Theo Hãng tin Reuters, ngày 14-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm đền Thiên Đàn – cách Tử Cấm Thành 7km về phía nam.
Đây là nơi từng được các hoàng đế nhà Minh (1368 -1644) và nhà Thanh (1644 – 1911) sử dụng để cử hành các nghi lễ tế trời, cầu cho mưa thuận gió hòa và mùa màng bội thu.
Song tại hội nghị thượng đỉnh lần này, cả hai nhà lãnh đạo đều đang tìm kiếm một loại “thu hoạch” rất khác.
Đối với ông Tập, việc tiếp đón ông Trump tại đền Thiên Đàn là một sự dàn dựng mang đậm thông điệp về sự trường tồn và chiều sâu văn hóa của Trung Quốc.
“Đó là bối cảnh rất phù hợp để nhắn nhủ với ông Trump và cả thế giới rằng Trung Quốc đang ở đây và đã tồn tại như thế suốt hàng ngàn năm qua”, nhà sử học Lars Ulrik Thom tại Bắc Kinh đúc kết.
Với ông Trump, khung cảnh này lại mang ý nghĩa thực tế hơn: nông nghiệp là ưu tiên hàng đầu trong hội nghị, khi nông dân Mỹ đang trông chờ Trung Quốc thu mua lượng lớn đậu nành, ngũ cốc và thịt.
Giới phân tích cho rằng Tổng thống Mỹ đến Bắc Kinh trong bối cảnh tham vọng bị suy giảm do các phán quyết của tòa án về thuế quan.
Điều này buộc ông phải thu hẹp mục tiêu xuống một số thỏa thuận nông sản, máy bay Boeing, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ của Trung Quốc để giải quyết cuộc chiến tại Iran.
Trung Quốc từng là thị trường xuất khẩu nông sản hàng đầu của Mỹ, với kim ngạch gần 24 tỉ USD năm 2024.
Tuy nhiên Bắc Kinh đã đóng băng phần lớn hoạt động thương mại này, sử dụng nó như một đòn bẩy để đối phó với các biện pháp áp thuế của Washington.
Hiện nông dân Mỹ, đặc biệt là những người trồng đậu nành, đang theo dõi liệu Trung Quốc có thực hiện cam kết từ năm ngoái về việc mua 25 triệu tấn đậu nành mỗi năm cho đến năm 2028 hay không.
Những đơn hàng lớn từ Bắc Kinh không chỉ có giá trị kinh tế, mà còn mang ý nghĩa chính trị khi nông dân Mỹ – khối cử tri cốt lõi của ông Trump – cần được xoa dịu trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.
"Bất kỳ cuộc tấn công nào vào tàu chở dầu và tàu thương mại của Iran sẽ dẫn đến một cuộc tấn công dữ dội vào một trong những trung tâm của Mỹ trong khu vực và các tàu của đối phương", IRGC nhấn mạnh ngày 9-5, một ngày sau các cuộc tấn công của Mỹ vào hai tàu chở dầu treo cờ Iran ở vịnh Oman.
Chỉ huy lực lượng không quân vũ trụ IRGC, tướng Majid Mousavi, cho biết tên lửa cùng máy bay không người lái của Iran đã "khóa mục tiêu vào kẻ thù", chỉ còn đang chờ lệnh phóng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó cho biết ông đang chờ đợi câu trả lời của Iran về đề xuất mới nhất của Washington cho một thỏa thuận hòa bình.
Tuy nhiên theo Hãng thông tấn AFP, chưa có dấu hiệu công khai nào cho thấy Iran đã phản hồi hay gửi câu trả lời cho bên trung gian hòa giải là Pakistan. Trong bối cảnh đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tiếp tục đặt câu hỏi về mức độ tin cậy của giới lãnh đạo Mỹ.
"Việc leo thang căng thẳng gần đây của lực lượng Mỹ ở vịnh Ba Tư và nhiều hành động vi phạm lệnh ngừng bắn của họ đã làm gia tăng nghi ngờ về động cơ cũng như sự nghiêm túc của phía Mỹ trên con đường ngoại giao", ông Araghchi nói trong một cuộc điện đàm với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ, theo Hãng thông tấn ISNA của Iran.
Hôm 8-5, một máy bay chiến đấu của Mỹ đã bắn và vô hiệu hóa hai tàu chở dầu mang cờ Iran mà Washington cáo buộc là đang thách thức lệnh phong tỏa các cảng. Một quan chức quân sự Iran sau đó khẳng định với truyền thông địa phương rằng hải quân nước này đã đáp trả cuộc tấn công.
"Mỗi khi một giải pháp ngoại giao được đưa ra, Mỹ lại chọn một cuộc phiêu lưu quân sự liều lĩnh", Ngoại trưởng Iran Araqchi chỉ trích.
Mỹ bắt đầu áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran vào tháng trước. Tuy nhiên một đánh giá của Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) cho thấy kể cả khi lệnh phong tỏa được áp dụng tới 4 tháng, Iran sẽ không chịu áp lực kinh tế nghiêm trọng gì. Báo Washington Post là tờ đầu tiên loan tin, trích dẫn các nguồn tin ẩn danh am hiểu vấn đề.
