“Theo đề nghị từ Trung Quốc, một số tàu nước này đã được đi qua eo biển Hormuz sau khi đạt được thỏa thuận về các quy định quản lý eo biển của Iran. Hoạt động bắt đầu từ đêm 13/5”, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết hôm 14/5.
Một chỉ huy IRGC nhấn mạnh những tàu có liên hệ với “quốc gia thù địch” vẫn sẽ tiếp tục bị chặn tại khu vực.
Đài truyền hình nhà nước Iran thông báo “hơn 30 tàu” đã được phép đi qua, song chưa rõ liệu có phải tất cả đều là tàu Trung Quốc hay không. Kênh truyền hình Al Jazeera đưa tin “hàng chục tàu treo cờ Trung Quốc hoặc liên quan Trung Quốc” đã di chuyển qua eo biển.
Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy một siêu tàu dầu Trung Quốc chở 2 triệu thùng dầu thô Iraq đã đi qua eo biển Hormuz ngày 13/5, sau khi bị mắc kẹt ở vùng Vịnh hơn hai tháng do chiến sự.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và Đại sứ Trung Quốc tại Iran được cho là đã liên hệ với Tehran nhằm đề nghị tạo điều kiện cho các tàu đi qua eo biển.
Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli mô tả thỏa thuận cho phép tàu Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz là một cách để nhấn mạnh Tehran là “đối tác quan trọng” của Bắc Kinh.
Trước khi chiến sự bùng phát, mỗi ngày có hơn 1 triệu thùng dầu từ Iran được xuất sang Trung Quốc thông qua vịnh Ba Tư. Xung đột khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, nhưng tàu Iran và những phương tiên có liên hệ với Trung Quốc vẫn đi qua tuyến đường này với lưu lượng thấp hơn nhiều, chỉ vài tàu mỗi ngày.
Hiện chưa rõ liệu các tàu Trung Quốc được phép lưu thông có phải trả phí theo cơ chế mới mà Iran đang tìm cách áp đặt hay không, cũng như liệu các tàu này có được phép vượt qua vòng phong tỏa do Mỹ áp đặt tại khu vực hay không.
Động thái diễn ra khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc và gặp Chủ tịch Tập Cận Bình. Hai lãnh đạo đã đề cập vấn đề Iran và eo biển Hormuz trong cuộc hội đàm tại Bắc Kinh.
Trả lời phỏng vấn ngày 14/5, ông Trump cho biết ông Tập đã “nói một cách rất dứt khoát rằng sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran”. “Ông ấy muốn thấy eo biển Hormuz được mở trở lại và nói rằng ‘nếu có thể giúp theo cách nào đó, tôi sẵn sàng giúp’. Chủ tịch Tập muốn thấy một thỏa thuận được ký kết”, Tổng thống Mỹ nói.
Bắc Kinh chưa lên tiếng về phát biểu của ông Trump.
Trung Quốc có quan hệ mật thiết với Iran và cũng là khách hàng tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất của quốc gia Tây Á. Trước khi Tổng thống Mỹ lên đường thăm Trung Quốc, nhiều người dự đoán ông sẽ hối thúc Bắc Kinh gây áp lực lên Tehran để nước này chấp nhận thỏa thuận hòa bình và mở lại eo biển Hormuz.
Trong thông cáo sau cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước ở Bắc Kinh, Nhà Trắng cho biết Trung Quốc nhất trí rằng eo biển “phải được duy trì tình trạng mở cửa”. Bắc Kinh cũng phản đối quân sự hóa cũng như thu phí qua eo biển.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 14/5 cho biết Washington không đề nghị Bắc Kinh giúp đỡ trong vấn đề với Tehran.
"Chúng tôi kiên quyết bác bỏ và phủ nhận mọi cáo buộc về sự liên quan của lực lượng vũ trang Iran trong sự việc gây hư hại tàu Hàn Quốc tại eo biển Hormuz", đại sứ quán Iran tại Hàn Quốc cho biết hôm nay.
