nặng mục tiêu phân loại. Điều cần thay đổi không phải là cắt giảm lý thuyết, mà là cách dạy và cách tổ chức thi để học sinh có cơ hội hiểu, ứng dụng Toán thay vì chỉ luyện kỹ thuật làm bài.
“Có đổi mới chương trình đến đâu mà các kỳ thi không đổi thì kết quả vẫn vậy”, thầy nói.
Với Hoài Anh, kỳ thi tốt nghiệp chỉ còn cách một tháng, mà điểm phần Toán vẫn “trồi sụt”, nữ sinh chỉ muốn được dạy cách “dịch đề” để nhanh chóng bóc tách, xem bài Toán thực tế có bản chất là dạng nào.
Hoài Anh cũng mong được học thêm những bài Toán gắn với tình huống gần gũi như chia hóa đơn, tính điện nước.
“Ít nhất em còn hình dung được chuyện đó xảy ra trong cuộc sống. Chứ mấy bài về bể nước có vòi chảy vào, chảy ra, em chưa bao giờ thấy cái bể nào như vậy ngoài đời”, nữ sinh nói.
Đúng như dự đoán của nhiều người, năm nay phổ điểm của thí sinh cao hơn và điểm chuẩn xét tuyển các trường tốp trên cũng cao hơn những năm trước. Điểm chuẩn cao nhất là 24 điểm của Trường THPT Thực hành Sư phạm (Đại học Cần Thơ), điểm chuẩn thấp nhất là 4,40 điểm của trường THCS và THPT Tân Thạnh.
Điểm chuẩn nguyện vọng 1 các trường chuyên cao nhất là Trường chuyên Lý Tự Trọng với số điểm cao nhất là chuyên toán 41,20 điểm, chuyên sinh 39,80 điểm. Trường chuyên Nguyễn Thị Minh Khai có điểm chuyên cao nhất là ngữ văn với 34,15 điểm và chuyên Vị Thanh cao nhất là chuyên tin học 33,65 điểm.
Đối với nguyện vọng 2 điểm chuẩn cao nhất là Trường THPT Thực hành Sư phạm (Đại học Cần Thơ) có điểm chuẩn là 24 điểm; Trường THPT Châu Văn Liêm có điểm chuẩn là 23,65 điểm; Trường Nguyễn Việt Hồng 21 điểm; Trường Hoàng Diệu 17,90 điểm và THPT Vị Thanh 12,70 điểm...
Theo thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo, toàn thành phố có hơn 41.000 học sinh đăng ký tuyển sinh vào lớp 10. Chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 các trường công lập là 34.273 học sinh. Trong đó, nhóm thi tuyển gồm 59 trường với chỉ tiêu 23.120 học sinh, nhóm xét tuyển gồm 32 trường.
Số lượng tuyển sinh nguyện vọng 1 là 989 học sinh, nguyện vọng 2 là 32.385 học sinh. Còn lại chỉ tiêu xét nguyện vọng 3 là 768 học sinh. Các thí sinh không trúng tuyển sẽ học tại các trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên và các trường tư thục.
Một số trường có điểm chuẩn cao các năm trước, năm nay chỉ tiêu tuyển sinh có tăng nhẹ, Trường chuyên Lý Tự Trọng, Trường THPT Châu Văn Liêm, THPT Hoàng Diệu, Thực hành Sư phạm, Trường THPT An Khánh, Phan Ngọc Hiển…
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, sau khi có điểm chuẩn xét tuyển nguyện vọng 1 (trường chuyên) và nguyện vọng 2 các thí sinh trúng tuyển vào nguyện vọng nào sẽ theo dõi thông báo tiếp theo của các trường, để đăng ký các bước tiếp theo.
Sau khi các trường công bố kết quả trúng tuyển và xét tuyển nguyện vọng 2, những thí sinh không trúng tuyển có thể cập nhật điều chỉnh nguyện vọng 3 và 4 trên phần mềm tuyển sinh.
Từ 27 đến 28-7, thí sinh điều chỉnh nguyện vọng 3 và nộp hồ sơ trực tuyến vào các trường còn chỉ tiêu tuyển sinh; các trường tiếp nhận hồ sơ nguyện vọng 3 trên phần mềm.
Ngày 30-7 công bố kết quả xét tuyển nguyện vọng 3. Sau đó, chậm nhất vào ngày 31-7 học sinh trúng tuyển phải xác nhận nhập học tại các trường; đồng thời kết thúc công tác tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027.
Trong thông báo sáng 27/4, trường cho biết sẽ rà soát, tiếp thu ý kiến sinh viên để đánh giá, từ đó hoàn thiện quy định cho phù hợp thực tế và nâng cao chất lượng đào tạo.
Ba ngày trước, sinh viên Học viện Nông nghiệp Việt Nam phản ứng vì trường yêu cầu phải tham gia ít nhất một câu lạc bộ ngoại khóa, tối thiểu hai năm, áp dụng với K69 (năm thứ hai) trở đi.
Trên fanpage, liên chi đoàn - liên chi hội của trường cho biết đây là một trong những điều kiện để xét tốt nghiệp. Các thông tin liên quan sau đó nhận cả nghìn biểu tượng "phẫn nộ".
Sinh viên cho rằng việc tham gia các hoạt động ngoại khóa dựa trên đam mê, nhu cầu và tinh thần tự nguyện. Chưa kể, các em thấy việc này còn tốn kém, vì phải đóng góp một số khoản như quỹ liên hoan hoặc khó sắp xếp thời gian thực tập, trải nghiệm thực tế.
Ngoài ra, một số sinh viên đặt mục tiêu tốt nghiệp trong 3,5 năm, nên sợ vi phạm quy định, không được xét tốt nghiệp.