Điều này làm dấy lên câu hỏi về đòn bẩy của ông Trump đối với Tehran để đàm phán kết thúc một cuộc xung đột vốn không được lòng cử tri và các đồng minh của Mỹ.
Ngày 3-4, các tờ báo lớn của Mỹ đưa tin một chiếc máy bay chiến đấu của Mỹ đã bị rơi trên lãnh thổ Iran và lực lượng Mỹ đang cố gắng cứu tổ bay, sau khi truyền thông Iran phát sóng đoạn video về mảnh vỡ máy bay.
Báo New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ và Israel xác nhận tuyên bố của Iran rằng Tehran đã bắn hạ một chiếc tiêm kích.
Báo Wall Street Journal và trang Axios cho biết lực lượng Mỹ đang triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ.
Đây được cho là chiếc máy bay chiến đấu đầu tiên của Mỹ bị bắn hạ trên lãnh thổ Iran kể từ khi Tổng thống Donald Trump và Israel phát động tấn công Iran hôm 28-2.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) - vốn phụ trách các hoạt động quân sự ở Trung Đông - chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận, theo Hãng tin AFP.
Một đài truyền hình địa phương ở tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad, tây nam Iran, phát hình ảnh được cho là mảnh vỡ của chiếc máy bay bị bắn rơi, cho thấy một đống mảnh kim loại méo mó ở phía sau chiếc xe tải.
Đài này cũng phát thông điệp từ cảnh sát tỉnh, kêu gọi người dân du mục và dân địa phương ở tỉnh Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad tham gia cùng quân đội trong việc truy tìm tổ bay.
"Nếu các bạn bắt sống phi công của kẻ thù và bàn giao cho cảnh sát và lực lượng quân sự, các bạn sẽ nhận được phần thưởng và tiền thưởng giá trị" - một phóng viên nói trên đài.
Chưa rõ loại máy bay nào liên quan. Một số báo cáo nhắc đến cả tiêm kích F-35 và F-15E.
Theo một phi công phương Tây, trong trường hợp phi công nhảy dù xuống lãnh thổ đối phương, "việc đầu tiên cần làm là ẩn nấp và cố gắng phát tín hiệu vị trí cho đồng đội".
Trong cuộc họp báo ngày 5/5, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine được đề nghị bình luận về thông tin lực lượng Iran có cá heo tự sát. "Tôi chưa từng nghe về chuyện cá heo tự sát. Nó giống cá mập bắn tia laser phải không?", tướng Caine đáp, dường như ám chỉ một cách mỉa mai về loạt phim hài có chủ đề điệp viên hồi đầu những năm 2000.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói rằng "không thể xác nhận hay phủ nhận" liệu Mỹ có cá heo tự sát hay không, song khẳng định Iran không sở hữu loại vũ khí này.
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin.
Báo Wall Street Journal hôm 30/4 dẫn lời các quan chức Iran giấu tên cho biết nước này có thể triển khai những vũ khí chưa từng tham chiến trước đó để tấn công tàu chiến Mỹ, từ tàu ngầm cho đến cá heo mang thủy lôi. Điều này làm dấy lên các cuộc thảo luận về khả năng triển khai cá heo làm vũ khí tự sát.
Tin đồn Tehran sở hữu cá heo tự sát đã được đề cập trong hơn một thập kỷ qua, bắt nguồn từ thông tin cho rằng Iran mua cá heo được hải quân Liên Xô huấn luyện để tấn công tàu và người nhái.
Quân đội Mỹ từ lâu cũng sử dụng động vật có vú sống ở biển cho những nhiệm vụ như phát hiện thủy lôi hay thợ lặn đối phương. Theo cây viết Kelsey Baker của Business Insider, cá heo cực kỳ thông minh và có hệ thống định vị thủy âm nội tại rất nhạy cảm, nên đủ sức thực hiện hiệu quả vai trò "cảm biến sống".
Mỹ đã huấn luyện cá heo để thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, trong đó có tìm kiếm thủy lôi và bảo vệ cảng, và triển khai loài vật này từ cuối những năm 1950. Trong chiến tranh Iran - Iraq hồi những năm 1980, một số cá heo đã được triển khai từ căn cứ Mỹ ở Bahrain để bảo vệ các tàu hải quân.
Hải quân Mỹ hồi năm 2022 từng xem xét hủy bỏ chương trình Các hệ thống Động vật có vú biển, ngừng sử dụng cá heo cũng như sư tử biển để hỗ trợ tìm kiếm, vô hiệu hóa thủy lôi. Lực lượng này muốn tập trung nhiều hơn vào những cảm biến tiên tiến và phương tiện dưới nước.
Tuy nhiên, những công nghệ này được xác định là chưa vượt trội hơn năng lực của cá heo. Chương trình cá heo vẫn được hải quân Mỹ duy trì cho đến ngày nay, tập trung vào phát hiện mối đe dọa và được giám sát bởi Bộ phận Trinh sát và Ngăn chặn thuộc Trung tâm Tác chiến Thông tin Hải quân Thái Bình Dương.