Đại sứ quán thêm rằng Iran đã "nhiều lần nhấn mạnh eo biển Hormuz là một phần không thể tách rời trong không gian phòng thủ chung của mình" kể từ khi Mỹ - Israel tiến hành chiến dịch tấn công hồi cuối tháng 2.
"Hoạt động đi lại an toàn qua eo biển Hormuz đòi hỏi tuân thủ đầy đủ quy định hiện hành. Trong những tình huống như vậy, mọi hành vi phớt lờ các yêu cầu đã được công bố và thực tế tác chiến đều có thể dẫn tới sự cố ngoài ý muốn. Trách nhiệm thuộc về bên tiến hành di chuyển hoặc hoạt động trong khu vực mà không cân nhắc đầy đủ các yếu tố nói trên", đại sứ quán Iran cho hay.
Vụ nổ và hỏa hoạn xảy ra tối 4/5 trên tàu hàng HMM Namu do một công ty vận tải biển Hàn Quốc vận hành, khi phương tiện đang neo đậu ngoài khơi cảng Umm Al Quwain của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong eo biển Hormuz. Trên tàu khi đó có 24 thành viên thủy thủ đoàn, không ai bị thương.
Tổng thống Donald Trump cáo buộc Iran đã "nã đạn" vào tàu và kêu gọi Hàn Quốc tham gia chiến dịch "Dự án Tự do" của Mỹ nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
Chính phủ Hàn Quốc cho biết sẽ "xem xét lập trường" về tham gia chiến dịch. Tuy nhiên, Cố vấn An ninh Quốc gia Wi Sung-lac hôm 6/5 cho biết "Dự án Tự do" đã bị đình chỉ nên quá trình xem xét không còn cần thiết.
Chính phủ Hàn Quốc ngày 6/5 cử tổ công tác đến UAE để tìm hiểu nguyên nhân vụ cháy. Cuộc điều tra dự kiến bắt đầu sau khi tàu được kéo đến một cảng ở Dubai. Quan chức Bộ Đại dương và Thủy sản Hàn Quốc cho biết có thể phải mất nhiều ngày mới có kết quả, thêm rằng còn quá sớm để xác định nguyên nhân vụ cháy nổ.
Từ khi chiến sự bùng phát, Iran cấm hầu hết tàu thuyền qua eo biển Hormuz, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa mọi cảng biển Iran từ ngày 13/4.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua eo biển trong suốt cuộc xung đột. Hãng thông tấn Yonhap cho biết trong số này có 26 tàu treo cờ Hàn Quốc.
Hàn Quốc phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu nhập khẩu từ Trung Đông, hầu hết vận chuyển qua eo biển Hormuz, để đảm bảo nhu cầu năng lượng. Seoul tháng trước cho biết một tàu chở dầu Hàn Quốc đã đi qua vùng biển an toàn.
Theo đặc phái viên TTXVN, tại sự kiện, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam tại Ý Vũ Thị Bích Diệp cho biết có khoảng 1.000 - 1.200 du học sinh Việt Nam đang theo học ở nhiều lĩnh vực khác nhau ở Ý. Trong những năm gần đây, xu hướng lựa chọn ngành học chuyển dịch rõ rệt sang các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, công nghệ thông tin và thiết kế.
Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam chia sẻ về một số khó khăn, đề xuất tăng cường các cơ chế hỗ trợ công dân Việt Nam ở nước ngoài trong quá trình hoàn thiện thủ tục pháp lý và cư trú, thúc đẩy các cơ chế kết nối giữa sinh viên Việt Nam ở nước ngoài với thị trường lao động trong nước và quốc tế.
Hội Sinh viên Việt Nam tại Ý cũng kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các chính sách thu hút và phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao trở về Việt Nam, phát huy vai trò của cộng đồng sinh viên Việt Nam tại Ý như một mạng lưới kết nối và hỗ trợ tại chỗ.
Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gửi tới các sinh viên, lưu học sinh tiêu biểu của Việt Nam tại Ý lời thăm hỏi chân thành và những tình cảm tốt đẹp nhất từ Tổ quốc.