Trả lời VnExpress khi đó, ông Giang Trung Khoa, Trưởng ban Công tác sinh viên, cho biết trường chủ trương đổi mới đào tạo, nhằm tăng cường phát triển toàn diện cho sinh viên, gồm kỹ năng mềm, năng lực nghiên cứu khoa học, tinh thần khởi nghiệp, kỹ năng làm việc nhóm và năng lực thích ứng với thị trường lao động. Trường không đưa ra hình thức xử lý với nhóm không thực hiện, nên "không có chuyện" sinh viện bị dừng xét tốt nghiệp.
Học viện Nông nghiệp Việt Nam được thành lập năm 1956, mỗi năm tuyển khoảng 8.000 sinh viên. Ngoài những ngành truyền thống, trường còn đào tạo lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật.
Chiều 29.5, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn có buổi làm việc với UBND thành phố Đà Nẵng về các nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục địa phương, trong đó tập trung vào công tác chuẩn bị kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Theo báo cáo của Sở GD-ĐT thành phố Đà Nẵng, kỳ thi năm nay có 35.947 thí sinh đăng ký dự thi. Thành phố bố trí 99 điểm thi với 1.588 phòng thi, dự kiến huy động 7.113 cán bộ, giáo viên tham gia tổ chức kỳ thi.
Đây là năm đầu tiên Đà Nẵng tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT với quy mô lớn sau sáp nhập địa giới hành chính, số lượng điểm thi tăng và địa bàn tổ chức trải rộng.
UBND thành phố Đà Nẵng đã yêu cầu Sở GD-ĐT phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành, địa phương cùng Công an thành phố triển khai nhiệm vụ theo đúng phân công, bảo đảm kỳ thi diễn ra nghiêm túc, đúng quy chế và tuyệt đối an toàn ở tất cả các khâu.
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), lưu ý Ban chỉ đạo kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 thành phố Đà Nẵng cần đặc biệt quan tâm xây dựng phương án vận chuyển, bảo mật đề thi tuyệt đối chặt chẽ.
Theo ông Chương, sau khi có kết quả thi, địa phương cần phân tích dữ liệu đối sánh để có giải pháp đầu tư phù hợp cho các trường và các khu vực còn hạn chế. Với lợi thế về khoa học tự nhiên và AI, thành phố Đà Nẵng cần đầu tư mạnh hơn để hệ thống trường chuyên tạo bước bứt phá thay vì chỉ duy trì kết quả ổn định như các năm trước. Cục trưởng Cục quản lý chất lượng cũng nhấn mạnh yêu cầu các trường chủ động đáp ứng chuyển đổi số, thực hiện ký số và cấp bằng tốt nghiệp trong vòng 5 ngày.
Liên quan công tác bảo đảm an ninh kỳ thi, đại tá Trần Hồng Quang, Phó cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (A03), Bộ Công an, đánh giá cao công tác chuẩn bị và phối hợp của Công an thành phố Đà Nẵng trong xây dựng kế hoạch bảo đảm an ninh trật tự phục vụ kỳ thi.
Đại tá Trần Hồng Quang lưu ý Ban chỉ đạo kỳ thi và Công an thành phố Đà Nẵng cần quán triệt tinh thần chỉ đạo của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu là “tuyệt đối không chủ quan” trong tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Theo đại tá Quang, năm nay kỳ thi có nhiều điểm mới khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, địa bàn rộng, nhiều vị trí mới nên công tác bảo đảm an toàn trong suốt quá trình vận chuyển, in sao đề thi phải được thực hiện tuyệt đối chặt chẽ. Bên cạnh đó, trước sự phát triển nhanh của khoa học công nghệ và AI, nguy cơ thí sinh lợi dụng các thiết bị công nghệ cao để chụp đề thi, chuyển thông tin ra bên ngoài cần được đặc biệt lưu ý.
Vì vậy, cần tăng cường tuyên truyền để học sinh nắm rõ nội quy, quy chế thi nhằm tránh những vi phạm đáng tiếc.
Bà Lê Thị Mai Hoa, Phó vụ trưởng Vụ giáo dục, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, cho biết sẽ phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận các địa phương tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền để học sinh, phụ huynh và toàn xã hội đồng thuận, ủng hộ kỳ thi; đồng thời phản bác các luận điệu sai trái của các thế lực thù địch.
Kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đặc biệt nhấn mạnh 3 lưu ý trọng tâm nhằm bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc và đúng thực chất.
Trong đó, nhiệm vụ hàng đầu là bảo đảm an ninh, bảo mật tuyệt đối đề thi. Theo phân cấp, Bộ GD-ĐT chịu trách nhiệm về chất lượng đề thi, còn các địa phương phải bảo đảm tuyệt đối các khâu bảo quản và coi thi, mục tiêu quan trọng nhất là không để xảy ra tình trạng lọt đề thi ra bên ngoài.
Để thực hiện yêu cầu này, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề nghị kết hợp song song 2 nhóm giải pháp gồm: nâng cao ý thức, kỹ năng của cán bộ coi thi thông qua tập huấn; ứng dụng các biện pháp công nghệ để kiểm soát, ngăn chặn hành vi vi phạm.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng yêu cầu tăng cường tuyên truyền về trách nhiệm pháp lý và hậu quả của hành vi gian lận thi cử, thay đổi nhận thức cho cả giáo viên và học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 12.
Các trường cần tuyên truyền mạnh mẽ để học sinh hiểu rõ việc gian lận thi cử hoặc làm lộ đề thi không chỉ vi phạm quy chế thông thường mà còn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự.