Chủ tịch Quốc hội chia sẻ về quan hệ Việt Nam - Ý và tiềm tăng phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới. Ông cũng thông tin về tình hình trong nước, nhấn mạnh Đảng ta đã quyết định những chủ trương lớn đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Ghi nhận những đề xuất, Chủ tịch Quốc hội cho biết sẽ chỉ đạo các cơ quan của Quốc hội phối hợp các cơ quan liên quan nghiên cứu tiếp thu, rà soát, sớm có giải pháp hoặc phản hồi phù hợp, đáp ứng nguyện vọng chính đáng, phát huy hiệu quả hơn nữa nguồn lực quý báu của người Việt Nam ở nước ngoài.
Theo Chủ tịch Quốc hội, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách thu hút các chuyên gia, trí thức Việt Nam ở nước ngoài đóng góp cho sự phát triển của đất nước, trong đó đưa ra nhiều cơ chế đặc biệt, cải thiện quy trình triển khai hoạt động nghiên cứu khoa học nhằm thu hút, trọng dụng các chuyên gia, nhà khoa học là người Việt Nam ở nước ngoài về nước làm việc. Một số địa phương có cơ chế đãi ngộ cao cho đội ngũ thạc sĩ, tiến sĩ.
Chủ tịch Quốc hội mong muốn các bạn sinh viên, lưu học sinh nỗ lực học tập, tiếp thu thành tựu khoa học công nghệ nước sở tại, tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và bản lĩnh của mình để đóng góp sức mình vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.
Ông đề nghị Đại sứ quán Việt Nam tại Ý tiếp tục quan tâm, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của đội ngũ sinh viên, lưu học sinh để tạo điều kiện thuận lợi nhất về sinh hoạt, học hành, đảm bảo quyền lợi của người Việt Nam ở nước sở tại.
Hội Sinh viên Việt Nam tại Ý tăng cường tuyên truyền về tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước cũng như những chính sách, pháp luật đã được Quốc hội thông qua, góp phần gắn kết người Việt Nam ở nước ngoài nói chung cũng như cộng đồng người Việt ở Ý hướng về quê hương.
Ông mong các sinh viên, dù học ngành nào, cũng chủ động tiếp cận khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, để khi trở về có thể đóng góp thiết thực cho quê hương, cho đất nước, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và thu nhập cao vào năm 2045.
Động thái ngoại giao này gây bất ngờ vì xưa nay, chính phủ Hàn Quốc vẫn phủ nhận mọi cáo buộc của phía Triều Tiên và luôn quả quyết không liên quan vụ việc.
Trên thực tế, ông Lee không thể hành xử khác sau khi kết quả điều tra do chính chính phủ Hàn Quốc được công bố cho thấy có quan chức nước này đứng phía sau vụ việc. Kết quả điều tra như thế buộc ông Lee phải thể hiện thái độ chính thức của chính phủ Hàn Quốc về vụ việc và không thể chối bỏ trách nhiệm.
Tuy không phải là lời xin lỗi chính thức của phía Seoul nhưng thông điệp của ông Lee gửi tới Bình Nhưỡng vẫn là sự xác nhận trách nhiệm liên đới của chính phủ Hàn Quốc trong chừng mực nhất định. Vì thế, việc ông Lee bày tỏ quan điểm lấy làm tiếc về vụ việc là cách thích hợp nhất về ngoại giao và hiệu quả nhất trên thực tế giúp giảm thiểu tối đa tác động tai hại và hệ lụy tiêu cực của vụ việc đối với mối quan hệ giữa hai nước trên bán đảo Triều Tiên.
Nhưng đồng thời, cách xử lý vụ việc như thế còn tạo cơ hội cho ông Lee thể hiện thiện chí hòa giải với Triều Tiên. Giảm căng thẳng và đối đầu trong quan hệ giữa Hàn Quốc với Triều Tiên vốn là định hướng chiến lược trọng tâm trong chính sách đối ngoại của vị tổng thống này. Làm việc buộc phải làm mà đồng thời thực thi được chiến lược ấy thật rất thức thời và đắc dụng.
